Albiste eta informazio interesgarriak                           2023ko martxoak 11 

1.- Martxoak 8: manifestazio feministek berriro hartu zituzten Euskal Herriko kaleak

Euskal Herriko hiriburuak eta herri ugari, asteazkenean, feminismoaren indarraren eta patriarkatuaren egiturak aldatzeko borrokaren lekuko izan ziren. Asteazkeneko egunean, Emakumeen Nazioarteko Egunean, Euskal Herriko Mugimendu Feministak arreta jarri zuen zainketen gaian eta, emakumeak zapaltzen dituen sistema baten aurrean, dena aldatzeko beharrean. Baina soldatetan eta pentsioetan dagoen genero-arrakala, baita jasaten duten marjinazioak eta, bereziki, emakume migratzaile eta arrazializatuek jasaten dutena, salatzeak leku nabarmena izan zuen egindako mobilizazioetan.

Goizean zehar ekimen feminista ugari izan ziren hiriburu eta herrietan. Sindikatu batzuk ere atera ziren kalera. Baina arratsaldean izan ziren manifestazio jendetsuenak, batez ere hiriburuetan. Mugimendu feministak deituta, dozenaka mila emakume atera ziren kalera bai hiriburuetako zein herri askotan. Bilbon bakarrik 40.000 pertsona baino gehiagok, gehienak emakumeak, parte hartu zuten manifestazioan. Gainerako hiriburuetan ere (Donostia, Gasteiz, Iruña eta Baiona) manifestazioak jendetsuak izan ziren, ez hain ugariak, noski, Bilbok baino biztanle gutxiago dituzten hiriburuak direlako.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko (EHPM) emakumeek zeregin garrantzitsua izan zuten mobilizazioak prestatzeko aurreko lanetan zein asteazkeneko manifestazioetan. Nabarmendu zuten, mugimendu feministarekin batera, soldatetan eta pentsioetan dagoen genero-arrakala salatu eta bera deuseztatzea eskatu zutela, eta baita diskriminazioarekin eta genero-indarkeriarekin amaitzea ere. Era berean, pertsona guztiok zainduak izateko eskubidea dugula aldarrikatu zuten, are gehiago gure zahartzaroan. Eta eskubide horren haritik, pentsiodun gisa eta, oro har, herritar gisa, nola izan nahi dugun zainduak, hartu beharreko erabakian parte hartu nahi dutela.

Adierazi zutenez, “gure sentimendua” da herri eta hiri askotan beste gizarte-eragile batzuek begirunez begiratzen digutela erakusten ari garen borondate irmoagatik, eta egun hauetan horrela adierazi digute.

Gogoratu zuten lanean eta borrokan jarraitzeko “erabakia hartuta daukagula”, emakume eta gizon pentsiodun guztiekin batera, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa lortzeko, eta hori lortu arte ez direla geldituko. Eta azpimarratu zuten EHPMak martxoaren 13tik 18ra antolatutako barau-itxialdian bertan parte hartuko dutela, bai antolaketa-lanetan, bai egingo diren ekimen guztietan.

Mugimendu Feministak atzo egin zuen iragarpen garrantzitsu bat izan da jadanik udazkenerako greba orokor bat prestatzen ari direla, oraingoz data zehaztu gabe. Eta dagoeneko harremanetan hasi direla hainbat gizarte-eragilerekin, sindikaturekin eta abarrekin, greba sustatzeko eta partekatzeko. Zalantzarik gabe, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko emakumeek eta mugimenduak bere osotasunean greba orokor hori babestuko dute, eta bultzada eta arrakasta emateko konpromisoa hartuko dute.

