Albiste eta informazio interesgarriak          2022ko abenduak 3 

1.- Pentsioen erreformaren bigarren zatiaren dekretua eta pentsioen eguneratzea 2023rako

Joan den hilaren 17an, komunikabideek jakinarazi zuten Escrivá ministroak pentsioen erreformaren bigarren zatiari buruzko lege-dekretuaren proiektu bat aurkeztu nahi ziola Gobernuari, 2023ko urtarrilaren 1ean indarrean sar zedin. Bertan, garrantzizko bi gai jasotzen dira: 1. Kotizatutako urteen aldia luzatzea pentsioaren oinarri arautzailea kalkulatzeko, zeina pixkanaka 25 urtetik 30 urtera igaroko litzatekeen, interesatuaren esku utziz 30 urte horietatik 2 baztertzea. 2.- Gizarte Segurantzako gehieneko kotizazio-oinarrien gehienezko muga igotzea, oso era mugatuan eta mailakatuan.

Lehen neurria, oinarri arautzailea kalkulatzeko 25 urtetik 30era luzatzekoa, guztiz erregresiboa da, oro har, galera handia izango baita pentsiodun berrientzat, 15 urtetik 25era igotzean gertatu zen bezala, eta orain 30 urtera luzatuko da. Kotizazioen gehienezko muga kentzeko egiten den proposamena oso lotsatia eta mugatua da; denboran zehar aplikatzeko oso luzea (2025etik 2050era) eta aldi horren amaieran egungo kotizaziorik handiena %30 besterik ez da handituko.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua ez dago batere ados bi proposamenekin. Izan ere, uste dugu 15 urte kontuan harturiko kalkulura itzuli beharko litzatekeela, duela 10 urte pasatxora arte indarrean egon zena, 15 urtetik 25era luzatzea ezarri zenean. Bestalde, uste dugu soldataren edo diru-sarreren guztizkoagatik kotizatu behar dela, horrela bakarrik kotizatzen duen pertsona bakoitzak dagokiona ematen baitio Gizarte Segurantzari, kotizazioen ondoriozko diru-sarrerak handituz eta haren kaudimena hobetuz.

Azaroaren 29an jakin dugu hilabete honetako Kontsumoko Prezioen Indize (KPI) orokorrak gora egin duela, %6,8an kokaturik, baieztapen ofizialaren faltan. Datu horrekin, pentsiodunok 2022an %4,3 galduko dugu berriro, eta horri 2021ean galdutako beste %3 gehitu behar zaio, baita bi urteetako ordainketa ere. 2023rako aurreikusitako %8,46ko eguneratzea, zalantzarik gabe, mugimenduaren presioaren eta mobilizazioen ondorioa da, baina ez du inolaz ere galdutakoa konpentsatzen, eta 2023ko amaieran egiaztatuko dugu 2021etik galdu duguna.

Bizitzaren garestitzea duela hamarkada batzuetatik aurrekaririk gabekoa denean, pentsiodunok ezin diogu uko egin pentsioak urtero KPIaren arabera eguneratzeari eta dagozkien atzeraeraginezkoak ordaintzeari, 2021ean aplikatu behar ziren bezala eta aurtengo amaieran ere.

2.- 2023rako Aurrekontuen eta Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Lege Proiektuaren bozketak, Gasteizko Legebiltzarrean

Abenduaren 22an eta 23an, hurrenez hurren, Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Lege Proiektua (orain arte DSBE gisa ezagutzen zena) eta 2023rako aurrekontuak bozkatuko dira Gasteizko Legebiltzarrean. Onartu eta baztertu diren zuzenketei buruz dugun informazioa kontuan hartuz, atera beharreko ondorioa da lege-proiektu hau pentsiodunei hilean gutxienez 1.080 euroko diru-sarrerak (14 ordainsaritan, banaka eta “ofizioz” aitortuta eta aplikatuta) bermatzeko aukera galdua izan dela, nahiz eta eskakizun horiek gauzatzeko zergen bidezko aparteko diru-sarrerak eta aurrekontu-gerakin itzela izan. Zoritxarrez, gure proposamenera gehien hurbiltzen ziren zuzenketak atzera bota dira. Porrot txiki bat da, baina ez izan zalantzarik, protestan jarraituko dugu eta gutxieneko pentsioen osagarri hori eskatzen jarraituko dugu. Ziur aski, abenduaren 23an protesta egingo dugu Gasteizko Legebiltzarraren aurrean, lege-proiektu horren mugak eta 2023rako aurrekontuetan partida sozialek dituzten muga handiak salatzeko.

3.- Pentsiodunen manifestazio ikusgarria astelehenean Sestaon

Ezkerraldeko eta Meatzaldeko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, 600 gizon eta emakume Sestaoko kaleetan zehar manifestatu ziren astelehenean. Euripean egin zuten, euritako eta zuziekin, irudi ikusgarria marraztuz. Beste behin pentsio publiko eta duinen aldarrikapenak agerian utzi zituzten.

