Albiste eta informazio interesgarriak                          2022ko martxoak

1.- Martxoak 8: emakumeen Nazioarteko Eguna

Beste behin ere, milioika emakume aterako dira kalera egun horretan mundu osoan, Euskal Herrian bezala, bizitzaren arlo guztietan jasaten dituzten diskriminazioak salatzeko, bereziki jasaten duten indarkeria patriarkala, are gehiago gerra egoeretan. Aurrerapauso batzuk eman dira, baina lanean, soldatetan eta lan-baldintzetan, pentsioetan, zaintza-lanen banaketan, erakundeetako, alderdietako, sindikatuetako, kirol-erakundeetako ordezkaritza publikoan… jasaten duten diskriminazioa eta marjinazioa izugarria da oraindik. Eta emakumeen aurkako erailketen eta erasoen gaitzak ez du etenik, mundu mailan ez ezik, Estatu espainiarrean, Euskal Herrian eta Europa osoan ere, «Demokraziaren, askatasunaren, gizon eta emakumeen arteko berdintasunaren defentsaren eta mundu osorako giza eskubideen lurralde» gisa definituta.

Egun horretako kaleko mobilizazioetan parte hartzeak berebiziko garrantzia du oraindik ere, emakumeen erabateko protagonismoa errespetatuz. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko emakumeek bat egingo dute horiekin guztiekin, indarrez eta ilusioz. Eta egun horretako aldarrikapenei beren pentsioetan modu oso berezian eragiten dietenak gehitu nahi izan dizkiete hainbat lurraldetako komunikatuen bidez: 1.080 euroko gutxieneko pentsioa 14 ordainsaritan. Pentsioetan genero-arrakala ezabatzea. Familien eta etxeen zaintza- eta mantentze-lanaren aitorpen sozial eta ekonomikoa. Emakumeek beti egiten duten ordaindu gabeko lanari buruzko eztabaida eskatzea. Ezkontide kotizatzaileak adin-mugarik gabe kobratutakoaren %100eko alarguntza-pentsioa. Doako Sistema Publiko Soziosanitarioa eta Unibertsala eskatzea.

2.- Arrapaladako inflazioa. Otsailean, 7,4

Abenduan, urte osoko inflazioa 6,5era iritsi zen. Urtarrilean, 6,1 izan zen. Otsailean, 7,4ra igo da. Joan den urtean zehar, pandemiaren ondorioz, edo monopolio edo sektore batzuek horri probetxua atera ziotelako, inflazioak gora egin zuen; baina, orain, Ukrainako gerraren ondorioak gehitu beharko zaizkio, zeren eta konfrontazio armatua berehala amaituko balitz ere, ondorio ekonomiko oso handiak utziko baititu, batez ere Europan eta Espainiako Estatuan.

Horren guztiaren ondorioz, urte osoan zehar, inflazioa handia izango dela aurreikusten da, 2022rako ezarri diguten %2,5eko igoera baino handiagoa, pentsioen atzeraeraginik eta urte osoko Kontsumoko Prezioen Indize (KPI) errealaren araberako eguneratzerik gabe. Horrek esan nahi du gure pentsioak are gehiago okertuko direla 2021eko %3ko galeraren ondoren.

Eta pentsioei eragiteaz gain, oro har soldatei, lanbide arteko gutxieneko soldatari eta EAEko Diru Sarrerak Bermatzeko Errentaren (DSBE) bidezko pentsioen osagarriari ere eragingo die, … Elite ekonomikoak, politikoak, industria militarra, egoera honetatik onik ateratzeaz gain, etekinak hobetzen saiatuko dira, herritarren gehiengo handia osatzen dugun herri-sektoreek beraien hutsak ordainaraziz.

Atzerakada eta murrizketa horiek geldiarazteko edo arintzeko modu bakarra da pentsiodunen mugimenduaren, langileen eta beste herri-sektore batzuen mobilizazio edo presio sozial oso indartsu eta jarraitua. Ezinbestekoa da sindikatuekin eta beste gizarte-erakunde eta -sektore batzuekin batera bide egitea, egoera horren aurrean erantzun irmo eta sendoak emateko. Jakina, pentsiodunen mugimendua ez da geldituko, eta atsedenik gabe jarraituko dugu protestak egiten.