2.- EHPMaren barau-itxialdia, martxoaren 13tik 18ra

Datorren astelehenean hasiko da Bilbon Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) antolatutako barau-itxialdia. Ospatuko den lokalean eta kalean egingo diren jarduera ugariz betetako astearen epizentroa da. Helburu nagusia da atzerapen gehiagorik gabe 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzea. Ostegunean prentsaurrekoa eman zen komunikabideei ekimenaren berri emateko. Diptiko bat eman zitzaien, eta Hego Euskal Herri osoan zehar banatzen ari diren 10.000 ale argitaratu dira. Bertan, itxialdi honen arrazoiak eta egingo diren ekimenak azaltzen dira. Hona hemen, laburbilduta:

1.080 euroko gutxieneko pentsioa

Bost urte baino gehiago daramatzagu EHPMak 1080 euroko gutxieneko pentsioa, 14 ordainsaritan, aldarrikatzen. Proposamen horrek Europako Gutun Sozialean ezarritako nahikotasun-irizpideei erantzuten die, pertsona batek zahartzaroan bizitza duina izateko oinarrizko diru-sarrera da, eta, gainera, pentsioetan dagoen genero-arrakala murrizteko neurri eraginkorra da.

Adinekoentzako eta pentsiodunentzako gutxieneko diru-sarrerak bermatzea, EAEko eta Nafarroako gobernuen eta erakundeen erantzukizuna da, eta hala eskatu dugu behin eta berriz, gutxieneko pentsioa 1.080 euroraino osatzeko eskaria eginez. Errebindikazio-proposamen hori Diru-sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren 14/2022 Legean onartu behar zen, arautegi propioa garatuz, baina EAEko Legebiltzarraren gehiengoak atzera bota zuen.

Pentsiodunok, lan-bizitza oso baten ondoren, erreforma baten eta bestearen ondoren, gure pentsioak murrizten ari direla ikusten ari gara, eta, beraz, gero eta zailagoa dela bizi-maila duina bermatzea, eta, bereziki, batez besteko pentsioak gizonena baino %37 txikiagoak dituzten emakume erretiratuentzat.

Bada, energia eta elikagaiak bezalako oinarrizko baliabideen prezioen igoera oligopolio finantzarioen eta energia-multinazionalen etekinak handitzeko erabiltzen ari diren une hauetan, oro har, pertsonek eta, bereziki, adinekoek eta pentsiodunek gure bizi-baldintzak okertzen direla ikusten dugu. Gero eta zailagoa da etxebizitzetako erosotasun-baldintzak mantentzea edota osasuna, elikadura osasuntsua eta arreta eta zaintza zerbitzuak bermatzea.

Pentsioek, soldatek eta zerbitzu publikoek pairatzen dituzte aberastasunaren banaketa desorekatuaren ondorioak, hain zuzen, egungo politika publikoen bidez, aberatsak gero eta aberatsagoak baitira gehiengo sozialaren kontura. EAEn eta Nafarroan, %8,5eko azken igoera izan ondoren, pentsiodunen %30, 199.800 pentsiodun (155.000 EAEn eta 44.800 Nafarroan) ez dira hilean 800 euroko pentsiora iristen, horietatik 152.600 emakumeak direlarik. 1.000 eurora iristen ez diren pentsiodunak 279.480 pentsiodun (216.880 EAEn eta 62.600 Nafarroan) biltzen dituen %39,2 dira, eta horietatik guztietatik 203.200 emakumeak dira.

Emakume horietako asko beren familien arretan eta zaintzan aritu ziren erabat edo partzialki, eta, beraz, beren bizitzaren zati bat edo ezer ezin izan zuten Gizarte Segurantzan kotizatu. Horietako asko alargunak dira, eta bikotekideen pentsioaren ehuneko mugatu baten mende geratu ziren. Emakume horientzat guztientzat 1.080 euroko gutxieneko pentsioa izatea, gutxienez, egoera hori erreparatzeko  neurria da.

Barau-itxialdiaren inguruko ekimenak

Astelehena, 13 

12:00 Barau-itxialdiaren aurkezpena Bilboko kontzentrazioan. Jarraian, bertaratutako guztiek itxialdia egingo duten pentsiodunak lagunduko dituzte, Fernández del Campo, 24ko lokaleraino, non barau-itxialdia egingo duten.

Asteartea, 14

11:30 Estatuko Gobernuaren Ordezkariordetzan Escrivá-ri zuzendutako idazki bat aurkeztuko dugu, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa aitor dezan eskatzeko.

