Albiste eta informazio interesgarriak         2022ko Maiatzak 21

1.- Inflazioak oso altu jarraitzen du eta pentsioek eta soldatek erosteko ahalmena galtzen dute

Gasolinaren kostuaren murrizketak ere ez du inflazioa nabarmen murriztea lortu, apirilean, %8,3an kokatu baita. Urteko lehen lau hilabeteetako batez bestekoa %8,02 izan da.

Inflazio horren eta eguneroko bizitzari eusteko oinarrizko elementuen prezioen igoeraren ondorioz, biztanle gehienek (pentsiodunek, langileek eta beste gizarte-talde zabal batzuek) erosteko ahalmena nabarmen hondatu eta galdu dute.

Jardunean dauden langile askok ez dute lan-hitzarmenik berritu ere egin, eta, beraz, izoztutako soldatekin jarraitzen dute. Eta pentsiodunek, iaz, %3 galdu genuen gure pentsioetan, eta, aurten, %5,5 baino pixka bat gehiago egin dugu atzera, hau da, apirilera arteko inflazioaren batez besteko %8,02ko igoeraren eta inposatu ziguten %2,5eko igoeraren arteko aldea. Horrek esan nahi du %8,5eko galera metatua izan dugula.

Pentsioen azken erreformaren ondorioz, urte amaieran guri zegokigun atzeraeragina, “ordainsaritxoa”, desagertu egin da. Galera horiek salatzera eta beraien kontra jotzera behartuta gaude, are gehiago kontuan hartuta hurrengo urteetako errebalorizazioak urtero egingo direla pentsio gero eta txikiagoen gainetik. Mobilizazioak egiten jarraitzea eta, 2021eko %3a itzultzearen, 2022an benetako Kontsumoko Prezioen Indizea (KPI) aplikatzearen eta gutxieneko pentsioak behingoz 1.080 eurokoak izatearen aldekosinadura-bilketa biderkatzea oso garrantzitsua da. Pentsiodun askoren lan aktiboari esker, dagoeneko 35.000 sinadura baino gehiago lortu ditugu Hego Euskal Herrian. Ekainaren erdialdera 45.000 edo 50.000 sinadurara iristeak agerian utziko du gizarteak babes handia ematen diela Pentsio Publiko, Duin eta Behar bestekoen eskariei.

2.- EAEko zerga-bilketaren igoera ia ikusgarria izan da lehen lauhilekoan

Azken datu ofizialen arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) hiru herrialdeetako foru-ogasunek urteko lehen lau hilabeteetan izandako zerga-bilketen hazkundeak oso altuak izaten ari dira, ia ikusgarrien mailatik hurbil. Gipuzkoan, %20 inguru, iazko lehen lauhilekoarekin alderatuta. Araban eta Bizkaian %17tik gora daude. EAEko batez bestekoa %18,39koa da. Ehuneko horiek Gasteizko Gobernuak egindako aurreikuspenak (%4,5) baino askoz ere handiagoak dira.

Diru-bilketa horien hazkundea, bai eta biltzen den guztiaren gehikuntza ere, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren (PFEZ) eta Balio Erantsiaren gaineko Zergaren (BEZ) eskutik datoz; zerga eta ekarpen horiek besteren konturako langileen, pentsiodunen eta biztanleriaren gehiengo handia osatzen dugun beste herri-sektore batzuen eskuetatik ateratzen dira.

Kasu honetan, ehuneko hazkunderik handiena BEZetik dator; izan ere, prezioen eskandaluzko igoerari aplikatzen zaionez, diru-bilketa handitu egiten da. Egoera hori ordaintzen dugunok klase herrikoiak gara, produktuen prezio altua eta dagokion BEZa ordaindu behar ditugulako, gure pentsioek eta soldatek, berriz, murrizketak eta izozteak jasaten dituzten bitartean. Zerga hori berez da bidegabea, ez baitu axola diru-sarrera edo ondare oso handiak izatea edo miseriazko diru-sarrerak izatea, denok ordaindu behar dugu gauza bera BEZagatik.

