Albiste eta informazio interesgarriak          2022ko Ekainak 18

1.- Pentsiodunen Bizikleta Martxa, ilusioz eta harrera herrikoiz betea.

Atzokoarekin bost etapa egin ditu Pentsiodunen Bizikleta Martxak, astelehenean Donostian hasi eta egun hauetan Gipuzkoa eta Bizkaiko herri eta eskualde askotatik igarota, txalo eta animo ugari jasoz ibilbide osoan zehar. Pairatutako bero jasanezinak ez du murriztu txirrindulari pentsiodunen borondatea eta indarra pedalei eragiten jarraitzeko, ezta furgonetetan laguntzen dutenenak ere –nahiz eta ez den bizikleta gainean joatea bezain gogorra– behar dituzten laguntza guztiak emanez, eta ekimen pentsiodun eta herrikoi honen eskariak zein Bizikleta Martxaren buru den abestia lau haizeetara zabalduz.

Mota eta izaera guztietako milaka herritarrek txalotu, animatu eta babestu dituzte, Euskal Herriko pentsiodunen mugimendu osoarenak diren txirrindulari tropelaren aldarrikapenak bere eginez. Bazkaltzera gelditu diren herrietan eta, bereziki, etapak amaitu diren herrietan egindako harrerak planteatutako eskaeren oihartzunaren eta gizarte-babesaren adierazgarri dira. 1.080 euroko gutxieneko pentsio publikoa eskatzea; pribatizazioaren aurrean zerbitzu publikoak defendatzea; zaintza eta etxeko lanak gizonen eta emakumeen artean partekatzea, pertsona askoren buruan grabatuta geratuko diren gizarte-eskaerak dira, orain eta Bizikleta Martxaren ondoren.

Zarautzen, Elgoibarren, Mungian eta Barakaldon bazkaltzen gelditu ziren eta arreta eta maitasun handiz hartu zituzten. Azpeitian, Ondarroan, Zornotzan, Plentzian eta Bilbon (eta Eibarren, Berrizen, Durangon, Gernikan, etab.) txistulariek, abesbatzek eta musika taldeek, dantzariek, bertsolariek eta harrera eta maitasun hitzek harrera egin zieten, herri guztietan ehunka lagun izan zirelarik. Ekitaldi horietan izan ziren, halaber, udal bakoitzeko zinegotziak, Azpeitiaren eta Ondarroaren kasuetan alkateak buru zirela, babesa eta elkartasuna adierazteko.

Atzo bosgarren etapa amaitu zen Bilbon. Udalaren aurrean egindako harreran ehunka pentsiodun, sindikatuetako kide eta hainbat kolektibo sozial izan ziren, txirrindulari pentsiodunen tropelarekiko aitorpen eta babes handiko giroan. Zinegotzi talde esanguratsu bat bertaratu zen, baina Aburto alkatea, pertsonalki gonbidatuta egon arren, ez zen agertu.

Gaur Bilbotik Amurriora abiatuko dira seigarren etapa osatzeko. Araban zehar jarraituko dute, zazpigarren etapa Gasteizen amaitzeko. Ondoren, Nafarroan zehar jarraituko dute pedalei eraginez eta Altsasun amaituko dute zortzigarren etapa. Bederatzigarrenean, Iruñera iritsiko dira. Hamargarrenean, Elizondoraino igoko dira. Hamaikagarrenean, Baionara iritsiko dira. Hamabigarren etapa Lapurdiko hiriburutik Irunera izango da. Hamahirugarrena, Donostian amaituko da, harrera handia eta manifestazio herrikoia eginez. Autobusak antolatzen ari dira Euskal Herriko gainerako eskualde eta herrietako pentsiodunak eta elkartasuna adierazi nahi duten beste pertsonak bertara daitezen.

2.- Protesta andana Gotzone Sagarduiren adierazpenak direla eta

Joan den astean, Gotzone Sagardui Osasun sailburuak, Pfizer eta GSK multinazional farmazeutiko estatubatuarrak eta britainiarrak babestutako Executive Forum Españak antolaturiko Foroan, Lehen Mailako Arretari buruz egindako adierazpenak direla eta, kritika ugari jaso ditu Osakidetzako sindikatuen, medikuen elkargoen eta hainbat gizarte-kolektiboren aldetik –tartean, Euskal Herriko pentsiodunen mugimendua–. Horien ondorioz, ahalegin handiak egiten ari da, komunikabide publiko (irratiak, telebistak) eta pribatuen bidez, bideoan grabatutako adierazpenak gezurtatzeko.

