Albiste eta informazio interesgarriak 2022ko urriak 29
1.- Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren prentsaurrekoa Bilbon
Etzi, astelehena 31, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak prentsaurrekoa emango du, 11:30ean, udaletxeko eskaileren aurrean. Azaroaren 19an Bilbon (Plaza Eliptikoa), Donostian (Alderdi Eder) eta Iruñean (Baluarte) arratsaldeko 17:30ean eta Gasteizen (Artium) eguerdiko 12:00etan egingo diren mobilizazioen berri emango du, aberastasuna ekitatez banatzea eskatzeko, pertsona guztiek bizi-baldintza duinak izan ditzaten.
Komunikabide guztiei aurkeztuko zaien manifestuan, pentsiodunen eta langile klaseen bizi-baldintzak larriki okertzen ari diren inflazioaren eta prezioen igoera eskandalagarriaren aurrean, horrelako aldarrikapenak nabarmenduko dira: pentsioen eta soldaten erosteko ahalmena berreskuratzeko premia larria, urteko KPI metatuaren arabera handituz; gutxieneko pentsioa ezartzea, batez besteko soldataren % 60 izango den Lanbide arteko Gutxieneko Soldata erreferentziatzat hartuta; soldata eta pentsioen genero-arrakala ezabatzea, eta zerbitzu publiko unibertsalak bermatu eta hobetzea.
Era berean, azpimarratuko da azaroaren 19an gurekin batera mobilizazioak egingo direla Estatuko Herri eta Erkidego guztietan, parte hartzen dugun pentsiodunen plataformen eta mugimenduen ekintza-batasunak egindako deialdia babestuz. Prentsaurreko honi babesa ematera gonbidatuta daude Bilboko pentsiodunak. Ondoren, udaletxe aurrean egingo den elkarretaratzean parte hartuko dute.
2.- Sinadurak eta gutunak Diputatuen Kongresuko talde parlamentarioei eman dizkiegu
Ostegunean, Diputatuen Kongresuan banatu ziren Estatuko Erkidego eta Herri guztietan bildutako sinadurak. 220.000 sinadura izan ziren, eta horietatik 145.000 aurrez aurre bildu ziren (70.000 Hego Euskal Herrian) eta 75.000 telematikoki. Jasota gera dadin, Kongresuan erregistratu ziren, parlamentari eta komunikabide talde handi bat bertan zela. Era berean, Legebiltzarreko talde guztiei – VOXi izan ezik – zuzendutako gutun bat erregistratu zen, eskatzen ditugun aldarrikapenen arrazoiak azaltzeko eta talde politiko guztiekin elkarrizketatzeko interesa eta beharra azaltzeko, gure eskaeren defentsa beren gain har dezaten.
Laburbilduz, honako hauek dira pentsio horien ardatzak: 2021eko eta 2022ko pentsioak eguneratzea, urte arteko KPI metatuaren arabera; 2021eko eta 2022ko atzeraeragina itzultzea, 2023a hasi aurreko ordainsari baten bidez; gutxieneko pentsio bat, Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin parekatuko dena, eta hori batez besteko soldataren % 60an kokatzea, Europako Gutun Sozialak gomendatzen duen bezala.
Gutunen erregistroa amaitutakoan, prentsaurrekoa ematen saiatu ziren Diputatuen Kongresuko patioan. Baina ukatu egin zuten, esanez toki horretan parlamentariek edo legebiltzarkideek osatutako taldeek bakarrik egin ditzaketela adierazpenak edo prentsaurrekoak.
Azkenik, kanpoan egin zen, Kongresuaren atarian. Komunikabide talde handi baten aurrean, kanpaina hau elkarrekin egin duten pentsiodunen 6 plataforma eta mugimenduetako ordezkariek parte hartu zuten, baita urriaren 15eko Madrilgo mobilizazioa bultzatu ere. Legebiltzar-taldeei egindako eskaerak azaldu ziren, bai eta pentsioetan eta soldatetan genero-arrakala gainditzeko dauden arazoak eta eskakizunak ere; 40 urte edo gehiagoko kotizazioa duten aurre-erretiratuak beren pentsioetan ez zigortzeko beharra; Estatuak gizarte-segurantzaren kutxako diruekin egindako gastu bidegabeen auditoria egitea; eta azaroaren 19an mobilizazio orokor bat egingo dela modu autonomo eta subiranoan Estatuko erkidego eta herri guztietan, irekia eta sindikatuekin, emakume-taldeekin, gazteekin, talde ekologistekin eta harekin bat egin nahi duten herri-erakunde guztiekin partekatua.
