Albiste eta informazio interesgarriak 2020ko urriak 31

1. – Gasteizko eta Iruñeko gobernuek pandemiaren aurrean hartutako neurriek ez dute oraindik lortu geldiaraztea.

Kutsatze, ospitaleratze eta heriotzen kateak oso altua izaten jarraitzen du. Kate horretan oso leku garrantzitsua dute egoitzetan eta horietatik kanpo dauden adinekoek.

Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroako Foru Erkidegoan egunero errepikatzen dira osasun-kexak, osasun-zerbitzu guztietan baliabide materialik eta, batez ere, plantillarik ez dagoelako. Neke fisiko eta psikologikoa, baliabide faltak eta lan-kargak murrizteko eta atseden hartu ahal izateko langile gehiago ez izateak ondorioztaturiko adorerik eza egunero osasun-estamentu guztietan entzuten ditugun kritikak dira. Horien artean sartu behar ditugu azpikontratatutako zerbitzuak, askotan behar bezala aitortuak ez direnak.

Kexa eta kritika horien erakusgarri dira, beste behin ere, aste honetan ospitaleen eta arreta-zentroen aurrean egin diren elkarretaratzeak; horiei ostegunean Araban egin den greba gehitu behar zaie, eta datorren astean Gipuzkoan eta Bizkaian egingo direnak.

Eta kapitulu horren barruan sartzen dira, halaber, Egoitzetako Erabiltzaileen Senideen Elkarteak eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua azken asteotan elkarrekin bultzatzen ari garen ekimen bateratuak; izan ere, sindikatuekin eta beste kolektibo sozial batzuekin (emakumeak, gazteak eta abar) batera manifestatu edo kontzentratu gara gaur, Euskal Herriko lau hiriburuetan eta hegoaldeko hainbat herritan.

Pandemiari aurre egiteko herritar guztien erantzunkidetasun soziala oso garrantzitsua da. Baina ezin dugu alde batera utzi erakundeek duten erantzukizun handia, beren planak eta neurriak bultzatzeko gizarte osoa izan behar baitute kontuan, bereziki osasun-zerbitzuetako langileak eta egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteak. Horrela ez egitea, gizarte-lankidetza gaitzestea da, pandemiaren aurkako lehen lerroan daudenen ekarpenak mespretxatzea eta senide maitatuenen heriotzagatik zuzenean sufritzen dutenei jaramonik ez egitea. Horregatik, oso normala da herritar asko eta asko pozik ez egotea, baizik eta erakundeetatik eta mundu politikotik mesfidati eta urrunduta egotea

2– Aurrekontuak eta pentsioen “igoera”.

Asteartean Espainiako Gobernuak Estatuko aurrekontu orokorren proiektua aurkeztu zuen. Horien arabera, 2021. urterako % 0,9ko igoera izango dute pentsio guztiek, eta % 1,8koa pentsio txikienek.

Jakina, aurrekontu-proiektu hau ez da oso aurrerakoia –esaten zaigun bezala–, pentsioen igoerari dagokionez, behintzat. 500 euroko pentsio batentzat hilean 9 euroko igoera izango da. 600 euroko baten kasuan, 10,8 euro hilean. 509 euroko edo 610,8 euroko pentsioekin, nor bizi daiteke duintasun pixka batekin? Are okerrago hilean 24 edo 48 euro xahutu behar badituzu maskara sinpleetan, egunean behin edo bitan erabili. Miseriazko neurria bada ere, diru-sarrera txikiko pertsonentzako maskarak doakoak izatea, gutxienez, arindu txiki bat izango litzateke, are gehiago, itxura guztien arabera, luzarorako erabili behar baitira nahitaez. Pentsiodunen mugimenduak gizarte osoarentzat doan izatea eskatzen jarraituko du.

