Albiste eta informazio interesgarriak        2022ko Ekainak 26

Interesgarritzat jotzen ditugulako zabaltzen ditugu pentsiodunen mugimenduaren berri hauek

1.- Pentsiodunen Bizikleta Martxa arrakastatsuaren harrera jendetsua Donostian

Zaila da lerro batzuetan deskribatzea hiriburuetako eta herrietako harrerak, txaloak, afektuak, elkartasun keinuak eta euren aldarrikapenen errekonozimendua, Bizikleta Martxa Pentsionistako txirrindulariek Euskal Herriko hegoaldetik eta iparraldetik egindako ibilbidean jaso dituztenak.

Egun batzuetako bero itogarriarekin, euriarekin besteetan, baita Oronoz-Mugairin (Nafarroa) martxa gelditzera behartu zituen euriteak ere, 65 eta 70 urte baino gehiago dituzten kide pentsiodunek miresteko moduko sendotasuna eta borondatea erakutsi dute, eta, horren ondorioz, arrakastaz burutu zuten, atzo, Donostian, 700 kilometro pasatxoko ibilbidea, hamahiru etapatan.

Ekimen gogorra eta zaila

Beren ahaleginak eta izaera horretako ekimen pentsionista, sozial eta herrikoi baten gogortasunak erakusten dute pentsiodun horien borondate irmoa, Euskal Herriko pentsiodunen mugimendu osoarekin batera, borrokan eta mobilizatzen jarraitzeko, pentsio publiko eta duinak lortu arte ‒batez ere 1.080 euroko gutxieneko pentsio publikoa‒, gaur egun pentsiodunak garenontzat eta hurrengo belaunaldientzat.

Euskal Herriko bost hiriburu garrantzitsuenetatik (Donostia, Bilbo, Gasteiz, Iruña eta Baiona) eta Gipuzkoa, Bizkaia, Araba, Nafarroa eta Lapurdiko herri askotatik igaro ziren. Eta 56 herritan gelditu eta harrera egin zieten. Horietako 26tan ‒hiriburuak barne‒ bazkaldu zuten edo etapak amaitu zituzten, eta 30etan, berriz, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko herrietako kolektiboek hala eskatu zietelako eta euren herrietan tropelari laguntza zabala eta animoa erakutsi nahi zietelako, baita auto eta furgoneta batetik laguntzen zietenei ere. Beste hamarnaka herritan, parean, jende taldeak, pankartak eta animo oihuak izan ziren. Harrera guztiak, lasterketako denboraren gogortasunagatik eta lasterketarekin jarraitzeko zuen prestasunagatik ez ezik, beren aldarrikapenen oihartzuna eta zilegitasuna gizartean ahalik eta jende gehienarengana zabaltzeko modu bat ere izan ziren.

Herri askotan, txistulariak, dantzariak, soinujoleak, dultzaineroak, abesbatzak, pentsiodunak eta herriko beste hainbat lagun izan ziren harreran, laguntza eta animo hitzaldi eta solasaldiekin. Gutxienez herri batean ere, suhiltzaileek sirenak jo zituzten. Aipatzekoa da, halaber, gelditu eta hartu zituzten herri askotan zinegotziak ere egon zirela, eta 12tan alkateak izan zirela harreraren buru. Horietako batzuek ekimen horren paper interesgarria eta Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren aldarrikapenak eta mobilizazioak aitortu zituzten.

Azken harrera Donostian

Harrera herrikoia eta zabala izan zen atzo Donostian, eta ondoren manifestazioa egin zuten hiriko kaleetan zehar, euri zaparrada handi eta etengabearejin 1.000 pertsona baino gehiagok parte hartu zutelarik, gehienak hiriburuko eta Gipuzkoako pentsiodunak, baina Euskal Herriko gainerako herrialdetatik joandako ehunka pentsiodunekin batera. Manifestazioaren amaieran, bi txirrindularik eta donostiar emakume pentsiodun batek parte hartu zuten, eta azken manifestua irakurri, Bizikleta Martxa (1.080 euroko gutxieneko pentsio publikoa) honen aldarrikapenak eta lehentasunezko helburuak azpimarratuz. Zerbitzu publikoen defentsa, haien pribatizazioaren aurrean. Zaintza eta etxeko lanak gizonen eta emakumeen artean partekatzea.

