Albiste eta informazio interesgarriak 2020ko azaroak 7

1. – Urriaren 31ko manifestazioak eta azaroak 2 asteleheneko kontzentrazioak arrakastatsuak izan ziren

Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak eta egoiliarren senideen elkarteek deituta, eta sindikatuen eta beste talde sozial batzuen babesa izan zuten manifestazioek, elkarretaratzeek eta bestelako ekimenek, 4.300 pertsona inguru bildu zituzten eta arrakasta handia izan zuten.

Baina pandemiak ez du etenik, eta kutsatu, ospitaleratu eta ZIUetan ospitaleratutakoen kopuruak gora egiten jarraitzen du egoitzetan eta gizarte osoan. Gasteizko Gobernuak ostegunean adostutako mugikortasun murrizketa eta osasun segurtasun neurri berriak gaur, larunbata, sartuko dira indarrean, eta ikusi egin beharko da zein eragin duten datozen asteetan.

Hala ere, osasun arloko estamentuek eta estamentu soziosanitarioek, sektoreko sindikatu batzuek, egoiliarren senideen elkarteek eta euskal pentsiodunen mugimenduak dagoeneko salatutako gabeziak eta horiek gainditzeko neurrien eskakizunak ez dira onartu. Ez da kasualitatea Osakidetzako langileek, azpikontratatutako zerbitzuen sektore osoarekin batera, greba-egun bat egin izana joan den astean Araban. Ostegunean, hilaren 5ean, Gipuzkoan, eta hilaren 12an, Bizkaian,. Asteazkenean ere, hilaren 4an, hainbat elkarretaratze egin zituzten anbulatorioen aurrean, eta hurrengo asteazkenean errepikatuko dituzte. Pentsiodunen mugimenduko jende asko ari da kontzentrazioetan parte hartzen. Erakundeek beren erantzukizunak beren gain hartzeko eta konponbideak hartzeko borrokak luze joko duela dirudi.

Astelehenean, azaroaren 2an, ohiko elkarretaratzeak egin ziren Hego Euskal Herriko hiriburuetan eta herri askotan, parte-hartze handia izanik. Eta haietan adierazitako gogoak argi uzten du, konfinamendu osoa eta indibiduala hartzeak eragozten ez badu behintzat, zalantzarik gabe, euskal pentsiodunen mugimenduak astelehenetako kontzentrazioak eta izaera zabalagoko beste ekimen batzuk egiten jarraituko duela.

2.– Artolazabal andrea: zerekin geratzen gara, kudeaketa publikoa bai ala ez?

Urriaren 26an, Beatriz Artolazabal “Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako” Sailburuak agerraldia egin zuen Eusko Legebiltzarrean, bere Sailaren konpromisoen, helburuen eta lan-ildoen berri emateko.

Bere hitzartzearen 75 minutuetatik minutu 1 bakarrik eman zien adinekoen egoitzei, eta, beraz, 13.000 langileren ardurapean bizi diren 18.000 pertsona nagusien zaintzari.

Baina bitxikeria ederrak utzi zituen. Hasierako mintzaldian esan zuen “gizarte zerbitzuen euskal sistema indartu behar zela, zuzeneko kudeaketa publikoari eta ekimen sozialaren bidezkoari lehentasuna emanez”. Baina egindako mintzaldiei eta galderei emandako erantzunean, aurrekoa ukatu zuen: “Beharbada, batzuek uste dute zaintza guztiak erakundeek eskaini behar dituztela eta zerbitzu guztiek kudeaketa publikokoak izan behar dutela; nolanahi ere, eredu hori ekonomikoki eustetik hain urrun dagoenez, egiten den demagogia guztiz agerikoa da, ezta?”.

Artolazabal andrea, nork egiten du demagogia? Zerekin geratuko gara, kudeaketa publikoa bai ala ez? Aurreko agintaldian argi utzi zenuen zure eredua ez dela kudeaketa publikoa. Beraz, ez gezurrik esan. Zuretzat eta zure gobernuarentzat, gizarte-zerbitzu publikoen sistema indartzea ez da jasangarria. Baina adineko pertsonentzat eta gizartearen gehiengoarentzat premia larria da, eta pandemia honetan are nabarmenagoa geratu da.

