Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko ekainak 5

1.- Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak “giharra” erakutsi zuen maiatzaren 29an

Egunkari garrantzitsu batek izenburu hori eman zion joan den larunbatean Hego Euskal Herrian izandako pentsiodunen mobilizazioaren dimentsioa azpimarratuz. 16.000 pertsona baino gehixeagok –gehienak pentsiodunak– bete zituzten lau hiriburuetako eta sei eskualdetako kaleak eta gizarte-partaidetzari buruzko datu hori ez zen nolanahikoa. Halako mobilizazio-maila lortzea, oraindik pandemiaren eraginpean eta uda atarian, arrakastatsutzat baino ezin da jo.

El Correo eta Deia bezalako egunkariek, baita EITB talde “publikoak” ere, pentsiodunen mugimenduaren eskaeren eta mobilizazioen berri objektibotasunez eta profesionaltasunez emateko joera gutxi zuten arren, ezin izan zuten larunbateko mobilizazioei buruzko informazioa saihestu.

Batzuek eta besteek aitortu zuten Bilbon, batez ere, manifestazioa garrantzitsua izan zela, milaka pertsona kalean zeudela. Udaltzaingoak 10.000 parte-hartzaile inguru zenbatu zituen. Deigarria izan zen El Correo egunkariak Bilboko mobilizazioa Estatuko handiena izan zela adierazi izana. Madril, Bartzelona, Sevilla… baino askoz ere gehiago.

Manifestazio horiek aurreko astean egindako ekimenek bultzatuak izan ziren

Larunbateko mobilizazioei mesede egin zieten, zalantzarik gabe, aurreko astean beraiek zabaltzeko eta jendarteratzeko egindako ekimenek. Herri eta eskualde guztietan, kide pentsiodunek, beste kolektibo eta gizarte-sektore batzuekin batera, lan handia egin zuten ekimen ezberdinak bultzatuz.

Normala den bezala, oihartzun eta dimentsio zabalagoa izan zuten honako hauek: Santurtzin,  astelehenean, hilaren 24an izandako Ezkerraldea eta Meatzaldea eskualdeen mobilizazioa; sindikatuen elkarretaratzeak eta agerraldiak, pentsiodunen mugimenduarekin batera, egun berean, Iruñean eta Bilbon egindakoak; gazteen kolektiboena, asteartean, 25ean, Bilboko Areatzako Estalpeetan; mugimendu feministaren bideoa asteazkenean, zeinak oihartzun zabala izan zuen sare sozialetan; ostegunean, EAEko egoitzetako egoiliarren senideen elkarteen prentsaurrekoa Gasteizko Gobernuak Bilboko Kale Nagusian duen delegaritzaren aurrean; eta, bereziki, 6 eguneko bizikleta martxa arrakastatsu eta ikusgarria, Gipuzkoako eskualde guztiak zeharkatu ondoren Donostiako Alderdi Ederren amaitu zena, manifestazioaren hasieran.

Erabat arrakastatsua, baina konpondu beharreko ahulezia eta hutsuneak izanik

Gehiengo sindikalak deitutako langileen parte-hartzea esanguratsua izan zen. Era berean, emakume feministena, bereziki gazteen kolektiboena, bai eta egoiliarren senideen elkarteena eta beste gizarte-sektore batzuena ere.

Baina garrantzia handiko erronka baten aurrean gaude, hain zuzen, pentsio publikoak, duinak eta nahikoak bermatzea gaurko eta etorkizunerako. Era berean, gaur egun lanean ari direnen lan-baldintzak hobetzea eta, batez ere, langabezian edo prekarietatean daudenek, etorkizunik gabe, hala nola emakume gehienek edo belaunaldi gazteenek, egoera hobea izan dezaten.

