Albiste eta informazio interesgarriak 2022ko abenduak 10
1.- 2023an kotizaziopeko pentsioen %8,5 inguru eguneratuta, ez dira azken urteetako galerak konpentsatuko
2021 eta 2022 urteen artean soilik, aurtengo Kontsumoko Prezioen Indizearen (KPI) % 6,8 berresten bada, kotizaziopeko pentsio arrunten nominan metatutako galera %7,6koa izan da. Kotizaziopeko gutxienekoen kasuan, %7,1 izan da. Horrekin batera, bi urteetan izandako KPIaren aitorpenari dagozkion atzeraeraginezkoak galdu dira.
Izan ere, kotizaziopeko pentsio arruntak %2,5aren arabera eguneratu ziren bi urteetan, hau da, 2021ean eta 2022an. Eta dagozkien KPIak 2021ean %5,5 izan zen eta %6,8 2022an, azken hau berresten bada. Gutxieneko pentsioen galeraren ehuneko metatua apur bat txikiagoa da, 2021ean %2,5ekoa igo baitzen, baina 2022an %3koa.
Atzerakada horri 2011tik 2020 arte izandako %4,2ko galera gehitzen badiogu, azken bi urteetako gutxieneko pentsioei edo gainerako kotizaziopeko pentsioei %7,1 edo %7,6 gehituz, 2022aren amaieran %12 eta %12,5 arteko galera metatua izango dugu. Beraz, 2023an % 8,5 eguneratuta, ez dugu gure pentsioen balio nominala berreskuratuko, ezta 2022ra arte zegozkigun atzeraeraginezkoak ere, 2023ko KPI soilik baizik.
Gogoratu behar da, gainera, elikagaien prezioen igoera KPI orokorraren gainetik dagoela, gaur egun iazko hilabete berean baino %15,4 gorago baitaude. Espainiako Bankua, bankuak oro har, CEOE eta konpainia haserre bizian jarri dira eta Gobernuari presioa egiten diote datorren urtarrilean %8,5eko eguneratzea aplikatu ez dadin. Baina koalizio-gobernuak bere horretan jarraitu nahi badu eta hurrengo hauteskundeak irabazi nahi badituzte, pentsioak %8,5 horrekin eguneratuz erantzun behar dute, pentsiodunen gehiengoaren behar sozial orokortuaren eta pentsiodunen mugimenduaren presio eta mobilizazioen ondorioa baita. Hala ere, borrokan jarraituko dugu, duela 5 urtetik defendatzen ari garen aldarrikapenak eta eskaerak onar ditzan.
2.- DSBE ofizioz aitortzea eta aplikatzea
Gaur egun 49.000 pertsona pasatxok kobratzen dute Diru Sarrerak Bermatzeko Errenta (DSBE) EAEn Baina administrazioak berak aitortu du 30.000 pertsona inguruk izan dezaketela prestazio hori jasotzeko eskubidea pobrezia-arriskuan egoteagatik, eta ez dutela eskatzen ezjakintasunagatik, ezartzen dizkieten zailtasun burokratikoengatik edo pobre gisa hartuak izatea nahi ez dutelako.
Gure iritzien eta datuen arabera, hamarnaka mila pertsona gehiago dira DSBEren diru-sarrera ekonomikoa jasotzeko eskubidea dutenak, horietako asko diru-sarrera horretatik beherako pentsioak dituzten emakumeak. Nahikoa da gogoratzea, AROPE adierazlearen XII. txostenaren arabera, 138.000 pentsiodun baino gehiagok 681 euro baino gutxiago jasotzen dituztela hilean 14 ordainsaritan, eta 69.000 baino gehiagok 454 euroko edo hortik beherako pentsioak dituztela 14 ordainsaritan. Pentsiodunen mugimenduak Gasteizko Legebiltzarreko alderdi politikoekin, baita Jaurlaritzarekin berarekin ere, egin berri dituen elkarrizketetan aitortu dute pertsona askok ez dutela DSBE jasotzen hainbat arrazoirengatik. Baina Lakuako Gobernua osatzen dutenek uko egiten diote administrazioak ofizioz jarduteari, DSBE jasotzeko eskubidea duten guztiek eskura dezaten, horrela “aurrezten” edo ez baitute gastatzen dagokien pertsonei eman beharko lieketen diru hori. Ondo baino hobeto ezagutzen dituzte mundu guztiak dituen diru-sarrera ekonomikoak, eta posible dute arazorik gabe jardun, aitortu eta konpondu arazo hori. Baina itxita jarraitzen dute, pentsiodunen mugimenduak behin eta berriz egin diegun eskaerari erantzun gabe.
