Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko apirilak 24
1.- Bai bitxia! Astelehenean, apirilaren 19an, 70 eta 79 urte bitarteko pertsonek hitzordua eskatzeko mezuak berraktibatu ziren
Astelehen goizean, Bilbon, Gasteizen eta Euskal Autonomia Erkidegoko hainbat herritan manifestazioak eta elkarretaratzeak egin ziren Osakidetzako administrazio eta arreta zentroen aurrean, Pentsiodunen Mugimenduak deituta. Horien artean jendetsuena Bilboko Udaletik abiatu eta Osasuneko Lurralde Ordezkaritzaren aurrean amaitu zen manifestazioa izan zen. 1.000 pentsiodun inguru bildu zituen.
Osakidetzari eta, batez ere, Gasteizko Gobernuari eta Osasun Sailburu Gotzone Sagarduiri helarazi nahi genien gure protesta eta atsekabea, 70 eta 79 urte bitarteko pertsonen txertaketa-arazoek nabarmen jarraitzen dutelako.
Bai bitxia! diogu, arratsalde erdian adin horretako pertsonei mezuak modu masiboan berraktibatu zitzaizkielako, hau da, goizean egin genituen protestek suspertze-iragarpen horretara behartu zituztela. Baina arazoa berriro gertatu zen, aurreko egunetan bezala. Zerbitzua berehala gelditu zen, eta 19, 20 eta 21 egunen artean txertoa jartzeko hitzordua eska zezaketela adierazten zuen mezua jaso zuten gehienek, hurrengo egunean beste bat jaso zuten, txertoen existentzia agortu zelako itxaroten jarraitu behar zutela esanez. Radio Euskadik, 19ko gauean bertan, informazioa aurreratu zuen hori baieztatuz.
Beste behin ere, Osasun Sailak bidalitako mezuek erakusten dute, planifikazio falta erabatekoa ez ezik, larriagoa dena, adin-tarte horretako jendearekiko mespretxua eta errespetu falta ere bai. Eta adin-tarte horretan, besteak beste, pentsiodun gehien-gehienak gaude –hainbatetan errepikatu dugun bezala–. Susmatzen dugu protesta egiten jarraitu beharko dugula, Urkulluren gobernuak eta Osasun Sailburu Gotzone Sagarduik arazoa konpontzeko neurri serio eta arduratsuak har ditzaten eta geuk zorabiatzeari utz dezaten.
2.- Langileen, herritarren eta pentsiodunen manifestazio jendetsua Sestaon
Sestaon eta Portugaleten konfinamendua ez zen oztopo izan joan den larunbatean 2.500 bat pertsona, haien artean, langile, pentsiodun, emakume ugari –tartean mugimendu feministakoak–, gazte eta beste herri-sektore batzuetako jendea kalez kale ibiltzeko, leihoetatik txalo zaparrada ugari jasoz eta Kasko plazan amaituz.
Ezkerraldeko eta Meatzaldeko enpresa eta lantegi batzuetan jasaten ari diren kaleratzeen aurkako mobilizazioa zen, baita duela hamarkada batzuetatik bi eskualdeetan pairatzen ari diren desindustrializazioaren eta ugaritzen ari diren pobreziaren eta pauperizazioaren aurkakoa ere. Langabezia-tasa handia da, batez ere emakumeei eta gazteei eragiten diena, eta etorkizuna gero eta itxaropen gutxiagokoa eta beltzagoa da.
Azken hamarkadetako mobilizazioetako manifestariak adin jakin bateko langileak ziren, desegite-prozesuan zeuden industria-enpresa handietakoak, baina oraingo honetan gazteagoak ziren, langileen artean ez ezik, gainerako manifestarien zati handi batean ere.
Ukabila gora zuen jende askok gogora ekartzen zuen langile mugimendu zaharra, duela urte dezente, era sutsu eta bateratuan, Sestaon zehar mugitzen eta betetzen zuena, Sestaoko Plaza Gorria zeritzonean amaituz. Aiaraldean, Tubacexen inguruan ezagutzen ari garenaren moduko borrokak –duela 9 egun Ertzaintzak berriro jo zituen langileak Gasteizko Legebiltzarraren atarian– edo aspalditik Ezkerraldean, Meatzaldearekin batera, egiten ari diren borroka horiek langile- eta herri-elkartasunaren adibide dira, eta beharrezkoa da zabaltzea, langile klaseari eta horien eskubideei eta gizartearen gehiengoari eraso gogorrak egiten zaizkien panorama baten aurrean, bai Euskal Herrian –goian daudenek oasi txiki batean bizi garela esan arren–, bai Estatuko eta munduko gainerako herrietan, sistema kapitalistaren pean.
