Albiste eta informazio interesgarriak          2022ko Ekainak 4

1.- Inflazioa % 8,7ra igo da berriro maiatzean

Martxoan izandako inflazioak (%7,3) behera egingo zuen itxaropen txikia ez da beteko hurrengo hilabeteetan; aitzitik, gora egin du. Apirilean %8,3ra igo zen eta maiatzean %8,7ra. Gobernuak erregaien kontsumoaren prezioan laguntza publikoa emateko hartutako neurriek edo tarifa elektrikoak murrizteko promesek ez dute ia eraginik izan oraingoz. Orain, Espainiako Estatua eta Portugal Europar Batasunaren baimenaren zain daude, gasak penintsulan duen prezioa mugatzeko zain, elektrizitatearen prezioaren gainean jardungo duen eta, horrela, inflazio-tasa arinduko duen itxaropena izanda.

Duela hilabete pasatxo, Ekonomialarien Kontseilu Nagusiko “adituek” uste zuten urtearen amaieran %5 eta %5,5 artean egongo zela. Baina duela egun batzuk, ekonomialari batzuek adierazi dute %7,1ean kokatuko dela. Seguraski ez dute asmatuko, zeren kalkuluak eta iragarpenak egiteko arrazoiak (Ukrainako gerra eta abar) berdin mantentzen baitira.

Inflazioa urtean zehar murriztuko den ilusioa elikatu nahi dute, inflazioaren kontrolik ezaren eta prezioen hazkundearen sakoneko arrazoiak aztertu gabe, batez ere multinazional handien eta botere ekonomikoen eta haien zerbitzura dauden sistema politikoen interes-jokoak eraginda. Soilik interesatzen zaie nola babestu hierarka eta oligarka kapitalisten etekin izugarriak, gizartearen zati handi baten eta, batez ere, herrialde pobreenen bizi-baldintzak erritmo bizkorrean hondatzen diren bitartean.

2.- Betiko irtenbideak: soldatak, pentsioak, zerbitzu publikoak, herri eta herrialde txiroenentzako laguntzak, … murriztea

Espainiako Estatuan eta Hego Euskal Herrian, Europako Batzordeak, Espainiako Bankuak, CEOEk eta abarrek bultzaturiko kanpaina iraunkor batean murgilduta gaude, batez ere pentsio publikoak murrizteko eta Gizarte Segurantza ahalik eta gehien ahultzeko. Haientzat, pentsiodunek eta adinekoek oro har, sektore “ez-aktiboa” osatzen dugu, gastuak baino ez dakarrena. Ez zaie axola zer kotizatu dugun gure lan-bizitzan zehar, edo zer gizarte-ekarpen egiten jarraitzen dugun. Biztanleriaren %22 osatzen badugu ere, dagoen kezka da datozen urteetan pentsiodunen eta adinekoen ehuneko hori haziko dela. Soilik “aktibo” diren pertsonak nahi dituzte, soldata baxuak edo miseriazkoak dituzten langileak, bizi osorako prekarietatera eta horren ondoriozko larritasuna eta beldurra jasatera kondenatuak.

Bere ausardiak eta lotsagabekeriak ez dute mugarik. Uko egin diote pentsioak inflazioaren bidez edo benetako Kontsumoko Prezioen Indizearen (KPI) bidez eguneratzeari; are gehiago, “gomendatzen” dute pentsioen azken erreforma berrikustea –murrizketak eta atzerakadak izan arren–, Rajoy-ren %0,25aren antzeko errebalorizazio-ereduaren alde eginez. Gizarte Segurantzaren kutxa jasanezina dela errepikatzen dute etengabe, adibidez, maiatzean gastua %4,8 hazi dela argudiatuz, eta “ahaztu” egin dute Escrivá-k berak adierazi duela diru-sarrerak %10 igo direla, enpleguak eta kotizatzaileek gora egin dutelako, nahiz eta kotizazioak altuak ez izan, soldata txikiak dituztelako.