3.- Astelehenean berriz ere kalera irten ginen eta hurrengo hilabeteetan are indartsuago jarraituko dugu

Astelehenean, Bilboko pentsiodunen mugimenduak manifestazioa egin zuen Udaletxetik Espainiako Gobernuak Plaza Eliptikoan duen ordezkariordetzara arte. 1.000 bat pentsiodunek parte hartu zuten oso martxa koloretsu eta aktiboan, Escrivá-ren maskarak zeramatzaten hiru gizon handi trajedun buru zirela. Helburua zen gobernuko ordezkariordeari gutun bat ematea, Gobernuari eta Escrivá-ri helaraz ziezaien. Bertan, bai 2021ean bai 2022an urte arteko KPI erreala aplikatzeko gure eskaerak jasotzen ziren, ezarri diguten batez besteko KPIren ondorioz, 2021ean, % 3ko galera izan baitugu eta 2022an asko handitu baitaiteke.

Era berean, gutxieneko pentsioa 1.080 eurotan ezartzeko premia larria dagoela adierazi genuen. Azkenean, gutuna ordezkariordearen idazkariari baino ezin izan genion eman, ordezkariordetzaren eraikineko atarira manifestazioa iritsi baino minutu batzuk lehenago bera “joan” baitzen.

Donostian ere elkarretaratzea egin zuten GSINren (Gizarte Segurantzako Institutu Nazionala) herrialde-eraikinaren aurrean, Bilbokoa baino parodia hobea eginez, baina ezin izan zuten, Gipuzkoako pentsiodunen mugimenduaren izenean, antzeko gutun bat eman, ez baitzieten utzi.

Hego Euskal Herriko lau herrialdeetako hainbat herritan antzeko ekitaldiak egin ziren Gizarte Segurantzako tokiko zentroen aurrean. Eta ekimen komun batek lagundu zituen ekintza horiek guztiak: Escrivá-k, ezarri dizkiguten igoeren “onuren” berri emanez bidali zizkigun gutunak apurtu eta poltsetan eta antzekoetan gordetzea. Ekimen horiekin guztiekin batera beste batzuk ere ari dira egiten, Gobernuari eta Escrivá-ri eskaera masiboak bidaltzea barne, pentsioetan ditugun eskubideak aitortzeko eskatuz.

4.- Gobernuaren lege-aurreproiektua, enpleguko pentsio-plan pribatuei buruzkoa

Gobernuak joan den astean onartu zuen enplegu-pentsioen plan pribatuak garatu nahi dituen lege-aurreproiektua. Orain Kongresura eramango dute, lege gisa onartzeko eta izapidetzeko. Aurreproiektu honen helburua da plan horiek pentsio-funts publikoekin lotuta garatzea, Enpresa Txiki eta Ertainen (ETE) eta autonomoen artean zabaldu ahal izateko. Escrivá-ren asmoa da hamar milioi langile barneratzea funts horietan.

Gobernuak aukeratuko ditu pentsio-planetako inbertsioak kudeatuko dituzten erakunde pribatuak. Legea ekainaren 30a baino lehen onartu behar da, Europar Batasunarekin egindako akordioak betetzeko, Europako funtsak jaso ahal izateko. Enplegu-planak sustatzeko, 2022rako Estatuko aurrekontuetan Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren (PFEZ) oinarriaren desgrabazioa 10.000 eurora arte handitu da, baldin eta horietatik 8.500 euro enpresa-kotizazioetatik edo enpresaren kontribuzioaren zenbateko bereko edo txikiagoko langilearen ekarpenetatik badatoz. Aldi berean, 1.500 eurora mugatu da finantza-erakunde batekin hitzartzen diren banakako planen desgrabazio-muga.

Neurri izarra

Langile bakoitzari dagokion Gizarte Segurantzako kotizazio-oinarria murriztuko da, enpresek enplegu-pentsioei egiten dizkieten ekarpenen arabera, hilean 150 eurora arte edo urtean 1.800 eurora arte. Beraz, “kontingentzia arruntengatiko” kotizazio-tasa aplikagarriak kontuan hartuta, enpresek urtean 429 euro aurreztuko dituzte langile bakoitzeko.