Sinaduren erregistroan eta prentsaurrekoan, pentsiodunen sei plataformetako eta mugimenduetako ordezkariekin batera, ERC, EH Bildu, BNG, Unidas Podemos eta Maria Pita parlamentari kanariarrak izan ziren. Atzerapen txiki batekin iritsita, Alderdi Sozialistako ordezkaritza bat talde pentsiodunarekin harremanetan jarri zen, eta adierazi zuen prest zeudela mugimenduko ordezkariekin elkarrizketa bat egiteko, aurreko alderdi guztiek adierazi zuten bezala. Hurrengo urratsa da harremanak eta elkarrizketak lehenbailehen finkatzea nahi duten alderdi guztiekin, kontuan hartuta 2023rako Estatuko aurrekontu orokorrak lantzen eta negoziatzen ari direla.
3.- Gatazkak Nafarroako egoitzetan eta etxez etxeko arretan.
Egoitzak. Nafarroako adinekoen egoitzetako langileen aldarrikapenak, protestak, grebak eta manifestazioak, sektoreko lehen lan-hitzarmena negoziatu eta lortzeari begirakoak, urtebete baino gehiago igaro ondoren, eta sektoreko patronalen blokeoa eta gatazkari irtenbide negoziatua emateko Gobernuaren inhibizioa ikusita, sektoreko sindikatuek aste honetako hiru greba egun (24, 25 eta 26) deitu eta manifestazioak egin behar izan dituzte. Nafarroan, 4.500 langile inguru, gehienak emakumeak dira, eta 6.100 adineko zaintzen dituzte 76 egoitza-zentrotan (19 publiko eta 57 pribatu).
ELAk, UGTk eta LABek deitu dituzte grebak eta manifestazioak, baina USOk eta Satsek ere babestu dituzte. CCOOk bakarrik ez du horietan parte hartu. Administrazioak ezarritako gutxieneko zerbitzu altuek mugatu dute greben eragina, baina egun horietan zehar, hilaren 24an Tuteran, 25ean Lizarran eta 26an Iruñean egindako manifestazioek parte-hartze handia izan dute, eta borrokan jarraitzeko gogoa agertu dute, soldata- eta lan-baldintza duinak bermatuko dituen lehen hitzarmena lortu arte.
Gehiengo sindikalak beste behin eskatu die ANEA eta LARES sektoreko patronalei eta Nafarroako gobernuari arduratsuak izan daitezela, blokeoarekin amaitu dezatela, negoziatu dezatela eta lehen hitzarmen hau adostu dezatela, zeinak erantzun justua eman behar baitio interes sozial handiko sektore feminizatu horri, non prekarietatea, mugarik gabeko lan-kargak eta soldata txikiak nagusi diren. Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) Jaurlaritzak eta Aldundiek bezala, eskuak garbitu, beste alde batera begiratu eta diru publikoaren bidez finantzatzen duten patronalei helarazten dizkiete erantzukizunak.
Etxez etxeko Laguntza Zerbitzua, Iruñan. Iruñeko alkate Maya jaunak, UPN-Navarra Sumako kideak, espero ez zuen epai bat jaso du, eta, horren ondorioz, Etxez Etxeko Laguntza Zerbitzuko (ELZ) 199 langileak Udal Plantilla Organikoan sartu behar ditu hilabete batean. 2021eko apirilean, Udalaren Osoko Bilkurak, Navarra Sumaren eta PSNren botoekin, zerbitzu hori udal izaerakoa merkataritza-sozietate batera desbideratzea erabaki zuen.
Joan den ekainaren 7an, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiko Lan Arloko Salak epaia eman zuen, CCOO, Talde, LAB eta Solidarik aurkeztutako errekurtsoa baietsiz. Epai horren arabera, 2021eko apirileko osoko bilkuran onartutako Etxez Etxeko Arretarako Taldearen kudeaketa-eredua aldatzeak Iruñeko Udalaren hitzarmen kolektiboa urratzen zuen, eta, aldi berean, langile horien lan-harremana berresten zuen, bertako Plantilla Organikoko langile gisa.
Hainbat trikimailu erabiliz, Maya saiatu da epaia saihesten eta ez betetzen. Orain, lau hilabete geroago, Lan Arloko 3 zenbakiko Epaitegiak beste auto bat eman berri du, Udalak epaia betearaztearen aurka jarritako errekurtsoa ezesteko. Epai horren arabera, langile horiek Plantilla Organikoan berriro sartu behar dituzte, eta hilabeteko epean egin behar dute, aurretik zeuden lan-baldintza berberei eutsiz. Garaipen txiki bat da, Iruñeko pentsiodunen mugimenduaren babesa eta elkartasuna jaso duten protesten emaitza dena. Hala ere, ezin da behin betiko garaipena aldarrikatu, epai horren aurkako errekurtsoa aurkez baitaiteke epaitegi berean.
