Albiste eta informazio interesgarriak                             2023ko maiatzaren 27ko

1.- Osteguneko martxa pentsiodunen eta mobilizazioaren arrakasta Gasteizen

Hilaren 22an Bilbon (Bizkaia), Bergaran (Gipuzkoa) eta 23an Agurainen (Araba) hasi ziren hiru martxa pentsiodunak igarotzen ziren herrietako harrerek eta hartu zuten oihartzun sozialak hilaren 25ean Gasteizen egingo zen mobilizazioa masiboa eta arrakastatsua izango zela iragartzen zuten. Izan ere, 3.000 pertsonak baino gehiagok parte hartu zuten kolorez betetako manifestazio batean, peto berdeekin, 1.080 euroko gutxieneko pentsioaren eskaera eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuetako eta hainbat herri eta eskualdetako pentsiodun lagunen pankarta ugari nabarmenduz.

Martxen erronka zaila aise gainditu izanaren eta horrelako manifestazio batean parte hartu izanaren arrakasta bertaratutako pentsiodun guztien aurpegien animo eta alaitasunean islatzen zen, etengabe oihukatuz eta borrokan eta mobilizazioan jarraitzeko borondate sendo eta harroa erakutsiz, falta diren aldarrikapenak lortu arte; besteak beste, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa.

Katedral Berriko eskaileretan, Legebiltzarraren parean, gogorarazi zuten Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 167.718 pentsiodunek 1.080 euro baino gutxiago kobratzen dutela, eta 51.306 Nafarroan, gehienak emakumeak. Erretiroko eta alarguntzako kotizaziopeko gutxieneko pentsioak osatzeko kostua 230 milioi eurokoa da EAEn, eta 60 milioi eurokoa Nafarroan, aurrekontuen %2 inguru.

Era berean, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzeak premiazko eta justiziako aldarrikapena dakarrela azaldu zen, are gehiago erosketa-prezioen igoera eskandalagarriari aurre egin behar diogunean eta adineko eta pentsiodun askok beren beharretara egokitutako etxebizitza osasuntsu bat eskuratzeko, elikadura osasuntsua izateko, beren osasuna bermatzeko eta mendekotasuna duten pertsonen arreta-premiak arintzeko kalitatezko arreta eraginkorra izateko aukerak ilun ikusten dituztenean.

Eta beste behin ere, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) genero-arrakala salatu zuen, gutxieneko pentsioa, aldagai guztietan, emakume-izena duela azpimarratuz. Aurrekari gisa soldaten arteko desberdintasuna eta emakumeek ordaindu gabeko edo gaizki ordaindutako lanari ugalketaren edo zaintzaren eremuan ematen dioten alde bakarreko esleipena dituen genero-arrakalak egiaztatzen du hori.

Egun hauetako martxak eta osteguneko Gasteizko mobilizazioa Euskal Autonomia Erkidegoko Legebiltzarrak (EAE) eta Lakuako Gobernuak beren erantzukizunak behingoz bere gain har ditzaten eta gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osa ditzaten. Gauza bera gertatuko da datorren astelehenean, hilak 29, lankide nafarrek Nafarroako Parlamentuaren egoitzaren aurrean deitutako manifestazioarekin. Gauza bera eskatuko diete bihar, maiatzak 28, egingo diren hauteskundeen ondoren osatuko den parlamentuari eta Nafarroako gobernuari.

Ez Diputatuen Kongresuak, ez Gasteizko eta Iruñeko parlamentuek, ez Madrilgo, EAEko eta Nafarroako gobernuek ezin diete entzungor egin euskal mugimenduaren eta Estatuko gainerako herri eta erkidegoen aldarrikapenei. Bereziki, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa aitortu eta aplikatzea, beste atzerapenik gabe.

Buletin honen esparruan, ezinezkoa da egun hauetan egindako ibilaldien kronikak deskribatzea. Hori dela eta, EHPMk gaurko eta hurrengo belaunaldietarako pentsio publiko eta duinen defentsan izandako protesta- eta mobilizazio-esperientzia ugarien oroigarri eta adibide izango den gehigarri batean jasota daude.

2.- 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzeko kontzentrazioa Diputatuen Kongresuaren aurrean

Ostegunean 500 pentsiodun inguruk elkarretaratzea egin zuten Madrilen, MPEHren mobilizazioarekin bat eginez Gasteizen, Diputatuen Kongresuaren aurrean. Bertan, ASJUBI40 (Penalizatu gabeko Erretiro Aurreratuaren Elkartea), COESPE (Pentsio Sistema Publikoaren Defentsarako Estatuko Koordinatzailea), MPEH (Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua), MODEPEN (Movemento Galego das Pensións e os Servizos Públicos), UNIDAD COESPE (Pentsiodunen Estatuko Koordinakundea) eta Badajozeko eta Mostoleseko Pentsiodunen Plataformen ordezkariek parte hartu zuten.

Pentsiodunen plataforma eta mugimendu horietako ordezkaritza batek, lehenik eta behin, idatzi bat erregistratu zuen Diputatuen Kongresuan, eta, bertan, guztien artean adostutako pentsiodunen aldarrikapen guztiak jaso ziren. Horien artean, azpimarratzekoa da 14 ordainsaritan 1.080 euroko gutxieneko pentsioa berehala aplikatzeko eskakizuna.

