2.000 AHOTSEK JUSTIZIA ESKATZEN DUTE: Pentsiodunen oihua Bilbon entzuten da

Hitzaurre

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM), borroka sozialei eta eragiten digun gaurkotasunari buruz herritarrak informatuta edukitzeko konpromisoari leial, 2025eko abuztuaren 23ko berriak bidali dizkigu. Informazio horiek mugimendu pentsiodunaren errebindikazio-jarduera ez ezik, bidezko kausekiko elkartasuna eta gure garaiko erronka handiekiko kezka ere islatzen dute. Jarraian, hausnarketarako eta gizarte-ekintzarako oso interesgarritzat jotzen ditugun eduki horiek partekatzen ditugu.

Albiste eta informazio interesgarriak 2025eko abuztuaren 23a

1.)- 2.000 pertsona astelehenean Bilbon pentsiodunek egindako manifestazioan

Bilboko eta Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak urtero Bilboko Aste Nagusiaren astelehenean deitzen duen manifestazioak 2.000 pertsona bildu zituen. Gehienak pentsiodunak ziren.

Martxa 12:00etan hasi zen Plaza Eliptikotik. Kale Nagusia eta Buenos Aires kalea zeharkatu ondoren, udaletxearen aurrean amaitu zen. Aurretik 30 txistulari izan zituen, eta haien musika doinuekin animatu zuten manifestazioa. Jarraian, mugikortasun urriko pentsiodun talde bat joan zen gurpildun aulkietan. Handik metro batzuetara, Palestinako bandera baten atzean, manifestazioaren zatirik handiena aurreratu zen. Pankartaren buruan gutxieneko pentsioa lanbide arteko gutxieneko soldataren berdina izatea aldarrikatzen zuen.

Mobilizazio aktiboa, aldarrikatzailea eta koloretsua izan zen, pankarta, banderola eta ikurrinekin. Txoria txori abestiarekin amaitu zen. Bertaratutakoen artean Bilboko pentsiodunen parte-hartzea garrantzitsua izan zen. Baina azpimarratzekoa da Bizkaiko beste herri batzuetako lankideena ere oso zabala izan zela. Gipuzkoako zenbait herritako (Bergara, Zumarraga…) eta Gasteizko lagunek ere parte hartu zuten manifestazioan. Beste behin ere eskertzekoa da Kantabria eta Valladolideko lankideen parte-hartze solidarioa.

Manifestazioaren amaieran, bertaratutakoak txosnetara joan ziren, konpartsek beraientzat propio prestatutako aperitiboak dastatzera. Edariak bakarrik ordaindu dituzte.

Bi lagunek euskaraz eta gaztelaniaz egindako azken hitzaldietan honako hau nabarmentzen zen. Manifestazioari arreta handiz jarraitzen zioten manifestarien eta oinezkoen artean banatu zen orrian ere jasotzen zen:

“7 urte baino gehiagoko borroka da. Hobekuntza batzuk lortu ditugu, baina tinko jarraitzen dugu, pentsio publiko, nahiko eta duinen aldeko borrokarekin jarraitzeko prest. Gure osasunarekin, zaintzarekin eta bizitzarekin zerikusia duten beste aldarrikapen batzuen alde ere borrokatzen dugu.

Azken hilabeteotan sinadurak biltzeko kanpaina indartsu eta arrakastatsua egin dugu. Helburua Eusko Legebiltzarrean aurkeztu genuen Herri Ekimen Legegilea babestea zen. Gutxieneko pentsioak lanbide arteko gutxieneko soldataraino osatzea bilatzen dugu. Horrek 99.000 pentsiodun ingururi eragingo lieke, horietatik 66.000 emakumeak.

145.142 sinadura lortu ditugu. Pentsiodunen, langileen eta beste herri-sektore batzuen gizarte-babes handiaren adierazpena da. Sinadura kopurua hain handia izan denez, Pradales lehendakaria eta Torres lehendakariordea ere Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritza batekin biltzera etorri dira. Hala ere, orain arte ez dute adierazi HEL hori izapidetzeko onartzeko prest daudela.