Mobilizazio horretan, pentsioak 2021ean eta 2022an KPIaren arabera eguneratzea eta zegozkien atzeraeraginezkoak kobratzea aldarrikatzeaz gain, osasun publikoa eta adinekoentzako arreta eta zaintza eskatu ziren, eta, batez ere, elektrizitatearen eta gasaren fakturaren igoera eskandalagarria salatu eta nabarmendu nahi izan zen, familia ugariri modu larrian eragiten dielako. Hortik dator zuzien sinbolismoa. Azpimarratzekoa da, halaber, tokiko denda txikiei mobilizazioaren arrazoiei buruzko azalpenak emateko egin zuten lan ona, manifestazioa igarotzean argiak itzaltzeko eskatuz. Erantzuna nahiko positiboa izan zen.

4.- Pentsiodunen Mugimenduaren bilera Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioarekin

Azaroaren 19an, Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritza bat Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioaren (NUKF) presidentearekin eta idazkariarekin bildu zen. Bilera hori bat zetorren irailaren 26an NUKFaren egoitzaraino egin zen manifestazioaren testuinguruan egin zitzaion eskaerarekin, non Nafarroako, Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko 180 udaletan baino gehiagotan Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak bultzaturiko mozioen emaitza jasotzen zuen txosten bat eman zitzaien. Bertan planteatzen zen udalek konpromisoa har zezatela exijitzeko edo bitartekari lanak egiteko, banketxeek uko egin ziezaieten izandako murrizketei eta atzerapausoei, eta herritarrei behar bezalako arreta emateko bitartekoak berreskura zitzaten.

Bilera adeitsua izan zen eta helburua zen: 1. NUKFari Nafarroan mozioek izan zuten ibilbidearen berri ematea. 2. Federazioak zerbait gehiago egitearen inguruan zuten jarrera. Banketxeen jarreraren analisian eta ondorio negatiboetan bat etorri ziren. Pentsiodunen Mugimenduaren kezka eta dedikazioa eskertu zuten, arazoa ikusarazteko eta konponbidea eskatzeko. Hala ere, adierazi zuten ez zutela udal guztietan egindako jarduerari buruzko informaziorik, ez zekitelako, eta eskura zuten informazioa mugimenduaren txostenak emandakoa zela. Amaitzek, zuzendaritza-batzordearen hurrengo bilera batean gaia aztertuko dutela esan zuten.

5.- Mobilizazioak Barañainen, eguneko zentro publiko baten alde

Aspalditik ari dira mobilizazioak egiten Barañainen (Nafarroa), eguneko zentro publiko eta kalitatezkoa eskatzeko. Pentsiodunen mugimenduak deituta, azaroaren 24an, beste behin ere, 320 pertsona bildu ziren herriko kaleetan zehar eguneko zentro hori eskatzeko. Eskari horrekin batera, pentsio publiko eta duinak defendatu eta eskatu ziren.

6.- Elkarretaratze handia Errenteria-Oreretako Beraungo anbulatorioaren aurrean

Larunbatean, hilak 26, elkarretaratze handia egin zen Errenteria-Oreretako Beraungo anbulatorioaren aurrean, eta, ondoren, manifestazio jendetsua egin zen anbulatorio horretako arreta-orduen murrizketa salatzeko. Gipuzkoan eta Euskal Autonomia Erkidego osoan, Osakidetza bultzatzen ari den osasun publikoaren apurka-apurka desegitearen beste adibide bat dela salatu zuten.

Errenterian Lehen Mailako Arretako bi anbulatorio daude, Beraungoa eta Iztietakoa. Azken horrek, gainera, Oarsoaldeko larrialdiak hartzen ditu, Lehen Mailako Arretaren ordutegietatik kanpo, eta Beraungoak, herriko goiko aldeko auzo guztiak, 15.000 pertsona inguru, artatzen dituenak, egunero hiru ordu gutxiagotan arreta ematearen ondorioz, Iztietako larrialdiak gainkargatzen ari dira.

Ekimen honen deialdia bateratua izan zen. Errenteriako Pentsiodunen Batzarrak, Duintasuna elkarteak, hainbat auzo-elkartek eta herriko eta inguruko hainbat zahar-etxek egin zuten deialdia. Mobilizazioan anbulatorioaren ordutegiak zabaltzea eta urteko 365 egunetan irekitzea eskatu zuten.

Herriko alkate andreak eta zinegotziek bilera bat eskatu zuten Osakidetzako zuzendariarekin arazoa konpontzeko. Mobilizazioan adierazitako eskaerak Osakidetzari helarazteko eskatu zitzaien guztiei. Azkenean, txalo zaparrada handia jaso zen Osakidetzako sindikatuek apirilaren 12ko eta maiatzaren 17ko grebetan Lehen Mailako Arretaren defentsan adostu zuten komunikatua irakurri ondoren.

7.- 2020ko urtarrilaren 30ean Hego Euskal Herrian egindako greba eta mobilizazio orokorragatik inputatutako 4 laguni egindako epaiketa

Gehiengo sindikalak deitu zuen greba, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren (EHPM) babesarekin eta parte-hartze partekatuarekin. Lanpostu, pentsio eta bizi-baldintza duinen aldeko mobilizazioa izan zen, Hego Euskal Herriko kaleetan dozenaka mila lagun bildu zituena, pentsiodunen parte-hartze handia izanik.

