Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko ekainak 10

1.- Inflazioaren igoera ez da soldaten eta pentsioen eguneratzeagatik 

Bankuak eta botere ekonomiko handiak saiatzen ari dira sinestarazten inflazioa, hein handi baten, soldaten eta pentsioen igoeragatik izaten dela eta egoera gainditu nahi bada, horiek ez direla eguneratu behar inflazioa edo KPI igoeraren arabera. Horrela, beren erantzukizunak saihesten dituzte eta inflazioa neurriz kanpo igotzearen ondoriozko krisia langileei, pentsiodunei eta guztiei ordainarazi nahi digute, hots herritar gehienok osatzen ditugun herri-sektoreei. 

Ekonomialari batzuk, nahiz eta ezkerrekoak ez izan edo sistema kapitalista zalantzan ez jarri, Bankuen eta botere ekonomiko handien zerbitzura dauden beste ekonomialari batzuek erabat gaitzesten dituzte. Lehenengoek uste dute inflazioa bideratu ahal izango litzatekeela prezio-kontrolak ezarriz, Bigarren Mundu Gerraren amaieran egin zen bezala herrialde askotan, gerraren ondorioz krisia eta hondamendia jasan zuten herri haietako askok. Eta adierazi dute gakoa: enpresa handienek prezioak finkatzeko duten botereaz inflazioa gorantz bultzatzen dutela, etekinak mantentzeko edo handitzeko helburu bakarrarekin, hori agerian geratzen ari da ekonomia askotan, Espainiakoan bezala. 

Espainiako Ekonomia eta Gizarte Kontseiluaren (EGK) memoriaren arabera, 2022an prezioen igoeraren %90 enpresen mozkinen igoeragatik izan zen, eta soldatena %10 baino ez. Eta kontuan hartzen badugu Europako Banku Zentralak (EBZ) ezarritako interes tipoak, milioika pertsonaren hipotekei dagokienez, Bankuen itzelezko mozkinak gizendu besterik ez ditu egin; kontsumoa murriztu egin da jendarte gehiengoaren erosteko ahalmena gutxitu delako; eta inflazioak, modu mugatuan lasaitu bada ere, erosketa-saskiaren prezioen igoera muga jasanezinetan mantentzen du. 

Egoera onartezina da. Pentsioak eta soldatak KPI errealaz igo edo eguneratzea exigitzea ezinbestekoa da; era berean behintzat 1.080€ko gutxieneko pentsioa eta 1.200€ko soldata minimoa Hego Euskal Herriko ehunka mila pentsiodun eta langilerentzat, eta Espainiako Estatu osoan 8 milioi baino gehiagoko lagunentzat, egoera oso ahuletan bizi direnentzat.

2.- Pentsiodun ugari ari dira audifonoak erosten, ez dagokien gastua izanik

Milaka langilek egiten edo egin dute lan 80 dezibel baino zarata gehiagoekin, ondorioz entzumena galduz. Behin erretiratuta, beren burua ikusten dute komunikazioa eta harreman soziala mantentzeko audifonoak behar dituztela. Hori eragiten ari da askok eta askok beren aurrezki urriak gastatu egin behar izaten dituztela audiofonoak erosteko, epekako ordainketa-plan batekin, protesi edo audifono horiek gehiengoari doan eman beharko lizkiokeenean Lan-istripuen Mutualitateak 

2007ko urtarrilaren ondoren lesio iraunkorrengatik kalte-ordaina kobratu zutenek Hipoakusia edo gorreria profesionalagatik, eskubidea dute entzumen-protesiak izateko dagokien Mutuari eskatuz. Gogor egiten badu Mutuak tematu, langileei dagokien eskubidea baita. 

Eskubide hori ez dutenak 2007a baino lehen Hipoakusiagatik baremoen kalte-ordaina jaso zutenak dira, Gizarte Segurantzak lan gaixotasunak kudeatzen baitzituen. GSk ez du audifonorik ematen. Era berean, asko dira 80 dezibeliotik gorako zaratak jasan dituzten langileak eta entzumen-galera Osasun Prebentzio Zerbitzuen azterketa medikoan antzemanda, baina mediku horiek isildu egin dira edo ez dute jokatu 2006/1299 Errege Dekretuak eskatzen duen moduan. Hori lan-lesioak ezkutatzeko iruzurra da eta bere errekonozimendu profesionala oztopatzea eta Mutualitatearen kontura kobratu ahal da kalte-ordain bat, 2.156 € eta 4.289 € artekoa, eta audifonoak hornitzea beharrezkoa denean.

