Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko maiatzak 20

1.- Apirilean, urte arteko inflazio-tasa %4,1 izan zen, eta erosketa-saskiaren %12,9 

Espainiako estatu osoko urte arteko inflazio-tasa %4,1 izan da apirilean, martxoan baino sei hamarren gehiago. Oinarrizko elikagaien prezio igoera zertxobait apaldu da, baina oraindik ere izugarri altua da: %12,9 

Inflazioa eta erosketa-saskiaren prezio igoerari buruzko datu horiek oso aldaketa gutxiz parekoa da Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan. Ia inor ez da ausartzen baieztatzera urte honetan indize horiek hobetu egingo direla, hau da interes-tasak gutxitu edo ez handitzea, ezta Europako Banku Zentralak ere, bere interes tasen igoera-politikarekin.

Eskandalagarria da agintari ekonomiko eta politiko handienek egoera ekonomiko eta sozialaren bilakaera positiboa saldu nahi izatea, azpiko inflazio-tasaren moderazioaz eta elikagaien prezioen tasaz, elikagaiena oraindik ere %13 inguru direlarik. Badirudi pozik daudela, izan ere, duela gutxi %15 pasatxokoa zen. 

Arazo larria da, kontuan izanda gertatzen ari den igoera eskandalagarria metatzen dela, duela bi urte baino gehixeago ezagutu izan dugunaz, aldi horretan iadanik %25etik gorakoa izanda. Zenbat igo dira azken bi urte hauetan jasotako pentsioak eta soldatak igoera horiek arintzen edo orekatzen saiatzeko, oinarrizko produktuak pertsonen edo langile familien, zein pentsiodunen funtsezko gastua osatzen dutenak? Pentsioen portzentajezko igoera metatua %11,1ean kokatzen da, eta langile askorena ezta hori ere. Halan eta guzti Enpleguari buruzko Akordio berrian CEOEk eta CEPYMEk gehi CCOO eta UGT sindikatuek sinatuta bere horretan utzi da, eta ezta 2022ko negoziazio kolektiboan ere ez dute gomendatzen soldaten erosahalmenean galdutako 5 puntu baino gehiago berreskuratzea. 

Eta gogoratu behar da EAEn zein Nafarroan 219.000 pertsona inguru direla 1.080 €tik beherako pentsioak (edota askoz gutxiago) jasotzen dituzten pentsiodunak. Nola aurre egin daiteke hain pentsio baxuekin, hain eskandaluzko igoera elikagaien oinarrizko prezioetan? 

Multinazionalak, enpresa handiak eta bankuak inflazioaren eta oinarrizko elikagaien igoeraren erantzule nagusiak direnean eta, ondorioz, haien onurak biderkatzen ari direnean, ez dago beste neurririk prezioen igoera horren aurka agertzea baino, mugak jarriz eta beren mozkinengatik zerga gehiago ordainaraziz. Hortik jendarte gastuetarako dirua egongo zen; gainera zeregin hauek gobernuei zein erakunde politikoei dagozkie, are gehiago bere burua aurrerakoi gisa definitzen edo deklaratzen dutenean.

2.- Joan den larunbatean 5.000 pentsiodun baino gehiago atera ginen kalera, 

Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan

Babes mediatiko eskasarekin eta 25a amaituko duen hauteskunde-kanpainan murgildurik, ez zen batere erraza jende asko mugiaraztea. Hala eta guztiz ere, Bilboko, Donostiako, Gasteizko eta Iruñeko Pentsiodunen Mugimenduak deituta Euskal Herrian 5.000 pertsona baino gehiago bildu ginen, gehienak pentsiodunak. Hauteskunde-kanpainek eta horietan izaten diren eztabaidek, oro har, espazio mediatikoak betetzen dituzte, mobilizazio eta protesta sozialak bigarren maila batean utziz, nahiz eta horiek diren gizartearen benetako arazoak adierazten dituztenak, batez ere sistema ekonomiko eta soziala gehien sufritzen dutenena, bereziki emakumeengan eta gazteengan eragina duten desberdintasunak. 

Une honetan, Diputatuen Kongresuan ordezkaritza duten alderdi politikoen mahai gainean daude martxoan onartutako Lege Dekretuari zuzenketa batzuk, pentsioen erreformaren bigarren zatia, baina ez dira oihartzun handirik izaten ari hauteskunde-eztabaidetan, edo oso gutxi. EAEko eta Estatuko gainerako herrietako pentsiodunen plataforma eta mugimenduentzat 1.080 €ko gutxieneko pentsioa lortzea, beste aldarrikapen batzuen artean, atzerapenik onartzen ez duen oinarrizko eskaria da. Horregatik, maiatzaren 13an mobilizatu ginen Madrili gutxieneko pentsio hori exijitzeko eta lortu arte jarraituko dugu.