Bigarren bitxikeria: “Biztanleriaren zahartze progresiboaren testuinguruan, oreka berri bat sustatu behar dugu erakundeen eta familien zaintzen artean, lehenengoaren alde, eta ekintza komunitarioa indartu, egoitzen gainetik, piramidea alderantzikatuz“. Bigarren txandan honako hau erantzun zuen: “Mereziko al luke familien zaintza edo gizarte zibilaren elkartasun antolatua galtzea?”

Egia esanda, zaintza eta familia-harremana, gizarte zibilaren elkartasun antolatua bezala, garrantzitsuak dira. Baina Artolazabal andreak kontuan hartzen ez duen eta hartu nahi ez duen arazoa da ia bizitza osoan eta gaur egun, zaintza hori familiako emakumeei dagokiela, laguntza ekonomiko oso txikiekin, edo baldintza ekonomiko eta lan-baldintza penagarrietan dauden emakume etorkinei. Artolazabal andreari eta bere gobernuari ez die kezkatzen arazo honek; aitzitik, eredu honen bidez, erakundeei dagokien gastu publikoa nabarmen murriztu nahi dute.

Artolazabal andreak ere esan zuen “egoitzek ez dutela porrot egin“. Pandemiaren bigarren olatua hasi zenetik 150 egoiliar baino gehiago hil dira EAEn, baina hori ez omen da arazo larria berarentzat.

3.–  Zaintzei buruzko jardunaldi eta topaketa interesgarriak

Pandemiak areagotu egin du zaintzen inguruko eztabaida eta kezka soziala, eta gai horri interes handiz heltzen ari zaio hainbat jardunaldi eta topaketatan.

Joan den urriaren 13, 15, 20 eta 22an “Covid garaiko Zaintzei buruzko Jardunaldiak” egin ziren Gernika-Lumon, herriko sare feministak antolatuta. Hizlarien artean, adinekoen zaintzan adituak diren pentsiodun batzuek parte hartu zuten.

Jardunaldi horietan, pandemiaren garaian adingabeen zaintza emozionalean zeuden hutsuneak, eta zaintzaileek, adinekoen arretarako eta zaintzarako egoitzetan eta haien etxe partikularretan, bizi izan duten eta oraindik ere bizi duten egoera jorratu ziren. Era berean, Osasun Sistema Publikoaren egoerari heldu zitzaion, eta Lehen Arretak eman beharreko arretaren eta zaintzaren garrantzia nabarmendu zen. 120 pertsona inguruk hartu zuten parte jardunaldietan, eta balorazio orokorra izan da interesgarriak eta positiboak izan zirela.

Azpeitian, azaroaren 28an, Irauli Zaintza elkarteak antolatutako beste topaketa bat egingo da. Elkarteak Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduarekin eta egoiliarren senideen elkarteekin batera parte hartu du urriaren 31n amaitu zen kanpainan, non manifestazioak, elkarretaratzeak eta bestelako ekimenak egin ziren Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta hainbat herritan.

Topaketa horretan jorratuko den gaia “Euskal Herrian zaintza sistema publiko eta unibertsal baterako eta adinekoen arreta, zaintza eta autonomiaren defentsarako bidea” izango da. Azpeitiako alkateak harrera egingo die parte-hartzaileei. Ondoren, hainbat hizlarik hartuko dute parte. Azkenik, mahai-inguru bat egingo da, non pentsiodunen mugimenduko kide batek parte hartuko duen.

4.– Toledoko Itunaren gomendioekin bueltaka

Aste honetan ez da ezer berririk egon aurreko astean albiste hauetan eman genituen informazioei buruz eta gomendio horiei buruz egiten dugun balorazio oso kritikoari buruz.

