Albiste eta informazio interesgarriak   2022ko urtarrilak 8

1.- Urte berrian sartu gara. Lehenengo erronka: pentsiodunen mobilizazioa, Euskal Herrian, urtarrilaren 15ean

Egun horretako mobilizazioaren garrantzia ez da soilik egungo pentsiodunen mugimenduaren jaiotzaren IV. urteurrena ospatzearen ondorioa. Mugimendua jaio zen gure pentsioen % 0,25eko igoeraren aurrean, gutxienez urte arteko KPIaren bidez eguneratzeko bermea eskatzeko eta pentsio publiko eta duinen eskakizuna aldarrikatzeko. Urtarrilaren 15 honek garrantzi berezia du aurre egin behar diogun panorama zailaren aurrean.

Onartu den pentsioen erreformak, besteak beste, % 3 lapurtzen digu modu iraunkorrean. Pandemiak osasun-sistemaren eta sistema soziosanitarioaren jostura guztiak hautsi ditu, eta sistemaren akats eta gabezia guztiak agerian utzi ditu; horien aurrean, Osakidetzak. Osasunbideak, Gasteiz, Iruña eta Foru Aldundietako gobernuek, beste alde batera begiratzeaz gain, pribatizazioa bultzatzen dute, kalitatezko sistema publiko baten kaltetan.

Era berean, funtsezko arazo guztiak ia berdin mantentzen dituen lan-erreforma baten aurrean gaude, zeinak, enpresaburuen mugen eta ezarpenen aurrean, ez baitu prekarietateari behin betiko aurre egiten eta ez baititu enpleguen sorrera eta soldata duinak bultzatzen. Erreforma horrek luzatu baino ez du egingo etsipena eta adorerik eza gazteen eta emakumeen artean.

Euskal Herriko pentsiodunen mugimendua buru-belarri ari da lanean hilaren 15eko manifestazioak eta kontzentrazioak arrakastatsuak izan daitezen. Kartel bat egin da, bai digitalki zein inprimatuta erabiltzeko, sare sozialetan zehar dabilen bideo bat, Bilbon eta Donostian itxialdi batzuk prestatzen jarraitzen dute eta Bizkaiko Ezkerraldeko eta Meatzaldeko pentsiodunen mugimenduak Santurtzitik Bilborako martxa antolatu du, Eskuinaldekoak (Uribe Kosta) Erandiotik egingo duen bezala.

Urtarrilaren 11n, nazio mailako prentsaurrekoa emango da Tabakaleraren eraikinean, Donostian. Bertan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren manifestua jakitera emango da, baita astean zehar garatuko diren ekimenak eta lau hiriburuetan eta eskualdeko hainbat herri nagusitan egingo diren manifestazioak eta kontzentrazioak abiaraziko diren lekuak eta ordutegiak ere. Halaber, jasotako babes sindikalen eta sozialen berri emango da, mobilizazioetan parte hartzeko konpromisoa hartu dutenak.

2.- Jasotako babesak

Dagoeneko sindikatu guztiek eta hainbat gizarte-kolektibok babesa adierazi digute; izan ere, horiekin batera mobilizazioak eginak ditugu pentsioen alde, adinekoen egoitzen hobekuntzaren alde, lehen mailako arreta-zerbitzuen eta ospitale-zerbitzuen alde, bai eta beste eskubide eta behar sozial batzuen alde ere. Datorren astearen erdialdean sindikatuek manifestazioetan parte hartzeko deia egingo dute. Beste horrenbeste egingo dute gazteen hainbat kolektibok eta egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteek. Eta hainbat kolektibo feministen baieztapenaren zain gaude.

3.- Deitutako manifestazio eta kontzentrazioen taula

Gasteiz.Manifestazioa, 12:00etan, Urrezko Zeledonen Plazatik (Postetxea).

Bilbao. Manifestazioa, Kale Nagusia 50etik, 12:00etan. Orduerdi lehenago, 11:30etan, ailegatuko dira Ezkerraldeko eta Meatzaldeko martxa (Santurtzitik abiatuko da 8:30etan) eta Uribe Kostakoa (Erandioko ontziralekutik abiatuko da 10:00etan).