12:30 Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalera (GSIN) joango gara, arreta faltaren arazoak salatzeko.

18:00 Pentsioen etorkizunari eta Europako erreformei buruzko mahai-ingurua.

Asteazkena, 15

11:30 Eusko Jaurlaritzaren Ordezkaritzara joango gara. 1.080 euroko gutxieneko pentsioa osatzeko salaketa eta eskaria, eta genero-arrakala salatzeko idazki bat Emakunderi ematea edo bidaltzea.

18.00 Genero-arrakalari buruzko mahai-ingurua

Osteguna, 16

11:30 Alderdien egoitzak bisitatuko ditugu eta idazki bat aurkeztuko diegu, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa defenda dezaten eskatuz. Ibilbidean zehar, gure eskariak jasotzen dituen diptikoa banatuko da.

18:00 Mahai-ingurua Estatuko beste Herri batzuetako pentsiodunen plataformetako ordezkariekin.

Ostirala, 17

11:30 Prentsaurreko jendetsua udaletxearen aurrean, barau-itxialdia baloratuz eta hurrengo eguneko manifestaziorako deia eginez.

Larunbata, 18

12:00 Manifestazioa Plaza Eliptikotik Udaletxera, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako pentsiodunen partaidetzarekin. Sindikatuak, gazte plataformak eta era guztietako gizarte eta herri taldeak gonbidatuta daude beraien pankartekin bat egitera.

3.- Pentsiodunen manifestazioa martxoaren 13an Iruñean

Bilboko pentsiodunek barau-itxialdia hasi behar duten pentsiodunei laguntzearekin batera, Iruñeko Pentsiodunen Mugimenduak manifestazioa deitu du astelehenean, hilak 13, eguerdiko 12:00etan, Udaletxeko plazatik abiatuta. Nafarroako Gobernuak eta Gasteizkoak pentsioak 1.080 euroraino osatzeko eskatuko dute.

4.- Europako Banku Zentralak interes-tasak igotzeak ia ez du inflazioa mugatu

Otsailean inflazioa %6,1ean kokatu da, urtarrileko eta abendukoarekiko alderatuta gorakada txiki bat izanda, erosketa-saskiaren prezioek gora egiten jarraitzen duten bitartean. Europako Banku Zentralak (EBZ) duela urtebete pasatxotik jarraitutako politikak, hau da, interes-tasen igoera progresiboak, inflazioa kontrolatzeko eta murrizteko helburua omen zutenak, inflazio horri oso modu mugatuan eustea baino ez du lortu. Eta badirudi, Christine Lagarde presidentearen arabera, interes-tasa horiek igotzen jarraituko dituztela, 2025ean inflazioa %2 ingurukoa izan dadin.

Beste behin ere frogatu da inflazioaren hazkundearen arrazoiak oligopolio finantzario handiek, energiaren multinazionalek eta beste botere ekonomiko handi batzuek jarduten duten boterean eta prezioen espekulazioan daudela, eta interes-tasak handitzeko politika monetarioak ez duela arazoa konpontzen.

Aitzitik, bankuak, beste sektore ekonomiko batzuen artean, interes-tasen igoera horren bidez aberasten ari dira. Hipoteketan zorrotz ezartzen dituzte tipoak, amortizazio-kuoten igoera eskandalagarriak izanik, EAEko 200.000 familia ingururi oso modu zorrotzean eragiten dietelarik. Hala ere, uko egiten diote aurrezkiak bankuetan gordeta dituzten bezeroei interes-tasak igotzeari. Irabazi horiei komisioen kobrantzak gehitu behar zaizkie, bai eta gastuen murrizketa ere, hain zuzen plantillak murriztu baitituzte –dozenaka mila lanpostu suntsituz–, sukurtsalak itxi baitituzte, aurrez aurreko arreta likidatu baitute eta abar. Irabazi horiei esker, etekinak eskandaluzkoak dira, gizartearen gehiengoak bere erosteko ahalmena nabarmen murrizten dela ikusten duen bitartean.