Garrantzizkoa da erretiro partzialean edo erretiratzear daudenek beren entzumen-egoera berrikustea, maiztasun akutuetan edo elkarrizketetan galerak nabaritzen badituzte. Eta hala bada, Mutualitateari gaixotasun profesionalagatik kalte-ordaina eskatzea, erretiroa hartu ondoren, kalte-ordaina jasotzeko eta doako audiofonoak izateko eskubidea galtzen da-eta. 

Onartezina da Prebentzio Zerbitzuetako medikuek legea ez betetzea, lesioa ezkutatzen saiatuz. Zarataren aurkako prebentzioari iruzur egiteaz gain, kaltetuei kalte-ordainak eta audifonoak ukatzeaz aparte, beste batzuk gaixotzen edo arrazoi beragatik sufritzen laguntzen du. OSALANen eta gizartearen aurrean salatu behar dira lesioak ezkutatzen dituzten medikuak, bai lan istripuak zein gaixotasun profesionalak.

3.- Hasiera zirraragarria Bergaratik abiatu zen martxa pentsiodunean 

Joan den astean jaso genituen agur eta harrera hunkigarrietako batzuk, Bizkaiko Pentsiodunen Martxan Galdakaon eta Durangon. Beste horrenbeste gertatu zen Gipuzkoako Martxaren hasieran Bergaran, Maite Aristegik prestatu eta abestutako bertso batzuekin. Hona hemen:

4.- EHPMaren azken mobilizazioen balorazioa eta ekimen berriak

Ekainaren 1ean, EHPM-MPEHko koordinadoraren 55. bilera egin zen, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako ordezkariekin. 

Egindako azken mobilizazioen balantzea. Bereziki maiatzaren 22an abiatu ziren Bizkaiko eta Gipuzkoako pentsiodunen martxak, Bilbotik zein Bergaratik, nola hilaren 23an Arabakoa, Aguraindik, horien arrakasta nabarmendu zen, manifestazio jendetsuarekin Gasteizen amaitu zirenak, hilaren 25ean, Euskal Autonomia Erkidegoko Legebiltzarraren aurrean. Manifestazio pentsioduna izan zen, antzeko diseinuaz beste batzuetan baino jende gehiago bildu zuena. 

Arabako hiriburuko mobilizazioaren dimentsio bera gabe, Madrilen ere egin zen kontzentrazio pentsiodunaren balorazio positiboa, egun horretan bertan -hilaren 25ean-, Diputatuen Kongresuaren aurrean, EHPMaren ordezkaritzaz eta beste herri batzuetako pentsiodunen plataforma eta mugimenduekin batera. Eta hurrengo astelehenean, hilaren 29an, pentsiodun nafarrek egindako manifestazioak Tafallan eta Iruñean, azken hiri honetan ere Nafarroako Parlamentuaren aurrean. 

Ondorio gisa, nabarmendu zen parte-hartze mailak eta, bereziki, Euskal Autonomia Erkidegoan igaro ziren herrietako harrerak. Martxek argi eta garbi erakusten dute Euskal Herriko Pentsionisten Mugimenduaren aitorpen eta oihartzuna eta ez bakarrik pentsiodunak astero kalean egoteagatik, ekimen bateragile eta pluralekin, baizik eta denontzako pentsio publiko eta duinak eskatzeagatik, zeinek gobernatzen duen edozein dela ere. 