EAEn eta Nafarroan, aurrekontuak aurkeztu, negoziatu eta onartzearen auziak, EAEn behintzat, asteak iraun ditzakeela dirudi, baita hilabete batzuk ere. Ekonomia- eta aurrekontu-baldintzak ez dira Estatukoak bezain txarrak. Kutxa publikoen diru-sarreren baldintzak zertxobait hobetu ahal izango dira zergak handitzeko neurriekin, nahiz eta Gobernu zentralak zenbait enpresa-etekinetarako eta errenta altuetarako aurkeztu dituenak oso lotsatiak eta eskasak izan. Baina Gasteizko Gobernuak -oraingoz behintzat- ez du ezer jakin nahi zergak handitzeaz. Zalantzarik gabe, Hego Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak pentsio txikienak 1.080 eurora arte osatzeko eskatzen jarraituko dugu, uste baitugu guztiz egingarria dela EAEko eta Nafarroako gobernuek horretarako borondatea badute.

3– Asteartean, Toledoko Itunaren Batzorde parlamentarioak gehiengoz onartu zituen orain Kongresura eramango diren gomendioak

PSOEren, Unidas Podemosen, PPren, Ciudadanosen, Juntsen eta EAJren babesarekin, Toledoko Itunaren Batzorde parlamentarioaren gomendioak aurrera atera ziren asteartean, eta orain Kongresura pasatuko dira, onartzeko. ERC eta EH Bildu abstenitu egin ziren eta Voxek aurka bozkatu zuen.

ERC eta EH Bildu abstenitu egin ziren, gomendioak anbiguoak eta orokorregiak zirelako eta beraiek aurkeztutako proposamenak jasotzen ez zituztelako. Azaroaren 6, azken data izango delarik, emendakinak aurkeztu ahalko dira, boto partikular eran, eta Kongresura pasatuko dira gomendioekin batera, bertan eztabaidatu eta erabaki dezaten. Litekeena da gaia bi edo hiru astetan aztertu eta erabakitzea Kongresuan. Gero hilabeteak igaroko dira plan eta proposamen zehatz bihurtu arte, eta ziur asko ez dira guztiak izango. Egun hauetan, Hego Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren dokumentu kritiko bat argitaratuko da, eta horren zenbait paragrafo interesgarri ondoren jasotzen ditugu.

“Negoziazio hauetan Gobernuak eskuinekin eta zentro-eskuinekin akordioa lortzea lehenetsi du, eta gure aldarrikapenak mespretxatu ditu”.

“Adierazpen askoren eta konpromiso gutxiren ostean, 2011ko pentsioen erreforma, iraunkortasun faktorea eta pentsioen genero arrakala mantenduko dira. Ez dira betetzen LGSrako eta gutxieneko pentsiorako Europako Gutun Sozialaren irizpideak, eta euskal pentsiodunen mugimenduak eskatzen dituen 1.200 euro eta 1.080 euro, hurrenez hurren, kantitateetatik oso azpitik geratzen dira”.

“Pentsioen errebalorizazio automatikoa eskatzen dugu, gutxienez bizitzaren kostuaren arabera. 2011tik 2020ra pentsioen erosteko ahalmena % 6 jaitsi da KPIaren aldean, eta galdutakoa berreskuratu behar da, pentsioak urtero % 2 handituz”.

“Interesgarritzat jotzen dugu Gizarte Segurantza enpleguaren sustapenean, osasunean, pertsonalean eta gizarte-laguntzan Estatuko Aurrekontu Orokorrek ordaindu behar zituzten gastuak ordaintzen aritu dela aitortzea. Bidegabeko gastu horiek eman izan ez balira “eta Estatuak Gizarte Segurantzarekin duen zor historikoaren 500.000 milioi baino gehiago itzuli izan balira, gaur egun inork ezingo luke demagogikoki Gizarte Segurantzaren defizit jasanezinaz hitz egin”.

Murrizketak areagotuko dituzten eta gure aldarrikapenen aurka doazen gomendioak erabat gaitzesten ditugu, hala nola:

“Erretiro-zigorrak handitzea, eta erretiro-adina borondatez atzeratzea sustatzea”. Erretiro aurreratuaren koefiziente murriztaileak handitzearen bidez, pentsioak murriztearen aurka gaudela berresten dugu. 40 urtez kotizatu ondorengo erretiro aurreratua ez zigortzea eskatzen dugu. Erretiroa 60 urterekin.

