Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko azaroaren 25ean
1.- Gaur A-25 milaka emakume aterako dira Euskal Herriko kaleetara, Mugimendu Feministak deituta
Gaur Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Nazioarteko Eguna da, eta, hori dela eta, Euskal Herriko Mugimendu Feministak, astelehenean Bilbon hedabideen aurrean egindako agerraldian, gaurko EAEko hiriburuetan deitu dituen manifestazioen garrantzia nabarmendu zuen. Manifestazioak 12:00etan hasiko dira Donostiako Bulebarrean, 12:30ean Gasteizko San Anton plazan, 17:00etan Askatasuna plazan Baionan eta 18:00etan Iruñean Gaztelu plazatik eta Bilbon Jesusen Bihotzetik. Halaber, mobilizazioak egingo dira herri eta auzoetan.
Hori egingo dute argi eta garbi adierazteko nahikoa dela emakumeen aurkako indarkeria aitortzea, oso maila kezkagarrietara iristen baita, eta maila horiek, mantendu ez ezik, handitu ere egiten dira. Hego Euskal Herrian, aurten, indarkeria matxistako 6.449 delitu erregistratu dira (4.879 EAEn eta 1.569 Nafarroan). Eta are larriagoa dena, Euskal Herrian lau emakume eta haur bat hil dituzte. NBEk asteartean aurkeztu zuen ikerketa baten arabera, 2022an ia 89.000 emakume eta neska hil ziren mundu osoan, indarkeria matxistaren ondorioz. Eta horietako 48.800 inguru familiako kideek edo ahaideek hil zituzten. Gainera, adierazi du zifra horiek icebergaren punta baino ezin direla izan.
Agerraldian adierazi zutenez, haserre, oso haserre eta nazkatuta daude, eta elkartasuna eta baldintzarik gabeko babesa adierazi diete batez ere haurraren senideei eta hildako emakumeei, eta adierazi dute beti izango dutela mugimendu feminista ondoan. Nabarmendu zuten, halaber, erailketa horiek indarkeria matxistaren muturreko ondorioak direla, eta emakumeok, trans eta lesbianek lantokietan, kalean, eskolan eta euren kuadrilletan pairatzen ditugula.
Azaroaren 30eko greba feminista ere aldarrikatu zuten, laneko prekarietatea edo zainketen balorazio eza ere indarkeria delako.
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak Mugimendu Feministak deitutako mobilizazioak sustengatu ditu duela egun batzuk argitaratutako ohar batean. Baina nabarmendu nahi du, halaber, 65 urtetik gorako emakumeek jasaten duten indarkeria ikusezin bihurtutako errealitatea dela. Emakundek uztailean aurkeztutako ikerketa baten arabera, EAEn 65 urtetik gorako ia 68.000 emakumek (4tik 1ek) pairatu dute indarkeria matxista bizitzan zehar, eta ia 16.000k pairatzen dute gaur egun. Indarkeria hori zahartzaroan kroniko bihurtzen da, eta, funtsean, indarkeria psikologiko eta kontrol ekonomikoko bihurtzen da. Horregatik da garrantzitsua, besteak beste, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa lortzea 14 ordainsaritan.
2.- Pedro Azpiazuk uko egin dio 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzeari
EAJren eta PSEren gobernuaren aurrekontuen proiektua, Urkullu buru duena, aurrera aterako dela dirudi bi alderdien botoekin bakarrik, Gasteizko Legebiltzarrean gehiengo osoa baitute horretarako. Aurrekontua 15.000 milioi eurotik gorako da, eta aurtengo zerga-bilketa handiak mesede egin die, batez ere langileek, pentsiodunek eta beste herri-sektore batzuengandik bildutako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergarekin (PFEZ) eta Balio Erantsiaren Zergarekin (BEZ) diru-sarreretan oinarrituta.
Pedro Azpiazu Ogasun sailburuaren adierazpenek zalantza gutxi uzten dute aurrekontuak aurrera ateratzeko borondate horri buruz, Jaurlaritzako bi alderdien babes esklusibo eta itxiarekin. Behin eta berriz adierazi du ez duela oposizioko alderdiekin partida ekonomiko esanguratsurik adostu nahi, are gutxiago gizarte-interesa duten partidak badira.
Harro agertzen dira, inolako lotsarik gabe, adostu daitezkeen aurrekontu sozial onenak direla esanez. Hala ere, Pedro Azpiazuk uko egin dio EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzeko aurkeztu dituzten zuzenketa partzialak onartzeari. Bestalde, zuzenketa partzialak txikiak ziren, baina handitu zitezkeen partida ekonomiko ireki gisa planteatu ziren.