Beste kontua da, gainera, zertarako erabiliko dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Aldundiek diru-bilketaren gehikuntza eta iaz izandako 600 milioi euro inguru “aurrezpena”? Logikoena litzateke EAEn dauden gizarte-premietara bideratzea –1.080 euroko gutxieneko pentsioa izateko osagarria barne–, azken datu ofizialek gizarte-prekarietateak eta pobreziak azken aldian izandako gorakada berretsi besterik ez baitute egiten.

3.- Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektuaren eztabaida prozesua

Kongresuko Batzordean zuzenketak eztabaidatu ondoren, gobernuak hitzeman zuen ponentzia baten esparruan aztertuko zirela. Orain, datorren astelehenean bilduko da ponentzia hori, eta asteazkenean berriro bilduko da Kongresuko Batzordea. Ondoren, Kongresuaren Osoko Bilkurara bidaliko da. Laster egingo dela aurreikusten da, baina oraindik ez dago data zehatzik.

Bitartean, CCOO eta UGT sindikatuak patronalarekin akordio batera iritsi dira eraikuntzako sektoreko hitzarmenari buruz. Hitzarmen horretan aurreikusten da 2022tik aurrera soldatak % 10 igoko direla hiru urtetan, langileentzako pentsioen plan sektorial batekin batera, non soldataren zati bat sartzea aurreikusita dagoen. Hala ere, plan hori ez da martxan jarriko Gizarte Segurantzako Ministerioak Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Legea arautu eta garatu arte, aurrez ikus daitekeen Kongresuaren onarpenaren ondoren. Beraz, pentsio-plan hori 2023an egitea aurreikusi dute.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua (EHPM), Estatuko gainerako Herri eta Erkidegoetako pentsiodunen plataformak bezala, Enpleguko Pentsio Planak Sustatzeko Lege Proiektu horren aurka dago, eta hori hainbat aldiz salatu eta azaldu dugu plazetan, Kongresuko talde parlamentario batzuen aurrean eta albistegi honetan. Orain, Kongresua egingo den aste horretako astelehenean, hiriburuetan eta herrietan salaketa eta protesta ekimenak bultzatzea aurreikusita dugu. Era berean, jarrera hori Madrilgo Kongresuaren atarian ere agerian utziko dugu, Kongresua egingo den egunean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritza zabal eta esanguratsua bertan egonda, Estatuko Herri eta Erkidego guztietako pentsiodunen plataformetako ordezkariekin batera.

4.- Osakidetzako zuzendaritzaren blokeoaren aurrean, astelehenean greba egin zen berriro Ospitaleetan eta Buru Osasuneko Zentroetan

Satse, ELA, LAB, COOO, UGT eta ESK sindikatuek deituta, Osakidetzako ospitaleetako eta buru-osasuneko zentroetako langileak astelehenean atera ziren berriro grebara. Laugarren greba eguna da azken aldian. Beti bezala, Osakidetzako zuzendaritzak % 100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri zituen berriro. Eta gero, zinismo osoz, grebaren jarraipenari buruzko datuak ematen ditu, erabat manipulatuta eta desitxuratuta, langile guztiei dagokienez izandako eragina kalkulatzen baitu.

Sindikatuek behin eta berriz salatu dute Osakidetzako zuzendaritzarekin egiten diren bileretan ez dela ia ezer negoziatzen, eta bilera informatibo besterik ez direla izaten, non Osakidetzako zuzendaritzak bere planen berri ematen dien.

Laneko gainkargek nekea eta estresa ekartzeaz gain, laneko baja gehiago eta gainkargen hazkundea dakarte ezinbestean. Eta berriro salatu dute egonkortu edo finko bihurtuko diren milaka lanpostuei buruz Osakidetzak egindako iragarkiak marketin eta propaganda hutsa direla; izan ere, plantillako 20.000 langile inguru dira aldi batekoak edo behin-behinekoak, eta finkoak egiteko plazak 4.500 baino ez dira.

Horrelako egoera batek, langileen lan-baldintza negargarriak adierazteaz gain, herritar guztiei eragiten dieten kalitatearen eta zerbitzuen galera ere adierazten du. Osakidetzako zuzendaritzak, dirudienez, sindikatuekiko negoziazioetan bere nagusitasunean eta blokeoan jarraitzen du, baina sindikatuok ez daude prest jasaten dituzten sufrimenduak jasaten jarraitzeko, eta, beraz, grebak eta mobilizazioak egiten jarraituko dute. Erronkak garrantzia handiko dimentsio soziala du. Gatazka hau desblokeatzeko eta kalitatezko osasun-zerbitzu publikoak izateko herritarren laguntza gero eta beharrezkoagoa da.