Era berean, agerian jarri zen zein indar eta erreferentzia sozial lortu duen pentsiodunen artean 1.080€ko gutxieneko pentsioa eskatzea, bestelako eskaerak ahaztu gabe: pentsioak eta soldatak benetako igoerarekin eguneratzea, bizitzaren kostuaren arabera; zor dizkiguten atzeraeraginen itzultzea, KPIaren arabera; genero-arrakala desagerraraztea; aurre-erretiratuei koefiziente murriztaileak kentzea, 40 urtetik gorako kotizazioa dutenena…

Ekimen berriak 

Uda atarian gaude eta hauteskunde orokorren kanpainan murgilduta, uztailaren 23an amaituko dena. Bertan, ziurrenik, pentsioak, soldatak, osasun publikoa eta beste arazo edo behar sozial batzuk ez dira lehen lerroan izango. Baina Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua ez dago prest etena egiteko, edo arazo horiek agenda politikotik at uzteko. Horregatik, egoera horrek ezartzen dizkigun mugak gorabehera, ekimenak sortzen jarraituko dugu. 

Gasteizko Legebiltzarra osatzen duten alderdiei interpelazioa egitea. Maiatzaren 25a baino lehen gure ponentzia helarazi genien, 1.080€ko gutxieneko pentsioa osatzeko arrazoiak-eta defendatuz, kopuru hori baino txikiagoko pentsio kontributiboa duten erretiratuentzat eta alargunentzat. Duela egun batzuk eskaera bat aurkeztu zaie gai horri heltzeko Gizarte Gaietako Batzordearen aurrean, azkar heldu behar zaiolako gai horri.

Interpelazioa eta zuzeneko elkarrizketa Urkullu lehendakariarekin. Horri ere egun hauetan interpelazio-eskaera edo zuzeneko bilera bat eskatu zaio. Hala egin dugu Urkullu jauna Eusko Jaurlaritzako lehendakaria baita, oinarrizko arduraduna Eusko Legebiltzarrak 1.080€ko gutxieneko pentsioaren osagarria aitortzea eta onartzea, babesten duten alderdi politikoen laguntzarekin, gero Gobernu honek aplikatzeko.

Diputatuen Kongresuko alderdi politiko guztiei deia, VOXi izan ezik. Denak ez badira, une honetan Diputatuen Kongresuko alderdi politiko asko izango dira U23ko hauteskunde orokorren ondoren. Beste gauza da nortzuek osatuko duten hurrengo Gobernua. Hala ere, EHPMak, gainerako Estatuko plataformekin batera, eta gainerako komunitateetako pentsiodunen mugimenduek hainbat ekimen unitario eta koordinatu kalean bultzatzen ari garenok idazki bat bidaliko diegu alderdi guztiei: 1.080€ko gutxieneko pentsioa eta gainerako aldarrikapenak defendatzeko konpromisoa hartzea, nahiz eta jadanik maiatzaren 25ean helarazi genien, Diputatuen Kongresuaren egoitzaren aurrean egin genuen kontzentrazioan. 

Baina ez gara geratuko besoak gurutzatuta beraien agerraldietako erantzunen zain. Ekainean, gure astelehenetako elkarretaratzeekin jarraituko dugu edo beste ekimen batzuk egingo dira, herri askotan uztailean ere bai, behin eta berriz azpimarratuz gure eskaerak eta hauek premiaz artatuak izateko beharra, luzamendurik gabe. Era berean, uztailaren 23a baino lehenago beste mobilizazio adierazgarria bultzatuko dugu, gure eskaerei oihartzun sozial handiagoa ematen saiatuz. 

Baina ez dira hemen amaitzen U23 arte egingo ditugun mobilizazioak eta ekimenak. Beste ekimen batzuk lantzen eta prestatzen ari dira, eta hurrengo “Albiste eta Informazioak…” horien berri emango ditugu, berriro gogoraraziz: “Gobernuan Edonor egonda, Pentsioak defendatuko ditugu!”

5.- 20 urteko espetxe-zigorra eskatzea Tubacexeko 7 langilerentzat eta Aiaraldeko bizilagunentzat

Tubacexeko langileek, Aiaraldea eskualdeko eta Hego Euskal Herriko beste herri batzuetako herritar gehienen babesarekin eta elkartasunarekin, greba luzea egin zuten, kalean ekimen ugari eginez, langileen eta herritarren duintasunaren adibide izugarria emanez, justifikatu gabe zeuden kaleratze masiboak eragozteko, besterik gabe.

