2026rako pentsioen balioaren eguneraketa: espero zena

Patxi Fernández Álvarez — Erandio, 2026ko martxoaren 22a

Abiapuntua: 2018ko konkista

2025eko azaroko KPIaren aldaketa ezagututa, jakin genuen 2026rako eguneratzea %2,7koa izango zela kotizaziopeko pentsioen kasuan, gutxienekoak kenduta. Urtea hasi eta bi hilabete igaro direnean, une egokia da 2018tik hona izandako eguneratzeei buruz hausnartzeko eta horiek pentsiodunen erosteko ahalmenean izan duten benetako eragina aztertzeko.
Ez da kasualitatea urte hartan, mobilizazioaren ondorioz eta PPren eta EAJren arteko akordioari esker, %0,25eko IRPa amaitu eta pentsioen igoera berriz KPIari lotu izana. Pedro Sánchez Moncloara iritsi zenean, gainera, konpentsazio-ordainsaria berreskuratu zen, eta horrek %1,7ko eguneraketa ekarri zuen urte berean.

Hiru urteko benetako hobekuntza (2019-2021)

2019an %1,6 mantendu zen aurrekontu luzatuen bidez, eta 2020an eta 2021ean Gobernuak urteko %0,9 aplikatu zuen. 2021erako, gainera, %1,6ko ordainketa osagarria onartu zen, eta horrek erosteko ahalmena mantentzea eta aurreko bi urteetako hobekuntza sendotzea ahalbidetu zuen. 2018an edo lehenago erretiroa hartu zutenentzat, emaitza %1,47ko benetako irabazi metatua izan zen hiru urte horietan.

Escriváren erreforma eta ordainketa osagarriaren amaiera

Joera 2022an aldatu zen 21/2021 Legearekin, zeinak, erosteko ahalmena bermatzea aipatzen duen arren, praktikan kontrako ondorioa izan zuen. KPIaren erreferentzia aldatu zen, azaroko urte arteko aldaketatik azken hamabi hilabeteetako batez bestekora pasatuz, eta horrek urte hartan %5,5etik %2,5era jaistea ekarri zuen. Baina benetan larria izan zen konpentsazio-ordainsaria desagertzea. 2021ean erretiroa hartu zutenek 2023an jaso beharko zuketen %2,5eko igoeraren eta %8,5eko benetako inflazioaren arteko aldea. Ez zuten jaso, eta, gainera, alde hori ez zen kontuan hartu ondorengo eguneratzeak kalkulatzeko.

Erretiro-urtea garrantzitsua da, eta asko

Emaitza desberdina da noiz erretiroa hartu denaren arabera. 2018a baino lehen erretiroa hartu zutenek oraindik %0,59ko superabita mantentzen dute erosteko ahalmenean. 2021ean erretiroa hartu zutenek, berriz, %1,05eko galera metatua dute 2026an, eta joera okertzen ari da. Gaur egungo testuinguruan, petrolioaren ekoizpenari eta garraioari eragiten dioten gatazkekin, inflazioaren gorakada da litekeenena, eta nahikoa litzateke egoera hori gehiago okertzeko.

Itzuliko den aldarrikapena

Pentsiodunen mobilizazioari esker, pentsioen eguneratzea berriz prezioen igoerari lotzea lortu zen, IRParen eta Iraunkortasun Faktorearen garaien aurrean garaipen argia. Hala ere, gaur egun erosteko ahalmenaren defentsa ez badago mobilizazioen erdigunean, ordainketa osagarria berreskuratzea aldarrikapen nagusietako bat izaten jarraitzen du. Lehenago edo geroago berriz agertuko da.

Hedabideek kontatzen ez dutena

Deigarria da hedabide batzuek urteko ehunekoak zuzenean batzea azken emaitza azaltzeko, metodo horrek errealitatea desitxuratzen baitu. Era berean, ez dute normalean lotzen EAEko pentsio ertainak bertako KPIaren bilakaerarekin, azken zortzi urteetatik zazpitan Estatuko batez bestekoa baino handiagoa izan baita. Gainera, indizeko 01 taldeko elikagaien prezioen igoerak, pentsio baxuenetan pisu handiena duen gastuak, ez du behar bezalako arreta jasotzen, nahiz eta azken zortzi urteetatik seitan KPI orokorra baino handiagoa izan.

Zenbakiek diotena

Azterketak aurrekoa berresten du. 2018an edo lehenago erretiroa hartu zutenek %1,47ko benetako irabazi metatua pilatu zuten 2019 eta 2021 artean, eta 2026an oraindik %0,59ko superabita dute. 2021ean erretiroa hartu zutenen egoera bestelakoa da. Ondorengo eguneratzeak gorabehera, %1,05eko galera metatua dute 2026ko otsailera arte, eta joera okertzen ari da. Horri gehitu behar zaio elikagaien eta alkoholik gabeko edarien prezioa, pentsio baxuenetan pisu handiena duen gastua, azken zortzi urteetatik seitan KPI orokorra baino handiagoa izan dela, 2022an %11,61era eta 2023an %11,78ra iritsi zelarik, KPI orokorra %8,39 eta %3,55 izan zen bitartean. Gainera, zazpi urtetan EAEko KPIa Estatuko batez bestekoa baino handiagoa izan da.