Albiste eta informazio interesgarriak         2022ko otsailak 13

1.- Pentsiodunen atzoko mobilizazioak garrantzitsuak izan ziren Hego Euskal Herrian eta Estatuko gainerako Herrietan

Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak eta Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataformek eta mugimenduek batera eta era koordinatuan deituak izan ziren. Bilbokoa izan zen ugariena, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako pentsiodunek parte hartu baitzuten. Gutxi gorabehera 10.000 pertsona bildu ziren. Oso manifestazio aktiboa izan zen, jende gehienak abesten edo bere ahotsak entzunarazten, planteatutako pentsio-eskaerak plazaratzeko, bai eta osasunari eta bizitzari edo langileen soldata- edo lan-baldintzei buruzko beste batzuek ere.

Hiru herrialdeetako pankarta ugarik pentsiodunen mugimenduaren presentzia eta ezarpena nabarmendu zuten. Txistulariek ere parte hartu zuten ibilbide osoan zehar eta, amaierako ekitaldian, Onintza Enbeita bertsolariak parte hartu zuen. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren komunikatua euskaraz eta gaztelaniaz irakurriz eman zitzaion amaiera manifestazioari. Nafarroan, Iruñean eta Lizarran egin ziren elkarretaratzeetan 200 pertsona inguru bildu ziren, eta han ere irakurri zen MPEHren adierazpena. Estatuko gainerako herrietan manifestazioak eta elkarretaratzeak egin ziren hainbat hiriburu eta hiritan. Garrantzitsuenak Madrilen (3.700 pertsona) eta Bartzelonan (3.500).

2.- Asteartean, Bizkaiko adinekoen egoitzetako langileen greba egin zen

ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek greba deitu zuten, neurri batean bereizita, eta beste behin ere % 100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeari egin behar izan zioten aurre. Horrek esan nahi du ezin dutela eskubide hori praktikan erabili eta egun horretan lan egin behar ez zuten langileek soilik egin ditzaketela mobilizazioak kalean. Hala ere, Bizkaiko hiriburuan egin ziren ekimenak ikusgarriak eta deigarriak izan ziren, batez ere LABek Batzar Nagusien eraikinaren aurrean egindako eserialdi eta trafiko mozketa.

Dagoeneko ezagunak dira haien oinarrizko aldarrikapenak. Herrialdeko lan-hitzarmena, non soldata eta lan-baldintzak hobetuko diren, GUFEren (Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea) egoitza publikoen baldintzekin parekatuz, eta arreta-ratioak hobetuko diren, hau da, adineko egoiliarrei arreta eta zaintza emateko langile gehiago izango diren. Eta patronalekiko negoziazioen blokeoaren aurrean, Aldundiak egoitzekin dituen ardurengatik esku har dezala eskatzen dute.

3.- Emakume pentsiodun baten mintzaldia, egoitzei buruz, Bilbon egindako asteleheneko elkarretaratzean 

Azpimarratu zuen “arreta-ratioak ez direla zenbaki hutsak. Adineko egoiliar batek bere higienerako, jarduerak egiteko, paseatzeko, zaintzailearekin hitz egiteko eta abar luze baterako behar duen zaintza-denboraren neurria izan behar dutela. Aurreko greban, egoiliar bakoitzarentzat, gutxienez bi orduko zaintza aldarrikatzen zen. Betetzen ez den gutxienekoa”.

Gogora ekarri zuen Ana Freixas irakasle eta idazle feminista. Berak salatzen duenez, “egoitza batean sartzean, askatasuna galtzen duzu”. Eta egoitza askotan “adinekoak haurrak bezala” tratatzen direla. “Guztiak baldintza berdinetan daudela uste dute, eta, beraz, zaintzak uniformizatu egin behar direla, pertsonaren autonomia kontuan hartu gabe”. “Langileak dira adinekoak duintasunez zaintzeko interesa dutenak. Horregatik mobilizatzen dira eta plantillak handitzea eskatzen dute”.