3.- Garamendi eta El Correo, gelditu gabe
Garamendi CEOEko presidente berrautatuak ez ditu bere adierazpen atzerakoiak eten. Pentsioak aurreikusitako %8,5aren bidez eguneratzearen erabat aurka dago –jakinda azken urteetan pilatutako galerak ez direla urrunetik ere berreskuratuko–, baita Lanbideen arteko Gutxieneko Soldata (LGS) gutxienez 1.200 eurora hurbiltzearen edo soldatak KPIaren arabera urtero eguneratzearen aurka ere. Pentsioen bigarren zatia erreformatzeko Escrivá-ren proiektuaren aurka agertu da, gehiegizkoa eta justifikaziorik gabea iruditzen zaiolako Gizarte Segurantzako gehieneko kotizazioaren muga kentzea. Hori bai, ondo iruditzen zaio pentsioak arautzen dituen soldata kalkulatzeko kotizazio-urteen kopurua 30 urtera igotzea. Eta, nola ez, enpresa handien, bankuen edo fortuna handien mozkinetarako zerga berrien aurka ere badago.
El Correo egunkaria CEOEk, EAEko patronalek eta bankuek beren interesak defendatzeko duten propaganda- eta hedabide-terminalik garrantzitsuena da. El Correo eta kidea den Vocento taldea, elite horiek defendatzen dutena justifikatzen saiatzen dira, estaldura ideologikoa emanez.
Azaroaren 19an, berri baten izenburua hauxe zen: “EAEko bostehun herritar baino ez daude aberatsenei ezarritako zerga berria ordaintzera behartuta”. Fortuna Handien gaineko zergari bakarrik egiten zion erreferentzia, ez zituen bankuen mozkin handiei zegozkienak aipatzen, ez eta elektrizitate-, gas- edo petrolio-enpresa handiei zegozkienak ere. Eta aditzera ematen zuen, asko ez direnez, ez zaiola garrantzirik eman behar horiek eman dezaketenari edo eman behar dutenari. Bestalde, adierazi zuen EAJk, kontsultatutako iturrien arabera, “Euskadin zerga berri hori indarrik gabe uztearen alde egingo lukeela, argudiatuz euskal herritarrek jada ordaintzen dutela Ondarearen gaineko Zerga, eta Autonomia Erkidegoak orain arte zergadunen ihesa jasan duela, horiek Madrilera joanda, zerga ordaintzea saihesteko”.
Egun berean, azaroaren 19an, beste albiste bat izan zen honako izenburua izanik: “Errenta altuek Europako pentsiorik baxuena izaten jarraituko dute, nahiz eta kotizazioen igoera historikoa izan”. Ez zitzaion bidezkoa iruditzen Gizarte Segurantzako gehieneko kotizazioaren muga kentzea, izan ere, gaur egun, Espainiako Estatuan 1.200.000 pertsonak 4.139,4 eurotik gorako soldatak edo hileko diru-sarrerak dituzte (urteko 49.672,8 euro), eta Gobernuaren proiektua 2025. eta 2050. urteen artean kotizazio horiek pixkanaka %30 igotzea baino ez da. Epe labur eta ertainean, igoera-plan horren diru-sarrerak oso mugatuak izango dira, eta 2050ean, soldaten edo diru-sarreren azpitik kotizatzen jarraituko duten ehunka mila pertsona izango dira.