Ekimen hau, zalantzarik gabe, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak bultzatutako mobilizazioen mugarri historikoetako bat izango da. Zaila da zehaztea, baina 20.000 eta 22.000 pertsona inguruk parte hartu dute Bizikleta Martxa honen garapenean, bai 5 hiriburuetan eta beste 51 herritan egin diren harreretan, bai beste herri askotan, non bizikleta igarotzean agurtu zuten eta babesa agertu zioten.

Lehen Bizikleta Martxa Pentsionista honen garapena eta arrakasta ezinezkoa izango zatekeen talde antolatzaileak eta ehunka pentsiodunek harrera egin zaien hiriburu eta herrietan egin duten ahalegin, animo eta borondatezko lanik gabe. Ziurta dezakegu guztiak pozik zaudela egindako lanarekin eta bakoitzak bere herrian izan duen parte-hartze pentsionista eta herrikoiarekin. Azpimarratzekoa da, halaber, Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataforma batzuen babes-eta elkartasun-jakinarazpenak jaso zirela.

Beste behin ere, EITBk oso estaldura eskasa eman dio garrantzi sozial handiko ekimen honi. Ezta beste komunikabide garrantzitsu batzuk ere, Euskal Herri mailako hedabideren bat izan ezik. Hala ere, tokiko edo eskualdeko hedabide askok Bizikleta Martxa Pentsionistaren berri eman dute interes handiz, eta audientzia polita izan dute, batez ere gelditu den eta jaso duten herri eta eskualdeetan.

Orain balantzea egin eta merezitako atsedena hartu behar da

Hiriburuetan bertan eta herri askotan uztail eta abuztuan ez da kontzentraziorik egingo. Hala ere, komunikazio- eta koordinazio-taldeak harremanetan egongo dira irailaren hasieran mobilizazio-ikasturte berria prestatzeko. Bilbon, gainera, abuztuaren 22an, Aste Nagusiko lehen astelehenean, Bilboko pentsiodunen mugimenduaren ohiko bihurtu den manifestazioa egingo da, non inguruko herrietako pentsiodunek ere parte hartzen duten.

2.- Seme-alabak izateagatiko pentsio-osagarria gizonei handitzea 

Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak 2019ko abenduan emandako epaiaren arabera, gizonek ere bazuten amatasuna dela eta pentsio-osagarria jasotzeko eskubidea, baina Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak (GSIN) hurrengo hilabeteetan ukatu egin zituen aurkeztutako erreklamazioak, eta onartzen hasi zenean, eskaera egin aurreko hiru hilabeteetan baino ez zituen onartu ondorio ekonomikoak.

Auzitegi Gorenak berriki emandako epaiaren arabera, erretiro-pentsioa aitortzen den egunak izan behar du eragin-data. Antza denez, GSINren bulegoetan aurkezten ari diren eskaera berriak izapidetzen ari dira, eta, kasu batzuetan, adierazi dute litekeena dela eskaera horiek ontzat ematea, nahiz eta eskaera lehenago aurkeztu izana eta erreklamazio judizialaren bidez jarraitu ez badute ere. Erreklamazio horiek aurkeztu dituztenei beste erreklamazio baten beharrik gabe aitortuko zaie.

Horrela, bada, 2016ko urtarrilaren 1etik aurrera erretiroa legezko adinarekin hartu dutenek, hau da, aldez aurretik hartu ez dutenek, eta 2 seme-alaba edo gehiago izan dituztenek, eskaera aurkezten badute, badirudi % 5, % 10 edo % 15eko osagarria jasotzeko eskubidea izango dutela, 2, 3, 4 seme-alaba edo gehiago izan dituztenen arabera, erretiroa hartu, baliaezintasuna aitortu edo alargun izan zirnetik 2021eko otsailaren 4a arte. Data horretan sartu zen indarrean genero-arrakala zuzentzeko osagarri berria, aurrekoa ordezten duena. Osagarri hori lehen seme-alabatik aurrera izango da, hilean 28 euroko zenbatekoan 2022an seme-alaba bakoitzeko, eta emakumeek soilik kobratu ahal izango dute, mugatutako kasu batzuetan izan ezik, non, era alternatiboan, gizonek kobratu dezaketen.