Aurrean dugun egoera oso kezkagarria da

Bruselatik pentsioen eta lan- eta gizarte-eskubideen murrizketak inposatu nahi dizkigute funts ekonomiko ospetsuen truke; horien aurrean, gobernu zentralak ez du inolako eragozpen seriorik planteatzen, ezta erresistentziarako borondaterik ere; aitzitik, badirudi lasaitasunez onartzen dituela. Bestalde, datozen egun edo asteetan, Pedro Sanchezen gobernuaren, CEOE eta CEPYME patronalen eta CCOO eta UGT sindikatuen arteko neurri atzerakoi horiek berresten dituen akordio batekin topo egin dezakegu.

Beste erremediorik ez dago, datozen aste eta hilabeteetan, mobilizazio transbertsalak, masiboak, bateratuak eta pluralak bultzatzen jarraitzea, pentsiodunen mugimenduaren, mobilizatzeko eta borrokatzeko prest dauden sindikatuen, eta emakumeen, gazteen eta beste sektore sozial batzuen kolektiboen eta mugimenduen arteko mobilizazioak.

2.- Estatuko gainerako Herrietan ere arrakastatsua izan zen M-29a.

Euskal Herrian baino dimentsio apalagoa bada ere, Estatuko gainerako Herrietako hiri eta herri askotan manifestazioak eta elkarretaratzeak izan ziren: Madril (1.500/2.000), Bartzelona (1.500/2.000), Sevilla (500), Vigo (400), Cangas do Morrazo (200)…

Pentsiodunen plataformak eta mugimenduak pozik eta animatuta daude, kontuan hartuta orain arte izan dituzten banaketek eta pandemiaren ondorioek deialdietara bertaratzea zertxobait murriztu zutela.

Positiboa izan da maiatzaren 29ko mobilizazioa, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak eta Estatuko gainerako plataformek eta mugimenduek batera landua eta bultzatua izan dena. Eta eredu izan daiteke hurrengo ekimenei begira. Baina badira pixka bat presaka Estatu mailako mobilizazio berriak deitu nahi dituztenak, eta kontuan hartu behar da benetan dimentsio zabalagoa eta pisu handiagoko gizarte-erreferente izateko, ondo neurtuta eta sakonki landuta egon behar direla herri/hiri bakoitzean eta Estatuko gainerako Herrietan, 

Hori da Euskal Herriko pentsiodunen mugimendua egiten ari dena, eta horrela egiten jarraituko dugu udan, nahiz eta zailtasun gehiago izan, eta, jakina, hemendik aurrera, sakonki lan egingo dugu udazkenean mobilizazio orokor indartsu, bateratu, zeharkako eta plural bat egitea lor dezagun.

3.- Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren itun politiko eta sozialak, ziurrenik, murrizketak eta atzerapausoak izango ditu

Espainiako Gobernuaren, CEOE-CEPYME patronalen eta CCOO eta UGT sindikatuen arteko itun politiko eta soziala berehala egin daitekeela iragarri dute duela egun batzuk. Escrivá-ren azken adierazpenen eta CCOOren eta UGTren kritiken ondoren, baliteke itun hori atzeratzea, baina azkenean egingo dela aurreikusten dugu. Gobernu zentrala presionatzen ari da ahalik eta lasterren adostasuna lortzeko eta, horrela, Europari aurkeztuko diote, Europak Espainiako Estatuari aurreikusitako funts ekonomikoen lehen zati bat ematea diezaion.

Zoritxarrez, negoziazioetan parte hartzen ari diren eragile guztien opakutasuna eta gardentasun falta ia erabatekoa eta arduragabea da; izan ere, pentsioen gaiak soilik 9 milioi pentsioduni eragiten die Estatu osoan, eta 700.000 ingururi Hego Euskal Herrian.

Esan digutenez, lau gai negoziatu dituzte folletoi honen lehen fasean, eta adostu eta ixteko zorian omen daude. Titularrak baino argitaratu ez dituztenez, orain arte, ez dugu ezer zehatzik ezagutzen letra ertainez, eta are gutxiago letra txikiez. Horrek zuhurtasunez jokatzea eskatzen digu xehetasunez baloratzeko orduan.