3.- Protestak Nafarroako osasungintzan

Erizainek, erizainek eta fisioterapeutek elkarretaratzea egin zuten ostegunean Iruñako osasun-zentroetan, Lehen Mailako Atentzioak pairatzen duen hondamen eta prekarietate larria salatzeko eta Nafarroako Osasun Departamentuari bere kasa utz ez dezan eskatzeko. Adierazi zutenez, osasun-zentroetan egoera kritikoan gaude; izan ere, erizain batek 1.500 pertsona baino gehiago ditu esleituta, eta horietako askotan ez dago fisioterapeuta bakar bat ere.

Eta Nafarroako Osasun Plataformak, aspalditik hainbat ekimen bultzatzen ari denak, beste manifestazio bat deitu du otsailaren 18rako, Iruñean, Osasun Publikoa defendatzeko eta langileen lan-baldintzak hobetzeko.

5.- Gipuzkoako egoitzetan, otsailaren 16rako eta martxoaren 24rako greba deialdia

Gipuzkoako adinekoen egoitzetako langileek, ELA eta LAB sindikatuek deituta, kalera irten eta greba egingo dute berriro otsailaren 16an eta martxoaren 24an. Beste behin ere salatzen dute Foru Aldundiak sindikatuekin biltzeari uko egin diola, eta kritikatu dute pandemian zehar langileen lan-baldintzak modu kezkagarrian okertu direla. ELAk salatu du osasun-arloko profesionalek ez dutela egoitzetan lan egin nahi, bertan lan-baldintza txarrak dituztelako. LABek, bere aldetik, greba egunak otsailaren 11ko elkarretaratzeekin eta otsailaren 14ko kotxe-karabanarekin osatuko ditu. Ostegunean, ELA eta LABeko zahar-etxeetako langile talde batek Gipuzkoako Batzar Nagusietan Maite Peña Aldundiko gizarte-politikako diputatuaren hitzaldia eten zuen minutu batzuetan. Lau urteko gatazkari irtenbidea emateko sindikatuekin biltzeari uko egiteagatik salatu horrexetarako egin zuten ekintza hori.

Gipuzkoako eta Bizkaiko Aldundien jarrerak eta arduragabekeriak ez du mugarik. Beraiek finantzatzen dituzte egoitza gehienak, itunpekoak direnak, eta eskuak garbitzen dituzte sektoreko patronalen eta sindikatuen arteko negoziazioetan; edo txarrago, lotsagabeki enpresei laguntzen diete langileen oinarrizko eskariei uko egiten.

6.- Greba-deialdia Lehen Mailako Arretan eta Osakidetza osoan

Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) osasun publikoak okerrera egin duenez, Osakidetzak eta Gasteizko Gobernuak neurririk eta konponbiderik jartzen ez dutenez, eta sektoreko sindikatuekin negoziatzera esertzeko ezezkoa edo mugarik gabeko atzerapena izan dutenez, sindikatuek beste presio-urrats batzuk egitea erabaki dute, bi eguneko greba deituta; lehenengoa, otsailaren 25ean, Lehen Mailako Arretan; eta bigarrena, hiru egun geroago, otsailaren 28an, Osakidetza osoan. Bi egun horien artean, hilaren 26an manifestazioak egingo dira EAEko hiru hiriburuetan: Bilbon, Donostian eta Gasteizen. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak modu aktibo eta konprometituan babestuko ditu egun horietan kalean egingo diren manifestazio eta bestelako ekimenak.

7.- Inflazioa, Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren “igoera” eta pentsioen okertzea

Asteazkenean, Espainiako Gobernuak eta CCOO eta UGT sindikatuek Lanbide arteko Gutxieneko Soldata (LGS) hileko 1.000 €-ra arte igotzea erabaki zuten, eta atzeraeraginez aplikatuko da aurtengo urtarrilaren 1etik aurrera. Iturri ofizialen arabera, 1.800.000 pertsonari eragingo die Estatu osoan eta 55.000 ingururi Hego Euskal Herrian.

Oraingoan CEOEk ez du akordioan parte hartzen. Beti bezala, argudiatzen du igoera hori onartezina dela enpresaburuentzat, batez ere enpresa txikientzat, langileak dituzten autonomoentzat edo etxeko lanetarako, zaintzarako eta abarretarako beste batzuk kontratatu nahi dituzten pertsonentzat, eta horrek enplegu asko ez sortzea edo galtzea ekarriko duela.