3.- Eusko Legebiltzarrean EHPMaren txostena aurkeztua, gutxieneko pentsioak 1.080€ osatzeko osagarriaren gainean

Joan den astelehenean, hilak 15, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren ordezkaritza batek (EHPM) Eusko Legebiltzarrean entregatu genien talde politikoei txosten bat, 1.080 €ko osagarria defendatzeko. Hain zuzen gutxieneko kotizaziopeko pentsioak zein alarguntzakoak osatzeko. Gasteizko pentsiodunek babestu zuten kopuru handiaz MPEHren ordezkaritza Legebiltzarraren sarreran. 

Hauteskundeengatik Legebiltzarreko bilkurak etenda egon arren, Talde politikoek onartu egin zuten Legebiltzarreko sarreran aipatutako txostenaren aurkezpena bistaratzea.. Bertan izan ziren EAJ, EH Bildu, PSE-EE, Elkarrekin Podemos-IU alderdietako ordezkariak eta PP-Ciudadanos. 

Oso txosten zabala da, 46 orrialdekoa, eta bertan azaltzen eta arrazoitzen dira gutxieneko kotizaziopeko pentsioak osatzea zergatik den beharrezkoa eta posible. Bi elementu nabarmentzen dira: alde batetik, emakumeek funtsean jasotzen dituzte pentsio txikienak, bai izan zituzten gaizki ordaindutako lanak eta enpleguak, zein beren bizitzako aldi luzeak ‒kasu askotan, bizitza osoan‒ zaintza-lanetan aritu ziren; beste aldetik, berriz, gutxieneko kotizaziopeko pentsioak 1.080 €tan osatzeko kostuak 230 milioi euro inguru lirateke EAEn eta 60 milioi euro inguru Nafarroan. Kopuru horiek aurrekontuen %2 inguru dira.

4.- Bi greba egun eta mobilizazio arrakastatsu kalean, Osakidetzaren defentsan

Gutxieneko zerbitzu altuak ezartzeak, baita beharrezkoak direnak baino handiagoak ere, eragotzi egiten du Osakidetzako langile askok parte hartu ahal izatea deitutako grebetan. Hala ere, Osakidetzako sindikatuak pozik daude ostegunean lanera behartuta ez zeuden langileen %50ek greba egin zutelako, eta ehuneko hori %65era igo zen atzo, Lehen Arretan izan zuen eragin handiena. Eta, batez ere, are positiboago baloratu zituzten bi egunotan kalean egindako mobilizazioak eta aurrekoak, batez ere atzo eguerdian Bilbon, Donostian eta Gasteizen egindako manifestazioak. Manifestazio garrantzitsuak izan ziren, Osakidetzako eta hark pribatizatutako azpikontratatutako beste zerbitzu batzuetako langileen parte-hartzearekin. Era berean, herritarren beste pertsona eta kolektibo batzuen babesa izan zuten.

Gero eta nabarmenagoa da Osakidetzaren narriadurarekiko nazka. Plantilla-eskasia, %50etik gorako behin-behinekotasun-tasa handia, gehiegizko lan-gainkarga, erosteko ahalmenaren galerak, Lehen Arretaren ahultze progresiboa, itxaron-zerrenden luzapena eta aurrez aurreko arreta… Horrek guztiak langileen egoera okertzea dakar, eta gero eta atsekabe handiagoa, herritar gehienen osasun-prebentzio eta -arreta faltagatik.

Hala eta guztiz ere, Gotzone Sagarduik eta Lakuako Gobernuak beste alde batera begiratzen jarraitzen dute, eta dauden beharrizanei erantzuteko mediku profesionalen gabezian oinarritzeaz gain, sindikatuekin negoziazio kolektiborako blokeo politika bati eusten diote. Gure hauteskunde-kanpainaren esparruan, zenbait promesetara mugatzen dira, eta espero dute sektoreko sindikatuak eta langileak nekatu egingo direla protesta egiteaz eta ezer funtsezkorik ez aldatzeagatik zapuztuta egoteaz. Ez dute beste aukerarik uzten: ahalik eta batasunik handienarekin, ahalik eta babes handienarekin eta adostasun sozialarekin borrokatzen jarraitzea.

