Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko ekainak 17
1.- Martxa Ezkerraldean, baliabide publikoak eta zaintza duinak defendatzeko
Gaur, larunbata, ekainaren 17an, 12:00etan, martxa bat egingo da zerbitzu publikoak eta zaintza duinak izatearen alde, Sestaotik abiatu eta Santurtzin amaituko dena. Kolektibo sozial anitzek eta sindikatu askok babestutako ekimen bateratu eta plurala da, Ezkerraldeko eta Meatzaldeko pentsiodunen mugimenduak ere babestua.
Haren helburu nagusia da zaintza- eta gizarte-sistema bat salatzea, sakonean bidegabea eta jasanezina dena. Baliabide publikoen pribatizazioak, murrizketa sozialek, lan- eta bizi-baldintzen prekarizazioak eta aberastasuna gutxi batzuengan pilatzeak eragozten ditu Ezkerraldean lan egiteko zein ikasteko eta, batez ere, bizitzeko gutxieneko baldintza duinak.
Deialdian azpimarratzen dute etengabeko mobilizazio indartsua ezinbestekoa dela jasaten ari diren egoera zailari buelta emateko. Politika fiskala lortzeko, aberastasunaren banaketa eta baliabide nahikoak sortu zein baliabide publikoen ustiapeneaz pribatizazioarekin amaitzeko. Erosketa-saskiaren igoera itzela geldiarazteko (iazko maiatzetik aurtengora %12a), eta gastu militarrak kentzeko. Lan-, soldata- eta bizi-baldintza duinak pertsona guztientzat exijitzeko; pentsio duinak; etxebizitza izateko eskubidea. Osasun-sistema publikoa eta kalitatekoa nola zaintza sistema publiko eta komunitarioa. Azkenik, bat egiten dute Mugimendu feministak aurtengo udazkenerako egin duen deia greba feminista orokorrerako.
Greba parte hartzailea eta adoretsua izatea espero dute, urtero egiten diren beste batzuk bezala, bete beharreko eskaera eta premia larrienen alde eta, zoritxarrez, Ezkerraldea behin eta berriro nolabaiteko marjinazio-egoeran mantentzen delarik.
2.- Uribe Kostako (Bizkaia) Pentsiodunen Mugimenduaren erakusketa ibiltaria
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren V. urteurrena dela eta, Uribe Kostako lagunek erakusketa ibiltari bat jarri zuten martxan pasa den maiatzean, argazki eta kartelez osaturik. Eskualdeko eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua 2018ko urtarrilean hasi zen lanean, eta bultzatutako mobilizazio eta ekimen nabarmenenak jasotzen ditu erakusketak. Mugimendu baten erretratu bizia da, indartsu eta duintasunez mantentzen dena pentsio publiko eta duinen defentsan, gaurko eta etorkizunerako. Era berean, erakusketarekin batera, horren azalpena duen manifestu bat, lortu ditugunak eta, batez ere, oraindik egiteke daudenak.
Maiatzaren 8an Erandion ekin zion ibilbideari, eta hilaren 21era arte egon zen ikusgai jubilatuen zentroetan -Astrabudua eta Altxaga-. Ondoren, astebeteko-edo Berango eta Leioako herrietan egon da: plazetan jarri da (normalean jubilatuak biltzen direnetan), kultur etxeetan eta jubilatuen beste zentro batzuetan, Leioakoan edo Lamiakoan adibidez. Datozen egunetan Sopelara joango da. Eta uztaileko lehen hamabostaldia Plentzia eta Gorlizko herrietara eramango da, herri horietako hondartzetara joaten den jendeak ere ezagutzeko. Irailean Sopelara itzuliko da.
Ez da erakargarritasun handiko erakusketa ibiltaria. Baina aukera ematen du pentsiodun eta jubilatu askok ezagutu dezaten eta Uribe Kostako Mugimendua ezagunagoa eta aintzatetsia izan dadin.