Pentsio guztiei KPIa bermatuko zaiela adierazi dute

Baina ez dakigu nola. Aurreko urteko urtarrilaren 1ean izandako inflazioaren igoerarekin, eta horrela hurrenez hurren, inolako atzeraeraginik egon gabe? Escrivá-k egindako proposamen hori jada kenduta al dago? Eta horrekin batera azaldutako asmoa, inflazioa urte batean negatiboa bazen, hau da, % 0tik beherakoa bazen, alde hori hurrengo bi urteetan KPIren igoeretatik deskontatuko zigutela adierazitako asmoa ere atzera bota al du? Harritu egingo ginateke UGTk eta CCOOk horrelako zerbait onartzera iritsiko balira. Nahiko lotsagarria da jada, pentsiorik txikienei igoera esanguratsurik ez aitortzea, gaur egun dauden miseriatik atera ahal izateko.

Erretiro aurreratu eta derrigorrezkoetan murrizketarik ez dela egongo esan dute

Duela gutxi Escrivá-k esandakoa irakurtzeak, neurri batean UGTko idazkari nagusiak berretsia, nahiz eta oso generikoa izan, zalantzarik gabe, murrizketak eta atzerapausoak egongo zirela pentsatzera eraman gaitu. Baina duela bi egun Escrivá-k esan du “ez dela murrizketarik egongo”, ezta pentsiorik altuenak dituzten aurretik erretirodunentzat ere. Hala ere, 2024tik aurrera murrizketa-koefizienteak handitu daitezkeela iragarri du, eta 2035era arte luzatu.

Erretiroa hartzeko legezko gehieneko adina borondatez luzatzea

Antza denez, negoziatzaileetako inork ez du zalantzarik proposamen horren alde egiteko, baina ez dute zehaztu zer pizgarri edo konpentsazio eskaini nahi dioten proposamena onartzen duenari.

Jasangarritasun-faktoreari buruz nahita sorturiko nahasmena

CCOOk eta UGTk duela egun batzuk esan zuten jasangarritasun-faktorea indargabetzea adostuta zegoela. Baina handik gutxira Escrivá-k zehaztu zuenez, “indargabetzeko konpromisoa baino ez dago, beranduenez datorren urteko lehen zatian”. Gaineratu duenez, “ez dago presarik, 2.023ra arte etenda baitago”, baina, aldi berean, argi utzi du bere asmoa “belaunaldi arteko ekitateko” beste adierazle baten bidez ordezkatzea dela. Hau da, gutxi gorabehera adierazle bera mantentzea, baina beste izen batekin.

Ziurrenik, horrekin bueltaka ibiliko dira egun edo aste batzuetan, Escrivá-k zerbait laga dezan eta lorpen edo “gaitz erdi” gisa saldu ahal izateko.

4.- Prezioak %2,7 igo dira maiatzean

Maiatzean Estatuko erosketa-saskia garestitu egin da pandemiak hilabete batzuk lehenago prezioak arindu ondoren. Zehazki, maiatzeko Kontsumoko Prezioen Indizea % 2,7ra igo da urte arteko tasan, apirilean baino puntu erdi gehiago eta 2017ko otsailetik izandako altuena izan da, INEren arabera, orduan %3ra iritsi baitzen. “Analista” ezberdinen arabera, urte amaieran prezioen urte arteko hazkunde maila hori maiatzekoarekin parekatu daiteke, edo pixka bat txikiagoa izan. Badirudi “bankuek eta erakundeen baliabideek ez dutela inflazioa aurreikusteko gaitasun handirik”, urtarrilean % 0,9koa izango zela aurreikusi baitzuten, eta ehuneko hori izan zen pentsioetan “igo” egin zaiguna. Horren ondorioz, gure erosteko ahalmenak okerrera egin du aurten ere, nahiz eta gero atzeraeraginezko “sari txikitxo bat” emango diguten.

