Albiste eta informazio interesgarriak          2022ko abenduak 17 

1.- Astelehenean, pentsiodunen mobilizazioak eta protestak Osasun Saileko egoitzetan eta Osasun Zentroen aurrean

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) deituta, elkarretaratzeak eta manifestazioak egingo dira etzi, astelehena, Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuetan eta 60 bat herritan, Osasun Departamentuen egoitzen zein bestelako osasun-zentroen aurrean. Horietako batzuek hainbat elementu alegoriko izango dituzte, hala nola Bilbokoak Olentzeroren eta Mari Domingiren bisita izango du, ziur asko Osakidetzako zuzendaritzari dagokion oparia egingo diotenak.

Ohar publiko baten bidez, ospitaleetan, Lehen Mailako Arretan eta zerbitzu soziosanitarioetan gertatzen ari diren murrizketak eta arazoak nabarmendu ditu EHPMak. Hori dela eta, mobilizazio eta protesta horiek deitu ditu, eta Osakidetza eta zerbitzu soziosanitarioak publikoak, unibertsalak eta kalitatezkoak izatea eskatu du, eta jasaten ari diren narriadurak eta gero eta handiagoa den pribatizazioen politika ezabatzea. Izan ere, pribatizazio horiek herritarren osasuna hondatzea baino ez dute eragiten, batez ere, adinekoentzako osasun-zainketei eta arreta-zainketei dagokienez, horiek baitira ahulenak.

Osakidetzaren arazoak ez dira osasun-zuzendaritzenak edo zerbitzuburuenak bakarrik, ezta gutxiagorik ere. Estamentu mediko horiekin negoziatu eta akordioak lortzeak ez du esan nahi Osakidetza osoaren eta azpikontratatutako zerbitzuen osasun-arazo larriak konponduta daudenik. Osakidetzako zuzendaritza, Gotzone Sagardui Osasun sailburua eta Lakuako gobernua pozik leudeke balizko akordio horiekin, horrela bakea lortu eta gatazka handiagoak saihestu ditzaketelakoan. Baina sakoneko arazoek bere horretan diraute, eta, horregatik, EHPMk uste du interes eta premia handikoa dela erantzun bateratu eta sendoak ematea osasun-arloko sindikatuen aldetik, beste sektore profesional batzuen eta osasun-sistema eta sistema soziosanitario publiko, unibertsal eta kalitatezkoa defendatzeko kezka eta interesa duten ahalik eta kolektibo sozial eta herrikoi gehienen babesarekin eta parte-hartzearekin.

Osakidetzako sindikatuek elkarretaratzeak deitu dituzte Osakidetzako lantoki guztietan, ostegunean, hilak 22. Ospitaleetan, 11:00etan, eta 13:00etan, lehen mailako arretan. Pentsiodunen mugimenduak ekimen horiek eta herritar guztiei modu bateratuan, zabalean eta irekian hartzen diren ekimen guztiak babesten ditu. Horrela bakarrik geldiarazi ahal izango dira Osasun Sailaren eta Lakuako gobernuaren murrizketak eta pribatizazioak, bai eta haien jarrera autista eta nagusikeriazkoa ere. Eta ezin dugu alde batera utzi publifikazio-eskakizunen garrantzia, batez ere zerbitzu soziosanitarioen EAEko hiru aldundiena.

2.- Grebak eta atsedenik gabeko protestak, Osakidetzaren eta egoitzen inguruan

Basauri

Astelehenean, hilak 12, pentsiodunen manifestazio handi bat egin zen udaletxetik Aritzetako anbulatorioraino, herrian dauden hiru anbulatorioetatik garrantzitsuena. Basaurin bezala, EAEko eta Nafarroako beste herri batzuetan ere ia etengabe ari dira horrelako protestak egiten, herritarrei, batez ere adinekoei, ematen zaien arreta hobetzeko. Horrek inbertsio handiagoak, baliabide material sanitario gehiago, plantillak handitzea eta soldata- eta lan-baldintzak hobetzea eskatzen du, zerbitzu publiko sendoa eratu nahi bada.

Aurreko egunetan herriko pentsiodunen mugimenduak orriak banatu zituen kalean eta herriko hiru anbulatorioetako sarreretan. 150 pentsiodun inguru biltzea eta manifestatzea lortu zuten, astelehenetako ohiko elkarretaratzeetan biltzen direnen ia bikoitza. Anbulatorioko langileekiko babesa eta elkartasuna eta mobilizazioa txalo bero eta hunkigarriekin amaitu zen.