3.- Euskal lurretan pentsiodunen ekimenak, Tourraren hasiera dela-eta
Uribe Kostako Pentsiodunen Mugimenduak ekimen bat antolatu nahi du Tourreko uztailaren 1eko etapan, Berangotik igarotzean, beren eskariei eta eskualdeko Pentsiodunen Mugimenduari ikusgarritasuna emateko. Beste herri batzuetan ere antzeko ekimenak planteatzen ari dira, bai herrietatik igarotzean zein nolabaiteko ikusgarritasuna duten lekuetatik egiterakoan. Guztietan aurreikusten da 1.080€ko petoak jantzita eta mugimenduaren adierazgarri diren banderak zein zapiak. Aukera ona da, beste mugimendu sozial batzuek egingo duten legez, kalean bistaratzeko interes handiko eskaera sozialak daudela, “Le Tour”az gain.
4.- Elkarretaratzea Bilboko Justizia Jauregiaren aurrean, zahartzaroko abusuen eta tratu txarren kontzientzia hartzeko munduko egunean
Ekainaren 15a zahartzaroko abusuen eta tratu txarren kontzientzia hartzeko munduko eguna izendatu zuen Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiak 2011n, eta, horren bidez, adineko pertsonei eragiten dien arazo larri bat dagoela adierazi zuen.
Hori dela eta, herenegun, hilaren 15ean, 150 pertsona inguruk elkarretaratzea egin zuten Bilboko Justizia Jauregiaren aurrean, Babestu eta Zaintza Babesten egoiliarren senideen elkarteek deituta, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren eta Amnistia Internazionalaren babesarekin. Era berean, egoitzetako langile talde batek ere parte hartu zuen elkarretaratzean.
Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) adierazi du adinekoen aurkako tratu txarrak indarkeria mota ezkutu eta ezezagunenetako bat direla. Indarkeria hori giza eskubideen urraketa da, eta tratu txar fisikoa, sexuala, psikologikoa edo emozionala barne hartzen ditu; indarkeria hori desberdintasun ekonomiko edo materialetan, abandonuan, zabarkerian eta duintasunaren eta errespetu faltaren kalte larrian ere adierazten da.
Babestu elkarteak kontzentrazioan banatutako manifestuan, gizarte zahartua garela nabarmentzen da. Kalkuluen arabera, Bizkaian, 2050ean, 65 urtetik gorako biztanleak %37,4 izango dira, eta %42 80 urtetik gorakoak. Pertsona askok zaintzaren beharra izango dute, ez bakarrik beren etxeetan, baita egoitzetan ere, eta horrek erakundeen arteko tratu txarrei buruz hitz egitera garamatza. Eta gogorarazten da Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) konfinamendu orokorrean hildako egoiliarren %62,5 ez zela ospitalera bideratu, eta mendekotasuna duten pertsona egoiliarrei ukatu egin zitzaiela senideen aurrez aurreko bisitak egitea.
Azpimarratu da, halaber, adineko egoiliarrek jasandako arazo larriek ikerketa sakonak eskatzen zituztela fiskaltza eskudunen aldetik, haien betebeharretako bat adinekoen eta desgaitasunen bat duten pertsonen defentsa baita. Eta salatu da Fiskaltzak tratu txarren prebentzio onena salaketa dela dioen arren, ez diola mesederik egiten, pandemian zehar erakunde politikoekin eta egoitzetako patronalekin ia bat egin duelako. Horren adibide da Babestu elkarteak pandemiaren lehen olatuan Bizkaiko Fiskaltzaren aurrean aurkeztu zituen 18 kasu dokumentatuetatik artxibatu egin zirela, familiei eta haien ordezkariei entzun gabe, Hego Euskal Herriko eta Estatuko gainerako lurraldeetan egin ez zen bezala.
Elkarretaratzean, Babestu elkarteko hiru emakume ordezkariz gain, egoitzetako langile batek eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkari batek ere hartu zuten hitza. Lehenengoak egoitzetako langileek pairatzen duten egoera eta egoiliarrei kalitatezko arreta emateko zailtasunak salatu zituen, eta nabarmendu zuen egoiliarren senitartekoek eta langileek elkarrekin eta koordinatuta borrokatzeko interesa dutela, adinekoen arreta eta langileen lan-baldintzak hobetzeko. Lankide pentsiodunak azpimarratu zuen euskal pentsiodunen mugimenduak Babestu eta Zaintza Babesten ekimenak babesten ditugula eta harreman estuan lan egiten dugula egoiliarren senideen elkarte horiekin, eta, aldi berean, gogorarazi zuen, oro har, pentsiodunok adinekoak garela, eta inork baino interes handiagoa dugula gure zaintza, egoitza eta zerbitzu soziosanitario publiko eta kalitatezkoak izateko.
