Albiste eta informazio interesgarriak 2020ko urriak 3
1– Gasteizko Gobernuaren Ekonomia eta Gizarte Suspertzerako Plana
Duela egun batzuk, Gasteizko Gobernuaren Ekonomia eta Gizarte Suspertzerako Planaren berri eman zen, bi titular nagusirekin: 10.000 milioi euro bideratuko dira – ondoren 13.200eraino igo dituzte – eta 135.000 lanpostu sortuko dira 4 urteko epean.
Plan honek, duela denbora-tarte bat Madrilen adostu zenaren oso antzeko izenburua du, Pedro Sanchezen Gobernuak sustatuta. Baina zenbait hilabetez onartu ondoren, oso fruitu gutxi ikusi ditugu bere aplikazioan. Abian jarri zen gauza bakarra Bizitzeko Gutxieneko Diru Sarrera izan zen, bere aplikazioan muga handiak izan dituena, eta egunotan Gobernuaren, CEOEren eta CCOO eta UGT sindikatuen arteko akordioa ERTEak urtarrilaren 31ra arte luzatzeko. Beldur gara Gasteizko Gobernuaren Planak ere epe laburreko propaganda handia eta gero antzeko ibilbidea izango ote duen.
Ezkerreko oposizio politikoak, euskal gehiengo sindikalak eta hainbat sektore sozialek kritikatu dute 13.200 milioi euro horiek osatzeko, diru partida eta neurri ekonomiko ezberdinen batuketa egin dela, besterik gabe. Gobernuak zorpetze publikorako gaitasuna eta kopuru hori ziurtatzeko Europako funtsak aipatzen ditu, baina uko egiten dio enpresa, errenta eta ondare handiei zerga-neurriak hartzeari, horiek dimentsio horretara iristeko diru-sarrera publikoak ahalbidetu baititzakete, zor jasanezina erabili beharrik gabe edo gastu sozialak murriztu beharrik gabe.
Bitartean, amaierarik gabeko kaleratze-kate bat ikusten ari gara, baita laguntza publiko garrantzitsuak izan dituzten eta azken urteotan etekin handiak eta akziodunei dibidendu mamitsuak banatu dizkieten enpresa handietan ere. Aurten 30.000 lanpostu galtzea aurreikusten da, eta horietatik 15.000 bakarrik berreskuratu ahal izango dira datorren urtean.
Eta gero eta gehiago hitz egiten da Arantza Tapia sailburuak duela hilabete batzuk egindako “iradokizunaz”: soldatak murriztea, enpleguari “eusteko”. Soldatak murrizteak esan nahi du kontsumoa murriztea –ez bakarrik funtsezkoa ez dena, baizik eta oinarrizko kontsumoa ere– eta baita horiek ekoizteko enpresen eta lanpostuen kopurua murriztea ere; Gizarte Segurantzari egindako gizarte-kotizazioak eta PFEZren eta BEZaren zerga-sarrerak murrizteak berekin dakar pentsio publiko duinak, Gizarte Segurantzaren bidez, eta, beharrezkoa izanez gero, Estatuko partida publikoen transferentziekin batera, bermatzeko ezinbestekoak diren diru-sarrerak alde batera uztea.
Sektore aeronautikoko hainbat enpresatako langileek mobilizazioak egin zituzten joan den astean Gasteizen. Baina, enpresa handi horietan ez ezik, sektore ahulagoetan (adibidez, zerbitzuen sektorean) gertatzen diren lanpostuen galeren kate masiboa gelditzeko, ezinbestekoa da ahaleginak koordinatzea eta mobilizazio masiboak bultzatzea, patronala eta gobernu eta erakundeak langileen eskubideen eta gizarte-eskubideen murrizketen, besteak beste, pentsioen aurkako egoera hori geldiaraztera behartzeko. Hego Euskal Herriko pentsiodunen mugimendua, momentuaren larritasunaz jabetuta, prest dago ahalik eta modu bateratuenean bultzatzen den edozein ekimen tokikori edo nazionali laguntzeko eta elkartasuna adierazteko, eraso horiei irmo erantzuteko. Zalantzarik gabe, “susperraldi sozialera” bideratutako hainbeste diru izanda, ondasun horren zati txiki batekin 1.080 eurorainoko gutxieneko pentsioa osa dezake Gasteizko Gobernuak.