3.- Pentsioen erreformaren bigarren zatiaren ondorioz aurreikusitako murrizketak

Europako funtsen “emakida” lortzeko Europako Batzordean aurkeztutako murrizketa horien gairik kezkagarriena pentsioa arautzeko soldata kalkulatzeko oinarria 25 urtetik 35 urtera luzatzea da. Horren ondorioak larriak izango dira erretiroa hartuko duten hurrengo pertsonen pentsioetarako. Erretiratutako pertsona berriek pentsioak galdu dituztela egiaztatu dezakegu, 15 urtetik 25era igaro baitira, joan den urtearen amaieran aplikatzen ari den moduan. Zenbait informazioren arabera, erretiroa hartu duten pertsona berrien batez besteko pentsioa murrizten ari da, kalkulu-urte horien luzapenak eta azken 25 urte horietan ezagututako enplegu- eta soldata-arazoek eraginda. Horren ondorioz, urtarrilean batez besteko pentsioa 1.629 eurokoa zen, eta maiatzean 1.502 eurora murriztu da, hau da, hilean 127 euro gutxiago.

Bestalde, erretiratzeko adina den 65 urtetik aurrera, gutxienez, 40 urte edo gehiagoko kotizazioa izanda, erretiro aurreratua hartu zuten langileek beren pentsioetan ezarritako zigor handiak ezabatuko zituztela jakitean sortu ziren ilusioak bertan behera geratu dira Gobernuaren azken erabakien ondorioz. Zigor horien eraginpean dauden 500.000 erretiratuetatik 98.000 inguruk hilean 4,5 eta 82 euro arteko ordain txikiak ezagutuko dituzte. Gainerakoak bizi osorako kondenatuta daude zigor horiek jasatera. Eskubide hori lortzeko itxaropena Europako instantzien aurrean gauzatzen ari diren banakako helegiteen bidez baino ez dute.

4.- Ekainaren 9an Kongresuak erabakiko du Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektuari buruz

Kongresuko Batzordeak hilaren 2an egindako bileran, eta Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektuari aurkeztutako zuzenketak ebazteko egun hauetan izandako harremanen bidez, hobekuntza partzial batzuk eman dira, eta hobekuntza horiek ekainaren 9an sartuko dira Kongresuko Osoko Bilkuran Lege Proiektu osoa bozkatzeko. Baina, gure ustez, ez dira aldatzen lege-proiektu horren enborreko edo funtsezko elementuak.

Behin baino gehiagotan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak eta Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataformek azaldu dugu zergatik gauden proiektu horren aurka; izan ere, enpleguko plan pribatu osagarriak hedatu nahi ditu, Estatuak bultzatutakoak edota sektoreko edo enpresako negoziazio kolektiboaren bidezkoak, eta horien kudeaketa finantza-erakundeei, aseguru-etxe pribatuei eta hitzarmen-kolektiboak sinatuko dituzten eta kontrol-batzordea ere osatuko duten “gizarte-eragileei” berberei emango zaie.

Ondorioak oso kaltegarriak izango dira. Langile-klaseen arteko banaketa, beren sektore edo enpresetan adostutako osagarri horiek izan ditzaketenen eta sektore edo enpresa pobreenetako edo mugatuenetako kide direnen artekoa. Eta are okerragoa dena: pentsio-plan pribatuen funts horiek aseguru-etxeen, bankuen, multinazionalen eta funts putreen esku jartzen dira, horiekin inbertitu eta espekulatu dezaten, eta plan horien kudeaketagatik ezarritako komisioak eskuratzen dituzte eta baita horien erabileratik lortzen dituzten etekinak ere. Merezi du gogoratzea AEBn, Txilen eta beste herrialde batzuetan, non pentsio-funts pribatu horiek orokortuak diren, espekulazio-inbertsio hutsen ondorioz porrotak sortu direla, eta horiek erabat biluzik utzi dituztela beren kotizatzaileak.

Astelehenean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, Estatuko beste Herri batzuetakoek bezala, elkarretaratzeak, manifestazioak eta beste ekimen batzuk egingo ditugu lege-proiektu hori salatzeko eta arbuiatzeko, Kongresuari hura atzera botatzeko gonbitea eginez eta deituz. Halaber, hilaren 9an, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren ordezkaritza zabala Madrilera joango da, Estatuko gainerako Herrietako plataformetako eta pentsiodunen mugimenduko ordezkariekin batera, Kongresuaren atarian bertan, eguerdiko 12:00etan kontzentratzeko.

