Puntu eta jarrai.

2026 – 04 – 05 Aberri eguna

Apirilaren 5ean kalera itzuliko gara. Ez digutelako utzi. Aspaldi ikasi genuelako eskubideak ez direla eskatzen: gauzatu egiten dira.
Guk ondo dakigu hori. Debekua bizi izan zuen belaunaldia gara. Kalean, eskolan eta etxean euskaraz hitz egitea erresistentzia ekintza zela gogoratzen duguna. Ikurriña astintzeak askatasuna edo zerbait gehiago kostatu ziezazukeela ikusi genuena. Arrano Beltza, Nafarroako Erresumaren sinboloa, ezkutatu beharreko zerbait bezala ezagutu genuena, herri honen historia bera subertsiboa balitz bezala. Aberri Eguneko ospakizunak, debekatuta. Jai herrikoiak, zainduta. Euskara, jazarria.
Istorio hori ez da iragana. Gaur zapaltzen dugun lurra da.

Denek babesten duten eskubidea… urrutitik

Autodeterminazioa nazioartean onartutako eskubidea da. Oso erraza da defendatzea auzia munduaren beste puntan dagoenean. Hemen dagoenean, gu garenean, gauzak aldatu egiten dira.
Alderdi batzuek ahoa betetzen dute hitz horrekin. Biltzarretan eta mitinetan solemnitatez ahoskatzen dute. Baina benetan eusteko unea iristen denean, kostatzen denean, Madrilgo edo Parisko aliatuak deseroso jartzen dituenean… ez dago haien lehentasunen artean. Beti dago zerbait premiazkoagoa.
Katalunian gertatutakoa ikusi dugu. Estatuak ariketa demokratikoari epaiketekin, kartzelarekin eta erbestearekin nola erantzun zion. Eta alderdi horietako askok beste alde batera begiratzen zutela.
Frantzia ez da atzean geratzen. Aljeria berea balitz bezala kudeatu zuen estatu bera da. Kaledonia Berria administratzen duena, bere burua inoiz zalantzan jartzen ez duenaren logikaz. Iparraldeari lurraldetasun propioa ukatzen diona, Bidasoa muga naturala balitz bezala, eta ez beste batzuek, duela mende batzuk, gure iritzirik gabe marraztutako lerroa.
Zazpiak Bat. Euskal zazpi probintziak. Bi estatuk zatitu, administratu eta lausotu nahi duten errealitatea.

Euskara ez da folklorea

Duela aste batzuk jakin genuen zer gertatu zen Errenterian: administrazioko 25 lanposturako deialdi publikoa geldiarazi behar izan zuen Udalak, plataforma euskara-aurkako batek errekurtsoa aurkeztu ondoren. Plataforma horren barne-mezuek argi eta garbi esaten zuten: “Norbaitek izena eman dezala eta errekurtsoa jar dezala, doakoa da”, “Zenbat eta gehiago, hobe.” Plazetan interesik ez zuen jendea. Osasun publikoan kontratu finkoa zuen jendea. Sabotajea estrategia gisa. Euskararen judizializazioa tresna gisa.
Korrika iristen denean, denek egiten dute korrika. Argazkiak, zapiak, sareetako mezuak. Euskarak irudia ematen du, sinpatia sortzen du, ondo geratzen da. Baina deialdi publiko batean euskara defendatzeagatik norbaiti salaketa jartzen diotenean, gogoa desagertu egiten da. Euskara erakusleiho gisa. Ez konpromiso gisa.
Guk debekatuta zegoenean bizi izan genuen. Badakigu zer kostatzen den. Eta badakigu bereizten benetan defendatzen duena eta komeni zaionean erabiltzen duena.

Nafarroa: eskubide ukatuak, beste behin

Martxoaren 12an, Nafarroako Parlamentuak gure erkidegoak gutxieneko soldata propioa ezartzeko aukeraren aurka bozkatu zuen. PSNk, PPk, Contigo-Zurekinek, Voxek eta Voxeko tránsfuga batek bat egin zuten EH Bilduren eta Geroa Bairen proposamena atzera botatzeko. LGSa 1.500 eurora igotzeak 80.000 langile nafarri egingo lieke mesede, bizi-kostua estatuko batez bestekoa baino handiagoa den lurralde batean.
PSNren argudioa argigarria izan zen: proposamena ez zela autogobernuari buruzkoa, baizik eta “aldarrikapen soberanista” bat. Lotsatzeko moduko zerbait balitz bezala Nafarroak bere jendearen soldatei buruz erabaki ahal izatea.
Hori da gaur ukatzen digutena. Ez abstraktuan. Hemen. Orain.

Hemen jarraitzen dugu, eta kalean zain izango gaituzue

Erretiratuak eta pentsiodunak gara. Asko ikusi dugu. Errepresioa, klandestinitatea, izan ez zen Trantsizioa, iritsi ziren murrizketak. Baina ez gara honaino iritsi isiltzeko, ezta etxean geratzeko ere.
Aberri Eguna gure jaia da. Eta serio diogu: jaia. Ez bakarrik salaketa, ez bakarrik aldarrikapena; baita musika ere, baita elkargunea ere, baita herri garela sentitzearen poza ere. Existitzen den herri bat. Historia duena. Hizkuntza duena. Eskubideak dituena. Luzeegi daramana besteek inoiz ukatu behar ez ziotena noiz aitortuko zain.
Apirilaren 5ean, kalera. Bizi dugunaren memoriarekin. Jasaten jarraitzen dugunaren amorruz. Eta eskubideak elkarrekin, kalean eta ozen, lortzen direla dakitenen gogoz.

Gu han egongo gara. Eta zu?

Zazpiak Bat.