Albiste eta informazio interesgarriak                          11-urtarrila-2025

1.- Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren Koordinakundearen bilera

Asteartean, hilak 7, EHPMren Koordinakundearen bilera izan zen, 2025. urterako jarduera-planari hasiera emateko. Lehenik eta behin, pentsiodunen mugimenduaren egoeraren balantzea egin zen, bereziki azken mobilizazio eta ekimenena, eta ondorioztatu zen arazoak eta zailtasunak egon arren, 2025. urte berri honetan aurrean ditugun erronkei ekiteko gogo eta borondate ona dagoela.

Bilera hurrengo hilabeteetarako lan-asmoei buruzkoa izan zen. Nafarroako Foru Gobernuaren eta EH Bilduren arteko akordioa positibotzat jo zen, baina ez da nahikoa izan. Hori dela eta partida bat bideratu zen foru erkidegoaren aurrekontuetan urteko 14.490 eurorainoko alarguntza pentsio, eta gutxieneko kotizaziopeko jubilazioen osagarri bat bermatzeko 2025ean (hileko 1.035 euro 14 ordainsaritan); era berean, Foru Lege maila eman izana aipatu zen, datozen urteetan mantentzea ahalbidetuz, parlamentuko gehiengo berri batek indargabetzen ez badu.

Hala ere, Nafarroako Pentsiodunen Mugimenduak, gutxieneko pentsioen osagarriarekin, pentsio horiek lanbide arteko gutxieneko soldatarekin (LGS) parekatzea defendatzen eta eskatzen jarraituko du, banakako osagarria, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) Giza Eskubideen Europako Kontseiluak aurkeztutako Herri Ekimen Legegilean planteatzen den bezala.

EAEn HEL bultzatzeko kanpainak, berekin dakarren guztiarekin, bileraren funtsezko zatia hartu zuen, baina beste gai batzuk ere jorratu ziren, hala nola osasunaren eta kalitatezko zainketa publikoen aldeko mobilizazioak babesten jarraitzea.

Sinadura-agirien banaketaren jarraipena egin zen hiru lurralde historikoetan (Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa), dozenaka mila sinadura biltzeko helburuarekin. Alderdi politiko guztiekin izandako kontaktuen eta bileren berri eman zen, HELren inguruan dituzten iritziak eta jarrerak ezagutzeko; era berean, sindikatu guztiekin izandako bilerei buruz hitz egin zen, HELren sinadurak biltzen lagun dezaten, eta gehienek konpromiso hori hartu dute.

Azkenik, hainbat ekimen propio eta gizarte-laguntzako eta beste mobilizazioko batzuk planifikatu ziren, kanpainan zehar garatzeko. Lehenik eta behin, datorren astelehenean, hilak 13, HELren sustatzaileak, EHPMren izenean, prentsaurrekoa emango du Gasteizko Legebiltzarrean, horren edukia eta haren alde antolatutako kanpaina jakinarazteko eta azaltzeko. Prentsaurreko horrekin batera, Gasteizko pentsiodun lankideek elkarretaratzea egingo dute Legebiltzarraren atarian, eta, aldi berean, egun horretan bertan, EAEko gainerako hiriburuetan eta herrietan egingo diren elkarretaratzeetan, hasiera emango zaio sinadurak modu masiboan biltzeari.

Bigarrenik, urtarrilaren amaieran edo otsailaren hasieran, EAEko gizarte-sektoreen espektro zabal baten ordezkari diren 200 pertsona baino gehiagoren babesa aurkeztuko da, ekitaldi propio batekin. Eta otsailaren erdialdean, beste ekitaldi propio bat egingo da, EHPMko emakumeen manifestua aurkeztuz (zentralizatua edo aldi berekoa, lurralde guztietan). Manifestu hori ahalik eta emakume-kolektibo gehienen babesa izaten saiatuko da, eta azpimarratzekoa da pentsioetan genero-arrakala murrizten aurrera egiteko HEL horrek duen garrantzia. Martxoan, sektoreko beste ekitaldiren bat ere bultzatuko dugu, eta horren berri emango dugu. Eta kanpaina amaitzeko, Gasteizen pentsiodunen manifestazio garrantzitsu bat, bildutako sinadurak ematearekin batera, sinadurak entregatuko direla adierazteko.