Patronalek gehiago nahi dute

Ez diote oniritzia eman lege-aurreproiektuari, kotizazio-oinarriaren murrizketa nahikoa ez dela uste baitute, eta, horretaz gain, Sozietateen gaineko Zergan ere murrizketak egitea eskatzen dute. Pentsio-planen eta -funtsen aseguru-erakundeak ere ez daude ados, nahiz eta, beren asmoei baiezkoa eman ondoren, proiektuaren testutik kudeaketa-komisioen muga kendu den –pentsio garbiak murrizten dituztenak–, hasieran % 0,3an finkatu zen eta orain zehazteke geratu da.

Litekeena da, lan-erreforman gertatu den bezala, Gobernuak eta hura babesten duten alderdiek patronalen eta erakunde kudeatzaileen eskarien zati bat onartzea, baina zaila da enplegu-planak garatzea, Escrivá-k nahi duen bezala, soldata-jaitsiera ikusita.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak proiektu honen aurka irmo egin behar du

Sendotzen bada, ondorio larriak izan ditzake, enpresei diru publikoa zuzenduko baitzaie, pentsioak eta zerbitzu publiko eta sanitarioak eta mendekotasuna babesteko zerbitzuak hobetzearen kaltetan. Batez ere soldata hobeak eta egonkortasun handiagoa duten langileek izango dute enpleguko pentsio-plan horiek eskuratzeko aukera, hain zuzen, borondatezko ekarpenak egin ditzaketen berberak. Pentsiodunen diru-sarrerak pentsio pribatuen menpe dauden heinean, pentsio publikoen murrizketen aurkako batasuna ahuldu dezakete. Diru-sarrerak finantza-inbertsioen menpe jartzeak, pentsio pribatuek egiten duten bezala, ez du ahalbidetzen pentsioen funtzio nagusia: diru-sarreren segurtasuna bermatzea, batez ere pentsioaz gain besterik ez duen gehiengoarena.

5.- Ekitaldi eta manifestazio jendetsuak, Gasteizen, 1976ko martxoaren 3a gogoratzeko

Joan den astean, duela 46 urteko martxoaren 3an, Gasteizen, 5 langile gazte hiltzeagatik eta ehunka zauritu izanagatik egin behar zen ospakizunaren berri eman genuen. Egun horretan, polizia armatuak milaka lagunen batzar baketsua desegin zuen Zaramaga auzoko San Frantzisko elizan, jendea jipoituz eta tiro eginez. Patronalaren intrantsigentziaren eta bere zerbitzuan zegoen diktadura frankistaren ondorioz, bi hilabete greban zeramatzaten 6.000 langileri baino gehiagori babesa emateko eta protestak antolatzeko ekitaldi eta mobilizazio ugarietako beste batzar bat zen.

Ostegun goizean ekitaldi sinboliko instituzionalak eta politikoak egin ziren Gasteizen, eta arratsaldean, omenaldi masibo bat eta ondoren manifestazio jendetsua. Bertan pentsiodunen mugimenduko kide askok parte hartu zuten, urte haietan grebalarien parte ziren langile gazteak zirenak eta sarraski hura jasan zutenak.

Herri plataforma bateratuak (Martxoak 3) eta atzo kaleko ekitaldiak bultzatu zituzten sindikatuek berriro eskatu zuten erakundeek “hitzetatik ekintzetara pasatzea” eta biktimak kontuan hartzea memoria-zentroaren sorreran eta Estrasburgora iristeko bide bat irekiko duen kereila berri baten aurkezpenean.

Eusko Jaurlaritzaren, Arabako Foru Aldundiaren, Gasteizko Udalaren eta Gotzaindegiaren artean,  San Frantzisko elizan bertan memoria-zentro hori altxatzeko akordioa lortu ondoren, Martxoak 3 plataformak prentsaurrekoa eskaini zuen. Prentsaurreko horretan, kexu agertu ziren erakunde horien jarreragatik, bilerak egiten ari zirelako haiekin kontatu gabe eta memoria-zentroa zutik jartzeko konpromisoa inolako justifikaziorik gabe luzatuz. Eta azpimarratzen zuten “gizarte zibilaren parte-hartzea beharrezkoa dela jendea zentro horrekin identifikatuta senti dadin”.