Ondarroa. Manifestazioa, 12:00etan, Zaldupetik

Donostia Manifestazioa, 12:00etan, Alderdi Ederretik

Eibar. Manifestazioa, 12:00etan, Unzaga Plazatik

Iruña. Manifestazioa, 12:00etan, Baluarteko Plazatik

Altsasu. Manifestazioa, 12:00etan, Foruetako Plazatik.

Tafalla. Kontzentrazioa, 12:00etan, Udaletxe aurrean.

Lizarra. Kontzentrazioa, 12:00etan, Nafarroa Beherea kalean.

4.- Elgoibar: 5.501 sinadura bildu dituzte anbulatorioa asteko egun guztietan eta eguneko 24 orduetan irekita egon dadin

Abenduaren 27an, 24/7 herri plataformak (24 ordu, asteko 7 egun) prentsaurrekoa eman zuen Kalegoen plazan, eguneko 24 orduetan, urteko 365 egunetan, anbulatorioko larrialdi zerbitzua berreskuratzeko sinadura bilketa bultzatu zuen kanpaina azaldu eta baloratzeko.

Jakinarazi zuten 5.501 sinadura bildu zituztela, hau da, erreklamazio horren alde egin zezaketen Elgoibarreko bizilagunen erdia eta adinez nagusien % 58a. Eta adierazi zuten pozik zeudela kanpainaren arrakastagatik eta herriko bizilagunek emandako babesagatik. Azken asteetan sinadura bilketan parte hartu zuten 70 boluntarioak zoriondu zituzten, eta baita sinadura bilketan era zuzenean parte hartu zuten herriko 125 saltokik baino gehiagok emandako laguntza eta babesa eskertu zuten ere.

Kanpaina horren aurretik hainbat hilabeteko lana eta ekimenak burutu ziren. 1.000 erreklamazio-orri entregatu ziren anbulatorioan, eta hainbat kontzentrazio egin ziren anbulatorioaren aurrean. Joan den ekainean idazki bat aurkeztu zioten Arartekoari, Eusko Jaurlaritzarekin eta Osakidetzarekin harremanetan jartzeko eskatuz, baina gaur egun ez dute erantzunik jaso. Eta abenduaren 27a baino egun batzuk lehenago, mozioa aurkeztu zen Elgoibarreko Udalaren Osoko Bilkuran, eguneko 24 orduetan larrialdiko arreta-zerbitzua berreskuratzea eskatzeko. Oraingoan EAJ eta PSE abstenitu egin ziren eta mozioa aurrera atera zen EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-en babesaren bidez.

24/7 herri-plataformak adierazi zuenez, sinadura-bilketak lorturiko dimentsio eta gizarte-babes jendetsua Elgoibarreko herritarrek Osakidetzako kudeatzaileekiko duten haserrearen eta asperraldiaren ondorioa izan da, azken hamar urteetan behin eta berriro murrizketak egin baitituzte anbulatorioan, larrialdi-zerbitzua ezabatu arte. Nabarmendu behar da herriko bizilagunak, astelehenetik ostiralera 17:00etatik aurrera eta asteburu osoan, Mendaroko ospitalera edo Eibarreko Torrekiako osasun-zentrora joan behar direla, larrialdiko edozein arreta jasotzeko.

5.- Urola Garaia: urtebete baino gehiagoko mobilizazioak, larrialdiak berriro irekitzeko

Elgoibarren antzeko egoera bizi da Urola Garaian (Zumarraga, Beasain, Ordizia, Legazpia, …). 2020ko martxoko konfinamenduak Urola Garaia eskualdeko Osasun Zentroko larrialdiak ixtea ekarri zuen, 25.000 pertsona baino gehiago artatzen zituena. Udan, banakako pertsona askok eskatu zuten berriro irekitzeko, eta, horri esker, 2020ko urrian zerbitzu hori berriro ireki zuten, baina larunbat, igande eta jaiegunetan soilik, goizeko 9:00etatik gaueko 21:00etara.