Atzo, azaroak 6, Toledoko Itunaren batzorde parlamentarioan parte hartu duten alderdi guztiek beren zuzenketa partikularrak aurkezteko aukera izan dute, alderdi guztiek ezagutu ditzaten. Gomendioak eta zuzenketak orain Kongresura bidaliko dira, bertan eztabaidatzeko eta bozkatzeko. Oraindik ez dago gai horri heltzeko datarik, eta baliteke 2021eko Aurrekontu Orokorren aurkezpenari eta eztabaidari lehentasuna ematea. Baina ez dadila zalantzarik izan Kongresuan eztabaidatu eta erabaki aurretik, bai gomendioak bai aurrekontu-proiektua, alderdien artean negoziatuko direla, gai nagusi edo partzialei buruzko akordioak lortzen saiatzeko.

Gaur egun ezagutzen dugunaren arabera, ERCk eta EH Bilduk zuzenketa batzuk aurkeztu dituzte atzo, euskal pentsiodunen mugimenduaren eskaeren zati esanguratsu bat jasotzen dutenak. Baina egun batzuk barru arte ez ditugu horiek izango, ezta beste alderdi batzuenak ere, haien edukia baloratu ahal izateko.

Edonola ere, zoritxarrez, Kongresuak onartzeko moduko akordio positiboak lortzeko aukera gutxi daude; beraz, ez dugu denborarik galdu behar eta mobilizazio sozial berriak prestatu beharko dira, murrizketa berriak onartu eta pentsioak hobetu gabe geratu aurretik. Euskal pentsiodunen mugimendua pentsatzen ari gara aste batzuk barru mobilizazio indartsuren bat bultzatzea, sindikatuekin eta beste kolektibo sozial batzuekin batera, jakina, pandemiak uzten badigu.

5.– Agerian geratu da Gasteizko Gobernuak iaz baino gutxiago gastatu duela osasunean

Asteazkenean, Gasteizko Legebiltzarrean, oposizioko alderdirik handienak egindako prentsaurreko batean, ondo egiaztatutako datuekin argitaratu zuen Gasteizko Gobernuaren 2020ko irailaren 30eko aurrekontuen betearazpena (aplikazio praktikoa), 2019ko data berarekin alderatuta, pandemia-hilabete luze hauetan funtsezkoak izan diren Osasun Saileko gastuei dagokienez, txikiagoa izan dela. Aurtengo irailaren 30ean, Osasunean 2.792 milioi euro gastatu ziren, eta iazko epe berean 2.934 milioi euro, hau da, aurten 142 milioi euro gutxiago.

Gasteizko Gobernuak, osasunean, hezkuntzan eta beste arlo sozial batzuetan, inbertsio eta gastu handiak egiten dituela dioten titular handiak ohikoak izaten dira, baina horiek egiaztatu eta kuantifikatu ondoren, ez ohi datoz bat errealitatearekin. Propaganda eta marketin politiko hutsa da, baina, zoritxarrez, Gobernu honek nolabaiteko sentsibilitate sozial positiboa duela, jende askori sinestarazten diote.

6.– Armamentua erosteak 2021eko aurrekontu-proiektuan dauden Estatuaren inbertsio gehienak bereganatzen ditu

Urriaren 27an aurkeztutako Aurrekontu Orokorren proiektuak ezartzen duenez, datorren urtean 3.090 milioi euro bideratuko dira armamentu programa bereziak ordaintzeko, eta horien bidez ordainduko da 2019 eta 2032 bitartean egin behar diren arma programetan konprometitutako 13.356 milioien zati bat.

Defentsa Ministerioarentzat aurreikusitakoari dagokionez, igoera %5ekoa izango da iazko aurrekontuarekin alderatuta, eta 9.072 milioi euroko aurrekontua izango du. Horri “segurtasunera eta defentsara” bideratutako beste milioi kopuru izugarri bat gehitu behar zaio, eta kopuru hori beste aurrekontu-partida batzuetan mozorrotuta dago, gastu handi eta sozialki justifikaezin horiek ez ikusarazteko. Pandemia gainean izanik eta horren ondorioz sortzen diren behar sozialak areagotu direnean, “Gastu militarrak gastu sozialetarako“, besteak beste, pentsioen hobekuntzarako, eskatzeak inoiz baino gaurkotasun handiagoa du, eta aurrekontu-lehentasunak beharrizan sozialen alde inbertitzeko beharra dago.