2.- EHPMren kontzentrazioak astelehenean, hilak 13, berriz hastea

Gabonetako atsedenaldiaren ondoren, datorren astelehenean, hilak 13, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) antolatutako ohiko elkarretaratzeak hasiko dira berriro Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta 75 herritan. Txosten horietan, EHPMk Euskal Autonomia Erkidegoan sustatutako Herri Ekimen Legegilearen kanpaina-plan osoa jakinarazi eta azalduko da, bereziki sinadura-bilketa. Epe formala abenduaren 24an hasi zen eta apirilaren 24an amaituko da, hau da, lau hilabeteko iraupena izango du. Hamarnaka mila sinadura bildu nahi dugu eta hori lortzeko lankide pentsiodunen inplikazio eta babes zabala eskatuko da hiriburuetako eta herri handietako herrietan eta auzoetan.

Era berean, 2018ko urtarrilaren 15ean hasi zen Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren 7. Urteurrena dela eta, hilaren 13an bertan, udalerri gehienetan urteurren hori gogoratu eta ospatuko da, duela 7 urtetik hona etenik gabe egiten ari garen borrokaren ondorioz lortu diren lorpenak, mugatuak izan arren, azpimarratuz. Borroka horrek harrotasunez betetzen gaitu, eta erakusten digu mobilizazioekin, protestekin eta bestelako ekimenekin bakarrik lortzen dela pentsioetan, soldatetan edo beste eskubide sozial eta demokratiko batzuetan ezarri nahi dizkiguten murrizketak neutralizatzea edo, gutxienez, arintzea.

Gerra, eskumen eta liskar geopolitikoekin bizi garen mundu nahasian, botere ekonomiko eta politiko handiek murrizketa horiek zabaldu eta sakondu nahi dituzte gutxiengo txiki baten mesedetan, gizartearen gehiengoaren eta herri eta herrialde ahulenen kaltetan. Egoera horri ez zaio batere arrotza egiten Europa, armamentuan gastu handiak eta murrizketa sozialetarako planak baititu, Espainiako Estatuari ere eragiten diotenak.

Horregatik, interesgarria iruditzen zaigu Espainiako beste erkidego eta herri batzuetako pentsiodunen plataforma eta mugimenduekin ekintza-batasunean parte hartzea, mundu osorako pentsio publiko eta duinak defendatuz, bereziki lanbide arteko gutxieneko soldataren (LGS) pareko gutxieneko pentsioa.

Urte hauetako harrotasunak eta borroka-esperientziak erakusten digute hori dela jarraitu beharreko bidea, eta, horregatik, sartu berri garen urtea argitasun, gogo, ilusio eta borrokarako borondate berberarekin egingo dugu, besteak beste, gutxieneko pentsioen osagarriagatik, lanbide arteko gutxieneko soldatarekin parekatu arte, bai Nafarroan, bai Euskal Autonomia Erkidegoan, azken horretan abian den Herri Ekimen Legegilearen bultzadarekin.

3.- Bilbon 7. Urteurrena ospatuko da hilaren 18an manifestazioarekin

Bilbon, Bizkaiko pentsiodunen mugimenduak prestutasuna eta aintzatespena eman nahi dio EHPMk duela zazpi urtetik egiten ari den borrokari, eta kalean eta gizartearen aurrean erakutsi nahi du zein garrantzitsua den borroka eta protesta soziala gizartearen gehiengo zabalari eragiten dioten eskubide sozialak defendatzeko. Hori dela eta, hilaren 18an, larunbata, 17:30ean, manifestazioan abiatuko da plaza Eliptikotik udaletxeraino. Leku sinboliko horretan egiten ditu Bilboko pentsiodunen mugimenduak astelehenetan egin ohi dituen kontzentrazioak.

