Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko uztailak 24

1.- Kontzentrazio koloretsua Bilboko Udalaren aurrean

Joan den astelehenean, udaletxearen aurrean pentsiodunek egiten dugun ohiko elkarretaratzean, Bizkaiko autoeskoletan greban zeuden langileek parte hartu zuten. 400 pertsona inguru bildu ginen, horietatik 80 bat autoeskoletakoak ziren, beraien pankarta eta aldarrikapenekin.

Pentsiodunen mugimenduarekin adostuta, kontzentrazioaren atzealdea okupatu zuten. Udaletxeko eskaileretatik agur eta elkartasun adierazpen bat egin zitzaien, beraiek jarrera eskertu zuten eta pentsiodunen mugimenduaren borroka eta pertseberantzia eredutzat dutela aipatu zuten. Ez da lehen aldia, eta ez da azkena izango, astelehenetan Bilbon eta beste herri batzuetan egiten diren elkarretaratzeetara hurbiltzen direla aldarrikapen justu batzuen alde borrokan ari diren kolektibo ezberdinak. Beti izango dute lekua eta pentsiodunen mugimenduaren elkartasun-babesa.

2.- Eusko Jaurlaritzaren eta Osasun Sailaren plangintzarik eza eta utzikeria 

Lakuako eta Osasun Saileko aurreikuspenik eta plangintzarik eza agerian geratu da berriro ere pandemiaren bosgarren olatuaren aurrean. Udako deseskalada ez oso ordenatuari eta 60 eta 69 urte bitarteko pertsonen bigarren txertaketaren atzerapenari, orain, pandemiaren bosgarren olatua gehitu behar zaie, jende gaztearen kutsatzeari, ospitaleratzeari eta ZIUetan sartzeari dagokienez, eragin handia izaten ari dena.

Badirudi ia osasun-langile guztiak pandemiara bideratu behar izateak, patologia zailak dituzten pertsonen arreta alde batera utziz –edo atzeratuz–, eta udan Lehen Mailako Arretako eta kontsultategietako ordutegiak murriztuz, ez dituela gehiegi kezkatzen Gasteizko eta Iruñeko Gobernuak eta Osasun Kontseilaritzak. Gero eta lan gehiago duten langile arakatzaileen gabeziak oso maila kezkagarriak hartu ditu, eta ez da neurririk hartu. Gainera, EAJk eta PSE-EEk ezezkoa eman diote abuztuan Gotzone Sagarduik agerraldia egiteari, pandemiaren bilakaera azaltzeko eta oposizio politikoaren proposamen positiboak eta zentzuzkoak entzuteko eta kontuan hartzeko.

3.- Tubacex: ezpatak goian mantentzen dira.

Kaleratutako 129 pertsonak lanera itzultzea bermeekin konpontzeko eta Auzitegi Gorenean errekurtsoa kenduta irtenbide alternatiboak bilatzeko, Enpresa Batzordeak egindako ahaleginek ez dute emaitzarik izan orain arte, eta enpresako zuzendaritzak errekurtsoarekin aurrera egiteko probokazio-jarrerari eusten dio, Gorenak arrazoia emango diolakoan. Lankideak hortzez eta haginez defendatzeko prest dauden langileei eta sindikatuei ez die beste aukerarik utzi, oraingoz grebarekin jarraitzea baino. Oso erronka zaila da, eta inoiz baino gehiago, ezinbestekoak izango dira inguruko enpresetako, Aiaraldea eskualdeko enpresetako batzordeen eta langileen babes soziala eta bestelako laguntza batzuk ere.

4.- Bizkaiko Foru Aldundiak 2020ko errenta-kanpaina ebaluatzen ari da. Baina, norekin?

Bizkaiko Foru Aldundiak ERRENTA BERRI ETA ERRAZ-tzat jo zuenaren porrotak buruko min izugarriak eragin ditu, batez ere aitorpena on-line egiteko sarbiderik ez duten edo zailtasunak dituzten adineko pertsonei. Kanpaina amaituta, orain jakin dugu “Ogasun eta Finantza Sailak ebaluaziorako, parte-hartzerako eta hobetzeko proposamenak jasotzeko gune bat zabaldu duela, herritar guztientzat irekia, www.bizkaia.eus/renta webgunearen bidez; gune hori 2021eko uztailaren 12tik irailaren 30era arte dago zabalik”.