4.- Krisia Osakidetzan, zuzendaritza autista eta prepotentea izanda
Aspaldidanik Lehen Mailako Arretan eta Ospitaleetan jasaten ari garen arazoei –pandemian zehar larriagotu egin direnak–, orain gehitu behar zaizkie Basurtuko Ospitaleko Bihotzeko Kirurgia Gurutzetara eramateko saiakerek sorturikoak edo Donostialdeko ESIak (Erakunde Sanitario Integratua) dituztenak.
Badira urte batzuk eguneroko ogia bihurtu dela Etengabeko Arreta Guneen (EAG) itxiera, anbulatorioetako arreta-ordutegien murrizketak, landa-inguruneetako mediku-kontsultategiak ixtea, Lehen Mailako Arretako eta ospitaleetako medikuen, erizainen eta beste profesional batzuen lan-gainkarga. Azken horiek ezin dituzte atsedenak hartu ordezkatzen edo birjartzen ez diren langileen faltagatik, eta, gainera, profesionalak osasun pribatura edo atzerrira joatea eragiten dute. Horren ondorioak dira Osakidetzaren eta herritar guztiei emandako arretaren gero eta narriadura handiagoa.
Badira hilabete batzuk Basurtuko Ospitaleko (Bilbo) Bihotzeko Kirurgia Gurutzetakora (Barakaldo) eramaten saiatzen ari direla, eta une honetan bi ospitaleetako larrialdiak gainezka daude, batez ere Basurtokoak. Eta orain Donostialdeko ESIko zuzendaritza-talde medikoen kargugabetzeekin eta dimisioekin egiten dugu topo.
Era berean, ezin ditugu ahaztu azken urteotan Osakidetzak, neurrigabeko punpa eta propaganda izanik, sustatutako hainbat Enplegu Eskaintza Publikoren inguruan salatu diren faboritismo- eta ustelkeria-arazoak,. Gainera, Debagoieneko ospitalean mediku batzuek alde egin dute, salatzera ausartu zirenak eta, mendeku gisa, beren lanpostuak uztera behartu zituzten presioak eta marjinazioak jasan behar izan zituztenak.
Hain da handia Osakidetzaren narriadura, ezen herritar guztiak jasaten ari garen osasun-arazoen aurrean egiten ari diren protesta- eta salaketa-mobilizazioak ugariak izan baitira eta izaten jarraitzen baitute. Sindikatuek eta enpresa-batzordeek deitutako elkarretaratzeak, manifestazioak eta grebak Lehen Mailako Arretan eta ospitaleetan, protestak hiriburuetan eta herri askotan anbulatorioetako arazoengatik edo kontsultategien itxierengatik… eguneroko paisaia iraunkorra bihurtu dira. Azken protesta-manifestazioa joan den asteko ostiralean izan zen, Bilbon. Bertan, mila bat pertsonak manifestazioa egin zuten Basurtuko Ospitalearen alde eta haren zerbitzu guztiak mantentzeko eta hobetzeko.
Sindikatuen eta herritarren atsekabea, Donostialdeko ESIko zuzendaritzetara eta zerbitzu medikoen ia arduradun guztietara zabaldu da, bai Donostialdeko ESIan, bai Basurtuko ESIan. Goi-kargu profesional horien salaketa publikoak eta eguneroko plantoak edo kontzentrazioak ezezagunak ziren Osakidetzan, eta atsekabe orokorra erakusten dute osasun-arloko profesionalen eta gizarte osoaren artean.
