Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko ekainak 12

Egoitzak bakardadeko kartzelak

1.- Ekainak 15: Zahartzaroari egindako Abusu eta Tratu Txarren Aurkako Nazioarteko Eguna

Zahartzaroari Abusua eta Tratu txarren Aurkako Nazioarteko Eguna dela eta, asteartean, hilak 15, ekimen bana egingo dute Donostian eta Bilbon pentsiodunen mugimenduak eta egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteek (Gipuzkoako Senideak eta Irauli Zaintza eta Bizkaiko Babestu), erakundeek adinekoekiko dituzten arreta, zaintza eta errespetu-arazoak salatzeko.

Donostian elkarretaratzea egingo dute, 11: 00etan, Gipuzkoa Plazan. Bilbon, giza kate bat 11: 30ean abiatuko da Eusko Jaurlaritzaren Ordezkaritzatik eta Foru Aldundiaren aurrean amaituko da.

Ekimen horien aurretik, maiatzaren 27an izandako Gasteizko Legebiltzarreko Osoko Bilkuran, non senideen elkarteek ere presente egon ziren, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-ek aurkeztu zituzten proposamenen aurrean, EAJk, PSE-EEk eta Vox-ek kontra bozkatu zuten eta PP-Ciudadanos abstenitu egin zen. Proposamen horien arteko bat zen batzorde berezi bat sortzea, pandemia hasi zenetik egoitzetan gertatutakoa aztertzeko, gabeziak detektatzeko eta egungo eredua hobetzeko. Eta azterlan hori gobernuaren mende egongo ez den auditoretza independente baten bidez egitea.

EAJk eta PSE-EEk proposamen horiek baztertu ez ezik, “dena ondo egin dutela eta dena ondo dagoela” baieztatu zuten. Senideen haserrea handia izan zen eta hauxe adierazi zuten: “Ahotsik gabekoen, hau da, egoitzetan dauden gure senide nagusien bozgorailua izaten jarraituko dugu”. Eta gaineratu zuten “EAJ-PSE-EEren gobernuak ez dituela beraien senideak errespetatzen ezta babesten”.

Horregatik guztiagatik, oso interesgarritzat jotzen dute, Zahartzaroari egindako Abusu eta Tratu Txarren Aurkako Nazioarteko Eguna dela eta, pentsiodunen mugimenduarekin batera ekimen horiek bultzatzea.

2.- Aiaraldea eta Ezkerraldea-Meatzaldea eskualdeak kaleratzeen eta prekarietatearen aurkako borrokaren buruan

Aiaraldea. Tubacexeko langileek 119 eguneko greba mugagabea egina dute, 129 lanpostu suntsitzearen aurka (95 kaleratze, 12 erretiro aurreratu eta 22 pizgarridun baja). Beraz, Laudion eta Amurrion (Araba) dituzten lantokiak, azken urteotan greba egun gehien egin dituzten industria-enpresen rankingean sartu dira. Hilabete hauetan zehar, Aiaralde osoan hainbat laguntza-ekimenak egin dira, ELA, LAB, ESK, Steilas sindikatuek bultzatuta, beste lantoki batzuetako enpresa-batzordeen eta eskualdeko hainbat gizarte-eragileren babesarekin, besteak beste, pentsiodunen mugimenduarena.

Azken greba ekainaren 2an izan zen, sektore guztietan, saltokietan eta ostalaritzan izan ezik, lau orduko lanuztearen babes solidarioarekin. Goizean Laudion eta arratsaldean Amurrion egindako manifestazio jendetsuen bitartean saltoki- eta ostalaritza-negozioak itxi zituzten.

Ezkerraldea-Meatzaldea. PCB-ITPren Sestaoko eta Barakaldoko zentroek, euren buruen gainean dauden 83 kaleratzeen aurka eramandako  borroka izan da, azken hilabeteetan bi eskualdeetan arreta eta elkartasunaren gune bihurtu dena.

Enpresako zuzendaritzaren nagusikeria hain handia da, ezen, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak aurkezturiko Aldi baterako Enplegu-erregulazioko Espedientea (ABEE) baliogabetzat jo arren, nahiago izan baitu kaleratutako langileei ordaintzen jarraitzea, baina kalean mantenduz, birkokatu eta onartu gabe, kaleratzeekin jarraitzeko asmoa baitu, Auzitegi Gorenak ABEE baliogabetzearen kontra aurkeztu duen errekurtsoari buruzko irizpena eman arte.

