Albiste eta informazio interesgarriak. 2022ko uztailaren 23

1.- Osakidetzak bizkortu egin du “Bihotzeko kirurgia” lekualdatzea, Basurtutik Gurutzetara

Espero zitekeen bezala, Osakidetzak uda aprobetxatu du bihotzeko kirurgiaren lekualdatzea bizkortzeko, Basurtuko ospitaletik Gurutzetako ospitalera. Osakidetzako lan-harremanetarako Zerbitzu Korporatiboko buruak, uztailaren 14an, Basurtuko ospitaleko enpresa-batzordeari eta Bizkaiko langile espezializatuen batzordeari jakinarazi zien Basurtuko bihotzeko kirurgia-taldea Gurutzetara eramateko irizpideak onartzen dituen Zuzendari Nagusiaren ebazpena. Osakidetzaren helburua: zerbitzu publikoko espezialistek Ezkerraldeko ospitalean egiten dituzten bihotzeko operazio guztiak bateratzea. Bertan, interbentzio mota hori behar duten Bizkaiko eta Arabako gaixoak artatuko lirateke. Gipuzkoakoei Poliklinikan egiten zaie ebakuntza, erakunde pribatuarekin duela urte batzuk lortutako hitzarmen bati esker.

Eragindako osagile taldeak, 40 Zerbitzuburu inguruz eta sindikatuez gain, neurri horren aurka daude; izan ere, uste dute erabilgarri dauden ebakuntza-gelen kopurua murriztuko dela, eta Osakidetzak pazienteak sare pribatura bideratu beharko dituela itxarote-zerrenda handitzean. Era berean, adierazi dute Kardiologia, Pneumonologia, Bizkortzea, Kirurgia Baskularra eta Infekziosoak bezalako zerbitzuetan eragin negatiboa izango duela. Halaber, lekualdatze horrek lanpostuak galtzea ekarriko duela uste dute.

Ebazpena Osakidetzako Intranetean argitaratu eta hurrengo egunean, Basurtuko eragindako profesionalek hamar egun naturaleko epea izango dute idatziz adierazteko prest daudela beren borondatez Gurutzetara joateko. Ondoren, nahitaezko fasea hasiko da.

Osakidetzak eta Gasteizko Gobernuak ez diete jaramonik egin Basurtutik Gurutzetara eramatearen eta Basurtun bihotz-kirurgiari eusteko interesaren aurka hainbat estamentuk emandako arrazoiei. Era berean, ez zaie axola izan Bilboko herritarren artean aldebakarreko erabaki horren aurka milaka sinadura bildu izana, ezta Basurtuko ospitaleko atarian egin diren protesta-ekintzak eta ekainaren 3an Bizkaiko hiriburuan egin zen manifestazio jendetsua ere. Asteartean, enpresa-batzordeak eta Basurtu Bizirik plataformak deituta, beste elkarretaratze bat egin zen, ospitaleko bi sarrera nagusien artean manifestazio labur batekin batera. 350 bat pertsonak parte hartu zuten, gehienak ospitaleko langileak, baina beti bezala pentsiodun talde handi batek lagundurik beren zapi gorriekin.

2.- Hobekuntza txiki bat Bizkaiko egoitzetako plazen esleipenean

BFAko (Bizkaiko Foru Aldundia) Gizarte-langileek idatzi bat egin ondoren, Bizkaiko adinekoen egoitzetan plazak esleitzeko prozesua kudeatzeko ereduan eragin oso negatiboa zuen arazo larri baten berri izan zuen Langileen Batzordeak. Horren ondorioz, itxaron-zerrendako lehen postuetan dauden eta egoitza pribatu baten gastuari aurre egiteko aurrezkirik ez duten pertsona askok ezin dute aukeratu nahi duten egoitza-baliabidea. Egoera hori ez dator bat pertsona bere ohiko ingurunean egotearen aldeko araudiekin.