2.-Hego Euskal Herriko egoitzetan hildako, kutsatu eta ospitaleratutakoen gorakadak jarraitzen du
Euskal Autonomia Erkidegoan koronabirusaren bigarren olatua arintzeak edo “egonkortzeak” ez du lortu, oraindik, adineko egoiliarren artean heriotza, kutsatu eta ospitaleratuen hazkundea geldiaraztea. Egoera hori are delikatuagoa da Nafarroan. Duela egun gutxi batzuk, bigarren olatuan hildako egoiliarren kopurua 112ra iritsi zen Hego Euskal Herrian; horietan Bizkaia nabarmentzen da, 67 hildako izan baitziren asteazken arte.
Egoiliarren senideen Elkarteek, Gasteizko Gobernuari, Foru Aldundiei eta patronalei, egoitzen kudeaketa dela eta, egindako salaketak eta kritikak egunero errepikatzen dira. Asteartean, Babestuk (Bizkaiko egoiliarren senideen elkartea) eta Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak beste prentsaurreko bat eman zuten Foru Aldundiaren aurrean, eta, batez ere, egoiliarrei arreta eta zaintza egokia emateko baliabiderik eta langilerik ez zegoela nabarmendu eta salatu zuten.
Leioako, Birginetxeko (Bilbo) eta Barakaldoko Vitalitas egoitzetako 4 langilerekin batera egon ziren. Gordintasunez deskribatu zuten egoitza horietan pairatzen duten baliabide eta langile-falta eskandalagarria, eta hori Bizkaiko egoitza gehienetan gertatzen eta errepikatzen da.
Eta nabarmendu zuten behar-beharrezkoa dela senideen elkarteen, sektoreko langileen eta pentsiodunen mugimenduen artean lankidetzan aritzea eta indarrak batzea, behingoz behartu ditzaten erakundeek gaiari buruzko esku-hartze zorrotza izan dezaten eta egoitzetako egoeraren larritasuna geldiaraz dezaten.
Pozik eta ilusioz hartu zuten urriaren amaieran Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan mobilizazio bat egiteko proposamena, egoiliarren senideen elkarteek eta pentsiodunen mugimenduak bultzatuta. Ekimen horretan parte hartzera eta partekatzera gonbidatuko dituzte sektoreko sindikatuak eta beste gizarte-kolektibo batzuk.
Egoitzen arazoa are larriagoa da estatuko beste leku batzuetan, bereziki Madrilen. Joan den astean, protesta gisa, ehunka senide mobilizatu ziren.
3.– Kontzentrazioak egiten diren herrien eta parte hartzen duten pentsiodunen kopuruak gora egiten jarraitzen dute
Astelehenero, 4.500 / 4.700 pentsiodun mobilizatzen gara lau hiriburuetan eta Hego Euskal Herriko 70 herri handi, ertain eta txikitan. Nafarroan 150 pentsiodun bildu ziren astelehenean Iruñean eta Tafallan 110. Beste herri batzuekin batera, gorputza hartzen eta pentsiodunen mugimendua sendotzen ari da. Bizkaian, Meatzaldean eta, batez ere, Ezkerraldean –non pentsiodunen kolektibo bat gero eta murritzago eta isolatuago Bizkaiko Pentsiodunen Mugimendutik aldendu zen, eta nolabaiteko nahasmena eta zatiketa sortzen saiatu zen– kontzentrazioek egunez egun gero eta parte-hartze pixka bat handiagoa dute, batez ere Barakaldon, non herri honetako pentsiodunen dinamika nahiko aktiboa den eta joan den astelehenean 250 pentsiodun bildu ziren.
Antzeko hazkunde-dinamika nabari da, apala baina etenik gabekoa, hiriburuetan eta Gipuzkoako eta Arabako herri askotan. Adibide gisa, Donostian 230 pentsiodun bildu eta manifestatu ziren; Eibarren 155; Tolosan 100, eta, Urola-Kostako eskualdeko manifestazioan, Zumaian 150. Gasteizen eta Aiaraldea eskualdean gauza bera gertatzen da. Eta ezin da ahaztu leku guztietan parte hartzen duten pentsiodunen kopurua oraindik ere pairatzen ari garen pandemiak baldintzatzen duela.