5.- Martxa eta mobilizazioa erritmo onean ari dira prestatzen Gasteizen.

Datorren astelehenean, 100 pentsiodun baino gehiagok hartuko dute parte Bilbotik (Bizkaia), Bergaratik (Gipuzkoa) eta Aguraindik (Araba) abiatuko diren hiru ibilaldietarako antolatutako ibilbide osoan. Eta beste asko etaparen bat edo kilometro batzuk egiteko elkartuko dira, abiatu edo igaroko diren herri edo inguruetan. Manifestarien kopuruaz eta herrietan jasotzen eta laguntzen dutenen kopuruaz gain, Gasteizko manifestaziora joateko autobusetan apuntatzen ari diren lankideen datuek ziurtatzen digute mobilizazio garrantzitsua izango dela Eusko Legebiltzarraren aurrean egingo dena.

Kronika hau idatzi genuenean, 15 autobus ia erabat osatzen ari dira mobilizazio-hitzordu horretara joateko. Izan ere, gure ustez garrantzitsua da hitzordu hori, Gasteizko Legebiltzarreko talde guztiek eta Urkullu buru duen gobernuak kontzientzia har dezaten gizarteak 1.080 euroko gutxieneko kotizaziopeko pentsioak 14 ordainsaritan osatzeko duen beharraz, eta pentsio horien aitorpena eta aplikazioa beren gain har dezaten, luzamendurik gabe.

GUZTIENTZAKO PENTSIO PUBLIKO DUINEN esloganarekin prestatu diren 2.000 peto berdeak. GUTXIENEKO PENTSIOA 1.080 EURO ERABILGARRI eta ia guztiak salduta daude. Asteleheneko elkarretaratzeetan pentsiodun asko agertu ziren petoak jantzita, eta harro eta duintasunez erakutsi zuten oinarrizko errebindikazioa, EAEko eta Nafarroako 219.000 pentsiodunentzat ezinbestekoa, eta horietatik gehienak miseriazko pentsioak gordinago pairatzen dituzten emakumeak dira. Bestalde, peto hori pentsiodun ibiltari-martxista guztien nortasun-ikurra izango da, eta Gasteizko manifestazioa modu masiboan koloreztatuko dugu.

Ibilaldiak egingo dituzten udalei 1.080 euroko gutxieneko pentsioa bere gain hartzeko eta horiei babesa emateko egindako eskaerek harrera ona izan dute dagoeneko hainbat udaletan, eta, beraz, alkate batzuek, eta batez ere alkate diren emakumeek, beren herrietatik igarotzean egiten dituzten harreretako batzuetan parte hartuko dute. Martxari animoak eta babesa emateko, ehunka pentsiodun bilduko dira martxen abialekuetan, eta Bilbo, Bergara eta Aguraingo kaleetan zehar oinez lagunduko ditugu, gutxienez herri bakoitzeko irteerara arte. Bilbon eta Bergaran astelehenean, hilak 22, abiatuko dira. Agurainen asteartean, hilak 23.

Gasteizko mobilizazio hori eta, batez ere, horren aurretik egingo diren ibilaldiak beste mugarri bat izango dira Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak duela 5 urte baino gehiagotik bultzatzen ari den mobilizazioen ibilbide luzean.

6.- Pobreak kriminalizatzea eta aberatsak babestea

Barakaldoko Pentsiodunen Mugimenduak, Berriotxoa gizarte-bazterkeriaren aurkako kolektiboarekin batera, manifestazioa egin zuen maiatzaren 8an, astelehenean, Herriko Plazatik Lanbideraino, pentsioen osagarria, Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta (DBE) eta enplegurako pizgarriak jasotzen dituzten pertsonek, batez ere emakumeek, jasaten duten zaintza eta kriminalizazioa salatzeko. Pobreziaren mugan dagoen edo hilaren amaierara iristeko zailtasunak dituen biztanleriaren sektore zabal baten gutxiespena eta kriminalizazioa.

Manifestazioa egin zuten salatzeko Lanbidek dagoeneko bidali duela Ertzaintza, agindu judizialik eta lege-babesik gabe, Barakaldoko 20 familia baino gehiagoren etxera. Familia horiek pentsioen osagarria edo diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dute, beren tresnak, armairuak, komunak eta abar berrikusteko. Erregistroetako batean, txosten negatiboa egin zuten, bainugelan hortzetako “bi” eskuila aurkitu zituztelako. Hori guztia, “zerbait” aurkitu diotela justifikatuz pertsona horiek DSBEa jasotzeko eskubidea  ukatzeko helburuarekin.