2020ko urtarrilaren 30etik hilabete batzuk beranduago, polizia nazionalak lau gazte gasteiztar atxilotu zituen, ustez, egun hartako istiluetan parte hartu zutelakoan. Eta azaroaren 23an Gasteizko Zigor-arloko 2 zenbakiko Epaitegian deklaratzera deitu zituzten, “desordena publikoak eta kalte-delitu arina” egotzita. Fiskaltzak urtebeteko espetxe-zigorra eskatu du bakoitzarentzat, eta 7.500 euro inguru ordaintzea, isunak eta “eragindako txikizioen” erantzukizun zibila direla kausa.

Auzipetutako gazteei babesa eta elkartasuna adierazteko, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak (Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko kideen plataforma bat horren parte da) elkarretaratzea deitu zuen epaitegiaren atarian. Absolbitzeko eskatu zuten, eta salatu zuten aldaketa sozialaren aldeko borroka zigortzeko eta kriminalizatzeko beste saiakera bat izan zela, “polizia-muntaia” batean oinarritua.

8.- Mercedes-eko hauteskunde sindikaletan, akordioa sinatu zuten sindikatuak zigortu dituzte

Joan den astean Gasteizko Mercedes enpresan (5.000 langileko plantilla duena) egin ziren hauteskunde sindikaletan, duela bi hilabete hitzarmen-akordioa sinatu zuten sindikatuek bozka-galera handia izan dute, ordura arte osatzen zuten gehiengo sindikala galduz. Aitzitik, jarraipen handia eta kaleetako mobilizazio gogorrak izan zituen 9 eguneko grebaren bultzatzaile nagusiak izan ziren hiru sindikatuek, eta hitzarmena sinatzearen aurka agertu zirenek, ordezkaritza hobea eta gehiengoa lortu dute enpresa-komitean.

Hitzarmenaren sinaduraren onarpena, enpresak agindutako 1.200 milioi euroko inbertsioa ez egiteko xantaiaren pean egindako erreferendumaren ondoren egin zen. Xantaia horrekin batera, Gasteizko Udalaren, Arabako Foru Aldundiaren eta Lakuako Gobernuaren babesa jaso zituen akordioa sinatzearen beharra. Hala eta guztiz ere, akordioa sinatzearen aurkako jarrera nagusi izan zen tailerretan, eta gehiengoa (ez oso handia) lortu zen enpresako koadroen eta zuzendarien kopuru zabalaren sostenguari esker.

2018ko hauteskundeetan, 29 kide aukeratu ziren enpresa-komiterako, eta UGTk eta ELAk 7na ordezkari lortu zituzten, CCOOk eta LABek launa, eta ESK-k, Ekintzak eta PMIk hiruna ordezkari. Oraingo hauteskundeetan 27 kide aukeratzen dira, eta ELAk 9 ordezkari lortu ditu, UGTk 6, LABek 5, ESKk 4, Ekintzak 1 eta PIMek bat ere ez. Horrek esan nahi du akordioa sinatu zuten eta komitearen gehiengoa (17 ordezkari) osatzen zuten UGTk, CCOOk, Ekintzak eta PIMek, orain 11 ordezkari izatera pasa direla. ELA, LAB eta ESKk, berriz, 17 batu dituzte, eta beste gehiengo bat osatu dute. Itxura guztien arabera, erreferendumaren gehiengoak eta hitzarmena sinatzeak enpresan eragindako lasaitasun handia zapuztuko da, aurrekoan baino gehiengo sindikal aldarrikatzaileagoa eta borrokalariagoa baitu aurrean.

9.- Greba eta elkartasuna Bizkaiko Metalgintzan, hitzarmen duin baten alde

Aste honetan zehar, Bizkaiko Metalgintzako langileek beste 5 greba-egun egin dituzte, eta dagoeneko 11 egina dituzte metalgintzako hitzarmen duin baten alde. Lan-baldintzetan egindako beste hobekuntza batzuekin batera, haien eskaera edo helburu nagusia da hitzarmenak argi eta garbi jasotzea soldatak KPIaren arabera igoko direla urtez urte, hitzarmena indarrean dagoen bitartean. Eta igoera edo eguneratze hori, engainurik gabe, sektoreko langile guztiei aplikatzea. Metalgintzaren Bizkaiko patronala, Garamendiren babes esplizituarekin (berriro ere CEOEko presidente hautatu dute), eguneratze hori KPIaren arabera ez ematearen defentsan bildu da.

Grebarekin batera, manifestazio garrantzitsu eta jendetsuak egin dira egunero Bizkaiko eskualde ezberdinetan. Halaber, greba zabaltzeko informazio-piketeak egin dituzte; horietako bat, asteazkenean, berriz ere bortizki zapaldu zuen Ertzaintzak, eta lau langile ospitaleratu behar izan zituzten. Eskualdeko manifestazioetan, atzo Bilbon egin zen azkenekoan, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko lagunen babesa izan dute, elkarrenganako elkartasun eta babes giro hunkigarrian.