Pentsio publiko eta duinak lortzea, batez ere lanbide arteko gutxieneko soldatarekin pareka daitezkeen gutxieneko pentsioak lortzea, gaur egungo pentsiodunoi ez ezik, hurrengo belaunaldiei ere axola zaie. Horregatik, guztiak gonbidatzen ditugu pentsiodunak, langileak, emakumeak, gazteak eta gainerako herri-sektoreak manifestazioarekin bat egitera.

4.- Pentsioen eta soldaten igoerak erosketa-saskiaren kostuaren igoeraren azpitik daude

Urte arteko inflazioa %2,8an kokatu da abenduan, azaroan baino lau hamarren gehiago. Eta hilaren hasieratik, erosketa-saskia osatzen duten oinarrizko produktuen prezioak nabarmen igotzen ari dira. Era berean, argindarraren ordainagiria dezente handituko da Gobernuaren arintze-neurririk gabe, BEZa %10etik %21era igoko baita.

Supermerkatu eta elikadura-kate handiek badakigu Gobernuak BEZaren ehunekoak berreskuratzea edo berrezartzea erabiliko dutela prezioak igotzeko aitzakia gisa. Ez dute esan nahi BEZaren ehuneko txikienak aplikatzen aritu direnean, ia ez direla nabaritu prezioen jaitsieran edo egokitzapenean.

Inflazioaren edo KPIaren kalkuluak ezartzea, oro har, ez dator bat erosketa-saskia osatzen duten oinarrizko produktuen prezioen igoera handiagoarekin, eta horrek eragin oso negatiboa du pentsio eta soldata baxuak dituzten pertsonengan.

Errealitate horren adibide da Espainiako estatuan 2019ko abendutik 2024ko abuztura elikagaien prezioa %30,7 igo zela, KPI orokorra baino 13 puntu gehiago (% 17,9). Erraz ondoriozta daiteke erosteko ahalmenaren galera, oro har, eta, batez ere, pentsio eta soldata baxuak dituzten pertsonentzat, diru-sarreren partida garrantzitsu bat erabili behar baitute erosketa-saskiaren oinarrizko produktuak eskuratzeko.

Zenbait hedabidek eta erakundek adierazi digute soldatek ere erosteko ahalmena berreskuratzen ari direla. Hala ere, datuak oso gordinak dira: azken urteetan Nafarroan %18ko igoera izan dute eta EAEn inflazioa baino %16, bost eta zortzi puntu baxuagoa, hurrenez hurren. Beraz, prezioen igoeraren atzetik geratu dira nabarmen, batez ere EAEn.

Bakarrik edo ezkontidea ardurapean izan gabe bizi den 65 urte edo gehiagoko pertsona batentzako kotizaziopeko gutxieneko pentsioa 2025ean 874,4 eurotan egongo da. Oraindik ez dakigu zertan geratuko den lanbide arteko gutxieneko soldata 2025ean, 2024an 1.134 eurotan egon baita. 1.200 eurora iristeko ere %5,82 igo beharko litzateke. Ikusiko dugu zertan gertzen den. Batez ere, kotizaziopeko gutxieneko pentsioa duten pertsonek, eta are gehiago kotizazio gabeko pentsioa dutenek, oso gaizki pasatzen jarraituko dute, egoerari buelta ematen ez badiogu, behintzat.

5.- Israeldarren Palestinako sarraskiek jarraitzen dute, batez ere Gazan

2025. urtearen hasiera honetan, Palestinako herriaren aurkako sarraskiak eta genozidioa ez murrizteaz gain, gordintasun eta krudeltasun berdinarekin edo handiagoarekin mantentzen dira 2023ko urrian Hamasen erasoari erantzuteko hasi zirenetik. Herri palestinarraren egoera salatzeko eta elkartasuna adierazteko ekimen hunkigarria izan zen abenduaren 28an eta 29an Iruñean egin zena, bereziki hango haur eta nerabeek jasaten ari diren egoera lazgarriari buruzkoa.