Arrazoi osoa zuten argudiatzen zutenean egoera koiunturala zela enpresa igarotzen ari zena, eta haren zuzendaritzak plantilla nabarmen murriztea beste helbururik ez zuela, aurrerantzean etekinak hobetu eta handitzeko. Eta gertatu denak arrazoi osoa eman diete; izan ere, aurreikusitako kaleratzerik gabe, Tubacex berehala hasi zen suspertzen, onura handiak izaten ari da, eta zenbat eta eskari multzoa saneatu batekin.

Langileek, greba oso luze baten prezioa jasateaz gain, lan kontzesio garrantzitsuak egin behar izan zituzten kaleratuak berriz hartzeko. Eta ez hori bakarrik, errepresio oso gogorra jasan zuten Lakuako Gobernua buru zuen Ertzaintzaren aurrean, une oro enpresa babesten aritu baitzen. Errepresio horrek bere horretan jarraitzen du, eta 20 urteko espetxe-zigorra eskatzen du Tubacexeko zazpi langilerentzat eta Aiaraldeko bizilagunentzat, greban eta kaleko mobilizazioetan parte hartu baitzuten. Ez dago eskubiderik! Ezin ditugu epaitu! Askatasuna eta absoluzio osoa haientzat guztientzat!

Datorren igandean, hilak 11, eguerdiko 12:00etan, Laudioko Tubacex lantegiaren aurrean langile eta herritar agerraldia egingo da errepresio eta zigor hori salatzeko. Errepresio eta zigor horren helburua langileak eta haiei elkartasuna adierazten dietenak ikaratzea eta kaleratzeen aurka duintasunez borrokatu nahi duen orori beldurra sartzea baino ez da. Aiaraldeko eta Euskal Herri osoko pentsiodunen mugimenduak gure babes eta elkartasun osoa adierazten diegu epaituak izango diren errepresaliatuei, Tubacexeko langile guztiei eta Aiaraldeko bizilagunei. Igandeko agerraldian eta elkarretaratzean egongo gara.

6.- Pentsioen erreforma Frantziako Estatuan: Macron parapetatua etengabeko estatu-kolpearen ondoren

Horrela kalifikatu zuen bere garaian Fransçois Miterrandek De Gaullek ezarritako V. Errepublikaren konstituzioa. Arrazoia argia zen, konstituzio honek baditu nahikoa artikulu Gobernua estu dagoenean Legebiltzarraren kontroletik libratu eta bere irizpidea modu autoritarioan ezartzeko. Horrela atera zuen aurrera Macronek pentsioen erreforma (40.3 artikulua aplikatuz), eta era berean eragotzi du ostegunean Batzar Nazionalak erretiro-adina 64 urtera luzatzea baliogabetzea bozkatzea (40. artikulua aplikatuz). Bi kasuetan arrazoia argia zen: gobernuak galtzeko aukera guztiak zituen, izan ere, erreformari uko egitearen legitimitate soziala hain da indartsua, non gobernuak ez duen bermerik bere politika aurrera ateratzeko behar diren botoak lortzeko.

Eta hori guztia, nahiz eta joan den astearteko mobilizazioa ez izan hain indartsua (sindikatuen arabera, milioi bat pertsona inguru kalean) aurreko egunetan baino (azkena, Maiatzaren 1ean, 2,5 milioi pertsona mobilizatzen ari zirela). Arrazoia argia da: mobilizazio hori urtarrilaren 19an hasitako zikloaren azkena zela uste zen. Mobilizatutako pertsonen kopuruarekin kontrastean, astearteko mobilizazioek bi gauza adierazi zituzten: lehena, inor ez dagoela prest besoak jaisteko eta urtarrilaren 19an ireki zen krisi sozialaren giroak irekita jarraitzen duela, nahiz eta beste gai eta mobilizazio batzuen inguruan ere hitz egingo duen, duela hilabete batzuk pentsaezinak ziren enpresetako borrokekin; eta, bigarrenik, gobernuaren krisi politikoa larria dela eta isolamendu politiko eta sozialak erantzunari arnasa ematen diola. Horren adibide da urtarrilaren 19az geroztik izandako mobilizazioak ez direla alferrikakoak izan.