Bankuei gomendatzea “jardunbide egokiak” har ditzatela edota, zerga handituz, diru-kutxa publikoetan parte-hartze handiagoa izan dezaten, gizartearen gehiengoarentzat oinarrizko premiak bete ahal izateko, arrantzura larrera joatea bezala da. Bankuen eta haien botere mugagabearen aurka jarduteko modu bakarra da gizartearen gehiengoak protesta egitea eta erakundeei eskatzea bankuak kontrolatzeko neurriak har ditzatela, egiten dituzten kobrantzak mugatu ditzatela eta etekinak banatu ditzatela, neurri horietako asko gizarteko sektore ahulenen beharretara bereziki eramatea.

5.- Macron-en erreformaren aurka, gizarte tentsioak eta mobilizazioek gora egiten jarraitzen dute

Egun hauetan Frantziako Estatuan izan diren protestak, bai asteartean, hilak 7, bai 8an, Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta, edo 9an, gazteen mobilizazioarekin, jendetsuak eta arrakastatsuak izan dira.

Asteartean, bereziki, grebek, lanuzteek eta, batez ere, kaleetako manifestazioek, hiri handietan ez ezik, ertainetan ere, duela zenbait hamarkadatik ezagutzen ez diren dimentsioak izan zituzten. Sindikatuek 3,5 milioi manifestari iragarri zituzten eta grebak berriro hasi ziren hainbat sektoretan, batez ere garraio eta findegietan.

Kalearen mezu sendoa da, berea eusten dion gobernu baten aurrean. Baina gobernua arazoak izaten hasi da, gobernuko alderdiak neurri errepresiboekin mehatxatzen baititu bere talde parlamentarioaren barruan erreformaren alde bozkatzeari uko egiten diotenak. Gauzak mugitzen ari direnen sintoma.

Oraingo honetan, manifestazioetan jende askok parte hartu du, eta aurreko zifrak bikoiztu egin dira herri askotan. Beste datu garrantzitsua izan da ikasle gazteen parte-hartzea, hogei unibertsitate baino gehiago blokeatu baitziren astearte goizean. Hilaren 8an, Emakumeen Nazioarteko Egunean, goizez zein arratsaldez egindako manifestazioak ere oso garrantzitsuak eta jendetsuak izan ziren, besteak beste, soldata- eta pentsio-arrakala salatuz.

Gobernua saiatzen ari da, alde batetik, Senatuan eta Asanblada Nazionalean bere erreforma-plana onar dadin bizkortzen. Herenegun gauean, eztabaida gogor baten ondoren, Senatuak erretiro adina 62 urtetik 64ra luzatzea onartu zuen. Eta bestetik, greba, lanuzte eta manifestazioen luzapenak jendearengan sor dezake higaduraz baliatu nahi du. Baina Senatuaren onarpenak sortutako tentsioak eta erreformari uko egitearen legitimitate sozial handiak mugimendua erradikalizatzeko eta herrialdea hankaz gora jartzeko arriskua dakar.

Oraingoz, astearteko eta hurrengo egunetako mobilizazioen arrakastaren ostean, sindikatuek bilera bat eskatu dute Macron-ekin, erreforma bertan behera utz dezan, baina presioa mantenduz. Hilaren 11rako eta 15erako mobilizazio gehiago deitu dituzte Frantzia osoan.

Ipar Euskal Herriko protestek ere eragin handia izan zuten. Grebek eta lanuzteek, batez ere garraioan eta hezkuntzan, oihartzun handia izan zuten eta hilaren 7an Baionan egin zen manifestazioak 23.000 pertsona bildu zituen, azken urteetako handienetako bat. Arratsaldean beste protesta bat ere izan zen Donapaleun. EHPMko ordezkaritza bat, lau kidez osatua, Baionako manifestazioan izan zen, Frantziako Estatuko mobilizazio guztiei eta bereziki Iparraldekoei babesa eta elkartasuna adierazteko manifestu bat plazaratuz.