Patronal handiak demagogia egiten du argudio horiekin, soldata-hobekuntzen eskariaren aurrean bere burua estaltzen du, eta, horrela, etengabeko presioa egiten die gobernuari, CCOOri eta UGTri, LGS handiagoa eta soldaten igoera orokor eta bidezkoa eskatzera “ausartu” ez daitezen.

Baina kezkatzen gaitu akordioa sinatu dutenek beraren defentsan erabiltzen duten triunfalismoak. Iaz, LGSren igoera hilean 15 €-koa izan zen, 965 €-raino, irailetik aurrera, eta atzeraeraginik gabe urte hasieratik. Azaroko urte arteko Kontsumoko Prezioen Indizea (KPI), % 5,5, aplikatze hutsaren bidez, 1.002,25 €-ko LGS legokioke 2021aren hasieratik. Orain, 2022rako, 1.000 €-ko LGS bakarrik aitortzen da, eta hori ez da berrikusiko inflazioa edozein izanda ere. Abenduaren % 6,5, urtarrilaren % 6 eta aurtengo aurreikuspenak erreferentziatzat hartzen baditugu, inflazioa hainbat puntukoa izango dela uste dugu. Ondorioz, bi urteen artean (2021 eta 2022) LGSren erosteko ahalmenaren galera handia izango da. Eta gaur ez dugu berriro azalduko Hego Euskal Herriko LGS horrek erosteko ahalmen txikiagoa duela, bizitzaren kostua gurean Estatuko gainerako Herrietakoa baino askoz handiagoa dela kontuan hartuta.

Eta gauza bera gertatzen da pentsioekin, 2021eko galera are gehiago areagotuko baita 2022ko KPIaren igoerarekin. Egoera hori askoz dramatikoagoa da pentsio txikienentzat, 1.080 €-tik izugarri urrun baitaude.

8.- Pentsionistak Araba-k Gasteizko Udalari aurkeztutako mozioa

Gasteizko Udalaren Osoko Bilkuran, urtarrilaren 28an, bankuei buruzko 8 puntuko mozioa eztabaidatu eta bozkatu zen; horietatik 7 puntu aho batez edo gehiengoz onartu ziren, eta 1 gehiengoz baztertu zen. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren parte den Pentsionistak Araba-k aurkeztu zuen. Jarraian, Gasteizko udalean dauden banketxeei buruzko puntu guztiak azalduko ditugu.

Gasteizko Udalaren Osoko Bilkurak

1.- Banketxe guztiei eskatzen die leihatila bat ezar dezala, herritar guztiei, eta lehentasunez 65 urtetik gorakoei, bertan aurrez aurreko zerbitzua bermatzeko lanaldi osoan. (Aho batez onartua).

2.- Lokaletara sartzeko mugak dauden eta/edo pertsonekiko urruntze-neurriak gorde behar diren bitartean, banketxe guztiei eskatzen die, erakundearen sukurtsalean, ahalik eta edukiera handiena izango duen itxarongela bat gaitzea, edo beste neurri batzuk hartzea, kalean, aire zabalean, bezeroen ilarak sortzea saihesteko. (Aho batez onartua).

3.- Banketxe guztiei eskatzen die, azaroaren 24ko 19/2017 Errege Dekretuan, otsailaren 28ko ECE/228/2019 Aginduan eta oinarrizko ordainketa-kontuak arautzen dituen martxoaren 22ko 164/2019 Errege Dekretua xedatutakoa betez, hau da, 1. mailakoetan, hileko komisioa ordainduta eta 2. mailakoetan doakotasuna, finantza-arloko kalteberatasun- edo baztertze-egoeran dauden kolektiboei zuzenduta, aukera honen difusio zabala egin dezatela eta aipatutako kontuak zabaltzeko beharrezko dokumentazio-eskaera sinplifika dezatela. (Aho batez onartua).

4.- Banketxe guztiei eskatzen die 65 urtetik gorako pertsonek zordunketa-txartela eskatzen badute, doan eman diezaietela, inolako komisiorik gabe, erabilera-mugei, saldo jakin bati, gutxieneko erabilera-zenbatekoei, beste banku-produktu batzuk edukitzeari edo antzekoei loturiko inolako kontrapartidarik gabe. (Aho batez onartua).