Horren ondorioz, herritarren plataforma bat sortu zen zerbitzua pandemiaren aurretik zegoen bezala irekitzea eskatzeko, hau da, 24 orduz eta asteko 7 egunetan.

Joan den urtean, 2021ean, mobilizazio eta ekimen ugari egin dira: hamabostero elkarretaratzeak, hilero manifestazioak, Eusko Legebiltzarrean agerraldia, osasun arloko arduradunekin elkarrizketak, mozioak udaletan, 1.000 banderatxo banatu balkoietan jartzeko eta 8.000 sinadura bildu eskualdean. Hala eta guztiz ere, larrialdietako zerbitzua ireki gabe dago oraindik, eta eskualdeko ospitalekoa kolapsatu egiten da askotan.

Albistegi honetan behin eta berriz salatu eta kritikatu ditugu Osakidetzak, Gasteizko Gobernuak eta Aldundiek lehen mailako arretan, ospitaleetan, egoitzetan eta gainerako arreta-zerbitzuetan egiten dituzten murrizketak. Izan ere, pandemiaren seigarren olatu honetan, dramatikotzat edo, gutxienez, oso kezkagarritzat jo genezakeen egoera batera eraman gaituzte.

EAEko eta Nafarroako zerbitzu publiko sanitario eta soziosanitarioen kudeatzaileek jarrera alda dezatela eta erantzukizun sozialak beren gain har ditzatela nahi badugu, ezinbestekoa da mobilizazioa eta protesta soziala zabaltzea, egiten ari diren eskualdeetatik edo egiten ari diren ekimen orokorretatik (noizean behingoak eta mugatuak direnak) baino haratago. Bestela, gero eta zerbitzu publiko gutxiago eta zerbitzu pribatu gehiago izango ditugu.

Jakina, Elgoibarren eta Urola Garaian egiten ari diren lan herrikoi eta soziala, irekia eta askotarikoa zoriondu eta animatu behar dugu; izan ere, bi eskualdeetako pentsiodunen mugimenduko kideak buru-belarri konprometituta daude.

6.- Nafarroa: urtarrilaren 13an, adinekoen arretarako zerbitzuetako greba

ELA, UGT, LAB eta CCOO sindikatuek greba deitu dute urtarrilaren 13rako Nafarroako egoitzetan, eguneko zentroetan eta etxez etxeko arreta-zerbitzuetan, baldintza duinak bermatuko dituen sektoreko lehen hitzarmen kolektiboa lortzeko. 4.000 pertsona ingururi eragiten die, gehien gehienak emakumeak.

Duela zazpi hilabete hasi ziren negoziazioak, eta sindikatuek patronalari eta Nafarroako Gobernuari planteatu zieten sektoreko langileei lan-baldintza duinak bermatzeko beharra. Baina salatu dutenez, pandemian zehar, sektoreko enpresek eta gobernuak langileen osasuna bazterrean uzteaz gain, eskubide batzuk “lapurtu” dizkiete, hala nola oporrak, atsedenaldiak eta baimenak.

7.- Osakidetzako sindikatuek manifestazioak deitu dituzte urtarrilaren 23rako

ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek hilaren 23an mobilizatzeko deia egin diete Osakidetzako langileei eta herritar orori, “ospitaleko arretaren gainkarga eta lehen mailako arretak jasaten duen kolapso-egoera salatzeko, baita egoera horri aurre egiteko berehalako neurriak eskatzeko ere”.

Abenduaren 22an kontzentrazioak egin ziren Osakidetzaren lehen mailako arretako osasun-zentroetan EAE osoan, eta pasa den asteazkenean egindako agerraldi bateratuan, “bizi duten errealitate jasanezina salatu zuten. Errealitate horrek okerrera baino ez du egin azken asteetan, langile gutxi baitaude. Horren aurrean, Osakidetzak petatxu-neurriak baino ez ditu hartu, besteak beste, paziente bakoitzak Covid autotest delakoa egitea, zeregin hori egiteko profesionalik ez baitago”. Era berean, 2022ko aurrekontuetan 2021ean baino 16 milioi euro gutxiagoko osasun-inbertsioa aurreikusten dela kritikatu eta gaitzetsi dute.