5.- Zazpi Tubacex-eko langile eta Aiaraldeko bizilagunentzat 20 urte baino gehiagoko espetxe-zigor eskaeren aurrean elkartasuna eta salaketa
Igandean Tubacex-eko eta Aiaraldeko beste enpresa batzuetako mila langile, Eskualdeko bizilagunek eta pentsiodunek lagunduta, elkarretaratzea egin zuten enpresako atean, Laudion. Elkartasuna eta 7 langileri babesa adierazteko egin zen, 20 urtetik gorako eskaerak batzen dituzten epaiketei aurre egin beharko dieten langileek, kaleratzeen aurkako greba historikoari lotutako protestetan parte hartzeagatik.
Tubacexeko greba horrekin lotutako lehen epaiketa joan den abenduan izan zen. Hain zuzen Tubacex-eko Aintzane Mendia langilearen aurka. Akusatua, “agintaritzaren aurkako atentatu”az, absolbitu egin zuten azkenean. Igandeko elkarretaratzean inputatutako beste lankide batekin batera, polizia-muntaia eta langileen kriminalizazioa salatu zuten eta greban parte hartu zutenei elkartasuna adierazi zieten.
Ostegunean beste epaiketa bat izan zen Gasteizen. Salatua Tubacex-eko langile bat da, Fiskaltzak 21 hilabeteko espetxe-zigorra eskatzen du 2021eko otsailaren 23an Laudioko fabrikaren aurrean protestetan parte hartzeagatik. Lantegiko eta Aiaraldeko lankideek, bai eta Gasteizko pentsiodunek, epaitegiaren sarreran babestu zuten.
Beste hiru gaztek, Aiaraldeko beste enpresetako langileek, bakoitzak aurre egin beharko dio 4 urte eta 7 hilabeteko espetxe zigorraren eskaerari; eta Tubacexeko bi langile gehiago epaituak izateko zain daude.
Salaketa horiek guztiak alde bakarreko txostenetan soilik oinarritzen dira, Ertzaintzak kontrastaturik gabe egindakoak, oso eginkizun errepresibo nabarmena izan zutenean greba osoan zehar eta langileen aldeko manifestazioetan. Hori guztia Lakuako Gobernuko Herrizaingo Saileko Agintaritzapean, zeinek une oro enpresaren interesak defendatzen zituen langileen aurrean. Gainera gogoratu behar da mendekuzko epaiketa eta espetxe-eskaera horien aurretik isunak edo, Mozal Legea aplikatuz, jarritako zigor ekonomikoak ere egon zirela Laudioko Udaltzaingoa eta Ertzaintzaren aldetik.
6.- Michelinen borrokan ari diren langileek Gasteizen jaso duten ezusteko babes hunkigarria
Noticias de Alavak asteazkenean argitaratu zuenez, Arabako Pentsiodunen Mugimenduak (APM) Michelingo langileen borrokari emandako babesa ustekabeko babes eta esker on hunkigarri gisa jaso zuten langile askok. Atzo, ostiral arratsaldean, amaitu zen Michelingo zuzendaritzak ezarritako epea, lantegiko 3.500 langileek azken eskaintza onartu edo ez erabakitzeko. APMk bidalitako gutunean honako hau jasotzen zen:
Michelingo langileei. Arabako Pentsiodunen Mugimenduak elkartasuna adierazi nahi die soldatetan eta lan-baldintzetan zuen eskaerak defendatzeko egiten ari zareten borrokari. Multinazional intransigente bat duzue aurrean, oso arau zailak ezartzen dituena bizitza duina garatzeko enpresan.
Pentsiodun garen aldetik, argi dugu soldatetan, berdintasunean, lan-osasunean, ordutegietan eta egutegietan baldintza onak lortzearen aldeko borroka dela pentsio duinen eta osasun-baldintza onen oinarria.
Gure kontsignak argiak dira. Soldata eta enplegu duinak, pentsio duinak. Horrela, atzerapausorik ez, borroka hau irabazi egingo dugu. Borroka da bide bakarra.