Ondoren, batzar bat egin zen, eta bertan, aipatutako plataforma eta elkarte guztietako ordezkariek parte hartu zuten oso azalpen laburretan. Kongresuaren aurreko plaza inguratu zuen giza kate batekin amaitu zen batzarra, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa hainbat kartelen bidez sinbolizatuz. Ekimen eta topaketa positiboa izan zen, eta agerian utzi zuen Estatuko herri eta erkidego bakoitzeko plataforma eta mugimendu pentsiodunen arteko errekonozimendua eta elkarrekiko errespetua, eta ekimen bateratuak egiten jarraitzeko prestasun unitario, ireki eta ahizpatasun-anaikorra, gutxienez hemendik urtea amaitu baino lehen egingo diren hauteskunde orokorretara arte.

3.- Bizkaiko Foru Aldundiaren aurrean Babestu elkartearen perfomance instrumentala.

Babestu nagusien egoitzetako senideen elkarteko dozenaka lagunek, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko (BPM) kideen laguntzarekin, Perfomance bat egin zuten asteartean Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean, Bilboko Kale Nagusian.

Egoitzetan daudenak eta haien senideek jasaten duten arretarik eza, ahanztura eta frustrazioa erakutsi nahi izan zuten. Eta ahoak estalita eta larritasunezko oihuekin irudikatu zuten, kasurik egiten ez dien eta laguntzen duen eta egoitzetako kudeatzaile pribatuei egoitzetako eta langileen esplotazioko arreta txarraren kontura onura izugarriak lortzea ahalbidetzen dien Aldundiaren aurrean. Honakoa salatu zuten:

“Berriz ere kalera irtengo gara, zainketen egoera herritarrei helarazteko, bai etxean, bai egoitzetan”.

“Pandemiak agerian utzi zuen egoitza eta zaintza eredua aldatu beharrean, Aldundiak kea saltzen jarraitzen du. Eredu aldaketaz hitz egiten du, baina etxez etxeko laguntzaren eta egoitzen errealitateak negozioa izaten jarraitzen du”.

“Zainketak esku pribatuetan daudenez, asistentziaren kalitatea eta lan-baldintzak oso eskasak dira”.

Lurrean jarritako pankarta batzuekin batera, 9 kartel jarri zituzten, egoiliarrek, haien senideek eta sektoreko langileek pairatzen duten egoera gordina azaltzeko.

4.- Bizkaiko egoitzen sektoreko hitzarmen-akordioa

Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak lagundutako Babestuk bultzatutako protestaren egunarekin bat eginez, ELAk eta UGTk publiko egin zuten Bizkaiko egoitzetako 5.000 langileentzako 2022-2025 urteetarako sinatu berri zuten hitzarmen-akordioa. Bi urteko mobilizazioen eta dozenaka eguneko grebaren ondoren lortzen zen hitzarmen-akordioa. Akordioa sinatu duten sindikatuen arabera, hauek dira alderdirik nabarmenenak: %23ko soldata-igoera 2025era arte, asteko 35 orduko lanaldia eta plantillen %85 finkoak izateko bermea. Hala eta guztiz ere, UGTk berak adierazi du oraindik konpondu gabe daudela zenbait gai garrantzitsu, hala nola lan-kargak eta antolaketa-arazoak, langileen faltak eragindakoak.

Egoitzetako langileen soldata- eta lan-baldintzak hobetzea oso garrantzitsua da egoiliarren arreta eta zaintza kalitate handiagokoa eta haien beharretara egokituagoa izan dadin. Baina oraindik ere arazo asko daude, eta horiei aurre egin behar zaie egoitzak, etxeko arreta eta abar zerbitzu publikoak, doakoak eta unibertsalak izan daitezen, bizi-itxaropena handituta ikusten duen gizarte baten premia gero eta handiagoei arreta integrala emateko.

5.- Munduko Bankuaren goi-bilera Barakaldoko BECen: Bere negozioa gure kolapsoa da!

Aste honetan zehar hainbat salaketa ekintza egin dira Munduko Bankuak Barakaldoko BECen bultzatutako Klima Aldaketari buruzko Goi-bileraren inguruan. Besteak beste, asteazkenean ehunka pertsona bildu zituen manifestazio bat egin zen Bilbon.

EAJk eta PSEk bat egiten duten lobby energetikoen eta kapital transnazionalaren estrategiaren barruan kokatzen dela salatu zuten, “kapitalismo berdeak” eskaintzen dituen merkatu-guneak baliatuz, norberaren eta lagunen onuraren gurpila elikatzen jarraitzeko.

Era berean, Munduko Bankuak bultzatzen duen eredu neoliberala planeta eta giza espeziearen biziraupena arriskuan jartzeko prest egon dela eta dagoela salatu zuten, aberastasuna pilatzen jarraitzeko.

Zer eskainiko dute larrialdi klimatikoaren aurrean erregai fosilen lobbyaren, Petronorren edo Bizkaiko Badiaren eskutik jarraitzen dutenek, horiek baitira CO2 isurien erantzule nagusiak? Zer trantsizio energetiko espero dezakegu oligopolio energetikotik, Iberdrolatik eta konpainiatik, lurraldeen espoliazioan eta pobrezia energetikoan oinarrituta aberasten baitira?

Bestalde, gogorarazi zuten Munduko Bankuak diktadura eta erregimen militar odoltsuenak babestu dituela. Haien finantzaketa-programek hirugarren munduko herrialdeak modu krudelean zorpetu dituztela, langileak pobretu dituztela, arlo publikoa pribatizatu dutela eta eskubide sozialak murriztu dituztela.

Manifestariek elkarrekin hitz egin zuten, eta berretsi zuten borroka trantsizio ekosozial baten aldekoa dela, eta herritarren partaidetza zabala dela erabakiak hartzerakoan, gure lurraldearen subiranotasun politikoan aurrera egitea ahalbidetuko diguna. Trantsizio ekosozial justu eta demokratikoa, bizitza zentzurik zabalenean aldarrikatuko duena.