Mota horretako foroak enpresentzako ekitaldiak eta jardunaldiak antolatzen aritzen dira, bertaratutakoen arteko negozioak sustatzeko asmoz, eta baita negozioak ixten ere laguntzen die. Gotzone Sagarduik paper garrantzitsua izan zuen bertan, eta Osakidetzako arduradun nagusi guztiak, erakundeetako kargu politikoak eta osasun arloko enpresaburuak izan zituen ondoan.

Joan den astean aurreratu genuenez, “herritarrei jakinarazi beharko zaie, osasun-zerbitzuekiko harremanari dagokionez, kultura, erabilera eta ohitura aldaketa baten aurrean gaudela” baieztatu zuen. Eta gaineratu zuen, aldaketa horien ondorioz, “erabiltzaileak maizago mugitu beharko direla, erizaintza-zerbitzuek artatutako kontsultategiak egongo direla, baita uda-garaian edo oporraldietan itxita egongo diren zentroak ere”. Era berean, adierazi zuen “aurrerantzean erizainek funtsezko zeregina izango dutela, medikurik gabeko kontsultategiak proposatuz”.

3.- Osasun Sailburuaren aitzakia, urrunetik datorren Lehen Mailako Arretaren hondatzea ezkutatuz

Osasun Sailburuaren hitzek eta adierazpenek dagoeneko aplikatzen ari den estrategia sakontzen dute, eta horrek Lehen Mailako Arreta eta Osakidetza osoa hondatzea dakar, gero eta pribatizazio-prozesu handiagoarekin batera, bai osasun-zerbitzuetan, bai zerbitzu soziosanitarioetan.

Etengabeko Arreta Guneen (EAG) itxierak, anbulatorioetako arreta-ordutegien murrizketa, ospitale batzuetako zerbitzuen itxiera (beste batzuetan zentralizatzeko), esternalizazioa eta hainbat zerbitzuren pribatizazioa, aspaldidanik ezagutzen dugun osasun publikoko egoera atzerakoiaren parte dira, eta protestek ez dute lortu Osakidetzaren eta Urkulluren gobernuaren planak geldiaraztea, Jon Darpon eta Nekane Murga sailburu ohien ondoz ondoko dimisioak izan ezik, ezta ere Foru Aldundien egoitzetako planak geldiaraztea.

Osasun Sailak beti argudio eta aitzakia berberak erabiltzen ditu bere planak eta neurriak justifikatzen saiatzeko. Helburua “gastuak murriztea dela, baliabide teknikoak eta giza baliabideak hobeto aprobetxatzea, eta, borondate ona izan arren, familiako medikuak eta pediatrak lortzea oso zaila dela, lanpostu edo funtzio mediko horrek erakartzen ez dituelako”.

4.- Familia-medikuen falta, Osakidetzaren arduragabekeria eta interesik ezaren ondorioa

Azken hilabeteetan, Osakidetzak Familia-medikuen eta Pediatriako medikuen 201 plaza eskaini ditu. Osasun Sailak berak azaldutakoaren arabera, pediatren 42 lanpostutatik 12 baino ez dira bete, eta familiako medikuentzako 156 lanpostuetatik 76. Hau da, hamar plazako 4 pasatxo. Eta iturri horien arabera, urte amaierarako 200 plaza inguru hutsik egongo dira.

Egoera hori larria bada, arazoak are gehiago areagotu daitezke datozen urteetan, Osasun Ministerioaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) lan egiten duten familiako 1.718 medikuen % 29k 60 urte baino gehiago baititu. Horrek esan nahi du, datozen 5 urteotan, horietako 500 bat erretiro-adina den 65 urteetara iritsiko direla.

Ezagutzen ari garen mediku eta pediatra faltaren ondorio negatiboak handiak izango dira Lehen Mailako Arretako anbulatorioetan, eta katastrofikoak landa-eremuetako kontsultategietan. Hainbat iturriren arabera, medikurik ez egoteak 100.000 bizkaitarrek bere udalerriko kontsulta galtzea, eta 30.000 arabarrek, berriz, beren herriko familia-medikurik gabe geratzea ondorioztatuko luke.