7.- EHPMaren ordezkaritza, Gaztela eta Leongo COESPE pentsiodunen topaketan
Atzo, ostiral 16a, Valladoliden ospatu zen Gaztela-Leongo COESPE. Gonbidatu gisa, Euskal Herriko Mugimenduko ordezkaritza bat (EHPM). Bileraren gai nagusia: gutxieneko pentsioen egoera eta azterketa. Bi lan-taldetan antolatu zen, halaber, hainbat jarduera-proposamen eta komunikazio-estrategiaz ere arduratuak. Ondoren ideiak eta proposamenak bateratu ziren.
Gobernua osatzen duenak osatzen duenari eskatu beharreko gutxieneko pentsioa 1.080€koa aitortzea eta defendatzea erdigunea izan zen. Eskaera horren garrantzia azpimarratzekoa da, beste eskaerei kalte egin gabe, gaur egun EHPMak onartu eta bultzatzen ari dena, Estatuko gainerako herri eta erkidegoko pentsiodunen plataforma eta mugimenduekin batera.
EHPMko ordezkaritzak azaldu zuenez, Gobernu zentralari eskatzen dion 1.080€ko gutxieneko pentsioaz gain, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) eta Nafarroako erakunde eta gobernuentzat gutxieneko pentsioak 1.080€ra osatzeko eskatu die. Izan ere, borondate politikoa badute, egin dezakete eta ez du balio esatea pentsioen edo horien osagarrien auzia Madrilen mende dagoela soil-soilik.
Hego Euskal Herriko proposamenak eta esperientziak zabaltzen edo imitatzen saiatzea ez da erraza, hots 1.080€ko gutxieneko pentsioarena edo diru-sarrerak bermatzeko errenten osagarria, Estatuko beste Herri edo Erkidego batzuetan; izan ere, baldintza sozialak, ekonomikoak eta politikoak desberdinak dira eta, oro har, konplikatuagoak. Hala ere, eztabaida aberatsa eta esperientzien trukea izan zen, baita Herri edo Erkidego bakoitzean Pentsiodunen Mugimendua errotzeko garrantzia azpimarratu, bakoitzak beren arazoen konponbideak bere erakundeei eskatzeko edo exijitzeko.
8.- Uda iristear eta osasun-arretako arazoak areagotzen hasi dira
Klasiko bat da oporraldietan eta, bereziki, udako hilabeteetan. Osakidetzak osasun-arretako zerbitzuak murrizten ditu, ohiko argudioa erabilita: eskaria “gutxitu” egiten da, baina etengabe aitortzen du ez dagoela osasun-langilerik nahikoa atsedenaldietan edo oporraldietan plantillak ordezkatzeko. Baina egoera onartzeak ez darama planifikatzera eta neurri eraginkorrak hartzera, ezta horretarako borondate politikorik ere.
Aspalditik salatzen den bezala, protesta-mobilizazio ugarirekin negoziazioak eta konponbideak eskatzen dituzte sindikatu eta herri ekimenek, Osakidetzaren arazoa egiturazkoa dela, planifikazio faltarekin edota plantillen urritasun eta murrizketarekin: prekarietatea, soldata txarrak eta lan-baldintza eskasak. Gotzone Sagardui berak onartzen du gutxienez 200 familia-mediku falta direla, eta hori erizainen eta bestelako zerbitzuen eskasia kontuan izan barik. Hori bai, hainbat faktore “optimizatzeko” pribatizatu egin behar dira zerbitzuak eta behar zehatz batzuk.
Txagorritxuk eta Santiagok 92 ohe alboratuko dituzte udan
Joan den asteko ostegunean jakinarazi zen Arabako Unibertsitateko Ospitale (AUO), Txagorritxu eta Santiago ospitaleetan 92 ohe kenduko zirela udan. Halaber, Gasteizko 15 anbulatorioetatik 14tan itxiko dela 17:00etan, uztailetik irailera bitarteko aste desberdinetan. Baita Alde Zaharrekoa eta Olarizukoa ere egun batzuetan goizez bakarrik irekiko direla. Arazo hori areagotu egingo da gehiago landa guneetan, iaz Arabako Lautadan gertatu zen bezala.