Termino erlatiboetan, Aiaraldeko mobilizazioen dimentsio soziala Ezkerraldekoa eta Meatzaldekoa baino zabalagoa izan da (azken bi eskualde horien biztanleria lehen eskualdekoa baino hainbat aldiz handiagoa baita), baina horietan ere garrantzitsuak izan dira, besteak beste, ITPko langileek aitortu eta txalotu duten moduan, pentsiodunen mugimenduaren babes sozial zabala izan baitute.

Eta ekainaren 19rako, prekarietatearen aurkako martxa bat deitu dute, eguerdiko 12etan Sestaoko Kasko plazatik abiatu eta Santurtziko Gernika plazan amaituko dena. Martxa horrek, sindikatu eta mugimendu sozial, gazteen, feminista, ekologista… ugariren babesa du, eta lehen planoan jarriko du prekarietatearen, murrizketa sozialen eta enplegua suntsitzea, soldata txikiak eta ehunka saltoki txikiren itxiera ekarri dituen multinazional handiek eta merkataritza-gune handiek bultzaturiko desindustrializazioaren aurkako borroka. Era berean, pentsio publikoak eta duinak defendatzeak eta eskatzeak oso leku garrantzitsua izango dute. Manifestazioan zehar, hainbat ekimen antolatu dituzte, eragile sozialak protagonista izango direla, besteak beste, pentsiodunen mugimenduak Sestaoko AISSen eraikinaren aurrean salaketa bat eginez gauzatuko dena.

Horrelako eskualde-mobilizazioak garrantzi sozial handikoak dira. Duela denbora bat, Gasteizen, enpresa-batzorde askok deituta edo Bilbon maiatzaren 28an Tubacex, Petronor, PCB-ITP eta Bilboko Argiako langileek, HM eta Novaltiako ordezkariekin batera egindako mobilizazio bateratuak bezala.

3.- Barakaldoko pentsiodunen mugimenduko kideen erakusketak

Astelehenean, egun osoan zehar, argazki erakusketa bat egon zen Barakaldoko Herriko Plazan. Herriko pentsiodunen mugimenduak antolatu zuen eta pentsiodunen mugimenduak bultzatutako mobilizazioen kalitatezko argazkiez osatuta zegoen, batez ere Barakaldoko mobilizazioak, baina horietako batzuk Ezkerraldeko eta Meatzaldeko beste herri batzuetakoak edota Bilbokoak ziren. Harrera ona izan zuen, batez ere pentsiodunen aldetik, astelehenean, plaza berean, metro gutxira kontzentratu zirenak.

Horietan islatzen dira pentsioen aldeko eskaerak eta mobilizazioak, bai eta egoitzen eta zerbitzu publikoen defentsari buruzkoak ere, edota Ezkerraldeko eta Meatzaldeko kaleratzeen aurkako langile borroken elkartasunari eta laguntzari dagozkionak.

Herriko pentsiodunen mugimenduko kidea den Carlos Milás egileak, zera adierazi zuen: “Hiru urte baino gehiagoko borrokaren ondoren, gustatuko litzaidake erakusketa honek balio izatea elkarrekin norabide berean ibiltzean dugun indarraz jabetzeko”.

Barakaldoko lagunen asmoa da erakusketa herriko hainbat auzotara zabaltzea. Horrelako erakusketak interesgarriak dira, ez bakarrik egungo pentsiodunen mugimenduari buruzko informazio eta ezagutza soziala zabaltzeko, baizik eta herri honen oroimenean beren eskubideen alde borrokan dauden pentsiodunen eta adinekoen duintasuna eta harrotasuna txertatuta gera dadin. Ekimen hori ez da berria, aurretik Bizkaiko pentsiodunen mugimenduaren argazki eta kartelen erakusketa ibiltaria egin baita. Erakusketa hori aspaldi egin zen, hainbat herritan zehar ibili zen eta erabili nahi duen edozein herriren eskura dago.