Altsasuko anbulatorioarekiko arazoek irauten dute. Azken hilabeteotan etengabeak izan dira elkarretaratzeak eta protestak Altsasuko anbulatorioaren baldintzengatik, Sakanako eskualdeko beste herri batzuei eragiten dietenak. Hilaren 13an, prentsaurreko bat eman zuten, eta anbulatorioko arazoak konpontzeko eskatu zuten, besteak beste, langile falta eta langileek dagokien biztanleria guztia artatzeko dituzten baldintza zailak. Sindikatuen, alderdi politikoen eta hainbat gizarte-eragileren babesa zuen manifestua irakurri zuten. Era berean, azalpen eta propaganda ahalegin handia egiten ari dira kaleetan, herritar guztiei Lehen Mailako Arreta Publiko eta Kalitatezkoa defendatzeko eta eskatzeko beharraren berri emateko.
4.- Grebak eta mobilizazioak Bizkaiko metalean.
Bizkaiko metalgintzako negoziazio mahaiaren gehiengoa osatzen duten CCOO, LAB, UGT, ESK, CGT eta CNT sindikatuek bi greba egun egin dituzte aste honetan, hilaren 27an eta 28an, eta beste greba egun bat izango dute azaroaren 2an. Greba-deialdi hori ekainean eta uztailean egindako beste hiru greba-egunei gehitu behar zaie, patronalak hitzarmenerako irteera duin oro blokeatzen jarraitzen duelako.
Bizkaiko Metalaren hitzarmena Hego Euskal Herriko erreferentziazkoena eta garrantzitsuena da. 52.000 langileri zuzenean eragiten die, baina eraginpeko pertsonen kopuru hori esponentzialki biderkatzen da, gehienek seme-alabak dituzten familiak dituztelako eta askotan langile horien sarrera bakarra dutelako. Aldi berean, metalaren arloko hitzarmen hau erreferentziazko funtsezko elementua da EAEko sektoreko hitzarmen guztientzat.
Azken hitzarmenaren negoziazioari lotuta egin ziren 8 eguneko grebei eta kale-mobilizazio garrantzitsuei esker, duela urte batzuetatik okerrera egindako soldatak eta lan-baldintzak nabarmen hobetu ziren. Langileen kontzientzian argi geratu zen mobilizazioen eta borrokaren bidez soilik lortu daitekeela patronala langile-klasearen bizi-baldintzak hobetzen dituzten “kontzesioak” egitea.
Aurreko hitzarmenarekin bezala, Ertzaintza, kaleko greba, mobilizazio eta protesta berriak zapaltzen ari da, baina langileek borrokan jarraitzeko borondatea agertu dute, metaleko hitzarmen duin bat lortu arte. Horrelako mobilizazioei elkartasuna eta babes soziala ematea oso garrantzitsua da. Hori dela eta, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak komunikatu bat argitaratu zuen asteazkenean, eta bertan bere babes eta animo osoa adierazi zien metaleko langileei hitzarmen on bat lortu arte; izan ere, ez da soilik garrantzitsua haien soldata eta lan-baldintzetarako, baizik eta Gizarte Segurantzako kotizazioak hobetzeko eta, horrela, gaurko eta etorkizuneko pentsio publikoak bermatzen laguntzeko.
5.- Sustapen Publikoko Enpleguko Pentsio Funts berriak
Urriaren 18an, Estatuko Gobernuak hasiera eman zion Enpleguko Pentsio Planak bultzatzeko Erregulazio Legearen Aurreproiektuaren tramitazioari. Orain, Kongresuan izapidetzen hasiko dira, Sustapen Publikoko Enpleguko Pentsio Funtsak (SPEPF) eratuko dira, eta erakunde pribatuen arteko lehiaketa publikoa egingo da pentsio-funtsa esleitzeko. Prozesua 2022aren amaierara edo 2023aren hasierara arte atzeratu daitekeela aurreikusten dute.
Bestalde, EAEko pentsio-funtsek % 5 baino ez dute inbertitu erkidegoan bertan, eta 2018tik hona erdira jaitsi dute hemen uzten duten ehunekoa. EAEko Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeek (BGAE) kudeatzen duten ondarearen 10 eurotik 9 baino gehiago kanpoan inbertitzen dira, errentagarritasun handiena ateratzeko asmoz, zeren kontura axola gabe. Funts horiek 49.079 milioi eurokoak dira, hau da, EAEko Barne Produktu Gordinaren (BPG) % 57. BGAEak justifikatzeko erabili nahi izan den mugetako bat da haien funtsak ia esklusiboki bideratuko zirela EAEko interes sozial eta produktiboko proiektuetan inbertitzera. Errealitatea da hori ez dela egia. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua enpleguko pentsioak diru publikoen bidez sustatzeko planen edo BGAEen aurka agertu da, hain zuzen, pentsio-sistema publikoa ahultzen dutelako eta langile-klasearen barruan eta pentsionisten artean zatiketak sortzen dituztelako. Orain azaldutakoa, inbertsioen ingurukoa, gure jarrera justifikatzen duen beste arrazoi bat da.