3.- Manifestazioa gaur Bilbon, Osakidetzako sindikatuek deituta

Bideoan zuzenean grabatuta dauden Gotzone Sagarduiren adierazpenek, orain, lotsagabekeria handiz, gezurtatu nahi dituen adierazpenek, Osakidetzako sindikatu guztiak, medikuen elkargoak eta gizarte-kolektibo ugari haserrearazi dituzte. Gezurtatze-saioak eta berak eta Iñigo Urkulluk adierazitako “Lehen Mailako Arreta bermatu ezezik, hobetzeko nahia” are mingarriagoak dira aurten osasun-zentroetako udako ordutegiak are gehiago mugatzen ari direnean. Adibidez, Gasteizen, asteazkenetik, hiriko 14 anbulatorioetako 12tan 3 orduko murrizketa ezarri dute arreta-ordutegian, 17:00ak arte. Egoera are okerragoa da Arabako Lautadan, Aguraingo anbulatorioan neguan arratsaldeko 17:00etan ixten hasi baitzen eta berdin jarraitzen baitu.

Osakidetzako sindikatu guztiek manifestazioa deitu dute gaurko, herritar guztiei behar bezala erantzuteko gai izango den kalitatezko Lehen Mailako Arretaren alde. Manifestazioa eguerdiko 12:00etan abiatuko da Jesusen Bihotza plazatik eta udaletxean amaituko da. Parte-hartze handia espero da. Bilboko eta inguruko herrietako pentsiodunen mugimenduak bertan parte hartzera deitu du.

4.- Espainiako Bankuak eta CEOEk aitortu dute ekonomia moteldu egin dela, kontsumoa murriztu delako

Soldaten eta pentsioen erregularizazioa, inflazioaren edo prezioen igoeraren oso azpitik dago. Hego Euskal Herrian, aurtengo negoziazio kolektiboko batez besteko soldata-igoera % 2,5ekoa da. Eta langileen % 70 inguruk ez ditu bere hitzarmenak negoziatuta edo eguneratuta. Pentsiodunok 2021ean bakarrik ezagutu genuen % 2,5eko eguneratzea, eta 2022an ehuneko bera. Erosteko ahalmenaren degradazioa izugarria da, iaz inflazioa % 6,5ekin amaitu baitzen, eta aurten % 8tik gorako batez besteko inflazioarekin goaz, maiatzean % 8,7koa izan delarik.

Iaztik hona, olioa % 45 garestitu da; arrautzak, % 25; esnea, % 16; ogia, % 13. Igoera horiei argindarrarenak eta erregaienak gehituz gero, erraz ondoriozta daiteke bizitzeko oinarrizko elementuen kostua izugarri handitu dela.

Jende asko gaizki dabilenean, hilabete amaiera ozta-ozta ailegatuz eta inolako aurrezkirik gabe, langileok, pentsiodunok eta beste herri-sektore batzuek gure oinarrizko bizi-kontsumoak murriztu eta produktu merkeagoak erosi behar izan ditugu. Ondorioa ezin argiagoa da: kontsumoa nabarmen murriztu da, eta horrek eragin handia du sektore horretarako ekoizten duten enpresetan. Eta sektore hori moteltzeaz gain, gutxiago gastatu beharrak ekonomiaren arlo guztietan du eragina. Gurpil zoroa da.

Baina Espainiako Bankuak, CEOEk eta konpainiak ez dute onartu ezta bere gain hartu nahi soldaten, pentsioen eta inbertsio publiko eta sozialen hobekuntzarik, nahiz eta ikuspuntu sozial eta ekonomikotik askoz bidezkoagoa eta orekatuagoa izango litzatekeen. Azken finean, beraientzat axola duen gauza bakarra da etekin handiak izatea, gizartearen gehiengoaren kaltetan.

5.- Ia bost milioi langilek ez dute Gizarte Segurantzan kotizatzen benetako diru-sarreren arabera (El Correo, 6 de junio)

EAEn zabalkunde handia duen egunkari batek berriki argitaratutako albiste baten buruan zegoen horrelako izenburuaren irakurtze hutsak zirrara egiten du, eta aditzera eman lezake langile askok ez dutela beren erruz dagokiena kotizatzen, nahiz eta hori gertatzeko erantzukizun nagusia Gobernuarena izan. Are gehiago, langile kopuru hori handitu egiten da ezkutuko lanengatik edo erregularizatu gabeko lanengatik, egoera irregularrean dauden migratzaileen kasuan bezala, horietako asko zainketan edo etxeko lanetan lan egiten duten emakumeak izanik.