Era berean, ezin dugu alde batera utzi Barakaldoko pentsiodunen mugimenduko beste artista bat, Rafa Cantera, Bizkaiko Labe Garaietako langile ohia. Badira hilabete batzuk bere obra, burdinazko eta zeramikazko materialez landua, ILGNER aretoan erakusten ari dela. Hain zuzen, areto hori Bizkaiko enpresa handi eta sinboliko horretatik geratzen den eta zaharberritu den industria-eraikin bakarrean dago kokatuta.

Rafak dioen bezala, inspirazio-iturriak langileen borroketan eta Gernikako bonbardaketa basatiari buruzko Pablo Picassoren margolanak utzitako oroimenean ditu. Bisitak, batez ere, asteburuetan egiten dira, jende gehiago joan ahal izateko. Baina astegunetan ere egin daitezke, Rafa Cantera egilearekin adostuz, 688 61 71 52 telefonoaren bidez. Jende guztiari eskaintzen dizkio doan.

4.- EAEko sektore publikoa, jasaten duen behin-behinekotasun eskandalagarriaren aurka

Apirilaren 22an EAEko sektore publikoko langileek greba eguna izan zuten eta manifestazioak egin zituzten. Urkulluren gobernuak ez zien erantzunik eman haren eskaerei eta ez du benetako urratsik egin behin-behinekotasunaren gaitza pairatzen duten sektore publikoko 60.000 lanpostu baino gehiago sendotzeko, eta zerbitzuen pribatizazioaren alde egiten jarraitzen du.

Eskandalagarria da eta mugarik gabeko errespetu-falta dago Europar Batasuneko behin-behinekotasun-tasarik altuenak dituzten plantillei dagokienez, eta Estatuko rankingeko lehen tokian dago behin-behinekotasunaren mailari dagokienez. Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) arabera, behin-behinekotasuna %39,1era iristen da EAEko sektore publikoko soldatapeko langile guztien artean. EAE-ko Hezkuntzan %41 da, Osakidetzan, berriz, %44, eta Eusko Jaurlaritzako iturriek onartu dute Administrazio Orokorreko langileen %50 baino zertxobait gehiago behin-behinekotasunaren egoeran dagoela.

ELA, LAB, CCOO, Satse, ESK eta Steilas sindikatuek deituta, pasa den larunbatean, sektore publikoko ehunka langilek manifestazioa egin zuten berriro EAEko hiru hiriburuetan (Gasteiz, Donostia eta Bilbo). Kalitatezko zerbitzu publikoak, hala nola, Hezkuntza, Osasungintza eta gaineratiko Zerbitzu Publikoak, funtsezkoak dira herritar guztien bizitzarako eta garapenerako, batez ere herri-klaseentzat, eta nola ez adinekoen osasunari eta zaintzari dagokienez, pentsiodun gehienak horien artean baitaude. Plantilla egonkor eta kualifikaturik gabe, eta pribatizazioak nonahi bultzatuz, jakina, agerian geratzen da saldu nahi diguten oasi eder hori gezurrezkoa dela. Luze eta gogor borrokatu beharko dugu Gasteizko gobernu honek bereak egiten jarrai ez dezan.

5.- Hori bai, diru-sarrerak handitzeko eta zerbitzu publikoak hobetzeko, enpresariek, bankuek, dirutza eta errenta handiek… zerga gehiago ordaintzeaz, deus ere ez

Banketxeek, multinazional handiek, bereziki teknologikoek, egunero, mugarik gabeko lotsagabekeriaz, lortzen dituzten etekin handiei buruzko berriekin txunditzen gaituzte, baita koronabirusaren pandemian ere, non denok sakrifikatu eta batera arraunean egin behar dugula esaten duten.

Duela egun batzuk, G-7 osatzen duten munduko potentzia ekonomiko handiek aurreakordio batera iritsi direla iragarri dute, multinazional handiek gutxienez irabazien % 15 zergetan ordaintzeko eta zerga-paradisuak azaleratzeko. Orain, G-20a osatzen duten beste potentzia txikiago batzuek aurreakordioa onartu dezaten lortzeko ahalegina egingo dute. Europar Batasunean, neurri hori aplikatuta 50.000 milioi euro bildu daitezkeela kalkulatu dute. Ikusiko dugu zertan geratzen den hau guztia.