“Gutxieneko pentsioak handitzeko erreferentzia-indize berriak asmatzea, Europako Gutun Sozialeko irizpideak saihesteko”. 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzen dugu, Europako Gutun Sozialaren irizpideen arabera.

“Alarguntza-pentsioan baldintza berriak gehitzea, de facto kotizazio peko pentsioaren izaera pixkanaka gal dezan eta asistentzia-sisteman sar dezaten. Asistentzia-sistemetan kotizazio gabeko pentsioak, gutxieneko pentsioaren osagarriak eta alarguntasuna sartzea”. Hori egiteak sistema publikoaren izaera banatzailea murrizten du, eta sistema bera murriztea eta ezabatzea errazten du, bereziki emakumeei eragiten dieten gaiak izanik.

“Pentsio-plan pribatuak baliabide publikoekin bultzatzea”. Pentsio-plan eta -funts pribatuentzako zerga-onurak indargabetzea eskatzen dugu, BGAEak barne.

Eta dokumentua horrela amaitzen da: “Ez da baliabide arazo bat; pentsioen sistema publikoa “bideragarria” da. Borondatearen eta lehentasun politikoen arazoa da, egungo pentsioen eta datozen belaunaldien beharrak lehen mailan jarriko dituena”.

4– Gaur, urriak 31, mobilizazioak Hego Euskal Herrian

Duela zenbait astetik hona, hainbat ekimen garatu dira (elkarretaratzeak, prentsaurrekoak…), egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteek eta Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak elkarrekin bultzatuta.

Horiek guztiak “SOS Egoitzak! Adinean aurrera egin ahala, adineko pertsonek ditugun eskubideak ez dira amaitzen” izenburua duen dokumentuaren babes pean egin dira. Dokumentu horretan, salaketak jasotzen dira eta, mendekotasuna duten pertsonentzako, gehienak adinekoak direnentzako, egoitzetan eta beste arreta- eta zaintza-zerbitzu batzuetan hautemandako arazoen aurrean, hainbat eskakizun eta neurri planteatzen dira.

Eta gaur, Gasteizen (700), Iruñean (400) eta Bilbon (2.000) parte-hartze esanguratsua izan duten manifestazioak egin dira. Era berean, elkarretaratze bat egin dute Donostian eta beste ekimen batzuk hainbat herritan, guztira mila inguru. Adibidez, Barakaldon, non pentsiodunen eta senideen talde handi bat haserre eta kezkatuta agertu dira herriko hiru egoitzen aurrean. Azpimarratzekoa da, halaber, adierazpen eta ekimen horietan ia sindikatu guztien eta beste emakume-talde batzuen, gazteen eta gainerakoen babesa eta parte-hartzea izan dela.

5– Artikulu interesgarri baten aipamena.

Egunotan, Mikel de la Fuente Bizkaiko pentsiodunen mugimenduko kidearen artikulu bat argitaratu da, “Toledoko Ituna eta Euskal Autonomia Erkidegoko emakumeen pentsioak” izenburu pean.

Bertan adierazten denez, pentsioen erreformari buruzko 2020ko Toledoko Ituna berrikusteko dokumentu batean, argi eta garbi aitortzen dira “erretiro-pentsioa jasotzen duten emakumeen proportzioa txikia, jasotako zenbatekoan dagoen genero-arrakala eta alarguntza-pentsioa eskuratzeko adin handia, eta aitortzen da orain arte hartutako neurriek ez dutela eragin garrantzitsurik izan emakumeen eta gizonen arteko pentsioen estaldura parekatzeko orduan”.

Orain onartu diren gomendioetan ere ez da jasotzen arrakala eta diskriminazioa arinduko duen neurri seriorik. Artikulu hau irakurtzea gomendatzen dugu, nahi duen ororentzat eskuragarri dago.