Albiste eta informazio interesgarriak                           2023ko abuztuak 12

1.- Mugimendu pentsiodunaren mobilizazioa abuztuaren 21ean Bilboko Aste Nagusian

Seigarren aldiz jarraian, 2018ko urtarrilean sortu ondoren, pentsiodunen mugimenduak manifestazioa egingo du Bilbon abuztuaren 21ean, Aste Nagusiko astelehenean. 12:00etan hasiko da Plaza Eliptikotik eta udaletxean amaituko da. Manifestazioaren amaieran txosnetan prezio merkean pintxo-pote bat eskainiko duten konparsekin batera egongo da.

Estatuko beste herri eta erkidego batzuetako pentsiodun batzuek parte hartuko dutela iragarri dute. Bizkaiko hiriburuko Aste Nagusian egingo den herri mobilizaziorako beste ekimen bat da, pentsiodunen mugimenduaren aldarrikapenak erakusteko, batez ere 1.080 euroko gutxieneko pentsioa, oso garrantzitsua baita miseriazko pentsioak dituzten emakume askorentzat. 1.080 euroko petoarekin joango da, eta oso koloretsua eta animatua izango da musikalki.

2.- Langabeziak emakumeak eta gazteak diskriminatzen jarraitzen du

Europar Batasunean, Espainiako Estatuan eta Euskal Herrian okupazio-mailak eta langabezia-tasek diskriminatzen jarraitzen dute emakume eta gazteen artean, soldatetan bezala. Azken urteetako krisia eta ziurgabetasun ekonomikoa gorabehera, enpleguak bere horretan jarraitzen duela esan digute, nahiz eta ekonomiaren desazelerazioaren edo geldotzearen aurrean izan ditzakegun arriskuez ohartarazi. Baina ia ez dute aipatzen eta are gutxiago neurriak hartzen dituzte emakumeek eta gazteek beren lan- eta soldata-baldintzetan jasaten duten diskriminazioarekin amaitzeko.

Estatu espainiarrean, azken aldian behera egin badu ere, langabezia-tasa %12,7koa da, Europako batez bestekoaren ia bikoitza, baina 25 urtetik beherako gazteen artean %27,4ra igotzen da. Hego Euskal Herrian langabezia-tasa dezente baxuagoa da (%7-8), eta Europako batez bestekoaren gainetik dago. Baina hemen ere gazteen arteko langabezia-ehunekoak batez bestekoa bikoizten du. Eta emakumeei dagokienez, Lan Ministerioaren datuen arabera, uztailean Hego Euskal Herrian 79.967 emakume zeuden langabezian 135.326 pertsonatik, hau da, emakumeen %59,09 eta gizonen %40,9. Egoera are kezkagarriagoa da Nafarroan, 11.192 gizon baitaude langabezian (% 38,39) eta 17.959 emakume (% 61,61).

Confebask eta bere laun enpresariek eskulan kualifikatuaren beharrez hitz egin digute, eta premia hori handitu egingo da datozen urteetan, erretiroen gorakadaren aurrean, lan-merkatua zahartuta dagoelako. Gauza bera aurreikusten da sektore publikorako. Baina ez dute neurririk hartzen emakumeen eta gazteen enplegua bultzatzeko. Zerbitzuen sektorean funtsezko lekua betetzen jarraitzen dute, bertan enpleguan gertatzen diren gorabeherekin, eta gazteek lana aurkitzeko dituzten arazoak oso handiak dira edozein sektoretan.

Enpresaburuei eta babesa ematen dieten erakunde politikoei oso gutxi axola zaie emakumeen eta gazteen sektore zabal baten egoera, oso ondo datorkielako gaizki ordaindutako eta lanpostu prekarioak betetzea. Esan gabe doa lan-baldintza horietan Gizarte Segurantzako kotizazioak baxuagoak direla, eta horrek eragina duela Gizarte Segurantzako diru-sarreretan eta, ondorioz, pentsio publikoen orainaldian eta etorkizunean.