Euskal Herrian, dagozkien zergak bezain beste ez ordaintzea eta zerga-iruzurra ere oso handia da. Egunotan argitara eman dutenez, enpresa handiek “ia ez dute zergarik ordaintzen, irabazien hamar eurotik bat baino ez”, baina “ogasunek jasotzen dituzten lau eurotik hiru soldaten zuzeneko zergetatik datoz”. Horri gehitzen badiogu BEZagatik eta beste zerga batzuengatik ordaintzen duguna, erraz ondoriozta daiteke gizartearen gehiengoa osatzen dugunok, hau da, soldatapekook, aurrekontu publikoetarako diru-sarrera gehienak jartzen ditugula.

Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta Foru Aldundien konplizitaterik gabe, neurri handiagoan edo txikiagoan, enpresa handi horiek, errenta eta aberastasun handiek ezin izango lukete saihestu dagokiena ordaintzea, eta horrek ahalbidetuko luke herritar gehienen behar sozialen zati handi bati behar bezala erantzutea. Sektore horien zerga-pribilegioak azaleratzea eta salatzea eta zerga-erreforma sakona eskatzea ezinbestekoa da bizi-baldintza bidezkoak eta kalitatezko zerbitzu publikoak izateko.

6.- Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren negoziazioak eta akordioak, pentsioei buruz

Berdin jarraitzen dugu. Aurreko astetik hona ez da ia aldaketarik izan. Bi iruzkin besterik ez. Oso itsusia zirudien zerbait erretiratu egin du Escrivá-k. Pentsioen urteko igoera aurreko urteko KPIaren urte arteko igoera erreferentziatzat hartuta egingo dela dio. Baina orain arte proposatutakoa kendu du: inflazioa urte batean negatiboa bazen, % 0tik beherakoa, hurrengo bi urteetako igoeratik deskontatuko liguke.

Mantentzen duena da erretiro aurreratuei zailtasunak jartzea erretiroaren batez besteko adin erreala legezko adinera hurbiltzeko (gaur egun 66 urte eta 4 hilabete), eta, horrez gain, zenbait pizgarriren bidez, borondatezko erretiroa legezko gehienekoaren gainetik luzatzeari lehentasuna ematea. Horretarako, 67 urtetik aurrera erretiroa luzatzea sustatzeko pizgarria proposatzen jarraitzen du, gehienez 12.000 euroko eta gutxienez 4.000 euroko kalte-ordaina izanik. Edo, pentsioa % 4 igoz.

Horrek pentsio altuen eta baxuen arteko arrakala handituko du. Diruzko pizgarria edo kalte-ordaina soldaten eta kotizazio-urteen arabera egingo da. Soldata handienari eta kotizazio-urte gehiagori zenbateko handiagoa egokituko zaio. Gauza bera gertatzen da % 4ko igoerarekin, zenbat eta handiagoa izan dagokizun pentsioa, orduan eta handiagoa izango da zenbatekoa. Egia esan, erretiroa beranduago hartzeko pizgarri horiek urte dezente zeramatzan martxan, baina zenbateko txikiagoekin.

Bestalde, nork izan dezake interesa zure lan-bizitza luzatzeko, erretiroa geroago hartuz? Soil-soilik, lan hobeak eta soldata handienak dituztenak. Nekagarria baino lan atsegina duen pertsona batek, 4.000 eurotik gorako soldata badu, zer interes du erretiroa hartzeko, pentsiorik handiena jasotzen duenean ere, bere soldata baino dezente txikiagoa izango baita?

Eta Escrivá-k egiten duen bezala, erretiro-adina luzatzeak belaunaldi berrien enplegurako inolako zailtasunik ez duela eragingo argudiatzea barregarria da, besterik gabe; izan ere, dozenaka eta dozenaka mila lanpostu dira urtero erretiroengatik uzten direnen kontura ordezka daitezkeenak. Gizarte-segurantzarako diru-sarrerak errazteko neurriak hartzeko orduan eta xantaia jasanezinak alde batera uzteko orduan, Escrivá-ren eta Gobernuaren ikuspegia hain da estua, benetan deigarria baita. Kontua da badakigula zer dagoen atzean: pentsio publikoak murriztea eta banakako nahiz BGAE motako pentsio-funts pribatuak erraztea.