Oraindik bidea dugu Eusko Legebiltzarrak, edo haren gehiengoak, onar edo babes dezan HELa izapidetzeko onartzea, eztabaidatzea eta bozkatzea. Datozen hilabeteak erabakigarriak dira. Helburu hori lortzeko hainbat mobilizazio eta ekimen prestatu ditugu. Irailaren 8an, astelehena, Hego Euskal Herri osoan hasiko dira berriro EHPMren kontzentrazioak. Egun horretan, bultzatu beharreko ekimenetako batzuk aurkeztuko ditugu “

EHPMren presentzia nabarmena izan da Donostiako eta Bilboko Aste Nagusietan. Agerian geratu da haien aldarrikapenen harkortasun soziala. Era berean, horien eskariz adieraztea ez da bateraezina herri-jaiez gozatzearekin. Azpimarratzekoa da, halaber, hainbat komunikabidetan izan duen oihartzuna.

2.)- Berotze klimatikoaren ondoriozko suteak eta heriotzak

Berotze klimatikoak gero eta sute suntsitzaile gehiago eragiten ditu Europako estatu askotan. Horien artean, Espainiako Estatua nabarmentzen da bereziki 2025ean. Suteek lurralde naturala eta etxebizitzak suntsitzen dituzte. Ondorio lazgarriak uzten dituzte eragindako landa-guneetako biztanleentzat. Suhiltzaileak, boluntarioak eta beste pertsona batzuk ere hil dira.

Albiste hau idazten den arte, uda honetan sute horiek ez dute eragin nabarmenik izan Hego Euskal Herrian. Salbuespena Zarrakaztelun (Nafarroa) izandako sutea izan zen. Baina beste urte batzuetan sute handiak izan dira udazkenean. Ez dugu uste EAEko eta Nafarroako administrazioek dauden arriskuen mailan hartu dituztenik neurriak.

Estatuko autonomia-erkidego gehienetako gobernuen erreakzioak arazo larriak erakusten ditu. Ez dago prebentzio-neurri egokirik. Baita baso-suhiltzaileen laneko tratu txarrak ere, kontratu prekarioekin urtearen zati batean bakarrik eta soldata miserableekin.

Praktika horiekin batera, gobernu horietako zati batean, uko egiten zaio berotze klimatikoaren errealitatea aitortzeari. Voxen arabera, ez da erreala, “bizitza osoan” existitu da. Valentziako PPko buruzagiren baten arabera, turismoa handitzeak ondorio onuragarriak ekar ditzake. Ekonomia kapitalistaren funtzionamenduan mugarik gabeko produktibismoan jatorria izatea ere ukatzen dute.

Gainera, tenperaturen igoerak hildako gehiago eragiten ditu beroaren ondorioz. Bereziki adineko jendeari, haurrei eta gaixo kronikoei eragiten diete. Hilkortasun-datuetan, tenperatura arriskutsuen atalaseetan eta aurreko urteetako datuekin egindako alderaketetan oinarritutako zenbatespenen arabera, Osasun Ministerioaren (MoMo) Eguneko Hilkortasunaren Monitorizazio Sistemak zifra kezkagarriak ezarri ditu. 2024ko udan 2.012 pertsona hil ziren beroaren ondorioz. Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenaren kalkulu baten arabera, 4.128 dira.

2025eko abuztuaren 6ra arte, hildakoak 1.500 baino gehiago izango lirateke. Iaz data berean baino % 42 gehiago da. Hego Euskal Herrian, 2025ean 66 pertsona hil ziren muturreko beroagatik. Gehienak ekainean hil ziren. EAEn bakarrik, abuztuaren 6ra arteko heriotzak 2024an 23 izatetik 2025ean 42 izatera igaro dira. Ziur aski, kopuru horiek nabarmen igoko dira. Horrela adierazten du abuztuko bero-boladen intentsitateak.

Lan Ministerioak ez du lanaren ondoriozko zifrarik erregistratzen. Zalantzarik gabe, beharrezko zaintza eta kontrol faltagatik da. Beroaren ondorioak, gaixotasun eta heriotza moduan, oso desberdin banatuta daude. Bereziki eragiten diete nekazaritzako produktuen bilketan, eraikuntzan eta aire zabaleko beste lan batzuetan lan egiten dutenei. Baita gaizki egokitutako etxebizitza osasungaitzetan eta berdegunerik gabeko herri eta auzoetan bizi direnei ere.