Baina zure iritzia emateko, webgunean sartu behar duzu BAK kodea, hau da, errenta-aitorpena eskuratzeko egin behar zen bide bera. Zer gertatuko da aurrez aurreko arreta eskatu zuten pertsona guztiekin, on-line egiteko modurik ez zutelako? Nola emango dute iritzia? Are gehiago, ebaluazio-gune horri buruz ez da publizitaterik egin, eta EH Bilduren batzarkide taldeak egindako galdera baten bidez ezagutu da.

Betiko ohiko inkesta da, baina hobetzeko proposamenak egiteko aukera dago. Horregatik aukera bat da erantzun dezaketenek eta erantzutera animatzen direnek, errenta-aitorpeneko eredu berri horrek sortu zituen arazoak adierazteko eta baita exijitzeko ere, eskatzen duten ororentzat, batez ere adinekoentzat, aurrez aurreko arreta manten dezaten.

5.- Pedro Sanchezek ez du erantzun. Pentsioen bigarren zatiari eta lan-erreformari buruzko negoziazioek aurrera jarraitzen dute

Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak, Estatuko gainerako pentsiodunen plataformekin batera, uztailaren 19an bigarren gutun bat bidali genion Pedro Sanchezi elkarrizketa zuzen bat eskatzeko, ahalik eta azkarren. Oraindik ez digu erantzun. Bitartean, Gizarte Segurantzako Ministerioak Elkarrizketa Sozialerako Mahaiko eragileekin negoziatzen jarraitzen du pentsioen erreformaren bigarren zatiaren inguruan. Eta horiekin batera, Yolanda Diaz Lan ministroak beste horrenbeste egin du, eragile berberekin, lan-erreformari buruz.

Pentsioei buruzko negoziazioen bigarren zatian, bi gai nagusi daude: bata, belaunaldien arteko ekitate-faktorea, eta bestea, era pribatuan kudeatuko den Estatuko funts publikoa, ahalik eta enpresa eta sektore gehienetan, baita ETEetan ere, funts kolektiboak sustatzeari begira sortu nahi dutena. Litekeena da pentsioen erregulazio-soldatak kalkulatzeko epea 25 urtetik 35 urtera luzatzea. Nahiz eta azken horren aplikazioa 2027ra arte atzeratu.

Yolanda Diaz Lan ministroak Elkarrizketa Sozialerako Mahaian aurkeztu du dagoeneko lan-erreformarako plana, eta urtea amaitu baino lehen onartzea eta 2022an aplikatzen hastea nahi du. Ez da ondo hasten negoziazioak modu “diskretuan” egin behar direla esaten duenean, pentsioekin bezala. Gardentasunik ezarekin eta informazio argirik gabe, eta kaleko mobilizaziorik eta presiorik gabe, jai dugu eta Yolanda Diazek ere hori jakin beharko luke.

Proposamen horretan kontratazioak hobetzea aurreikusten da, haien behin-behinekotasuna eta prekarietatea, hitzarmen-ereduak, horiek aitortzeko eta aplikatzeko lehentasunak eta haien eskumenen eta negoziazioaren esparruak mugatuz. Era berean, Lanbide arteko Gutxieneko Soldatari (LGS) buruzko eztabaida, haren izaera, balizko igoerak eta zenbatekoak ere sartuta daude.

CEOEk argi eta garbi adierazi du aldi baterako kontratuak eta azpikontratak mugatzearen aurka dagoela, nahiz eta Europar Batasuneko batzordearen ustez, aldi baterako kontratuen aniztasuna eta eusten zaien arrazoiak gehiegizkoak dira eta ez dute produktibitatea hobetzen laguntzen, “behin-behinekotasuna murriztea eta gazteen laneratzea erraztea iradokiz”.

Pentsioen erreformari zein lan-erreformari dagokienez, orain arte ez dugu ikusi benetako borondaterik 2010eko eta 2012ko lan-erreformak serioski indargabetzeko, ezta 2011ko eta 2013ko pentsioen erreformen inguruan ere. Horiek behin betiko indargabetu gabe, ez da funtsezko aldaketa positiborik egongo bi gai horietan, nahiz eta Elkarrizketa Sozialerako Mahaian akordioak eta adostasunak justifikatzeko petatxu batzuk sartu.