Egoera hori Negoziazio Mahaian agertu zen lehen instantzian, eta aurkeztutako arazoari alternatiba bat emateko beharra planteatu zen. Era berean, errealitate horren berri eman zitzaien Batzarkide-taldeei. Aurkeztutako salaketen aurrean, uztailaren 6an Gizarte Ekintzako diputatu Sergio Murillok agertu behar izan zuen Batzordean. Aldi berean, Batzar Nagusien aurrean elkarretaratze bat egin zen, eta bertan parte hartu zuten Langileen Batzordeak, egoiliarren senideen Babestu elkarteak eta pentsiodun batzuek.

Egun berean, langileek berek adierazi zuten sortutako arazoari alternatiba bat bilatu zitzaiola, eta egoera hobera aldatzen zela, plazak modu egokiagoan esleitzea ahalbidetuz.

Hala ere, Babestuk “egoitzetan parte hartze”ko kanpaina jarri du abian. Informazioa bildu nahi du, gaur egun edota azken lau urteetan egoitzekin lan harremanak izan dituzten langileei eta egoitzetan bizi direnen senideei zuzendutako inkesta baten bidez. Ahalik eta parte-hartze handiena izateko gonbidatu dute, emandako datuak oso baliotsuak izango direlakoan erakundeetan aurkezteko. Eta Babesturen webgunean argitaratuta egongo direla jakinarazi du.

3.- Pentsioak: ahulen arteko gerra edo desberdintasunaren aurreko batasuna

Fernando Miguelek, Krisiari aurre egiteko Ekonomisten kideak, izenburu horrekin argitaratu zuen artikulu interesgarri bat, uztailaren 14an. Hona hemen zenbait pasarte:

-“Aurreikus zitekeen bezala, betikoak, inflazioaren kontura, pentsioen aurka berriro ari dira, azken hauen errebalorizazioaren aurkako kanpaina eginez, aurtengo prezioen igoeraren aurreikuspenak 2022an bertan pentsioei aplikatuko balitzaizkie bezala. Gogora dezagun, dagoeneko ezarritakoaren arabera, pentsioak %2,5 handitu direla (2021eko batez besteko inflazioa) eta 2023ra arte ez direla berriro eguneratuko”.

-“Argudio faltsuak erabiltzen dituzte kanpaina justifikatzeko. Alde batetik, esaten da hain errebalorizazio handia ezin izango dela onartu, eta, bestetik, gastuaren eta inbertsio publikoaren beste konpromiso nagusi batzuei erantzutea eragotziko lukeela. Tesi horiek eusten dituzten asko eta asko, aldi berean, zergak jaisteko eskatzen duten berberak dira, inflazioa diru-bilketan hazkunde handia sortzen ari delako eta zergadunei itzuli beharko litzaiekeelako”.

-“Errealitatean, zerga-bilketan eta Gizarte Segurantzaren kuotetan igoera handiak izaten ari dira. Aurtengo lehen bost hilabeteetan, Gizarte Segurantzako kotizazioengatiko sarrerek maximo historikoa markatu dute, 2019an (pandemiaren aurretik) baino % 12,6 gehiago hazi baitira. Urte arteko igoera hori pentsioen gastua baino puntu eta erdi handiagoa da aldi berean. Hori guztia, ekainean Espainiako Estatuan 20.348.330 kotizatzaile izatera iritsi den batez besteko afiliazioaren gorakadari esker”.

-“Pentsioak KPIarekiko errebalorizatzeak ez du inolako eraginik inflazioaren transmisioan; izan ere, pentsioak ez dira inolako produkzio-prozesutan sartzen eta, aitzitik, edozein kontrakzio ekonomikoren aurka jarduten dute, kolektibo zabal baten eskaria ahalbidetzen baitute”.

-“Pentsiodunak eta langileak aurrez aurre jarri nahi dituzte, eta talde batzuk beste batzuen aurka, ahulenen egoeraren erantzule beste ez hain ahulenak izan daitezen, desberdintasunak areagotzearen aurka eta guztiontzako errenta nahikoak bermatzearen aldeko ekintza komun bat planteatu beharrean”.