Pentsioak edo Lanbide arteko Gutxieneko Soldata direnean, Urkulluren gobernuak eta Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak beti jotzen dute koartada berera: gai horiek ez daude gure eskumenen artean. Jo ezazue Madrilera. Inkoherentea da, gutxienez, transferentzien ahalik eta kopuru handiena defendatzeko eta Euskal Autonomia Erkidegorako ahalik eta autogobernu handiena lortu nahi dutela eskatzen dutenek gizarte-eskaera bat egitean, hain zuzen ere 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria, EAEko 170.000 pentsiodun ingururi eragiten diena, gehienak emakumeak direnean uko egitea eskaerari.
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (MPEH), Gasteizko Legebiltzarreko alderdi politiko guztietan askotan adierazi duen bezala, uste du baldintza ekonomikoak eta legezko formulak daudela eskari hori onartua eta aplikatua izan dadin. Eta arazoa da Gasteizko gobernuan dauden bi alderdiek ez dutela borondate politikorik hori onartzeko eta abian jartzeko.
Zailtasunak zailtasun, MPEHk ez du etsiko eskaera horren defentsan, ezta presio soziala egiten jarraitzean ere, kalean ahalik eta mobilizazio zabalena eginez, aldarrikapen hori datorren urtarrilaren 1etik aurrera aplikatua izan dadin. Datozen egunetan, berriz ere gutun bat helaraziko diegu legebiltzarreko talde politiko guztiei, eta eskaera hori onartzeko eskatuko diegu, batez ere, gobernuan daudenei.
Azaroaren 16an, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako pentsiodunok manifestazio garrantzitsu bat egin genuen Gasteizko kaleetan barrena, 2.500 parte-hartzaile bilduta, Legebiltzarreko ateen aurretik igarota. Manifestuaren amaieran irakurri zen manifestua alderdi politiko guztietako ordezkariei helarazi zieten zazpi lankide pentsiodunen ordezkaritza batek, eta manifestuaren oinarriak eta arrazoiak jaso ziren bertan. Beste horrenbeste egin zuten Nafarroako lagunek azaroaren 11n, Iruñean, eta aldarrikapen berarekin zuzendu ziren Nafarroako parlamentura, sindikatuetako beste pertsona batzuekin eta Ahora 1.080€ Orain Herri Ekimena osatzen duten hainbat gizarte-kolektiborekin batera.
Ez gara geldituko. Udaletan babes mozioak sustatzen eta herriz herri milaka sinadura biltzen jarraituko dugu. Era berean, abenduaren 22an aurrekontuak onartu baino lehentxeago, beste mobilizazio garrantzitsu bat egingo dugu, egun gutxi barru zehaztuko duguna.
3.- Madrilen gobernu berria osatu da, Pedro Sánchez buru dela
Hainbat hilabetetako ziurgabetasunen ondoren, Pedro Sanchez presidente izendatu zuten joan den astean, Euskal Herriko, Kataluniako eta Galiziako ezkerreko indar subiranista edo nazionalista guztien babesarekin. Asteartean, berriz, PSOEren eta Sumaren arteko koalizio gobernu berria eratu zela jakinarazi zen.
Bere lehen erronken artean 2024rako aurrekontuak ateratze egongo da. Aste batzuk itxaron beharko dira horien izaera ezagutzeko. Baina pentsiodunok ezin diogu denbora pasatzen utzi osatu berri den gobernuari ‒aurrekoaren jarraipena‒ gogorarazi gabe aspalditik planteatu dizkiogun aldarrikapenak.
Zenbait informazioren arabera, Gobernuaren asmoa pentsioak urtarrilaren 1era eguneratzea da, urte arteko KPIarekin (%3,7 eta %3,8ren artean). Eta Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministro izendatu dutenean, PSNtik (Nafarroako Alderdi Sozialista) datorren Elma Saizek adierazi du bere asmoa pentsio minimoak eta ez-kontributiboak KPIren gainetik eguneratzea dela, baina oraingoz ez du ez zenbatu ez zehaztu. Nolanahi ere, badirudi 1.080 eurotik behera geratuko direla.
Lanbide arteko Gutxieneko Soldata (LGS) eguneratzeari dagokionez, ez dago data zehatzik noiz egingo den zehazteko. Hilabete batzuk igaro daitezke. CEOEk eta Cepymek gobernuarekiko eta CCOO eta UGT sindikatuekiko negoziazioen urratsak markatu nahi izan dituzte, 2023 eta 2024 urteetarako % 3ko igoerak proposatuz, inflazioaren igoera aurreikusgarrien azpitik eta erosketa-saskiaren kostuaren igoeraren oso azpitik.