4.- Mobilizazioak urriaren 1en inguruan, Adinekoen Nazioarteko Egunaren harira
Hego Euskal Herriko hiriburu, eskualde eta herri gehienetan, bai elkarretaratzeetan, bai pentsiodunen manifestazioak egin ziren leku batzuetan, data horrek zer esan nahi duen gogoratu zen. Adineko pentsiodunek gure bizitza aktiboan zehar egin dugun ekarpen ekonomikoa, soziala, ugalketakoa eta belaunaldi berrien zaintzakoa nabarmendu ziren. Adinean aurrera egin arren, ekarpen eta sostengu ukaezina egiten jarraitzen dugu adinekoek. Horregatik eskatzen dugu gure aitorpena eta gure eskubide guztiena, bizitza duina izateko, bai materiala, bai osasungarria eta gizartean partehartzekoa.
Urriaren 1ean bertan, elkarretaratze eta manifestazio arrakastatsua egin zen Erromon (Bizkaiko Uribe Kosta), 230 pertsona inguru bertaratu zirelarik. Eskualdeko pentsiodunen mugimenduak eta beste talde batzuek deitu zuten, besteak beste, Erromoko Nagusien Etxeak, EAJk zuzendutako Getxoko Udalak desegin nahi duena. Donostian, Nautikoko plataforman, Gipuzkoako Pentsiodunen eta Elkarteen Plataformak ere prentsaurreko zabala eman zuen, hainbat herritako pentsiodunen parte-hartzearekin.
5.– Osakidetzako sindikatuen manifestazioa
Beste ekimen batzuekin batera, Osakidetzako sindikatuek mobilizazioak bultzatu zituzten ostiraletan, hilaren 18an eta 25ean. Lehenengoa, Lehen Mailako Arretako zentroen aurrekoa. Bigarrena, ospitale guztien aurrean. Biak ere Euskal Autonomia Erkidegoaren esparruan, eta Osakidetzako zuzendaritzak euskal osasun publikoan gertatzen diren arazo larriak negoziatu eta konpontzeko asmoz.
Gaur, urriak 3 larunbata, manifestazioa egingo dute Bilbon. Ekimen horietan guztietan pentsiodunen mugimenduak parte hartu eta babestu du. Gure babesa publikoa egin dugu, eta zapi gorriekin joango gara.
6.- Urriak 5: ezkerreko alderdi eta alderdi aurrerakoi guztiei exijitzea Pentsio Publikoak eta Duinak defendatzeko eta Toledoko Itunaren Batzordearen gomendio negatiboak ez onartzeko
Urriaren 5a: ezkerreko alderdi eta alderdi aurrerakoi guztiei eskatzea pentsio publikoak eta duinak defendatzeko eta Toledoko Itunaren Batzordearen gomendio kaltegarriak ez onartzeko.
Joan den astean, Toledoko Itunaren negoziazioetatik sumatzen genituen arazoak aurreratu genituen, eta beste behin ere sistema publiko kaudimenduna eta pentsio publiko duinak bermatzeko gure eskaerak egin genituen. Estatuko Kongresuan ordezkaritza duten alderdi politiko guztiei zuzendutako manifestu publiko batean, argi eta garbi adierazi nahi dugu gure proposamenak eta egiten diegun deia. Urriaren 5ean, Hego Euskal Herri osoan egingo ditugun eskualdeko elkarretaratze eta manifestazio ugarietan, gai hori gure eskakizunen erdigunean egongo da.
7.- Seme-alabak dituzten pentsiodunei pentsioak osatzeko aukera
Espainiako jurisdikzioak oraindik ez du bere gain hartu pentsiodun katalan bati pentsioen osagarri bat aitortzen zion Europako epai batek irekitako aukera, emakumeen antzekoa, bere ardurapean bi seme-alaba izateagatik, baina nahitaez bete beharrekoa da.
Horien mugak, epaiaren anbiguotasuna eta Espainiako jurisdikzioa epaia aplikatzeko prest ez egotearen ondorioz, oso zaila da aurreikustea zer gertatuko den gai horrekin.
Hala ere, zenbait zerbitzu juridikotan adierazi dute interesgarria dela egoki deritzonak eskatzea. Eta dakigunez, pentsiodun batzuek dagoeneko egin dute, edo egiteko izapideak egiten ari dira. Bizkaiko pentsiodunen mugimenduko lankideek badute eskari hori izapidetzeko behar den dokumentazioa. Informazio hori eskatu nahi duenari eman dakioke, baina beste konpromisorik gabe.