Gehieneko kotizazio-oinarriaren muga altxatzea. Kotizatzeko orduan, ikuspegi sozialetik justifikazio gutxien duen kasua da diru-sarrera handiak edo oso altuak, Gizarte Segurantzako gehieneko kotizazio-oinarritik gorakoak (49.672 euro urtean), dituzten pertsonena. Kalkuluen arabera, Estatu osoan 1,5 milioi pertsona inguru dira, horien arteko portzentaje handia EAEn eta Nafarroan dagoelarik. Pertsona horiek, gehienak gizonak, benetako diru-sarreren arabera kotizatuko balute, Gizarte Segurantzaren kutxak diru-sarrera garrantzitsuak izango lituzke. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak irizpide hori ahalik eta lasterren aplikatzearen alde egiten du, baina kontuan hartuta gehieneko pentsioaren prestazioa ez litzatekeela kotizazioaren proportzio berean handitu behar.

Baina Pedro Sanchezen gobernua gaia “aztertzen” ari da soilik, edo pixkanaka gehieneko oinarria % 25 igo nahi du datozen urteetan, eta gehieneko pentsioaren prestazioa proportzio berean handitzea.

Autonomoen Elkarteen eta Gobernuaren arteko negoziazioak. Langile autonomoak 3,3 milioi pertsona inguru dira, berri honen tituluan aipatu ditugun 5 milioien artetik gehienak dira eta euren kotizazio-oinarria aukeratzen dute. Autonomo gehienek gutxieneko kuota ordaindu nahi dute: 295 euro hilean bakarrik lan egiten badute, eta 577 euro sozietate bateko kideak badira. Ulertzekoa da diru-sarrera oso txikiak dituztenek ahalik eta gutxien kotizatu nahi izatea, baina ez da bidezkoa diru-sarrera ertain edo handiak dituztenek gutxienekoa kotizatu nahi izatea eta, ondoren, kotizatutakoarekin bat ez datozen pentsioak eskatu nahi izatea. Escrivá-k eta Gobernuak tarifen eskala bat ezarri nahi dute, eta diru-sarrera garbi handiak dituztenek gehiago ordain dezan. CEOE, autonomoen elkarte batzuk biltzen dituena, gogor ari da kotizazio handiago horren aurka, eta ez ginateke harrituko Escrivá-k bere eskaeretara makurtzea.

Etxeko langileekiko bidegabekeriak. 380.000 etxeko langile inguru alta emanda daude sisteman, eta hobe daitekeen tarifa-oinarri baten arabera kotizatzen dute. Baina haien kotizazioa igo egingo litzateke jasotzen dituzten soldata kaxkarrak hobetuko balira. Gainera, Estatuan 165.000 inguruk (28.000 inguru EAEn) modu irregularrean lan egiten dutela uste da, legokiekeen bezala kobratu eta kotizatu gabe.

Escrivá Atzerritarrei buruzko Legearen alderdi batzuk ezabatzen saiatzen ari da, ehunka mila –milioika ez esateagatik– migratzaileren erregularizazioa eragozten baitute, baina ez guztien erregularizazioa bultzatzeko, ezta gutxiago ere, baizik eta lan-merkatuan eskaria dagoen sektoreetan, batez ere oso profesionalizatuta ez dauden sektoreetan, lanpostuak bete ditzaten migratzaileena.

6.- Senatuak Enpleguko Pentsio Planen Lege Proiektua onartu eta BOEra bidali du

Senatuak asteazkenean onartu zuen Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektua. Horrela, talde parlamentarioek aurkeztutako 99 zuzenketa atzera bota ziren. Hiru bozketa egin behar izan ziren, denetan berdinketa izan zelarik, aldeko 126 boto, kontrako 126 boto eta 3 abstentzio. Baina zuzenketak erabat atzera botatzearen ondorioz, Kongresuan onartutako testuak inolako aldaketarik izan ez zuenez, onartutzat eman zen eta orain berehala bidaliko da BOEra (Estatuko Aldizkari Ofiziala) argitaratzeko eta, horrela, behin betiko legeztatzeko. Alderdien jarrera Kongresuan izandakoaren antzekoa izan zen, baina kasu honetan bakoitzak Senatuan duen ordezkaritzaren araberakoa.

Spread the love

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada.