Albiste eta informazio interesgarriak          2022ko otsailak 5

1.- Otsailak 12: pentsiodunen mobilizazioa Hego Euskal Herrian eta Espainiako Estatuko gainerako Herrietan

Datorren larunbatean, otsailaren 12an, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua aterako da berriro kalera, Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataformekin eta mugimenduekin batera eta koordinatuta egingo den mobilizazioan.

Asteartean prentsaurreko telematiko bat eman zen Estatu osoko mugimendu eta plataforma guztien izenean, mobilizazio horren arrazoien berri emateko. Datorren asteazkenean Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak prentsaurrekoa emango du Bilbon, Hego Euskal Herrian egingo ditugun mobilizazioen nondik norakoak azaltzeko. Zehazki, honako mobilizazio hauek egingo dira. Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako pentsiodunen mugimendua bilduko duen manifestazioa egingo da Bilbon, eta eguerdiko 12:00etan abiatuko da Plaza Eliptikotik, udaletxearen aurrean amaitzeko. Nafarroan ere elkarretaratzeak egingo dira, 12:00etan, Iruñean (Udal Plazan) eta Lizarran (Nafarroa Beherea K/).

Estatu mailako mobilizazio guztien eskaerak honako hauetan oinarrituko dira: 1.- 2021eko pentsioetan Kontsumoko Prezioen Indize (KPI) errealaren % 3ko galera konpentsatzea, eta 2022rako eta hurrengo urteetarako KPI erreala gutxienez aplikatuko dela bermatzea. 2.- Pobrezia-mugatik beherako pentsiorik ez dagoela bermatzea, soldatetan eta pentsioetan dagoen genero-arrakala ezabatuz eta gutxieneko pentsioa handituz Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin (LGS) parekatu arte, LGS bera batez besteko soldataren % 60an kokatuz, Europako Gutun Sozialak gomendatzen duen bezala (Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren arabera, gutxieneko pentsioa 1.080 €-koa izan beharko litzateke). 3.- Pentsio publiko duinak eta behar adinekoak zein Pentsio Sistemaren izaera publikoa bermatzea, 2011, 2013 eta 2021eko erreformen murrizketak indargabetuz eta sistemaren pribatizazio osoa edo partziala, edozein formula erabilita ere, baztertuz.

Lan-erreforma onartzeak bere horretan uzten ditu 2010eko eta 2012ko erreformen alderdi kaltegarrienak. Beste arrazoi bat, pentsiodunek, langileek eta beste gizarte-sektore batzuek gure ahotsak batzeko mobilizazio horietan parte hartuz, hori baita gure bermerik onena eskatzen duguna lortzeko.

2.- Euskal gehiengo sindikalak, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan, urtarrilaren 30ean deitutako manifestazioetan parte-hartze handia izan da

16.000 pertsonak baino gehiagok bat egin zuten Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan egin ziren manifestazioekin, euskal gehiengo sindikalak (ELA, LAB, ESK, Steilas, Etxalde eta Hiru) deituta, lan-erreformaren aurka. “Arrazoi objektiboengatiko” kaleratze-erraztasunak, kaleratzeengatiko kalte-ordainen murrizketa eta merkatzea eta izapidetze-aldiko soldaten ezabapena salatu zituzten, horiek guztiak Rajoy-ren 2012ko lan-erreforman jasota. Halaber, Estatuko hitzarmenek herrialde- eta autonomia-hitzarmenen aurrean duten nagusitasunari buruzko araudia salatu zuten.

Era berean, gogorarazi zuten erreforman ez dela ezabatzen zaintza eta arretaz arduratzen diren etxeko langileek jasaten duten diskriminazioa, ez baitzaie aitortzen Gizarte Segurantzaren araubide orokorrean sartzeko eskubidea. Lan-harremanen euskal esparruaren eskaera ere nabarmendu zuten. Hogei gizarte taldek baino gehiagok babestu zituzten manifestazioak, batez ere Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak, manifestazioetan pankarta propioak eraman eta segizio oparoak osatu zituena.

3.- Kongresuan lan-erreformaren onarpena, koma bat bera ere aldatu gabe

Ostegunean lan-erreforma baliozkotu zen Kongresuan, koma bat bera ere aldatu gabe, aldeko 175 bozka eta kontrako 174 izanik. Aldeko bozka eman zuten: PSOE, Unidas Podemos, Ciudadanos, PdeCat, Más País-Equo, Compromis, PRC, Teruel Existe, Nueva Canarias eta Coalicion Canaria. Aurka: PP, Vox, ERC, EAJ, EH Bildu, Junts per Cat, CUP, BNG eta Foro Asturias. PPko parlamentari bat “okertu” egin zen eta bai bozkatu zuen, eta UPNko biek ezezko botoa eman zuten, zuzendaritzak PSOErekin hartutako akordioaren aurka. Era berean, Kongresuak atzera bota zuen erreforma lege-proiektu gisa izapidetzea, taldeek zuzenketen bidez aldaketak proposatu ahal izatea eragotziz.

Erreforma honen alde daudela justifikatzeko, kontrakoak diren indar politikoek, hala nola eskuin eta eskuin muturrekoek eta, batez ere, Euskal Herriko, Kataluniako eta Galiziako ezker subiranistek, ezezko botoan bat egitea erabiltzen dutenek demagogia egiten dute. Ciudadanos-en eta PdeCat-en babesa ahaztu egiten dute, eta PP-ren eta Vox-en ezezko botoa azpimarratzen dute, hain zuzen, azken bi alderdi horiek, erreforma hau sinatu eta bera onartzeak pozten duen CEOEren defendatzaile sutsuak direnean. ERC, EH Bildu, CUP eta BNG-ren ezezko botoaren arrazoia, Estatuko Herri guztietako eta Hego Euskal Herriko langileen eskubideen defentsa bermatuko duten benetako neurriak eskatzea zen. EAJ-koak beste gogoeta batzuk zituen.

Zoritxarrez, langileek aurre egin behar diote orain Rajoy-ren erreformaren zati handi bati eusten dion erreformari, alderdi negatibo asko dituena, hala nola kalitatezko enpleguak, soldatak eta lan-baldintza duinak lortzeko zailtasunak, Gizarte Segurantzako kotizazioak eta egungo eta etorkizuneko pentsioak baldintzatuko dituztenak.

Koalizio-gobernua osatzen duten bi alderdiak ezkerreko alderdiei presio egiten saiatu dira, bereziki Katalunia, Euskal Herria eta Galiziako subiranistei, erreforma positiboa dela argudiatuz, eta erreforma baliozkotu ezean Rajoy-ren erreformara bueltatzen ginela, besterik gabe, beste alternatibarik gabe. Hori ez da egia. Koalizio-gobernuak erabaki zezakeen erreforma hori –koma bakar bat ere aldatu gabe– ez babestea eta negoziazio-prozesua irekitzea, Estatuko Herri guztietako eta Hego Euskal Herriko langileentzako lege-proiektu aurrerakoi baten inguruan. Baina ez zuen benetan negoziatu nahi izan, ez PSOEren aldetik behintzat, ez CEOE, CCOO eta UGTrekin negoziatzen aritu den hilabeteetan zehar, ezta Kongresua bozkatu aurreko azken asteetan ere.

Besterik gabe, nahiago izan du CEOE-rekin akordio mugatzaileak lortu, ezkerreko beste indar batzuekin, bereziki subiranistekin, saiatu baino, Kongresuko gehiengoa lortzea ahalbidetuko luketenak erreforma positiboago eta anbizio handiagokoa adosteko. Erreforma hori onartzeak egoera sozial eta politiko zail eta korapilatsua utzi du. Negoziazio kolektiboan gainditzen saiatzea beste erremediorik ez dago, langileen borrokaren eta kaleko mobilizazio sozial zabalen bidez, aldi berean horren aurka agertu diren eta Pedro Sanchezen inbestidura erraztu eta bere legealdia orain arte sostengatu duten alderdien presio politikoak lagunduta.

4.- Gatazkek eta protestek aurrera jarraitzen dute Osakidetzan eta egoitzetan

Gasteizko Santiago Ospitaleko Larrialdiak ixtearen aurka. Joan den asteko ostiralean, Gasteizko Udaleko osoko bilkurak, kasu honetan EH Bildu, PP eta Elkarrekin Podemos-en gehiengoaren bidez, Osakidetzari eta Gasteizko Gobernuari exijitu zien Santiago Ospitaleko Larrialdien itxiera geldiarazteko, bateratu eta Txagorritxuko Ospitalera mugatu nahi baitute. Era berean, Santiago Ospitalean zuzeneko arreta mantentzeko eta San Martingo Etengabeko Arreta Gunea berriro irekitzeko eskatzen zuen.

Santiagoko enpresa-batzordeak, bestalde, adierazi zuen Larrialdiak Txagorritxura eramateak erabateko mespretxua erakusten diela Arabako hiriburuko eremu zabal bateko biztanleei, jende asko hiriko beste puntara joan behar izatera behartzen baitute. Hurrengo egunean, larunbatean, 500 parte-hartzaile zituen giza kate luze batek Santiago Ospitalea inguratu zuen, itxiera hori salatuz eta bertan larrialdietako zerbitzua mantentzea exijituz. Eta aste honetan zehar, Osasun Publikoa Aurrera plataformak sinadura-bilketa bultzatu du, lehen egunean bakarrik 7.000 baino gehiago lortuz.

Salaketa Gasteizko Instrukzioko 2 zenbakiko Epaitegian, Osakidetzako Lan Eskaintza Publikoan (LEP) ustez filtrazioak egiteagatik. Joan den astean, Osakidetzaren 2018ko LEParen barruan egindako traumatologia-azterketen emaitzen balizko ustelkeriari eta entxufismoari buruzko ikerketa batzuk entregatu ziren epaitegi horretan. Epaitegi hau LEP horretan ustez izandako irregulartasunak ikertzen ari da, eta onartu du sei hilabetez luzatzea bere jarduketak, beste espezialitate batzuetako azterketetan eman ahal izan ziren beste filtrazio batzuei buruzko ikerketekin jarraitzeko. Jakina, Osakidetzako zuzendaritza era guztietako oztopoak eta zailtasunak jartzen ari da ikerketa horiek ahalik eta informazio eta gardentasun handienarekin egin ahal izateko.

Urtarrilaren 29an, larunbata, Babestu-Bizkaiaren elkarretaratzea eta salaketa Foru Aldundiaren aurrean. Bizkaiko egoiliarren familien elkarteak (Babestu), Bizkaiko pentsiodunen mugimenduko pentsiodun talde handi batekin batera, elkarretaratzea egin zuen joan den larunbatean Aldundiaren aurrean, adinekoek egoitzetan bizi duten egoera salatzeko.

Urtarrilaren 24an, astelehena, 528 egoiliarrek Covid-en positibo emana zuten Bizkaiko 154 egoitzetatik 67 egoitzatan. Pertsona horiek beren logelan isolatzen dituzte, eta beren solairuan daudenak, txertaketa-estaldura osoa izan arren, bisitarik gabe eta kalera irten ezinik geratzen dira; hala ere, urtarrilaren 17az geroztik, ibilaldi terapeutikoak egin ditzakete senideren batek lagunduta, bere gain hartzen badu erantzukizuna.

Zentro horiek kudeatzen dituzten enpresa pribatuek ez dute inolako erantzukizunik beren gain hartzen. Ez dira arduratzen egoiliarren osasun fisikoaz eta mentalaz, ezta langileen baldintzez ere. Hori bai, negozioa negozioa da, eta hitzartutako ohe bakoitzeko Bizkaiko Aldunditik 2.861 € jasotzen dituzte hilean.

Bizkaiko egoitzetako langileen greba otsailaren 8an. Oraingoan, ELA, LAB, CCOO eta UGT-ren deialdiari jarraituz egingo dute, ondoko bi helburu komun eta garrantzitsu izanda: lan-hitzarmena berritzea, soldata- eta lan-hobekuntzekin, GUFEko (Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea) langileekin parekatzeko; eta arreta-ratioak handitzea. Patronalei eta Aldundiari bost axola zaie plantillen baldintzak, are gutxiago nagusiki emakumeek betetzen duten sektorea bada.

5.- Pentsioak murrizten diren bitartean, bankuek ez dute beraiek erreskatatzeko dirua itzuli

2008-2010eko krisi ekonomiko eta finantzarioan, bankuen erreskatea gertatu zenean, Soraya Saénz de Santamaria Espainiako Gobernuko presidenteorde ohiak eta Luis de Guindos orduko Ekonomia ministroak behin eta berriz adierazi zuten erreskate horrek “ez ziela kosturik eragingo” herritarrei. Bestalde, Rajoy-k adierazi zuen Europari eskatutako kreditua “bankuentzat dela eta bankuek ordainduko dutela”. Era berean, Ministroen Kontseiluak “banku txarra” sortzea onartu zuen, hartutako zor handiak bere gain hartzeko. Banku hori Banku Berregituraketatik eratorritako Aktiboak Kudeatzeko Sozietate (Sareb) bihurtu zen, eta horren % 54,1eko partaidetza banku eta aseguru-entitateek zuten, eta gaineratiko % 45,9a Estatuak, Banku Berregituraketa Ordenaturako Funtsaren bidez.

Iaz, Europar Batasunak Espainiako Estatua behartu zuen Sareb-en 35.000 milioi €-ko zorra bere gain hartzera, eta horrek zor publikoa handitzea ekarri zuen. Aurtengo urtarrilaren 18an, Ministro Kontseiluak dekretu bat onartu zuen Sareb-en kontrola hartzeko eta izaera publikoko erakunde bihurtzeko, baina erakunde pribatu gisa funtzionatzen jarraituko duena. Horrekin batera, Sareb-eko finantza-erakundeei (horien artean, % 2,5eko partaidetza zuen Kutxabank-i) euro bat ordaindu zien, eta horrek ahalbidetuko die Ogasunetik kobratzea inbertsio horiek egitearen ondorioz izandako galera. Sareb-en zorrak 89.000 milioi €-raino handituko du banku-erreskatearen kostua, hasieran, kalkulu ofizialen arabera, 54.000 milioikoa zena.

Finantza- eta higiezin-sektoreen espekulazioak behartutako berregituraketara bideratutako funts publikoen galeren gorakada hori gertatzen den bitartean, Espainiako Gobernuak alde batera uzten du bidegabeko funtsen gastua Gizarte Segurantzari itzultzeko betebeharra gauzatzea; izan ere, Kontuen Auzitegiaren 2020ko ebazpen baten arabera, funts horiek legez kanpo erabili ziren, Estatuaren aurrekontuen bidez ordaindu behar ziren partidak estaltzeko. Zor horren balio eguneratua 200.000 milioi €-tik gorakoa izango litzateke.

Eta diru hori Gizarte Segurantzara itzultzeaz eta banku-zor izugarria Estatuari itzultzeaz hitz egiten ez den bitartean, Gobernuko presidenteak hobekuntza handitzat jo du pentsioen balioa handitzea, 2022an 6.500 milioi €-ko gastua eragingo baitu. Hori bai, era lotsagabean, ez du esaten, % 2,5eko igoera 2021ean guri zegokigun % 5,5eko pentsio eguneratuari aplikatu izan balitzaio, gastu hori 14.300 milioi €-koa izango litzatekeela 2022an. Horrela, 7.800 milioi € inguru “aurreztu” dituzte 2022an, eta horri gehitu behar zaio 2021ean aurreztukoa, zenbateko hori baino zertxobait txikiagoa dena, baina zenbateko horretatik oso hurbil.