Duela egun batzuk Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak Estatuko beste Erkidego eta Herri batzuetako pentsiodunen plataforma eta mugimenduekin egindako bilera batean, Estatuko kongresu berriko talde politiko guztiengana jotzeko ekimena bideratzea erabaki zen, pentsionisten aldarrikapenak gogorarazteko eta ahalik eta lasterren aztertu, adosteko eta abian jartzeko beharra planteatzeko. Beldur gara ez ote den erraza izango arreta jasotzea, eta beharrezkoa izateaz gain, ezinbestekoa izango da mobilizazio berriak aurreikustea, besteak beste, pentsioak bizitzaren kostuaren benetako igoeraren arabera eguneratzea eta gutxieneko pentsioa 1.080 eurokoa izatea eskatuz.
4.- Horrek guztiak pentsarazten du A-30eko Greba Feminista Orokorra arrakastatsua izango dela Euskal Herrian
Horretan laguntzeko eta parte hartzeko erabakiek eta konpromisoek gora egiten jarraitzen dute azaroaren 30a hurbildu ahala. Aldi berean, hiriburuetan eta herrietan, ikastegietan eta enpresa askotan oso bizia izaten ari da grebaren prestaketa. Greba babesten duten sindikatuen arabera, 1.500 enpresa-batzordek baino gehiagok bat egin dute grebarekin. Hiriburuetan eta herrietan greba-batzordeak ugaritu egin dira, batez ere emakumeen gehiengoarekin, horietako asko gazteak, eta horrek sentsibilizazio eta borondate handia erakusten du A-30eko mobilizazioa masiboa eta jendetsua izan dadin Euskal Herri osoan.
Mobilizazio horren helburua zainketen gaiaren dimentsio soziala eta politikoa greba horretara igarotzea da, eta gizartearen gehiengoak ulertu eta onartu behar du zaintzaren gaia gizarte osoari eragiten dion arazoa dela, beharrizan eta eskubide kolektibo eta publiko gisa.
Ekimen honen bidez, Euskal Herriko Mugimendu Feministak emakumeen marjinazio- eta desberdintasun-egoera gehien baldintzatzen duten arazoetako bat taula sozialaren gainean jartzeko borondate eta prestasun irmoa erakutsi du berriro ere. Aldi berean, euskal gizartean duen aintzatespena eta erreferentzialtasuna, jasaten ari diren era guztietako eraso eta desberdintasunen aurka etengabe egiten ari den borrokagatik. Nabarmentzekoa da, halaber, greba eta mobilizazio orokor hori emakumeentzat eta gizonentzat deitu dela, eta parte-hartzaile horiek zaintzak beren gain hartzeko konpromisoaren partaide egin nahi dituztela, emakumeek bezala.
Greba Feminista Orokor honen alde erabat konprometituta gaude emakumeok eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendu osoa. Eta azpimarratu nahi dugu zainketen eztabaida oso presente dagoela gizartean, adineko pertsonen populazioak gora egiten baitu eta ez baikara orain arte egindakoarekin bakarrik konformatzen. Ildo horretan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko emakumeak, gure ekarpenarekin laguntzeko asmoz, Zainketei buruzko Dekalogo bat egin zuten, urriaren 20an egin zen III. Batzarrean aztertu eta adostu zena.
Azaroaren 30a baliatu nahi dugu Pentsio Sistema Publiko baten defentsan arreta jartzeko. Ezin dugu onartu zainketak egoera ekonomiko pertsonalaren araberakoak izatea, eskubide kolektiboa da, osasuna eta hezkuntza bezala, eta ez dugu onartu behar zainketek negozioa egiteko balio dutenik. Horregatik, gizonen eta emakumeen arteko pentsioen diskriminazioa arintzeko, gobernu zentralak 1.080 euroko gutxieneko pentsioa bere gain hartzea eskatzen dugu, eta Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako gobernuek gutxieneko pentsioak kopuru horretaraino osatu arteko osagarria.
Emakumeok eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendu osoak oso inplikatuta gaude azaroaren 30eko grebari babesa ematen, eta, besteak beste, auzoetako eta herrietako batzorde edo batzorde mistoetan parte hartzen dugu, arrakastaz gauzatu ahal izateko. Egun horretan kalean izango gara helburu hori lortzeko ilusio eta konpromiso guztiarekin.
Hiriburuetako arratsaldeetako manifestazioak honako leku hauetatik abiatuko dira: Bilbo 17:30, Jesusen Bihotza. Donostia 18:00, Antiguako tunela. Gasteiz 18:00, San Anton plaza. Iruña 18:00, Antoniutti.