Ekainaren 8an ere, Gasteizko Legebiltzarrean, EAJk eta PSEk ezezkoa eman zioten EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk eskatutako transakzio-zuzenketa. Etengabeko Arreta Guneak (EAG) indartzea proposatzen zuten, haien funtzioa balioesteko eta herritarrei begira Osakidetzaren barruan duten eginkizuna gauzatzeko, Ospitaleko larrialdiak eta Lehen Mailako Arreta ez kargatzeko.
EAGen itxiera-prozesu etengabea kritikatu zuten, “Erizaintzako langileak mediku lanak egitera behartuak, leku batzuetan erizain bakarra dagoelarik beste bat ezartzen da seguruago egoteko, edo gaixoa beste EAG batera bideratu kontrastea egitera, edo pazienteari medikua dagoen ordutegian joateko esaten zaio”. Era berean nabarmendu zuten lan- eta soldata-baldintzak erakargarriak izan behar zirela EAGetan lan egiten duten profesionalentzat.
Ezjakintasun eta larderiazko erantzun batean, Itxaso Berrojalbiz EAJko legebiltzarkideak zera ausartu zen adieraztera: “Talde politiko batzuentzat badirudi arazo bat dela Etengabeko Arretako Guneetan (EAG) Erizaintzako langileak egotea. Guretzat ez da hala”.
Euskadiko Medikuen Sindikatuak berak ere iragarri du demanda jarriko diola Osakidetzari poltsikoko eskuliburu bat egiteagatik, Erizaintzako langileek gaixotasun diagnostiko eta pronostikorako trebetasunak modu espres batean eskuratzeko, mediku bat ez dagoen zentroetan.
Erkidegoko hiru lurraldeetan datozen egun edo asteetan ezagutuko ditugu ordutegiak murrizteko eta gutxitzeko aurreikusitako planak EAEan, Osakidetzak aginduta udako hilabeteetarako, EAGetan, osasun-zentroetan eta ospitaleetan.
Murrizketa eta gutxitze horiek salatzeko, ostiralean -hilak 9-, Barakaldoko Osasun Publikoko Defentsaren aldeko Plataformak (BOPDP) 100 pertsona baino gehiago bildu zituen kontzentrazio baten La Paz-Gurutzeta Osasun Zentroaren aurrean. Era berean, Bilboko Auzo Elkarteek ostegun 15ean elkarretaratzeak deitu zituzten berriro Bizkaiko hiriburuko anbulatorioen aurrean eta ehundaka pertsonak parte hartu zuten Osasun Publikoaren defentsan, Lehen Mailako Arreta indartzeko, itxaron-zerrendak murrizteko eta aurrez aurreko arreta eskatzeko.
9.- Navarrabiomed defendatzeko osasun ikerketa publikoko zentroa Nafarroan
Miguel Servet Fundazioko enpresa-batzordeak, Navarrabiomed osasun-ikerketa publikoko zentroaren jarduera kudeatzen duenak, osasun-ikerketa publikoa Idisna unibertsitate pribatuari lotuta kudeatzeko prozesua salatzen du.
Navarrabiomeden lan egiten duten zientzialariak hilaren 8an atera ziren egoitzako atearen aurrera, Miguel Servet fundazio publikoak osasun-ikerketa modu publikoan kudeatzen jarrai dezan defendatzeko, eta ikerketa hori interes pribatuko Idionara ez desbideratzea, hori baita lanpostuak mantentzea, gastu publikoa handitzea eta, horrela, osasun-ikerketa publikoaren kontrola zerbitzu publiko gisa mantentzea bermatzeko modu bakarra.
Miguel Servet Fundazioak kanpoko aholkulariei eskatutako bi txostenen arabera, ez da komeni Idionak kudeatzea proiektuak, saiakuntza klinikoak eta berrikuntzaren eta teknologiaren transferentziaren kudeaketa.
Baina Osasun Saila eta Nafarroako Ospitalea, Gobernuaren oniritziarekin, saiakuntza publikoak eta nazioarteko proiektuak ere Idisnak kudea ditzan bultzatzen ari dira. Osasun publikoaren pribatizazioak bultzatzeko prozesu baten parte da, eta ez bere azpiegituretan, ikerketa zerbitzu integraletan eta herritar guztientzako kalitatezko arretan, baita bere plantillen lan baldintzak handitzeko eta hobetzeko prozesuan ere.