Arazoak eta protestak Larrabetzun, kontsultategia dela eta

Bizkaiko udalerri horretako kontsultategian egunero eta etenik gabe izan dute zerbitzu medikoa. Baina aspalditik, mediku titularra falta denean, ez dute haren ordezkoa bidaltzen, eta jendeak Galdakaora joan behar du artatua izateko.

Behin baino gehiagotan, protesta egiteko elkarretaratzeak egin dituzte Larrabetzun herriko pentsiodunen mugimenduaren parte-hartzea izanda, baita Galdakaon ere. Sinadurak bildu zituzten beren atsekabe eta ezinegona adieraziz. Udaleko gobernuak berak aurkeztu zituen kexak Osakidetzan. Galdakaoko Osasun Zentroan ere banaka entregatu dute zerbitzurik eza salatzeko gutuna. Baina erantzuna izan da Gotzone Sagarduik publikoki esan zuena: “aldaketa kultural bat onartu behar da”, joan-etorriak eta jarraipenerako eta arreta medikorako beste modu batzuk onartuz. Abenduaren 30ean beste elkarretaratze bat egingo dute 13:00etan Larrabetzun.

Osakidetzako garbitzaileen greba

Aste honetako hiru egunetan (14, 15 eta 16), Osakidetzako garbitzaileak greban egon dira sektoreko hitzarmen bat defendatzeko. Hitzarmen horrek aitortu behar du Osakidetzako zerbitzu guztiak zaintzeko eta garbitzeko egiten dituzten lanek funtsezko izaera dutela, eta lehen mailako funtzio soziala, are gehiago pandemian zehar, betetzearen eta izatearen ondorioz, soldata eta lan-baldintza duinak izateko eskubidea dutela. 1.500 bat emakumeri eragiten die, eta grebekin batera elkarretaratze eta protestetan parte hartu dute ospitale eta anbulatorio nagusien aurrean.

Bizkaiko adinekoen egoitzetako langileen greba eta itxialdia

Urrian hasitako mobilizazioei jarraipena emanez, Bizkaiko adinekoen egoitzetako langileek hiru greba egun egin dituzte aste honetan. Eta grebari eta bere eskaerei ikusgarritasun handiagoa emateko, grebak iraun duen egunetan Bilboko Atxuri auzoko Gizakunde elizan itxialdia egin dute, bertan lo eginez.

Honako hauek eskatzen dituzte: egoitza publikoetako langileen soldata berdinak; 55 urtetik gorako gerokultoreen lanpostuen egokitzapena; % 100erainoko osagarria baja-egoeran; lanpostu horiek ordezkatzea edo betetzea egoera horretan dauden bitartean; eta arrisku psikosozialekin lotutako zaintza-neurriak hartzea. Halaber, egoiliarren arretarako ratioak hobetzea, egunez zein gauez.

Bai garbiketa-sektorean, bai egoitzetan, ia langile guztiak emakumeak dira. Nahiz eta erakundeek eta enpresaburuek berdintasunerantz egindako aurrerapenen diskurtsoak egin, gizonekiko desberdintasun-arazoek bere horretan jarraitzen dute. Baina emakumeak gero eta gehiago matxinatzen dira, eta ez da kasualitatea gertatzen ari diren langileen borroka askoren protagonistak emakumeak izatea.

3.- Kudeaketa publikoa eta pribatizazioak Nafarroako osasungintzan

Nafarroan, biztanleko batez besteko osasun-gastu publikoa, Espainiako handienetakoa izan zen 2021ean, Euskal Autonomia Erkidegokoarekin eta Asturiasekoarekin batera, 1.888 euro pertsonako (El Diario.es). Baina ez da zoriontzeko modukoa, Europako beste herrialde batzuekin alderatuta gastua askoz txikiagoa baita. Gainera, Nafarroako Gobernuak osasun arloko aurrekontu publikoa izoztu zuen 2022an, eta 2023rako, aurrekontu orokorraren igoeraren erdia izango du (%5,5).

Nafarroan osasun pribatuaren ezarpena –gaur egun– Estatu espainiarreko Autonomia Erkidegoen arteko txikienetakoa da, baina aseguru pribatuen hazkundea handiena da. Osasun pribatua gastu sanitario osoaren %15 da Nafarroan, baina ehunekoak handiagoak dira EAEn (%25) eta Madrilen (%33). Osasun pribatuaren hazkunde hori osasun-sistema publikoaren okertzeari lotuta dago, 2008an hasitako krisiaz geroztik, eta pandemiarekin bizkortuta.

Nafarroako egungo gobernuaren osasun-politikek utzikeria eta lankidetza publiko-pribatuaren defentsa uztartzen dituzte. Gaur egungo aurrekontuen eztabaidak arreta pribatuaren aldeko joera-aldaketa txiki bat ekarri du, parlamentuan, baina ez gobernuan, parte hartzen duen oposizioko ezkerreko indar bakarraren babes parlamentarioak behartuta.