5.- Gotzone Sagarduiren adierazpenak eta EAJren pribatizazio proiektuak ulertzeko aztarna

Hordago El Salto komunikabidearen arabera, Grant Thornton aholkularitza-enpresa dago Osakidetzako Lehen Mailako Arreta desegiteko planaren atzean. Aholkularitza-enpresa horrek 40.000 euro jaso zituen Gotzone Sagarduiren Sailetik zerbitzu publiko horren antolaketa-egitura berriari eta baliabideen banaketari buruz aholkatzeko. Hilabete batzuk lehenago, María Luz Marqués-ek, Jon Darpon Osasuneko Sailburu ohiaren emazteak, Barcenas-en kasuan PPrekin lan egin zuen aholkularitza-enpresak egindako osasun-zerbitzuen eta sektore pribatuaren arteko aliantza estrategikoak sustatzeko txosten batean parte hartu zuen.

Hordago El Saltok Osasun Sailari galdetu dio Grant Thorntonek 2019ko amaieran 40.000 euroko kontratu horri buruz egindako txostenari buruz, baina ez dute lizitazio horri buruzko adierazpenik egin nahi izan. Txostenaren ondorioen aplikazioa geldituta geratu zen koronabirusaren pandemia hasi zelako. Orain badirudi Gotzone Sagarduik martxan jarri nahi dituela. Eta Sailburuaren eta EAJ buru duen Jaurlaritzaren planak Lehen Mailako Arreta ahultzera eta osasungintzaren pribatizazioa sustatzera bideratuta badaude, ez ditugu ahaztu behar kudeaketa pribatua duten itunpeko egoitza gehienetako zuzendaritzetan dauden alderdi horretako “lagunak”.

6.- Erantzun sozial handia behar da Bilbon ekainaren 26an

Gotzone Sagarduik aipatutako Foroan egindako adierazpenek protesta sozial zabal eta masibo baten beharra areagotu besterik ez zuten egin. Hori dela eta, Osakidetzako sindikatuek manifestazioa deitu dute Bilbon, ekainaren 26an, igandea, 12:00etan, Jesusen Bihotza plazatik abiatuta.

Sindikatuek eta hainbat gizarte-taldek agerian utzi dute Gotzone Sagarduiren eta Urkulluren gobernuaren adierazpen, plan eta proiektuak oso larriak direla, Osakidetza ahultzen eta husten doazelako, eta, aldi berean, zerbitzu publiko sanitario eta soziosanitarioen pribatizazio gero eta handiagoa errazten edo sustatzen dutelako. Herritar guztiei manifestazioan parte hartzeko deia egin diete, plan horiek herritar gehienentzat oinarrizko eta ezinbesteko eskubideetan dituzten ondorio kaltegarriek gizartearen gehiengoari eragiten baitiote, arreta pribatu ona gutxiengo pribilegiatu baten eskura egongo baita. Bizkaiko pentsiodunen mugimendua presente eta aktibo egongo da bertan, ehunka emakume eta gizon pentsiodunekin.

7.- Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektua Senatura eramango da orain

Joan den ostegunean Kongresuan onartu ondoren, datorren astean aztertuko da Senatuan Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektua. Aurreikusi ezin den zerbait gertatzen ez bada, beldur gara Proiektuak aurrera egingo ote duen, Lege bihurtzeko, agian garrantzi gutxiko zuzenketaren bat onartuta. Gizarte Segurantzaren kutxako diru-sarrerak hobetzeko gehieneko kotizazio-oinarrien muga igotzea bezalako neurri partzial bat ere ez da jasoko ziurrenik behin betiko onartuko den Legean. Muga hori igotzea promesa batean geratzen da, noiz, zer eta nola onartuko eta aplikatuko den jakin gabe.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak aurreratu bezala, Lege hau salatzen jarraituko dugu, eta ahal dugun guztian lagunduko dugu lege hori aplikatzeak ahalik eta oztopo gehien izan ditzan. Ildo horretan, Euskal Herriko sindikatuak animatu eta gonbidatu nahi ditugu, beren autonomia eta subiranotasuna errespetatuz, negoziazio kolektiboan enpresako edo sektoreko pentsio-plan horiek onartzeko inposiziorik eta xantaiarik onar ez dezaten.