8.- Mobilizazioak gaur euskal preso politikoen giza eskubideak errespetatzearen alde

Hego Euskal Herrian, Sarek deituta, eta Ipar Euskal Herrian, beste kolektibo batzuek deituta, hainbat mobilizazio egingo dira gaur Euskal Herriko hiriburu eta herrietan. Euskal gizarteko, sindikatuetako, alderdi politikoetako eta era guztietako gizarte-elkarteetako gehiengo zabalak eskatzen du euskal preso politikoek pairatzen duten espetxeetako salbuespen-egoera deuseztatu behar dela eta dagozkien giza eskubideak eta espetxe-legedia bera errespetatu behar direla. Presoen erdiak euskal espetxeetatik kanpo pairatzen duten sakabanaketa ezabatzea. Gaixotasun sendaezinak dituzten hogei presoak espetxetik ateratzea, behar dituzten zainketak jaso ahal izateko. 70 urte baino gehiago dituztenak, horietako asko dozenaka urteko espetxe-zigorra beteta dutenak, askatzea. Eta bigarren gradutik hirugarren gradura igarotzea onartzea, kalean egon ahal izateko eta baldintza duinetan gizarteratu ahal izateko.

Oinarrizko eskubide horiek nolabaiteko normaltasunez aitortzen zaizkie “preso arruntei” eta ukatu egiten zaizkie euskal preso politikoei. Gaur hamarnaka eta hamarnaka mila lagunek beteko dituzte Euskal Herriko hiriburu eta herrietako kaleak, horien artean lagun pentsiodun ugari. Mobilizazio guztiei gure babesa ematen diegu.

9.- Baldintzarik gabeko Oinarrizko Errentaren aldeko Herri Ekimen Legegilearen aurkezpena, Gasteizko Legebiltzarrean

Asteartean aurkeztu zen Gasteizko Legebiltzarrean Baldintzarik gabeko Oinarrizko Errentaren aldeko Herri Ekimen Legegilea (HEL), 22.075 sinaduraren babesa duena, ekimena lege-proposamen bihurtzeko eskatutako 10.000 sinaduren bikoitza baino gehiago.

HELaren sustatzaileek adierazi dute gaur egun Euskal Autonomia Erkidegoan pobrezia-egoeran dauden pertsonen %30ek ezin dituztela dagozkien eskubideak eskuratu, eta Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta (DSBE) eskuratzen duten pertsonen %34k pobrea izaten jarraitzen duela. Eta gehitu dute “pilota orain talde parlamentarioen esku dagoela eta talde horiek beren jarrera zehaztu beharko dutela”. Era berean, pobreziaren arazo larriari buruzko hausnarketa eta eztabaida gizarte osoan bultzatzearen alde agertu dira.

Orain gainditu beharreko hurrengo izapidea HELren baliozkotzea da, Legebiltzarrean eztabaidatu eta ebatzi ahal izateko. Ez da baldintza HELren eduki osoarekin edo partzialarekin ados egotea, izapidea baliozkotzea bozkatzeko. Partiden posizionamenduaren lehen proba izango da. Euskal Autonomia Erkidegoko pobreziaren arazo larriari buruzko eztabaida eta eztabaida hasieratik ukatzea jarrera ez oso demokratikoa litzateke, eta justifikaezina den gizarte-axolagabekeriaren adierazpena.

10.- Akatsaren zuzenketa

Joan den asteko albisteetan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak azken lau urteetan egin dituen mobilizazioei erreferentzia eginez, adierazi genuen “ezin dugula ahaztu 2019ko urtarrilaren 30eko greba eta mobilizazioan izan genuen parte-hartzea”. Akats hori zuzendu behar dugu, greba 2020ko urtarrilaren 30ean izan zela adieraziz. Eskerrak eman nahi dizkiegu albistegi hau xehetasunez eta interes handiz irakurri eta egin dezakegun edozein akats nabarmentzen diguten lagunei.