Pertsona behartsuenen eskubideen urraketa eta estigmatizazioa da, eta ez da beharrezkoa eta justifikaziorik gabea, jasotzaile horien arteko “iruzur” fiskala %0,3 baino txikiagoa baita, datu ofizialen arabera. Zaurgarritasun handia pairatzen duten pertsona gutxi batzuk beldurtzen dituzte, txiroenei edozein babes sozial kendu nahi dien eskuin eta eskuin muturraren kritiken aurrean euren burua zuritzen saiatzeko.

Hobe lukete Idoia Mendia sailburuak eta Lanbidek ofizioz jardutea DSBEaren aitorpena bermatzeko pentsiodun guztiei, prekarioan dauden langileei eta Barakaldoko eta Euskal Autonomia Erkidego osoko langabeei. Era berean, Lakuako Gobernuak utzi egin beharko lioke Ertzaintza mota horretako erregistroak eta kontrolak egiteko erabiltzeari, edo langileen borrokak edo edozein motatako protesta sozialak zapaltzeko erabiltzeari, gehiengo sozialaren eskubideez arduratuz, gutxiengo aberats eta boteretsu baten babesaz baino gehiago.

7.- Klima aldaketari buruzko negozioen goi-bilera BECen

Munduko Bankua Euskal Herrian izango da maiatzaren 23, 24 eta 25ean Barakaldoko Bilbao Exhibition Centren (BEC) klima-aldaketari buruzko negozio-bilera egiteko. Kolapsora garamatzatenen lotsa apurrak ez du mugarik, planetaren eta gu guztion kontura aberasteko ahaleginean jarraitzen dute, erreparorik gabe. Kapitalismo berdeaz hitz egiten digute, klima-aldaketa geldiarazteko neurriak har ditzakeenaz, beraiek baitira beren eredu produktibista eta naturaren espoliatzailearekin hori eragin dutenak eta egiten jarraitzen dutenak. Baina proposatzen dituzten neurri horiek azalekoak dira gehienbat, eta negozio-gune gozoak aurkitzea espero dute.

Munduko Bankua gizartearen gehiengoaren aurkako erakundea da, eta elite kapitalistaren interesak baino ez ditu defendatzen. Oso ezaguna da garapen bidean dauden herrialdeetan, lan eta gizarte eskubideak suntsitzen dituzten erreskate plan basatiengatik.

Haiek izan ziren lehenak pentsioen murrizketen ideia sustatzen. Arrazoiketa erraza zen, Estatuak gutxiago ordaindu behar die pentsiodunei banku pribatuei kredituak ordaintzeko. Gaur egun aplikatzen saiatzen diren pentsioen erreformak 1994an Munduko Bankuak asmatutako berberak dira.

Orain arte ez dira publiko egin Euskadi Autonomi Erkidegoko (EAE) eta Estatuko erakunde politikoek goi-bilera honi emango dizkioten babes eta harrerak. Baina beldur gara alfonbra gorria jarriko dieten bertan parte hartzen duten handikiei, klima-aldaketa arintzeko edo geldiarazteko neurri eraginkorrik eskatu gabe.

Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutuna, Euskal Herriak Kapitalari Planto eta Jauzi Ekosoziala, kolektibo sozial eta sindikal askorekin batera, mobilizazio kolektibo, herrikoi eta kolorez betea antolatzen ari dira, klima aldaketaren negozioa egin nahi dutela salatzeko. Etekinak, irabaziak arazo larri hau konpondu aurretik jarriz.

Pentsiodunok gure ahotsa mugimendu sozial, ekologista, solidario eta antzinakoen ahotsarekin batu behar dugu, Munduko Bankua salatzeko, ingurumenaren defentsaren eta gizateriaren gehiengoaren interesen aurkako politika antisozialengatik, hori guztia mundu osoko elite kapitalistei mesede egiteko. Arrazoi horiengatik, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua, egun horietan bertan, hilaren 25ean Gasteizen egingo diren martxetan eta mobilizazioaren antolaketan murgilduta egongo den arren, bertan izango da, eta deitu diren mobilizazioak babestuko ditu, bereziki hilaren 24an, 19:30ean, Bilboko Eliptiko plazan egingo den manifestazioan.