-“Gizarte Segurantzaren eta INEren (2020) datu ofizialekin, guztiak 14 ordainsaritan, sistemako pentsio guztietarako batez besteko pentsioa (9 milioi pentsiodun) 1.090,2 eurokoa da hileko, eta 1.254,7 eurokoa hileko, jubilazioko batez besteko pentsioa». Jarduneko langileen eremuan, soldata ohikoena hileko 1.320 eurokoa da; izan ere, hileko 1.797,5 euroko batez besteko soldata ez da hain adierazgarria, soldata-desberdintasun handiagatik, batez ere gizonen eta emakumeen artean”.

-“Datu horiekin, pentsioak aurreko urteko batez besteko KPIaren arabera errebalorizatzea zentzuzko iruditzen al zaio norbaiti belaunaldien arteko elkartasuna lehertzea, pentsiodunak seme-alaben usurpatzaile bihurtuz? Ez al litzateke egokiagoa izango arreta jartzea enpresa elektrikoen “zerutik erori”tako milioi askoko irabazietan, ekoizpen osoa gasaren prezio zentzugabean fakturatzen digutenean, edota, beraiek horrela aitortuta, erregai enpresen etekinen lar biderkatzean, horiek baitira prezioen igoeraren arrazoi  nagusia?”.

-“Errenta txikienak dituzten soldatapekoen eta, bereziki, gazteenen egoera hobetu behar da, gutxieneko soldata duina ezarri behar da eta justifikatu gabeko behin-behinekotasunarekin amaitu behar da. Hori ez doa jarduera ekonomikoaren aurka, aipatutako Gizarte Segurantzako afiliazio-datuen bilakaerak erakutsi duen bezala”.

-“Kontuan izan behar da Mendebaldeko Europako 13 herrialdetako batez besteko soldata urteko 49.300 eurokoa dela. Espainiako Estatua da zerrenda horretako hamabigarrena, Portugalen aurretik. Europako batez besteko zenbateko horrek Espainiako Estatuko batez besteko soldataren % 83,74 gainditzen du, 26.832 euro urteko”

-“Gizarte Segurantzak, hogeita hamar urte baino gehiagoan, superabit oso handiak izan zituen, eta horiek Estatuko Aurrekontu Orokorrak finantzatzeko erabili ziren. Pentsio Publikoen Sistemak 843.290 milioi euroko superabita eragin zuen 1977-2017 aldian. Horiek itzultzeak aukera emango luke Gizarte-segurantzaren defizita deiturikoarekin amaitzeko eta pentsiodunek pentsioak murriztuta ez izateko duten eskubide legitimoa bermatzeko, justizia sozial hutsekoa eta guztiz bideragarria izateaz gain”.

4.- Hego Euskal Herriko KPIaren igoera

Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) hilaren erdialdean baieztatu zuen inflazioak gora egiten jarraitzen duela Hego Euskal Herrian. Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) duela hamabi hilabete baino %9,6 gehiago izan zen. Nafarroan, aldi berean, % 10,2koa izan zen. Estatu espainiarrean ere %10,2an kokatu zen, 1.985eko apirilaz geroztik izan duen mailarik altuenean. Eta inor ez da ausartzen hurrengo hilabeteetan inflazioa, edo prezioen igoera, nabarmen gutxituko denik iragartzera.

Elektrizitatearen prezioa %33,4 igo zen ekainean Espainiako Estatuan, urte arteko tasan. Hori faktura elektrikoaren aldi baterako zerga-murrizketa kontuan hartu gabe, hala gertatu izan ez balitz %52,7koa izango baizen igoera.

Garraioan ere prezioen igoera %19,2koa izan zen, duela hamabi hilabete baino handiagoa. Eta elikagaiei (frutak, lekaleak, barazkiak, haragia, ogia, zerealak, esnea, gazta eta arrautzak) eta alkoholik gabeko edariei dagokienez, igoera %12,9koa izan zen.