5. Espainiako Bankuari eskatzen dio argi eta garbi bereiz ditzala bankuek betetzen dituzten funtzio pribatuak eta publikoak, eta ezar dezala azken horien doakotasuna edo, halakorik ezean, gutxieneko komisio bat. (Gehiengoz onartua).

6.- Ekonomia Gaietarako eta Eraldaketa Digitalerako Ministerioari eta Espainiako Bankuari eskatzen die banku publiko bat sor dezatela, banku pribatuekin bateragarria izango dena, bankuari datxezkion funtzio publikoak betez, hau da, pertsona fisikoentzako eskuragarria izatea, bertan saldo handiena duenari gehiago kobratzeko printzipioaren arabera jokatzea, ordainagirien eta bestelako ordainbideen kudeaketaren eta beste prestazio batzuen kobrantzaren kostua, funtsean, zerbitzu horretaz gehien baliatzen diren pertsona fisiko eta juridikoei egokitzea. (Gehiengoak baztertua).

7.- 1. eta 4. puntuen arteko akordioak helaraziko dizkie udalerrian dauden banketxe guztiei, bai eta 5. eta 6. puntuetan erabakitakoa aipatutako erakunde guztiei ere. (Aho batez onartua).

8.- Udalak Vital Fundazioan izendatuta duen ordezkariari eskakizun horiek defendatzeko eskatzen dio, bai Fundazioan, bai Kutxabank-en aurrean. (Gehiengoz onartua).

Ikus daitekeenez, gehiengoak baztertu duen puntu bakarra banku publiko baten eskaera da, hain zuzen, banku pribatuen monopolioari, gizarteari ezartzen dizkion kostuei (sektore behartsuenak barne) eta herritar guztien diruarekin duen finantza-espekulazioari aurre egiteko gai izan daitekeena.

Arabako pentsiodunen antzeko ekimena abian da Hego Euskal Herriko gainerako herrialdeetan, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak bultzatuta. Ekimen horrekin batera, hainbat protesta egingo dira bankuen aurrean. Duela egun batzuk, 87 urteko mediku valentziar batek sustaturiko sinadura-bilketari publizitate handia eman zaio, 600.000 sinadura bildu baitzituen. Banku batzuek adierazi dute hainbat neurri hartuko dituztela. Ikusiko dugu zertan geratzen den.

9.- Enpleguko pentsio-plan pribatuak bultzatzeko legerako bidea prestatzen

Gizarte Segurantzako Ministerioak, José Luis Escrivá-k zuzentzen duenak, enplegu-pentsio pribatuak bultzatzeko lege-aurreproiektuaren zirriborro berri bat bidali die patronalen erakundeei eta CCOO eta UGT sindikatuei, dokumentuari ekarpenak egin ahal izan diezazkioten Ministroen Kontseiluak onartu eta Kongresura bidali aurretik.

Aurreproiektu horretan berrikuntza gisa sartu da, patronalek hala eskatuta, plan pribatu horiei egiten dizkieten ekarpenak, 60.000 €-ko edo hortik beherako urteko soldaten arabera dagozkien Gizarte Segurantzako kotizazioen oinarritik kanpo uztea,. Horrek esan nahi du patronalek enplegu-plan pribatuei ematen dieten dirua kendu egingo dela gizarte-segurantzako kotizaziotik; beraz, ez dute dirurik gastatzen, eta Gizarte Segurantzaren kutxak diru-sarrera gutxiago izango ditu. Gero esango dute Gizarte Segurantza jasanezina dela, pentsio publikoak murriztu behar direla, langileen sektore jakin batzuk “animatuko” dituzte izena ematera eta enplegu-plan pribatuak defendatzera –are gehiago zenbait “zerga-aurrezpen” onartzen bazaizkie –, eta, aldi berean, langileen zatiketa eta behartsuenen marjinazioa bultzatuko dute.

Negozio biribila, sozialki eta politikoki, eta gainera, “funts horien aurrezkien” kudeaketa pribatua izango denez, bankuentzat, aseguru-etxeentzat eta, oro har, finantza-sistemarentzat gero eta goxoagoak eta erakargarriagoak bihurtzen ari dira funts horiek. Tristeena da gobernu aurrerakoi bat eta CCOO eta UGT bezalako bi sindikatu, horren aurka ez agertzeaz gain, enplegu-funts pribatu horiek bultzatzen laguntzeko prest egotea.