Bestalde, nabarmendu zuten ez duela zentzurik Estatuaren krimenei muga-datak jarri arte itxaroteak, zigorgabetasunarekin (garai hartako Barne ministroa zen Martin Villa-ren kasua) eta sistema frankistarekin benetan hautsi ez denean. Azaldu zutenez, biktimen parte-hartzeak bide ematen du kereila Europako auzitegietara iristeko, eta kexu dira EAJk eta PSEk, Araban eta Gasteizen gobernatzen duten alderdiek, “ez dutelako nahi edo ez dutelako egokitzat jotzen” prozesu judizial berri bat bultzatzea, biktimek bakarrik prozesu hori aurrera eraman ezin dutenean.

6.- Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak udaletan aurkeztutako banku-murrizketen aurkako mozioak.

Lehenik eta behin, Gasteizko Udalean onartu ziren pentsiodunen mugimenduaren mozioan planteatutako zortzi puntuetatik zazpi. Ordutik, ugaritu egin dira Hego Euskal Herriko herriak, eta antzeko mozioak aurkeztu dira udaletan; horietako batzuetan onartu egin dira, baina gehien-gehienak udal osoko bilkuretan eztabaidatzeko eta ebazteko daude.

Araban, Gasteizen ez ezik, Agurainen eta Amurrion ere onartu dira. Laudion atzera bota zuten EAJk eta PSEk, eta beste mozio alternatibo bat atera zuten aurrera, edukirik gabekoa, alkatearen kalitatezko botoarekin, bi bozketek zortzinakako berdinketa izan baitzuten. Hauek dira aurkeztu diren eta egiteke jarraitzen duten herriak: Iruña Oka, Oion, Aiara, Dulantzi, Zuia, Legutio, Artzeniega, Zigoitia, Asparrena, Bastida, Guardia, Aramaio, Izarra, Urkabustaiz, Ribabellosa, Erriburuaga, Okondo, Kanpezu eta Eltziego.

Gipuzkoan, Irunen, Errenterian, Hernanin, Zumarragan, Urretxun, Eibarren, Soraluzen, Donostian, Deban, Oñatin, Beasainen eta Lazkaon aurkeztu dira – Eta horietako batzuetan onartu egin da –. Ordizia eta Getari.

Bizkaian Zornotzan eta Trapagaranen onartu dira. Abanto-Zierbenan mozioa atzera bota zuten EAJk eta PSEk, gehiengo osoa baitute udalean. Oraingoz, Durangon, Santurtzin eta Lezaman aurkeztu dira. Nafarroan mozioen aurkezpenaren hasieran daude.

Halaber, Gasteizko Legebiltzarrean eta Batzar Nagusietan agerraldiak egiteko eskatzen ari dira. Martxoaren 11n izango da, Bizkaiko Batzar Nagusien batzordearekin. Pentsiodunen mugimenduko kideak Arabako eta Gipuzkoako udaletan egiten ari diren lana goraipatzekoa eta zoriontzekoa da.

7.- Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera transferitzea

Azken informazioen arabera, Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarreraren (BGDS) kudeaketa osoa Euskal Autonomia Erkidegora transferituko da datozen egunetan. Badirudi Nafarroan pixka bat geroago transferituko dela, EAEren antzeko baldintzetan.

Horrek esan nahi du eskubide hori duen pertsona heldu batek 5.899,60 euro jasoko dituela urtean, 12 hilabetetan banatuta, hilean 491,63 euro. EAEko gobernuak diru hori erabili ahal izango du, eta Diru Sarrera Bermatzeko Errentatik (DSBE) kendu ahal izango die bi eskubideak dituzten pertsonei. Hau da, azkenean DSBE bakarrik kobratzen jarraituko dute, eta bizikidetza-unitate bakarra osatzen duen pentsiodun batek 834,59 euro jasoko ditu hilean, hamabi aldiz. Nafarroan Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarreraren (BGDS), -erderazko IMV- transferentziaren zain daude, Chiviteren gobernuak EH Bildurekin duen akordioa martxan jartzeko, 800 euroko gutxieneko pentsioa izateko, 14 pagatan. Kopuru hori 12 hilabetetan eginda, 933,33 euro izango lirateke, EAEn DSBEa baino 98,64 euro gehiago. Nolanahi ere, gutxieneko pentsioa eskatzen ari garen 1.080 euroetatik oso urrun gaude. Eta orain izango duten aurrezkiarekin, eta aurten, batez ere EAEn, izan dituzten diru-sarrera fiskal mamitsuekin, DSBE hobetu ahalko lukete eskubide hori duten pertsona guztientzat, eta pentsiodunen gutxieneko pentsioa 1.080 eurora arte osatu.