3.- Medikurik falta konpontzeko erizainei erantzukizun gehiago eman

Osakidetzako langile faltak bertako sektore profesional guztiak hartzen ditu. Osasun Sailaren irtenbidea: EAGen itxierak eta, batez ere, udan, osasun-zentroetan arreta-ordutegiak murriztea, kontsultategien itxierak ere mugatzea, ospitaleetan ehunka ohe ixtea, etab.

Arazo hori urtero larriagotu baino ez da egiten. Iaz, uztailaren amaieran, Lakuako Gobernuak Legebiltzarraren aurrean aitortu zuen gutxienez 65 kontsultategi itxi zirela edo medikurik gabe zeudela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. 2023ko uda baino lehen, ehunka anbulatoriotan ordutegiak murriztea eta gutxienez 43 kontsultategi guztiz edo partzialki ixtea aurreikusi zuela jakinarazi zuen. Apirilean, medikuek salatu zuten EAGak medikurik gabe mantentzen zirela, eta soilik erizaintzako langileen arretarekin, baita oporraldietatik kanpo ere.

Orain, egoera hori arintze aldera, Osakidetzako erizainak anbulatorioetan eta EAGetan gida bat jasotzen ari dira, beren osasun-zentroetan medikurik ez badago nola jokatu behar duten azaltzeko, 57 kontsulta-arrazoi desberdinetarako jarraitu beharreko jarraibideekin. Hori ez da irtenbidea, adabaki txiki bat baino ez da. Kontua da Osakidetzaren egiturazko arazoei aurre egitea eta horiek konpontzeko neurri eraginkorrak hartzea, besteak beste, plantilla berriak prestatu eta zabalduz, soldata- eta lan-baldintza duinekin.

Osasun Sailak neurriak hartzeko orduan duen aldebakarreko jarduera-ereduak arazoak are gehiago larriagotzen ditu. Osakidetzaren arazo eta konponbideei heltzeak, osasun-sistema publiko, integral eta kalitatezkoa izateko helburua betetzen badu, sindikatuekin eta beste eragile sozial eta politiko batzuekin eztabaida eta akordioak izatea eskatzen du, gizarte osoari eragiten dion zerbitzu publikoa baita.

4.- Osakidetza: 109.029 pertsona izena emanda 7.639 plazako Enplegu Publikorako Eskaintzarako (EPE)

Osakidetzaren eta Osasun Sailaren ezaugarri bat antolaketa eta plangintza txarra da. Presaka eta uda betean 110 lanbide-kategoriatarako 7.630 lanpostuko EPEaren deialdia eginez, sekulako haserrea sortu da sindikatuengan eta, batez ere, ilara luzeak egitera eta, gainera, dokumentazio bolumen handia entregatzera behartuta dauden 109.029 pertsonengan: titulazio akademikoak, euskararen ezagutza-ziurtagiriak, Osakidetzako esperientzia-egiaztagiriak, NANa edo gidabaimena. Hain izan da handia sortutako haserrea, ezen Osakidetzak, astelehen honetan bertan, neurri batzuk hartu behar izan baititu, hasieran ilarak arintzeko abian jarri zirenak. Baina ilara luzeek hor diraute.

Beste gogoeta batzuez gain, 7.639 lanpostutarako 100.000 pertsona baino gehiago inskribatzeak adierazten du, alde batetik, lanpostu bat bilatzen duen jende kopuru handia, eta, bestetik, Osakidetzan edozein zerbitzutan lan egiteko prestasuna. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak Osakidetzan profesional faltaz eta bertan lan egiteko motibazio faltaz hitz egiten duenean, langile falta eta behar diren profesional postuak betetzeko zailtasunak justifikatzen saiatuz, ebidentzia ukatzen ari da pertsona askok, bereziki gazteak edo adin txikiko ertainak, Osakidetzan lan egin nahi dutela, nahiz eta lan baldintzak eta soldatak oso erakargarriak ez izan.

Egia esan, Osasun Sailak eta Lakuako Gobernuak ez dute Osakidetzako plantillak eta Lehen Mailako Arretako eta Ospitaleko Arretako zerbitzuak hobetzeko plangintzarik egin nahi. Ezkutatu nahi duten arren, zerbitzu mediko pribatuekiko interesa sustatzen dute, Osakidetzaren kaltetan hazten ari baitira kalitatezko sistema publiko eta unibertsal gisa.