Osakidetzako zuzendaritza autista, prepotentea eta ezgaia
Darpon eta Nekane Murga sailburuek, Gotzone Sagardui egungo sailburuaren aurretik Osasun Sailean egon zirenak, dimisioa eman behar izan zuten edo kargutik kendu zituzten beren jarduerek edo ezintasunek gizartean eragin zuten atsekabeagatik. Orain, Osasun Sailak eta Lakuako Gobernuak entzun gabe jarraitzen dute, sindikatuekin edo hainbat estamentu profesionalekin negoziatu gabe, mugarik gabeko nagusitasunez jokatzen ospitaleak zentralizatzeko planak aurrera eramateko, eta Osakidetzaren jarrera pribatizatzailea gero eta argiagoa da eta Madrilgo Autonomia Erkidegoan Ayusok bultzaturikoaren antzekoa. Badirudi beren jarrerak eta proiektuak aldatzea zaila izango dela mobilizazio partzial, tokiko edo deskoordinatuen bidez. Ez litzateke soberan egongo mobilizazio orokor, bateratu eta koordinatu bat planteatzea, beraien jarrera zuzendu dezaten.
5.- Manifestazioa astelehenean Basaurin, osasun publikoa eta kalitatezkoa defendatzeko
Basauriko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, etzi, abenduaren 12an, astelehena, manifestazioa egingo da udaletxetik 12:00etan abiatu eta anbulatorioaren aurrean amaituko da. Salatu dute “Lehen Mailako Arreta eta pediatria kolapsatuta daudela, medikurik ez dagoelako. Espezialitateetan, hitzorduak sei hilabete edo gehiagorako dira, eta premiazkoak ez diren ebakuntzetarako, beste horrenbeste edo gehiago, ebakuntzaren arabera. Itxaronaldi luzeengatik erreklamazioa eta protestak egiten badituzu, hutsuneak agertuko dira eta itxaronaldia hilabete batera murriztuko dizute”. Gainera, horrek “kaosaren intentzionalitatean pentsarazten du, baita itxaronaldi horien aurrean beldurtu eta aseguru pribatu bat egiteko interesean ere”.
Lucia Etxebarria idazlearen aipamenarekin amaitu dute mobilizaziorako manifestua: “Gauzak argitu behar ditugu. Ez dira murrizketak egiten ari Osasunean, egoera gaizki dagoelako, baizik eta Osasuna negozio handia delako, eta pribatizatzen bada, Estatu Batuen antzera, asko eta asko aberats handi bihurtuko direlako”.
6.- Bizkaiko Etxez Etxeko Arreta Zerbitzuko langileen 5 eguneko greba
Astelehenean, Bizkaiko Etxez Etxeko Arreta Zerbitzuko langileek 5 eguneko beste greba bat hasi zuten eta atzo amaitu zuten. Aste osoan zehar manifestazioak eta kontzentrazioak egin dituzte sektoreko hainbat erakunde eta patronalen egoitzen aurrean. 2015etik soldata izoztuta duten 1.200 langile inguru dira, eta patronalek 1,5 milioi euroko irabaziak lortzen dituzten bitartean, % 3,5eko igoera baino ez diete eskaintzen. Salatu dute udalen lizitazioek nabarmen egin dutela gora, baina horien onurak patronalen esku geratzen direla, eta langileek ez dutela inolako onurarik jasotzen. Besteak beste, honako neurri hauek eskatzen dituzte: soldaten erosteko ahalmena berreskuratzea, kontratu mugagabeak eta lanaldi osoa zabaltzea, arreta-zerbitzu guztiak gutxienez ordubetekoak izatea eta lanaren ondoriozko arrisku guztiak ebaluatzea.
Beraien eginkizuna ezinbestekoa da mendekotasun-egoeran dauden milaka pertsonari, oro har baliabide gutxiko adinekoei eta pentsiodunei, beren etxeetan arreta emateko. Pandemian zehar egin behar izan zuten ahalegina apartekoa izan zen. Baina, beste behin ere, emakume langileen sektorea da, funtsezkoa mendekotasun handiena eta premia handiena duten pertsonak artatzeko eta zaintzeko, baina ez zaizkie gutxieneko soldata eta lan-baldintza duinak aitortzen. Pentsiodunen mugimenduak elkartasuna adierazten die, eta bidezko aldarrikapenak defendatzen eta eskatzen laguntzen die.