5.- Pentsiodunen, langileen eta beste herri-sektore batzuen arteko ekimen bateratuak inoiz baino behar-beharrezkoagoak dira

Pentsiodunen mugimenduak pentsioak benetako KPIaren bidez eguneratzearen alde eta 1.080 euroko gutxieneko pentsioa aldarrikatzeko mobilizazioak egiten jarraitzeari, langileek eta sindikatuek kaleratzeen aurka eta soldata eta lan-baldintza duinak dituen enpleguaren defentsan bere borrokak bultzatzeari,  eta beste sektore sozial eta herrikoi batzuek beren aldarrikapen espezifikoen alde mobilizatzeari kalterik egin gabe, oso egoera zailaren aurrean gaude; izan ere, datozen urteetan, botere ekonomiko handiek eta haien zerbitzura dauden gobernuek, edo Europako Batzordeak, Espainiako Bankua buru duten bankuek, CEOEk eta abarrek ezartzen dizkieten aginduei aurre egiteko benetako borondaterik ez dutenek bultzatutako murrizketa sozial mota guztiak izateko arriskuari aurre egin beharko diogu.

Gainean ditugu pentsioen eta soldaten izozteak edo igoera mugatuak, nahiz eta inflazioaren eta oinarrizko kontsumo-prezioen eskandaluzko igoera izan. Erretiroa hartzen ari direnak, edo laster eta epe luzeagoan hartuko dutenak, bizi osorako izango dituzten pentsioen murrizketak ikusten ari dira. Enpleguko Pentsioen Funts Pribatuak edo banakakoak mugarik gabe bultzatzen dituzte, Gizarte Segurantzaren Sistema Publikoa eta izaera unibertsaleko pentsio publiko eta duinak ahulduz. Edo edozein motatako zerbitzu publikoen murrizketa eta pribatizazio gero eta handiagoa da.

Datozen hilabeteetan izango ditugun erronka handiei buruzko gogoeta eragin beharko liguke gizarte gehiengoari eta berau osatzen dugun kolektibo eta erakunde guztiei, bai eta ezkerreko alderdi politiko eta aurrerakoiei ere. Beharrezkoa da gure erakunde eta mugimenduen mugetatik haratago begiratzea gure aldarrikapen espezifikoengatik, ekimen bateratuak eta sendoak bilatu eta bultzatzeko, ezinbestekoak zaizkigun aldarrikapen eta eskaerak indarrez defendatzeko, are gehiago datorkigun murrizketen eta atzerapausoen marearen aurrean. Espero dezagun udazkenean gai izatea ekimen edo aliantza horiek zutik jartzeko, Hego Euskal Herrian eta Estatuko Herri guztietan, gizarte-gehiengoaren onerako izango direnak.

Ez dugu ahaztu behar, Madrilen dauden erakunde politiko zentralek erabaki ditzaketen murrizketei aurre egiteaz gain, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) eta Nafarroako Foru Erkidegoan (NFE) ere dauden murrizketei aurre egin behar diegula.

6.- Ezkerraldeko eta Meatzaldeko Pentsiodunen Mugimenduaren martxa eta manifestazio arrakastatsua

Astelehenean Ezkerraldeko eta Meatzaldeko lagun pentsiodunek beren klase- eta pentsiodunen harrotasuna erakutsi zuten, Barakaldoko kaleetan zehar 600 pentsiodun bildu zituen manifestazio aktibo eta koloretsu baten bidez. Santurtziko pentsiodunen kolektiboa udaletxeko plazatik abiatu zen goizeko 9:45ean, eta 8 kilometro baino gehiago egin behar izan zituzten asfaltoan oinez, beren herriaren eta Barakaldoren arteko distantzia betetzeko, eta, gainera, herri horretako kaleak zeharkatu zituzten manifestazioan. Portugaletetik igaro ziren, eta herri horretako eta Meatzaldeko pentsiodunekin elkartu ziren. Gero Sestaotik, herri horretakoekin elkartuz eta elkarrekin Barakaldoraino ibiliz. Martxan parte hartu zuten batzuek ibilaldiak oinetan eta hanketan eragindako ondorioak nabaritu zituzten.

Deigarria izan zen eskualdeko eta herrialdeko komunikabideak eta baita Estatukoren baten bat bertaratzea, martxara eta manifestaziora hurbilduz, bai hasi aurretik, bai ondoren, mobilizazioa eta planteatutako eskaerak iragarriz. Amaierako ekitaldia edukiz eta animoz betea izan zen, eta Bizkaiko pentsiodunen mugimenduko zapi gorriak kulunkatu zituzten. Ekitaldi sinboliko hori ohikoa bihurtu da ia hilean behin egiten dituzten eskualdeen arteko mobilizazioetan.