Ekimen horretan, Iruñerriko Pentsiodunen Mugimenduak, hainbat arlotako beste kolektibo batzuekin batera, Yalak eta BDZk (Israeli boikota, desinbertsioa eta zigorrak ezartzeko plataforma) antolatutako irakurketa etengabean parte hartu zuen, Israel duela 14 hilabete baino gehiagotik Palestinako herriaren aurka egiten ari den genozidioaren biktima izan diren Palestinako 18.000 haur eta nerabe baino gehiagoren izenak irakurriz.

Bi txandetan parte hartu zuten Mugimendu Pentsionistako 22 pertsonek, larunbatean, hilak 28, eta igandean, hilak 29, harrotasunez, emozioz eta amorruz kontatu zituzten izenak, adina eta identifikaziorik gabekoak ere: Mohamed Nishat Mohamed Al Mashoun (16 urte), Noor Al-Din Sobhi Misgah Saqr (8 urte), Remi Wasim Rabi Bakir (7 urte), Helana Masad Awad Al Araishi (6 urte), Eileen Jihad Hamada Al Bakri (2 urte)…

Irakurketa hori beharrezkoa zen, haien izenak ozenki esateak ahanzturatik ateratzen ditu, nahiz eta denbora labur batez izan, astakeria ikusarazten digu, intsentsibilizatzen gaituen kopuruaren handitasunetik harago. Horregatik, pozik eta harro agertu ziren Pentsiodunen Mugimendu gisa basakeria kriminal honen salaketan parte hartzeagatik. Baina, era berean, jakitun ziren irakurtzen ari ziren zerrenda ez zegoela eguneratuta, Israelek, bitartean, emakume zaharrak, helduak eta neskatoak modu berean hiltzen jarraitzen duelako. Izan ere, Israelgo estatuarentzat, Palestinako bizimoduari eusten dion gizaki oro oztopo da usurpazioaren anbizio kolonialistarentzat.

Eta gauzak zer diren, lankide batek esan zuenez, gauean polizia joan zen bozgorailuen soinua jaisteko eskatzera, bizilagunak lo egiteko traba egiten zuelako. “A zer gizatasuna!”

Horrelako ekimenak oso garrantzitsuak dira, baina Israelgo Estatu sionistak jarraitzen duen zigorgabetasuna geldiaraztea, (herri palestinarraren genozidioa azken ondorioetaraino, hau da, azken ondorioetaraino, sarraskituz eta bultzatuz), gizarte-erakunde eta -mugimenduek, baita instituzioek ere, mobilizatzera eta laguntzen ari garen astakeriak geldiaraztera behartzen gaitu, bai eta herri palestinarra askatasunean bizi ahal izatea eta bere orainaren eta etorkizunaren gainean erabat burujabe izatea defendatzera ere.

6.- Manifestazioak otsailaren 1ean Bilbon, Donostian eta Gasteizen Osasun Publikoaren alde

OPA Herri Plataformen Koordinakundeak deituta, otsailaren 1ean, larunbatean, bi manifestazio egingo dira Bilbon, Donostian eta Gasteizen. Aste hauetan zehar hainbat propaganda ekimen eta elkarretaratze bultzatuko dituzte eta ostegunean, urtarrilaren 23an, prentsaurreko bana egingo da Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurralde historikoetan, herritarrak mobilizazio horietan parte hartzera animatu eta sentsibilizatzeko helburuarekin.

Urtarrilaren 29an ekingo zaie berriro Euskal Osasun Itunaren bilerei. Mobilizazio horien bidez, jarrera kritikoa erakutsi nahi dute Osasunaren Euskal Itunaren negoziazio-prozesuari dagokionez, uste baitute ez direla behar bezala heltzen ari Osakidetzaren egitura-arazoei eta horiek konpontzeko premiazko beharrari. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, herri askotan herri plataforma horietan osasun publiko, unibertsal eta kalitatezkoaren aldeko babesa eta konpromisoa duenak, mobilizazio horiek interesgarritzat jotzen ditu eta horiei babesa emango die.