5.- Egoera jasangaitza Iruñeko El Vergel egoitzan
Asteburuetan bi zaintzailek bakarrik ematen diete arreta 64 erabiltzaileri Iruñeko El Vergel egoitzan. ANADP Pertsonen Autonomiaren eta Garapenaren Nafarroako Agentziako Langileen Batzordeak (LAB, ELA, AFAPNA, USAE, CCOO eta UGT) salatu eta protesta egin du egoitza publiko horretako plantillaren mugako egoeraren aurrean eta egoiliarrentzako zerbitzuetan izaten ari den eraginagatik.
Duela bi aste, elkarretaratze baten bidez, sindikatuek kritikatu egin zuten Eskubide Sozialen Sailak ez duela konpromisorik bere zentro eta egoitzak kudeatzeko. Egoitzei buruzko Foru Dekretuak ezartzen du beren bizikidetza-unitateek gehienez 15 pertsona izan behar dituztela. Hala ere, sindikatuek aurpegiratu dute El Vergelek, Iruñeko egoitza publiko bakarrak, 64 erabiltzaile dituela Valdorba Unitatean (37) eta Zaraitzun Unitatean (27). Horregatik, bi bizikidetza-unitate horiek banatzea eskatu zuten.
Egoera jasanezina eta onartezina dela adierazi zuten; izan ere, 37 egoiliar hiru zaintzaile gerontologikoren artean artatu behar izatea gehiegizkoa bada, asteburuetan eta jaiegunetan bi profesional baino ez dira egoten 64 egoiliarrei arreta emateko. ANADPeko Langileen Batzordeak hainbat aldiz eskatu du bi unitate horiek banatzea, eta ez dute batere aintzat hartu. Halaber, esan zuten Ikuskaritza Zerbitzuari eskatu diotela egoera ebaluatzeko, eta ez dutela erantzunik jaso. Batzordeak adierazi zuen ez duela ulertzen Nafarroako Gobernuaren titulartasunekoa den zentro batean Egoitzei buruzko Foru Dekretua, Nafarroan dauden gainerako egoitzei eskatzen zaien berbera nabarmen ez betetzea “.
6.-Bertso jarrien lehiaketa
Gure mugimenduaren sorreratik, pentsiodunok, talde irekia eta zabala sortzea izan dugu helburu nagusienetarikoa. Irekia, nahi duen pentsiodun guztiek parte har dezaten, eta zabalik gizarte osoari,herritar guztientzako gaia biziki garrantzitsua delako. Kezka horren erakusle izan dira, astero udaletxe aurrean egiten dugun kontzentrazio horietatik at antolatzen ditugun hainbat ekimen. Hala nola, sindikatu eta hainbat herri eragileekin egiten ditugun mobilizazio handiak, bizikleta martxak, oinezko ibilaldiak, baraualdiak etabar. Eta orain, Bertso Jarrien Lehiaketa.
Izan ere mundu zabala da gure mugimenduaren helburuekin ados egonik, arrazoi bat edo besterengatik, astero elkartzen ez dena. Eta horietako asko euskara, kultura eta bertso munduarekin lotura dutenak izaki, propio beraiena izan daitekeen ekimena antolatzera goaz. Ekimen xumea bezain erakargarria. Oinarrietan ikusi dezakezuenez, gutxienez hiru eta gehienez sei bertso eskatzen duen bertso bilduma. Bertsoetan aditua zein bertsozale arrunta izan, erraz parte hartu dezakezuena.
Pentsiodunen belaunaldian asko dira euskara ikasteko aukera izan ez dutenak. Euskal Herrian jaiotako askok ez dute gurasoengandik ikasi eta eskola urteetan soilik erdaraz ikasi izan dute. Gainera, lantegi gehienek zein instituzioek ez diete inolako erraztasunik eman euskara berreskuratzeko. Kanpotik etorritako langile gehienek berriz, oztopo guzti horiek biderkaturik bizi izan dituzte. Hala ere, euskararekiko begirunea nabaria da gure mugimenduaren baitan eta ekimen hau, horren erakusle izan nahi luke.
Gainera, pentsio duinek gizarte berdintasunaren aldeko saiakeran duen garrantzia gizarteratzeko, bertsogintza tresna interesgarria izan daiteke. Bertsogintza, Euskal Herri osoan eta zonalde batzuetan bereziki, oso bitartekari eragingarria da. Eta beraz, pentsioen gaia mundu horretan barreiatzeak bere biziko garrantzia izan dezake.
Bi hilabeteko epea duzue, azaroaren 15tik urtarrilaren 15era, bertso idatziak egin eta Oinarrietan adierazten dizuen helbidera bidal dezazuen. Diru saririk ez egon arren, sariak egongo dira eta bukaeran Tolosako herrian, martxoaren 1ean, antolatzen ari garen jai ederrean parte hartzeko aukera izanen duzue. Animo eta parte hartzera!!!