5.- PSN ez dator bat Nafarroan osasun ikerketa publikoa babesteko akordioarekin

Miguel Servet Fundazioaren enpresa-batzordeak, Navarrabiomed osasun-ikerketa publikoko zentroaren jarduera kudeatzen duenak, salatu izan du ikerketa pribatuari lotutako IdiSNAk kudeatu behar duela osasun-ikerketa publikoa.

Navarabiomeden lan egiten duten zientzialariak ere ekainaren 8an atera ziren egoitzako atearen aurrera, Miguel Servet Fundazio Publikoak osasun-ikerketa modu publikoan kudeatzen jarrai dezan defendatzeko, eta ikerketa hori IdiSNAra ez desbideratzea, hori baita lanpostuak mantentzea, gastu publikoa handitzea eta, horrela, osasun-ikerketa publikoaren kontrola zerbitzu publiko gisa mantentzea bermatzeko modu bakarra.

Abuztuaren 2an, PSNren azken orduko desmarkearekin, EH Bilduk, Geroa Baik eta Contigo / Zurekin taldeak osasun ikerketa publikoarekin duten konpromisoa berretsi zuten Nafarroan, Navarrabiomed-Miguel Servet Fundazioko enpresa batzordearekin egindako akordioaren bidez. Itun horren bidez, Osasunak hasitako deskapitalizazio-prozesua irauli nahi da, deskapitalizatu eta Opus Deiren menpekoa izan eta negozio bihurtu dadin.

Akordio horren berri eman zuten enpresa-batzordeko laugarren kideek prentsaurreko batean, eta nabarmendu zuten aipatutako alderdi politikoek osasun-ikerketako institutuaren kudeaketa publikoa bermatu eta babestu nahi duen konpromiso bat sinatu dutela. Gainera, itun hori Nafarroako hurrengo Gobernua osatzeko akordio programatikoetan sartzeko konpromisoa hartu dutela jakinarazi zuten. Era berean, PSNren oinarri eskasa eta sinesgarritasun falta kritikatu zuten, hilabete lehenago akordioarekin bat egin zuelako eta uztailaren 2an akordiotik aldendu zelako.

6.- Prentsaurreko herrikoi eta zabala Aulestin, Osakidetzaren murrizketak salatzeko

Ez dira berriak Aulestin eta Lekeitioko eskualdean egindako salaketak, jende asko biltzen baitute, osatzen duten herri txikietan medikurik eta erizainik ez dagoelako. Osakidetzako murrizketa horiekin nazkatuta, astelehenean, hilak 7, Aulestin prentsaurreko herrikoi eta masiboa eman zuten, herriko hainbat gizarte erakunderen, udalaren eta osasun arloko langileen babesarekin.

Agerian utzi zuten pandemiaren ondorioz osasun arretaren mugak finkatu baino ez direla egin. Eta horrek oso ondorio negatiboak dituela, batez ere adinekoen populazio-maila altua duten herri txikietan. Adierazi dutenez, arazo hori ez da Aulestikoa eta Lekeitioko eskualdekoa bakarrik; aitzitik, Euskal Autonomia Erkidegoko landa eskualde gehiagotara hedatzen da, Osakidetzaren utzikeria sanitarioa jasaten ari baitira.

Egoera horren aurrean, Osakidetzak murrizketarik ez egitea eta jendeak bere herrietan lehen mailako arretako zerbitzuak bermatuta izatea eskatzen dute. Eta eskaera horiek ikusarazteko eta gizarteratzeko, hainbat ekimen egingo dituzte. Hilaren 7an eta 8an sinadura bilketa herriko plazan. Datorren astean sinadurak biltzen jarraituko dute herriko tabernan, dendan, medikuaren kontsultan eta Udaleko idazkaritzan. Abuztuan zehar ostiralero elkarretaratzea egingo dute 12:00etan plazan. Eta postontzi bat ere jarriko dute medikuaren kontsultaren aurrean, herriko jendeak Osakidetzako murrizketek sortzen dizkieten arazoak salatu eta jakinaraz ditzan. Herri bizi bat nahi dute eta egunero erizain eta mediku bat izan euskaraz komunikatu ahal izango direnak

.