5.- EITB aniztasunaren eta herritar guztien zerbitzura dagoen komunikazio-zerbitzu publikoa al da?

Egun hauetan EITB komunikazio taldearen sorreraren 40. urteurrena ospatu da. Eta laudorioak egin zaizkio bere zeregin informatiboari, anitza, modernoa eta herritar guztiei irekita omen dagoelako. Baina, gure ustez, EITBk oso modu kaskarrean betetzen du eginkizun hori, kontuan hartuta komunikabide publikoa dela, hau da, EAEko herritar guztiek ordaindu eta sostengatzen dutela, eta berak albiste anitz eta ugariren berri eman beharko luke, batez ere gizarte-dimentsio garrantzitsua duten albisteen berri.

Pentsioekin lotutako arazoek, eta berauei gehitu behar zaizkien pentsiodunentzat eta adinekoentzat garrantzia handia duten osasunarekin, zaintzarekin eta bestelako gairekin zerikusia duten arazoek, EAEko herritarren % 23 ingururi eragiten diete. Hala ere, EITBk gizarte-sektore horri eskaintzen dion espazioa oso mugatua da.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak behin baino gehiagotan kritikatu du publikoki bere eskaerek eta mobilizazioek jasaten duen bazterketa. Kritika horiek zuzenean eta aurrez aurre adierazi dira arduradunen aurrean. Bilera eta kontaktu horietako batzuen ondoren soilik sumatu dugu arreta handiagoa eskaintzen zutela.

Baina azken hilabeteetan EITB taldeak ezarri gaituen isiltasun informatiboa oso lotsagabea izan da. Eta horren adibiderik berriena da, Gasteizen, joan den ostegunean, hilak 12, egin genuen pentsiodunen mobilizazio garrantzitsua. Bertan, EAEko 1.200 pentsiodun baino gehiago manifestatu ginen, minutu batzuetan Legebiltzarra inguratzen duen pasealeku osoa okupatu genuen, eta mugimenduaren ordezkaritza batek dokumentu bat eman zien Legebiltzarreko talde politiko guztiei.

Ez dute balio ekimenei buruzko informazio eta ezagutza faltaren aitzakiarik, ekimen horiek erregulartasunez gauzatzen baititugu eta horietako askotan ehunka edo milaka pentsiodunen parte hartzen baitute. EITB taldeari pentsiodunen mugimenduaren agiri eta ekimen guztiak bidaltzen zaizkio, eta jakin badakigu larunbatero iristen zaiola Pentsiodunen Mugimenduaren albistegi hau, non gure eskaerei eta beren defentsan bultzatzen ditugun ekimenei buruzko informazio zabala dagoen.

Ekainaren 13an, Donostian, Pentsiodunen Bizikleta Martxa hasiko da, eta Euskal Herrian barrena 13 etapa egin ondoren, Donostian bertan amaituko da ekainaren 25ean. Milaka pertsona ingururen partaidetza edo babesa izango duen ekimena izango da. Aldez aurretik jakinaraziko diogu EITBri, eta zehatz-mehatz azalduko diogu nola garatuko den. Espero dugu gizarte-ekitaldi honen garrantzia kontuan hartzea eta dagokion moduko informazioa ematea.

6.- Pentsiodunen Bizikleta Martxari babes soziala ematea

Pentsiodunen Bizikleta Martxa prestatzen ari diren pentsiodunen taldeek ia amaituta dituzte martxaren prestaketen zati handi bat. Etapa bakoitzaren ibilbideak, zeharkatuko dituen herrietako kaleak, etaparen logistika eta segurtasuna, etapa bakoitzaren amaieran gaua igaroko duten lekuak, gelditu edo atseden hartuko duten herrietako tokiak eta eguerdietan ostatu hartuko dutenak zehaztu dituzte, hori guztia martxa era lasaian, seguruan eta baretsuan egingo dela bermatzeko.