8.- EAEko zerga-bilketa gorantza doa. Baina gutxieneko pentsioak 1.080 eurotara osatzeaz deus ere ez

Urteko lehen bost hilabeteetan, EAEko hiru Aldundiek izandako zerga-bilketak % 7,1 igo dira. Igoera hori % 14 ingurukoa izango litzateke, 2021eko datuekiko alderaketa homogeneoa ez delako; izan ere, iazko maiatzean Bizkaiak aparteko 437 milioi euro sartu zituen, Bilboko Portuko erregaien terminal batek sortutako zergen inguruan Administrazio zentralarekin izandako auzi baten ondorioz. Bost hilabete hauetan 400 milioi euro gehiago bildu dira, 5.847 milioi euro guztira. Iazko aparteko igoerarik gabe, kopuru horrek % 14ko igoera ekarriko luke 2021ekoaren aldean.

Unai Rementeria Bizkaiko Ahaldun Nagusiaren adierazpenak

Duela egun batzuk, BEAZ lurralde-sustapenerako agentziak antolatzen duen urteroko ekitaldian, hainbat enpresaburu eta zuzendari bertaratu zirelarik, Bizkaiko Ahaldun Nagusiak adierazi zuen “euskal enpresen fiskalitatea lehiakorrena dela, euskal enpresek beren irabazien % 24ko karga-tasa ordaintzen dutela, Administrazio zentralean, berriz, % 25eko karga-tasa duten bitartean”. Era berean, Sozietateen gaineko Zergaren (SZ) eta Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren (PFEZ) araudiak enpresa berrien sorrera eta bertan inbertsioa bultzatzeko biltzen dituzten neurrien multzoa ere aipatu zuen.

ELAk salatu du enpresek % 7,3 baino ez dutela ordaintzen Sozietateen gaineko Zergan

ELAk Rementeriaren adierazpenen bezperan jendaurrean aurkeztutako txosten fiskal batean salatu zuen EAEn eta Nafarroan Feijooren eta Ayusoren antzeko irizpideak aplikatzen ari direla, eta enpresek SZn % 7,3 baino ez dutela benetan ordaintzen.

Abusu horren aurrean, gutxieneko % 25eko karga-tasa erreala ezarri eta bermatuko duen premiazko erreforma eskatzen du. Gainera, % 50eko berariazko karga-tasa eskatzen du elektrizitate, petrolio eta bankuetan, herritarren sufrimenduaren kontura, lortzen ari diren aparteko irabazietarako. Kapitalaren eta errenta altuen zergak igotzearen alde ere egiten du. Beren kalkuluen arabera, % 25 aplikatuko balitz, inolako zerga-kenkari eta pizgarririk gabe, 2.300 milioi euro gehiago bilduko lirateke EAEn.

Azpiazuk ziurtatu du, hurrengo aurrekontuetan, gastu soziala eta suspertze ekonomikoa sendotzea lehenetsiko dituztela 

Iñigo Urkulluren gobernuak asteartean onartu zituen 2023ko aurrekontuak egiteko erabiliko diren jarraibideak. Pedro Azpiazu Ogasun eta Ekonomiako Sailburuak aurkeztu zituen, aurrekontuak hedakorrak izango direla eta 13.616 milioi eurora iritsiko direla esanez. Aurrekontu horietan, lehentasuna izango dute gastu sozialak eta suspertze ekonomikoa sendotzeak. Ez dute atzeraldi ekonomikorik aurreikusten, baizik eta Barne Produktu Gordinaren (BPG) % 4,5eko hazkundea aurten eta % 4,1ekoa 2023rako.

2023rako aurreikusitako aurrekontu hedakorrak, PFEZaren eta, batez ere, Balio Erantsiaren gaineko Zergaren (BEZ) bilketaren gehikuntzaren ondorioak dira, Sozietateen gaineko Zergatik eratorritako diru-sarrerak murriztu egin baitira. Erraz ondoriozta daiteke dezente handiagoak izango liratekeela ELAren proposamenak aplikatuko balira eta, horrela, gastu sozialetarako diru gehiago erabili ahal izango litzatekeela, pertsona eta familia askok pairatzen ari diren behar sozialei erantzuteko.

Diskurtso politez haratago, arduratsuak izan eta gizarte-premiei erantzun behar zaie, besteak beste gutxieneko pentsioak 1.080 eurora arte osatzeko. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak eskakizun hori bultzatzen jarraituko dugu, orain egiten ari garen bezala Pentsiodunen Bizikleta Martxaren bidez, edo alderdi politiko guztiei aurkeztutako Eusko Legebiltzarreko ponentziaren proposamenaren bidez, non eskaera hori formalizatu eta legezta dezan eta 2023ko aurrekontuetan dagokion partidarekin aplika dadin eskatu dugun.