3.- EAEko Sektore Publikoa behin-behinekotasunaren buruan
Euskal Autonomia Erkidegoko ia zerbitzu guztietan dauden behin-behinekotasun mailak onartezinak dira. Euskal administrazioa da Europar Batasuneko behin-behinekotasun-tasarik altuenak dituena, eta Espainiako Estatuko rankingean lehena da behin-behinekotasun mailei dagokienez. Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) arabera, sektore publikoko soldatapeko langile guztien %39,1 behin-behinekoak dira. Euskal Autonomia Erkidegoko Hezkuntzan %41era iristen da, eta Osakidetzan, berriz, %44ra, eta Eusko Jaurlaritzako berezko iturriek onartzen dute Administrazio Orokorreko langileen %50 baino zertxobait gehiago behin-behinekotasun egoeran dagoela.
Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren zenbait epaik argi uzten dute Eusko Jaurlaritzak behin-behinekotasunaren abusuzko praktika egiten duela, lege-iruzurtzat jotzen baitu egiturazko beharrak zeregin-pilaketako kontratuekin ezkutatzea. Sindikatuen arabera, praktika horrek 58.700 pertsonari eragiten die EAEko Administrazio Publikoan.
ELA, LAB, ESK, Steilas, CCOO, CNT eta SATSE sindikatuek deituta, ostegunean, hilak 22, greba egin zen EAEn –aurreko egunetan hainbat ekimen egin ondoren–, behin-behinekotasunaren abusua geldiarazteko, aldi baterako enplegua sendotzeko eta kalitatezko enplegua sortzeko eta herritarrei zerbitzu publiko duinak eskaini ahal izateko. Goizean, hiru hiriburuetan manifestazioak egin ziren.
Beste behin ere, arlo batzuetan ezarritako gutxieneko zerbitzuak %100ekoak izan ziren, kasu honetan Covid-19aren arazoei behar bezala erantzuteko argudioarekin, nahiz eta beste batzuetan edozein aitzakiak balio dien horiek justifikatzeko; eta beste arlo batzuetan ere oso handiak edo gehiegizkoak izan ziren. Eta, beti bezala, Administrazioak esan zuen grebak gutxiengoen partaidetza izan zuela, plantilla gehienei greba ezin egitera behartzen edo inposatzen zaienean.
Sindikatuek positibotzat jo dute grebaren jarraipena, manifestazioak eta informazio piketeen papera. Azpimarratzekoa da manifestazioek parte-hartze handia izan zutela, eta adin ertaineko edo gazte askok parte hartu zutela. Pentsiodunen mugimenduak babesa eman zuen eta hiru hiriburuetako manifestazioetan parte hartu zuen, zeren kalitatezko zerbitzu publikoak ezinbestekoak baitira pentsiodunentzat.
4.- Aski da bankuen aurreko ilara luzeak eta haien gehiegizko komisioak!
Edozein banku-eragiketa egiteko informatika-sistemak azkar ezartzeak, sukurtsalak eta aurrez aurreko arreta-zerbitzuak murrizteak, milaka eta milaka lanpostu deuseztatzeak -epe laburrean 18.000 deuseztea pentsaturik baitituzte-, kaleratze, aurre-erretiro edo “borondatezko” bajen bidez, bankuetako bezeroei (hots, ia herritar guztiei) ematen zaien arretaren hondatze justifikaezina eragiten du. Eta hori guztia gastuen aurrezkia justifikatzeko eta bere mozkin eskandalagarriak biderkatzeko. Neurri horiei gehitu behar zaie edozein banku-zerbitzu edo eragiketengatiko komisioen gehiegizko kobrantza.
Banku-jarduera horren ondorio larriak direla eta, pertsona askok, bereziki adinekoek eta, beraz, pentsiodun gehienek, zailtasun handiak dituzte beren kontuak, diru-sarrerak, ordainketak eta komisio-kobrantzak ezagutzeko, eta, gainera, ilara luzeak jasan behar izaten dituzte bankuetan eta haien sukurtsaletan arreta jasotzeko, eguzkitan, hotzean, euritan eta haietako asko makila edo makuluekin.
Hori guztia dela eta, datorren astelehenean, hilak 26, Euskal Herriko hegoaldeko hiriburuetan eta herri askotan, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak elkarretaratzeak eta manifestazioak egingo ditu eguerdiko 12etan, banketxe eta sukurtsalen aurrean amaituko direnak, eta horietan guztietan idazki bat entregatuko dugu gure kexak adieraziz eta arazo horiek konpontzeko exijituz.
Duela hiru aste inguru, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak gutunak bidali zizkien Espainiako Bankuari, Nadia Calviño Ekonomia ministroari eta Euskal Herriko banku eta kutxa garrantzitsuenetako zuzendariei, gure eskaerei erantzun ziezaieten. Banku gehienek, Espainiako Bankuak barne, “gure gutunak jaso izana adieraziz” erantzun dute, eta horietako batzuk prest daude gure pentsiodunen mugimenduko ordezkariekin modu batera edo bestera biltzeko, baina denboran luzatuz eta arazoa konpontzeko neurriak hartzeko jarrera argirik eta konpromiso zehatzik gabe.
5.- Bizkaiko Errenta Aitorpena ia ezinezkoa da adineko jendearentzat eta herritar askorentzat
Osakidetzan txertaketa-hitzorduak eskatzeko informatika-sistemen ezarpen orokorrarekin gertatzen den bezala, Bizkaian Errentaren Aitorpena egiteko eredua eta modua, haren datuak egiaztatzea edo errekurtsoa jarri ahal izatea gaindiezina da adineko jende gehienarentzat eta herritar askorentzat.