6.- Nadia Calviño “gailendu” zaio Yolanda Diazi

Yolanda Diazen asmoen aurrean, Nadia Calviño Gobernuko lehen presidenteordeak zapuztu zuen Lanbide arteko Gutxieneko Soldata (LGS) igotzeko ideia. Horrela esan zuen: “Enplegua bultzatzeari lehentasuna eman eta ekonomiak nola eboluzionatzen duen aztertu ondoren, irailean LGS igotzea posible den ikus dezakegu. Baina, igoera erabakiz gero, ezin da urte honen hasieratik atzeraeraginez aplikatu”. Antonio Garamendi CEOEko presidenteak berriro esan du ez dela LGS igotzeko unea, “enplegua berreskuratu eta sendotzeko” unea baizik. Baina zer diote eta, batez ere, zer egiten dute Elkarrizketa Sozialerako Mahaian dauden sindikatuek? Eta Pedro Sanchezen koalizio gobernuak, bere programan LGSren igoera Europako Gutun Sozialaren arabera aplikatzea jaso zuenak, 1.200 euroko LGSa ekarriko lukeena?

7.- Udazkenean, pentsiodunek, langileek… elkarrekin ibili beharko dugu

Europar Batasunaren presio pean,  eta Pedro Sanchezek, kontzesio askoren kontura,  gobernua egonkortzeko eta legegintzaldi osoa bermatzeko duen interesak bultzatuta, datozen hilabeteetan, abagune zail baten aurrean egongo gara, gobernuak pentsioen eta lan-arloko erreforma gehienak azkartu nahi dituelako, Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren akordioaren bidez, urte amaierarako.

Euskal gehiengo sindikalak eta Estatuko gainerako Herrietako sindikatu alternatiboek –Hego Euskal Herriko gehiengo sindikalak baino pisu erlatibo ahulagoa dutenek– oso ondo dakite lan-arloko aurrerapenak –atzerapenak ez badira– oso urriak izango direla, CCOOren eta UGTren berme eta akordioa izanda.

Gauza bera gertatzen da pentsioen murrizketekin, soldatapeko pertsonen hurrengo eta etorkizuneko belaunaldiei modu larrian eragingo baitiete. Datozen hilabeteetan galga bat jartzen ez badiegu, hau da, ez bagara mobilizatzen indarrez eta ahalik eta konbergentziarik zabalena bilatuz, ikusiko dugu Gobernuak eta Elkarrizketa Sozialerako Mahaiak negoziazioak eta atzeranzko akordioak bizkortu egingo dituztela kezka handirik gabe, eta beraz, urte amaieran egoerari buelta emateko askoz zailtasun gehiago izango ditugula.

8.- Langileek eta euskal gehiengo sindikalak, lan-erreforman, asko dute jokoan 

Pentsioekin batera, hartuko diren lan-neurriek zehaztuko dute langileen eta euskal gehiengo sindikalaren hurrengo urteetako etorkizuna. Madrilen zehaztutako oinarrizko lan-neurriek baldintzatuko dituzte, besteak beste, hitzarmenen modalitateak –gero eta gehiago Estatu mailakoak, bai sektoreenak, bai Autonomia Erkidego desberdinetan lantokiak dituzten enpresenak– eta negoziazio sindikalaren esparruak, Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko eremu autonomoak mugatuz.

Hego Euskal Herriko baldintza ekonomikoek, langile borroken esperientziek eta sindikatuen arteko indar-harremanek lan baldintza hobeak lortzea ahalbidetzen dute. Estatuko arau zentralizatuak legez inposatuz, negoziazio kolektiboaren eta sindikalaren autonomiaren aldeko borroka galtzeak, dagoeneko ezagutzen ari garena baino atzerapen handiagoa ekar dezake. 2011ko eta 2013ko lan-kontrarreformen indargabetzea ezinbestekoa da, eta kalitatezko enplegu eta soldata duinen alde borrokatzea, 1.200 euroko Lanbide arteko Gutxieneko Soldatatik hasita. Horretarako, langileek, euskal gehiengo sindikalak –interes komuneko helburuengatik unean uneko aliantza sindikal zabalagoei kalterik egin gabe– pentsiodunen mugimenduak eta beste sektore sozial batzuek mobilizazio indartsuak egin behar dituzte, gizartean eragin handia izan beharko dutenak.