7.- Ostegunean aurkeztu zen Donostian Pentsiodunen Bizikleta Martxa

Donostiako Tabakaleran, ostegunean, Hego Euskal Herriko lau herrialdeetako pentsiodunen mugimenduko ordezkariek parte hartu zuten prentsaurreko masibo batean. Azalpen zabala eman zen Donostian ekainaren 13an hasi eta, Euskal Herrian zehar, hegoaldean zein iparraldean, hamahiru etapa igaro ondoren, ekainaren 25ean Donostian amaituko den Pentsiodunen Bizikleta Martxa aurkeztuz.

Ibilbide osoa ondo diseinatuta eta zehaztuta dagoela nabarmendu zuten, ibilbidearen eta etapa-amaieren logistika beteta dagoela eta martxaren eta parte-hartzaileen segurtasunak lehentasuna izango duela martxako antolatzaileentzat. Erronka horri aurre egiteko duten ilusioa azpimarratu zuten, baita herrietan eta etapa amaieran egingo diren harreretan parte hartuko duten hainbat kolektiborengan izaten ari den oihartzun soziala ere.

Oihartzun eta babes sozial horren adibide txiki bat da 10.000 txarteleko laguntza solidarioaren zozketa, 2 euroko prezioan bakoitza, dagoeneko banatuta dagoela eta zati handi bat ordainduta. Izango dituen bi sariak erakargarriak dira. Komunikabideek pentsiodunen bizikleta-martxaren berri ematea besterik ez da falta, eta inork ezin du ukatu gizarte-interes handiko ekimena dela.

8.- Bizkaiko egoitzetako langileen borrokak jarraitzen du

Astelehenean, Bizkaiko adinekoen egoitzetako langileak laugarren aldiz atera ziren grebara eta kalera, Foru Aldundiak duen ihes egiteko jarrera salatzeko, urte eta erdi baino gehiago irauten duen gatazka batean duen erantzukizuna ez baitu onartzen, lan-hitzarmen duin baten aldeko negoziazioak desblokeatzeko, benetako negoziazioari uko eginez jarrera itxia duen patronalaren aurrean.

Alde batetik, arreta-ratioak hobetzea, hau da, plantillak handitzea, langileak lanez gainezka egon ez daitezen eta egoiliarrei kalitatezko arreta eman ahal izan diezaieten; eta, bestetik, haien lan-baldintzak GUFEren (Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea) egoitza publikoetakoekin parekatzea dira haien eskaera nagusietako bi. Izan ere, zerbitzu bera egiteagatik itundutakoetan soldataren erdia dute. Ez dirudi patronalak eta Aldundiak oraingoz jarrera aldatuko dutenik; beraz, egoitzetako langileek argi dute mobilizazioak areagotzea beste erremediorik ez dutela.

9.- Euskal Autonomi Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko administrazioak, behin-behinekotasun eta ebentualtasun mailen buruan

Publizitate-kanpaina gogorren bidez, Gasteizko (Euskal Autonomia Erkidegoa) eta Iruñeko (Nafarroako Foru Erkidegoa) gobernuak, osasun, hezkuntza, administrazio-zerbitzu eta gainerakoetan egin nahi dituzten Lan Eskaintza Publikoen (LEP) eta kontratazio finkoen bidez, interinitatea, behin-behinekotasuna eta ebentualtasuna murrizteko urrats eraginkorrak ematen ari direla zabaldu nahi dute iritzi publikoan.

Plan partzial batzuk baino ez dituzte onartzen sindikatuekin negoziatzea, baina sindikatu guztiek uste dute aurreikusitako planak ez direla nahikoak, edo ia baliogabeak, oso handia den behin-behinekotasun eta ebentualtasun maila nabarmen murrizteko edo arintzeko. Plan horien ondoren, bi administrazioetan plantillen %40 inguru egoera horretan egongo direla uste dute. Eta hori justifikaezina da Europako eta Estatuko instantziek planteatzen dutenean behin-behinekotasun- eta ebentualtasun-tasa hori ezin dela plantillen %8 baino handiagoa izan. Bi administrazioen erantzuna da beren burua “justifikatzen” saiatzea, epe ertain eta luzerako helburu horiek argudiatuta.