Adineko pertsona asko bakarrik bizi dira eta ez dute ordenagailurik edo internetik. Hori dutenei ere ia ezinezkoa zaie eskatzen zaien prozesua jarraitzea, baita aitorpen zirriborroa ezagutzeko ere. Seme-alabak dituzten edo informatika-ezagutza jakin batzuk dituzten lagunak deitzeko aukera duten adineko pertsonek bakarrik ezagutu ditzakete beren errenta-aitorpeneko datuak eta aukera izan dezakete bidalitakoa argitzeko edo errekurritzeko.
Baina adineko pertsona askok ez dute aukera hori. Bestalde, telefono bidezko arretak ere zailtasun handiak dakartza, deiak blokeatzen direlako eta arreta eta azalpenak emateko denbora-mugak daudelako. Horrek guztiak Bizkaiko pentsiodunen mugimendura iristen ari diren kexa eta haserre ugari dakartza, eta egoera hori salatu eta konponbideak eskatu behar direla planteatzen du.
Gastuak aurreztea, arreta-baliabideak eta plantillak murriztuz, ezin da aitzakia izan publikoa den zerbitzu hori ez emateko. Errentaren gaineko zerga derrigorrezkoa da herritar guztientzat, baina eskubidea da, halaber, erraztasunak ematea azken aitorpena ezagutu eta erregularizatzeko, kasu batzuetan zor dutena ordainduz eta beste batzuetan dagokien itzulketa kobratuz.
Horrek eskatzen du, lehenik eta behin, jende guztiari zuzenean eta argi ematea Ogasunak aldez aurretik egindako aitorpenaren kalkuluari dagozkion datuen multzoa, bai gutunez, bai bide telematikoz, mundu guztiak ez baitu azken bitarteko hori. Bigarrenik, Ogasunak aurrez aurreko eta telefono bidezko arreta-zerbitzu eraginkorra, erraza eta arina bermatu behar du. Horrek esan nahi du baliabide tekniko eta pertsonal gehiago behar direla zerbitzu horien beharra duten herritar guztiei arreta egokia emateko. Era berean, horien pribatizazio oro baztertu behar da, horiek gauzatu ditzaketen agente pribatuen onurarako eta Ogasunari gastu handiagoak egiteko soilik balio baitute.
Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak bere agirian adierazten duen bezala, justifikaziorik gabeko egoera hori berehala konpontzen ez bada, salaketa jartzen jarraitu beharko du eta beste ekimen batzuk hartu beharko ditu Ogasunak arazo sozial hori zuzen dezan.
6.- Maiatzak 1: Langileen Nazioarteko Eguna
Maiatzaren Lehena, mundu mailan, beren emantzipazioaren alde egindako langile eta herri-borroka oroitzeko eta gogoratzeko data historikoa da. Gaur egun, inoiz baino gehiago, beharrezkoa da borrokan jarraitzea lan-eskubide duinen alde; izaera unibertsal, publiko eta doakoa duten hezkuntza eta osasun publikoaren alde; gizonen eta emakumeen arteko desberdintasunak ezabatzearen alde, edozein dela bere jatorria, pertsona guztien giza eskubideak aitortzearen alde, horren parte garen eta bizia ematen digun natura errespetatzearen alde, demokrazia parte-hartzailearen eta guztien arteko anaitasunezko harreman solidarioetan oinarrituriko herrien subiranotasunaren alde.
Maiatzaren Lehena, sistema kapitalistaren esplotazioaren eta zapalkuntzaren aurka jaio zen mundu osoan, eta sistema kapitalista nagusitzen den bitartean, herri edo herrialde bakoitzeko zein nazioarte mailako langile eta herri-borrokak ezinbestekoa izaten jarraitzen du, are gehiago Covid-19aren pandemiak eta agertu diren britaniar zepa berriek gure bizitzako arlo guztietan sorturiko krisi humanitarioaren aurrean.
Pentsiodun gehienok langile-klasearen eta beste herri-sektore batzuen partaideak gara. Bizi, sufritu eta elkarrekin partekatzen eta borrokatzen dugu gure lan-eskubide eta eskubide sozialen alde eta baita mundu hobearen alde ere. Eta orain, gaurko eta etorkizunerako pentsio publikoak eta duinak bermatuko dituen pentsio-sistema publiko baten aldeko borrokari eusten diogu, kalitateko eta doako osasun publikoaren alde, eta emakumeen diskriminazioaren eta bazterketaren aurkako edo beste edozein eskubide sozial eta demokratiko edo nazional defendatzeko edozein mobilizazio babesten dugu eta gure elkartasuna adierazten diogu.
Horregatik guztiagatik, pentsiodunen mugimendua Maiatzaren Leheneko mobilizazioetan egongo da, eta pentsiodun bakoitzak aitortuago, erosoago edo gusturago dagoen mobilizazioan parte hartuko du.