5.- Soldatak igotzea inflazioaren oso azpitik eta langileen ehuneko txiki batera mugatuta 

EAEn indarrean dauden hitzarmenak %5 inguru igo dira, baina 120.000 langileri baino ez diete eragiten. Soldatapekoen %70ek izoztuta ditu bere lan baldintzak, bere hitzarmena berritu gabe dagoelako edo bertan behera geratu delako, EAEko Lan Harremanen Kontseiluaren apiril amaierako datuen arabera. Gipuzkoan, metalaren eta beste sektore edo enpresa batzuen hitzarmenari esker, soldata-igoera pixka bat hobea izan da. Baina atzetik Bizkaia eta Araba geratu dira. Nafarroan EAEko batez bestekoaren antzeko egoera dago.

Enpresaburuek, oro har, negoziazio kolektiboa blokeatzen jarraitzen dute, soldatak KPIarekin ez ezik igoera txikiagoekin hobetzeari uko egin diotelako. Euskadiko patronalek, nahiz eta beren baldintza ekonomikoengatik estatuan baino negoziazio-marjina handiagoak izan, CEOEren aginduei jarraitzen diete, salbuespenak salbuespen. Eta honek eta Espainiako Bankuak bezala, soldatak eta pentsioak murriztuko dituen Errenta-Itun bat defendatzen dute.

6.- Europar Batasunak Errusiari jarritako zigorrengatik justifikatu ezin den albo kaltea 

1936ko gerran, eta tropa frankisten eta haien aliatuen inbasio eta astakerien aurrean, Euskal Herriko 4.000 haur inguru, ez gurasoekin, hainbat herrialdetara eraman zituzten: Britainia Handira, Frantziara eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunera (SESB).

36-39ko gerra zibila ez ezik, 1939-1945eko Bigarren Mundu-gerra ere pairatu zuten haurrak dira, eta oraindik bizirik jarraitzen dutenek 90 urte edo gehiago dituzte. Horietako batzuk gerratik urte gutxira itzuli ahal izan ziren, baina gehienak, batez ere SESBera eraman zituztenak hasi ziren mailaka egiten 1956tik aurrera. Itzuli aurretik azken horietako askok, urte batzuetan lan egin zuten SESBen.

Gudetan, armadek beraiek sortutako albo-kaltetzat jotzen dituzte beti pertsona zibilak hiltzen dituztenak, ospitaleak, eskolak eta oinarrizko azpiegiturak suntsitzen dituztenak eta milaka edo milioika pertsonak beste herrialde batzuetara joan behar izatera behartzen dituztenak.

Europan, biztanle gehienak Ukrainako gerraren albo-kalteak ordaintzen ari gara. EBk Errusiari ezarritako zigor ekonomikoen ondorioz eta estatuen gastu militarra batetik eta Errusiak gasaren, petrolioaren, ongarrien eta zerealen hornidura blokeatu izanaren ondorioz bestetik, inflazioa eta prezioak igotzen ari dira, lehenagotik zetozenak, eta horrek eragin larria du Europako populazio osoarengan. Ondorioak are okerragoak dira Afrikako herrialde pobretuentzat; izan ere, gaur egun, Ukraina eta Errusiako zerealen menpe daude, eta beste merkatu batzuetan erosi behar izaten dituzte, prezio oso altuak ordainduz, eta, horrela, bere zor publikoa handitzen dute, eta ezin izaten diete beren biztanleen oinarrizko premiei erantzun.

Alboko kalte horien irrazionaltasuna eta justifikaziorik eza muturreraino iristen da batzuetan. Europar Batasunak Errusiari jarritako zigorren ondorioz, eta Estatu espainiarrak zorrotz onartuak, Gonzalo Barrena -“Errusiako Haurren-Gerraren Haurren- Elkarteko presidenteordearen arabera, Espainiako bankuek han lan egiteagatik jasotzen zituzten pentsio-erakunde publiko errusiarraren prestazioak atxiki edo itzuli egiten dituzte. Hau da, ez dute pentsio hori kobratzen bankuen erabakiz; antza denez, Pedro Sanchezen Gobernuak onartu eta partekatzen du erabaki hori. Oraingoz, bidegabekeria horren salaketak egin dira Asturiasen, Euskal Herrian eta Madrilen.