Lehen Mailako Arretan, osasun mentalean, osasun publikoan eta lan-osasunean edota aho-hortzetako osasunean dauden gabeziak, farmazia-gastu handia, itxaron-zerrendak, osasun pribatura bideratzea eta abar berdinak dira Estatu osoan. Ez dirudi inork gogoratu nahi dituenik hirugarren adinekoentzako zainketak publifikatzeko eta osasun-sisteman integratzeko promesak.

Nafarroan ere badira osasun pribatuak, enpresa-mutualitateek eta gobernuak bultzatutako estrategia pribatizatzaileak, baina horien ondorio atzerakoiak partzialki gutxitzen ari dira, Nafarroako Osasun Plataformak bultzatutako etengabeko mobilizazioari esker. Plataforma hori 2012an sortu zen osasun-sistema publikoaren defentsan, eta 25 bat erakunde sozial eta profesional, klase-sindikatu eta banakako pertsonak biltzen ditu.

4.- Abenduaren 23an: pentsiodunak Gasteizera, Legebiltzarraren aurrean protesta egiteko

Abenduaren 22an bozkatuko da Gasteizko Legebiltzarrean Diru Sarrerak Bermatzeko Errentaren (DSBE) Lege Proiektu berria. Eta hurrengo egunean, 23an, Euskal Autonomia Erkidegoko aurrekontu orokorren proiektua. Bi proiektu horietako bakar batean ere ez dira jasotzen gutxieneko pentsioak 1.080 eurora arte (14 ordainsaritan) osatzeko planteatu ditugun neurriak eta proposamenak, ezta osagarri hori 2023an ordaintzea ere.

Hori dela eta, beste behin ere, EHPMak beste elkarretaratze eta manifestazio bat antolatu du, 11:00etan Plaza Berritik (Andre Maria Zuriaren ondoan) abiatuko dena. Manifestazioan zehar, Legebiltzarreko talde guztiei dokumentu bat emango zaie, planteatzen eta defendatzen ari garen eskaerekin eguneratua.

Eguberrietako jaien bezpera izan arren, Gipuzkoako eta Bizkaiko hainbat autobus beteta daude Arabako hiriburura joateko eta mobilizazio on bat osatzeko, Gasteizko eta Arabako lagunekin batera. Oraindik denbora dago autobusetan izena emateko eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, gure aldarrikapenak lortu arte, borrokan jarraitzeko duen borondate irmoa erakusteko.

5.- Nafarroako Parlamentuko Mahaiaren akordioa, pentsiodunen elkarteekin lan-saio bat egiteko

Abenduaren 12an, astelehena, Nafarroako Parlamentuko Mahaiak tramitera onartu zuen Gizarte Gaietako Batzordearen lan-bilera bat egitea AMONA, ANAPEN, ANAPP-CCOO, LACARRA, ONEKA, NAFARROAKO PENTSIONISTAK MARTXAN, PDPNA/COESPE, SASOIA eta UJP-UGT pentsiodunen elkarteen ordezkariekin, Parlamentuan pentsioen zenbatekoa hobetzeko egindako eskaeraren berri emateko. Bozeramaileen Batzordeari entzun ondoren, Parlamentuko Mahaiak honako ERABAKI hau hartu zuen:

GEROA BAI, EH BILDU NAFARROA, PODEMOS AHAL DUGU NAFARROA eta IZQUIERDA-EZKERRA parlamentu-taldeek lan-bilera bat egiteko eskatu dute, pentsiodunen kolektiboen ordezkaritza batek, Nafarroan, egungo egoera ekonomikoan, pentsioen zenbatekoa hobetzeko egindako eskaeraren berri eman dezan Gizarte Gaietarako Batzordean. Hori dela eta, honako hau ERABAKI DA:

Gizarte Gaietako Batzordearen lan-saio bat egitea, aipatutako pentsiodunen elkarteen ordezkaritza batekin, Nafarroako pentsioen zenbatekoa hobetzeko planteatutako gaiari buruz hitz egiteko. Komunikabideek parte hartu ahal izango dute lan-saio horretan. Mahaiko eta Bozeramaileen Batzordeko Idazkaria eskatzaileekin harremanetan jarriko da bilera egiteko eguna eta ordua zehazteko.

Zalantzarik gabe, urrats hori positiboa da, eta Nafarroako pentsiodunen elkarteen onarpen instituzionala erakusten du. Hala ere, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak uste du helburua gutxieneko pentsioak, 1.080 euro (14 ordainsaritan) izateko osagarri bat lortzea izan behar dela.