Orain erronka da ahalik eta gizarte-, herri-, kultura-, kirol- edota musika-eragile gehienen laguntza eta lankidetza prestatzea eta bilatzea, baita erakundeena ere, martxa herrietatik igarotzean babesteko, bereziki gelditu eta hornituko diren herrietan eta, batez ere, etapa bakoitzaren amaiera eta irteera izango diren hiriburuetan eta herrietan.

Helburua da gizartearen gehiengoari ekimen honen berri ematea eta bere garrantzia azaltzea. Bada, honako hauek izango dira pentsiodunen bizikleta-martxaren eskariak: 1.080 euroko gutxieneko pentsioa. Zerbitzu publikoak defendatu egiten dira. Zaintza-lana partekatzea. Herritar gehienei eragiten dieten eta interesatzen zaizkien aldarrikapenak.

Herri askotan hasi dira harremanetan mota guztietako gizarte-kolektiboekin. Lortzen ari garen erantzunak zabalak eta positiboak dira, are gehiago, udal batzuk azpiegiturak eskaintzeko prest agertu dira, eta pentsiodunen bizikleta martxari harrera egiteko konpromisoa hartu dute. Sindikatu guztiekin harremanetan jartzen ari gara. Era berean, gonbidapen-gutunak bidaltzen ari dira, alkateei eta udalbatzei babesa eta laguntza eman diezaieten, bai eta gizarteko eta herriko hainbat kolektibori ere, martxarekin bat egin dezaten.

Bizikleta martxaren kostua estaltzeko edo arintzeko asmoz, EHPMak 10.000 txartel dituen zozketa prestatu du, txartel bakoitzaren prezioa 2 eurokoa izanik. Herrietako pentsiodunen plataforma guztiei banatu zaie, salmentari lehenbailehen ekin diezaioten.

7.- ASJUBI40: “EZ DA PLUS BAT, APURRAK BAIZIK”

40 urte edo gehiagoko kotizazioa duten erretiro aurreratua hartu duten Pertsonen Elkarteak (ASJUBI40) salatu du horietako batzuek jasotzen hasi diren osagarria “lotsagarria dela, jende asko dago oraindik kobratu gabe eta horren zenbatekoa apurrak besterik ez direla”.

Adierazi dutenez, Gizarte Segurantzak emandako datu ofizialen arabera, osagarri horren zenbatekoa hilean 4,5 eta 82 euro bitartekoa da, eta kaltetuek uste dute kopuru hori “oso txikia” dela, eta ez diela batere erantzuten ASJUBI40 buru duen kolektiboaren aldarrikapenei. Estatuko diru-kutxek 2,8 milioi euro baino ez dituzte ordaindu behar hilean.

Osagarri hori 14 ordainsaritan ordaintzen da, erretiro-pentsioaren izaera du eta bertan sartzen da ondorio guztietarako, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren testu bateginaren 57. artikuluan aipatzen den mugaren aplikazioa barne, eta, hala badagokio, jasotzen ari den gutxienekoengatiko osagarria xurgatu ahal izango da.

Gizarte Segurantzak plus hori ordaintzen duenetik igaro diren bi hilabeteek berretsi egin dute ASJUBI40ren beldurra; izan ere, ASJUBI40k hilabeteak daramatza salatzen “engainua dela”. Onuradunek 98.000 izaten jarraitzen dutela jakin ondoren, salatu du osagarria “aldez aurretiko erretiratuak zatitzeko engainagarria dela, eta guk arrazoia genuela frogatu da. Osagarri horren bidez, Escrivá ministroak erretiro aurreratua hartu dutenak distraitu eta zatitu nahi ditu, baina ez du lortuko”.

Bidegabekeriak bere horretan jarraitzen du, eta horrek behartu gaitu gure erreklamazioa Europako instantzietara eramatera. Gobernu honek gure aldarrikapenak betetzen ez dituzten koefiziente murriztaile berrien bidez engainatu nahi izan gaitu, miseriazko plus honen bidez engainatu nahi izan gaituen bezala, “plus hori kobratzen dutenak ez dira ezta 100.000 erretiratu, 40 urte baino gehiago kotizatuta izanik, betirako zigorrak jasaten ari garenok 500.000 lagun garen bitartean”.