Aurrezten dituzten edo pentsioetatik lapurtu diguten diru-kopuru hori kaka zaharra da, Gizarte Segurantzari itzuli gabeko zorrek dakarten milioika €-en aldean edo bankuen erreskatetik berreskuratu ez diren milioien kopuru izugarriaren aldean.

6.- Bankuek bereari eusten diote: plantillen murrizketa zorrotza, etekin handiak eta mota guztietako zerbitzuen murrizketa

Iaz, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak hainbat protesta-manifestazio egin zituen bankuen aurrean, gutunak bidali genituen haien zuzendaritzetara, eta haietako batzuekin elkarrizketak ere izan genituen. Kortesiazko erantzun batzuk emateaz gain, salatutako arazoak konpondu beharrean eta egunero planteatutako eskaerei erantzuna eman beharrean, sukurtsal eta kutxazain gehiago ixten ari dira, zerbitzu mota guztiak online izapidetzea ezartzen ari da behartutako abiaduran, plantillak murrizten dira, aurrez aurreko arreta hondar bihurtzen hasia da, komisioak kobratzen dituzte zerbitzu mota guztiengatik, eta, beraz, gardentasunik ezak, zuzeneko eta aurrez aurreko arreta jasotzeko ezintasunak, itxarote-ilara luzeek eta abarrek ezinegon handia sortzen dute gizartean, batez ere adineko pertsonengan.

Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak kaleko protestetara eta salaketetara itzultzea erabaki du, eta, aldi berean, Batzar Nagusiak, Udalak eta baita Gasteizko eta Iruñeko parlamentuak bezalako erakundeak inplikatzea ere, bankuen aurrean politikoki esku har dezaten, gizarte arazo handia baita.

Joan den astean, Arabako pentsiodunek Batzar Nagusiak interpelatu zituzten eta, Gasteizko Udalean, 8 puntuko mozioa aurkeztu zuten; horietatik 7 aho batez edo gehiengoz onartu ziren, eta bat atzera bota zen.

Espazioaren mugak direla eta, albistegi honetan ezin dugu gai horri buruzko informazio gehiago eskaini. Hurrengoetan, eman ditugun eta egingo ditugun urratsei buruzko informazio zabalagoa emango dugu.

Santa Ageda pentsioduna

Bilboko pentsiodun talde handi batek, gehienak emakumeak, 60 inguruk, Santa Ageda eguna ospatuz eta profitatuz, Zazpi Kaleak zeharkatu zituen, ohiko makilekin eta eskuargiarekin. “Korua” osatu zuten eta kopla polit bat abestu zuten. Bertan, pentsio publiko eta duinak eta, batez ere, 1.080 €-ko gutxieneko pentsioa lortzeko borrokan jarraitzeko poza eta borondatea adierazten zen. Harrera ona izan zuten, eta gurutzatzen ziren kaleko jendearen animoak jaso zituzten, gure borroka eredugarriari jarraipena emateko. Pentsiodunen mugimenduaren gastuetarako laguntza txiki bat eskatzeko ere baliatu zuten.

Kopla

Santa Ageda 2022

Zorion auzo hontako denoi

oles egitera gatoz

aterik ate ohitura zaharra

aurten berritzeko asmoz

Pentsionistak kalean gara

Santa Ageda kantari

astero legez gaurko egunez

poztasuna da nabari

Adinekoak gara guztiok

baina inor ez da zaharra

bizitzak erakutsia digu

borroka bide bakarra

Gizon-emakumeak gaituzu

elkartuz eta batera

beti bezala oihukatzen da:

Pentsionistak, aurrera!

Pentsio Publiko Duinen Alde! 1.080€