5.- BGDS eta DSBE jasotzen ari direnentzako ohartarazpena

Bizitzeko Gutxieneko Diru Sarrera (BGDS) jasotzen ari direnek eta aurretik Diru Sarrerak Bermatzeko Errenta (DSBE) jasotzen zutenek, ziur asko, BGDSren zenbatekoa itzuli beharko dute, DSBE prestaziotik kenduz. Orain arte egin ez badute, gobernu zentralak eskumen horren transferentzia EAEko erakundeen esku uzteko jarri dituen oztopoengatik izan da. Korapilo horren prezioa da BGDSren eta DSBEren jasotzaileek, orain apur bat pozik daudenak bi prestazioak jasotzen dituztelako, “diru hori gordetzen” ez badute, gero itzuli egin beharko dutela eta DSBErekin bakarrik geratuko dira, egoera kaskarragoan. Horrelako kalteak, Madrilgo eta EAEko agintariek sortutakoak, konpentsatuta egon beharko ziren, bi erakundeen arduragabekeriaren ondorioak baitira.

6.- Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako pentsiodunen mugimenduko ordezkarien bilera

Ostegunean egindako bileran, guztiak bat etorri ziren M-29ko mobilizazioen eta aurreko astean Hego Euskal Herri osoan egindako sentsibilizazio eta jendarteratze-ekimenen balorazio positiboan. Antzeko balorazioa egin zen Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataforma gehienek bat egindako deialdiari buruz; izan ere, Euskal Herrikoak baino apalagoak izan arren, etorkizunari begira, itxaropen gehiago zabaltzen duen urrats positibotzat jo dituzte.

Baina bileraren gai nagusia udazkenera arte aurreikusitako lan-plangintza izan zen. Lehen ekimen moduan, gobernu zentraleko arduradunekin eta Kongresuko talde parlamentarioekin, pentsioen gaiari buruzko elkarrizketa zabaltzeko exijentzia zehaztu zen. Aldi berean, elkarrizketa horiek EAEko eta Nafarroako Foru Erkidegoko gobernuetako eta legebiltzar-taldeetako arduradunekin zabaldu behar dira ere.

Banketxe eta aurrezki kutxen aurkako salaketen inguruko kanpaina bat ezarri zen, salatutako arazoak konpondu gabe jarraitzen dutelako. Era berean, egutegian ezarri zen Hego Euskal Herri osoan mobilizazio garrantzitsu bat bultzatuko zela urriaren 1ean, Adinekoen Nazioarteko Egunean.

Eta, batez ere, sindikatuekin eta beste kolektibo sozial batzuekin udazkenean mobilizazio indartsu bat prestatzen jarraitzeko plangintza jarri zen abian, zeharkakoa, bateratua eta plurala izango den mobilizazioa. Horrela, erantzun sozial masiboa ahalbidetuko da, bai gaurko eta etorkizunerako pentsio publiko eta duinak defendatzeko, prekarietateari eta genero-arrakalari amaiera emango dieten kalitatezko eta ondo ordaindutako lan-baldintzak defendatzeko, eta emakumeei, gazteei eta beste sektore zaurgarri batzuei bizi-baldintza duinak bermatzeko.

Aurreko guztiarekin batera, beste babes- eta elkartasun-ekimen batzuk ere egingo dira, DSBEren funtsezko hobekuntzari, egoitza eta zerbitzu soziosanitarioen egoerari eta langileen borrokei laguntzeari dagokionez, batez ere kaleratzeen eta enplegu-suntsiketaren aurka; izan ere, nahiz eta EAEko eta Nafarroako Gobernuek aurreikuspen baikorrak izan, arazo horiek are larriagoak izan daitezke Aldi baterako Enplegu Erregulazioko Espedienteak amaitzean.

Erredakzioaren oharra

Joan den larunbatean, Bilboko manifestazioan akats bat egin zuen Bizkaiko Pentsiodunen Mugimendu (BPM) barruko manifestazioaren Antolakuntza Batzordeak. Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak sinaturiko pankarta bat jarri zen manifestazioaren buruan, eta ez zegokion han egotea, manifestazioaren beste leku batean baizik. Manifestazioaren Antolakuntza Batzordearen akats eta arazo esklusiboa izan zen, BPMn oso argi baitago pentsiodunen mugimenduaren manifestazio edo ekimenetan gure pankartak direla, eta ez beste inorenak, manifestazioen buruan eta lehentasunezko lekuetan egon behar direnak.