Ikerketa zientifikoaren arabera, berotzeak gaixotasun birikoak eta bakterianoak garatzen laguntzen du. Hala aitortu du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak. Chikungunya birusak tigre-eltxoaren bidez , zika birusak eta dengeak EAEn eragin ditzaketen gaixotasunei buruzkoa da.

Horregatik guztiagatik, berotze klimatikoari eta haren ondorio hilgarriei aurre egiteko neurri erradikalen eskakizunak eduki sanitario, sozial eta ekologikoa du. Euskal Herriko Mugimendu Pentsiodunak uste osoz defendatzen du. Borroka garrantzitsu honetan parte hartzen duten gizarte-mugimendu guztiekin batera egiten du.

3.)- Inoiz baino elkartasun handiagoa herri gazatar eta palestinarrarekiko

Israelek bere makineria militar suntsitzailearekin ez ditu bonbardaketak, gosetea eta Gazako laguntza humanitario ororen blokeoa bakarrik biderkatzen. Orain, bere lurralde osoa okupatu nahi du, hiriburua barne. Bere biztanle guztiak benetako kontzentrazio-guneetan sartu nahi ditu eta bere exodoa eragin. Hala jarraitzen du AEBren baldintzarik gabeko babesarekin. Baita nazioarteko gobernu eta estatu gehienen pasibotasunarekin ere. Horiek adierazpen kritiko sinbolikoak egitera mugatzen dira, baina Israelen boikoterako eta isolamendurako neurri eraginkorrik hartu gabe.

Hala ere, herrialde askotan gizarte-sentsibilitatea zabaldu egiten da Gazan eta Zisjordanian bizi ditugun astakerien aurrean. Azken asteotan mobilizazio garrantzitsuak egin dira Euskal Herrian. Azkena Bilbon izan zen, asteartean. Bertan koloretako mosaiko bat sortu zen Palestinako bandera irudikatuz. Ehunka lagunek parte hartu zuten, beste askok babestuta.

Abuztuaren 31n itsasontzi-flota bat abiatuko da Bartzelonatik. Gazara iritsi aurretik, beste portu batzuk gehituko zaizkio. Helburua blokeoa haustea eta korridore humanitarioa irekitzea da. Ontzidiaren irteera babesteko, manifestazio handi bat egin nahi da Bartzelonan. Europako hainbat herrialdetako pertsonek parte hartuko dute. Euskal Herritik autobusak ere jarriko dira bertara joan nahi dutenentzat.

Asteartean Palestinaren askatasuna aldarrikatzeko Martxa bat ere aurkeztu zen Iruñean. Irailaren 10ean hasiko da Tuteran eta 20an amaituko da Hendaian. 11 etapatan Nafarroa zeharkatuko dute hegoaldetik iparraldera. Azkenaurreko etapa Bera-Irun izango da eta azkena Irun-Hendaia. Etapa guztietan zehar ekimen ugari garatuko dituzte igarotzen diren herrietan.

4.)- Trapagarango Palestinari eskainitako llagun pentsiodun baten poesia

Blanca Bahon, Trapagarango lagun pentsioduna, jarraian jasotzen dugun poesiaren egilea da. Irakurketa herriko kontzentrazio pentsiodun batean egin zuen. Hain interes eta emozio handia piztu zuen, non lagun talde batek herriko horma eta faroletan zehar jarri zuen. Honek ikusmina sortu zuen bizilagunen artean.

AHAZTUAK

Ekarri kontzientzia

nire mundutik ahaztutako leku haietaraino,

gerraren basakeriatik,

lurra pitzatzen den tokian,

eztarriak itotzen diren lekuan,

garrasiak berotzen diren lekuan,

haziak lehortzen diren lekuan,

non itxaropena abortatzen den.

eta miseria sortzen den.

Ekarri kontzientzia

oinazeak hausten duen lekura,

gerraren basakeriaren tartera,

odol eta lokatz hobia,

epitafiorik gabe, historiarik gabe.

Esna nazazu kontzientzia,

nire gorputzeko azken zuntzeraino

mugi nazazu.

Erne jar nazazu beti,

axolagabekeriak

nire atea jo nahi badu.