Albiste eta informazio interesgarriak  2023ko martxoaren 4an       

1.- Martxoak 8: Emakumeen Nazioarteko Eguna

Datorren asteazkenean, martxoak 8, Emakumeen Nazioarteko Eguna ospatuko da mundu osoan. Mobilizazio handiak espero dira, inoiz baino beharrezkoagoak; izan ere, emakumeen aurkako diskriminazioak eta indarkeriak ez dira desagertzen, eta eskuinak horiek itxuragabetzen, urardotzen, saiatzen da, ez aitortzen, eta saiatzen dira eskubideak murrizten eta baita ere atzera egiten. Euskal Herrian hainbat ekimen antolatu dira aurreko egunetan, eta hilaren 8an amaituko dira, hiriburuetan eta herri eta eskualde askotan manifestazioak eginez. Hiriburuetan manifestazioak hauek izango dira: Bilbon (19:30ean Jesusen Bihotzean), Donostian (18:30ean Antiguako tunelean), Gasteizen (19:00etan San Anton plazan), Iruñea (20:00etan Antoniuttin) eta Baionan (15:00etan Merkatu plazan). Emakumeentzat eta MPEH (Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua) osoarentzat aldarrikapen-data oso garrantzitsua da, modu bateratuan eta era aktiboan parte hartzeko. Hori dela eta, etzi, astelehena, hilak 6, plazetan egiten diren pentsiodunen elkarretaratze guztietan jarraian jasotzen den komunikatua irakurriko da.

Martxoaren 8a, Emakumeen Nazioarteko Eguna, aldarrikapen eguna eta data historikoa desberdintasunaren, soldaten eta pentsioen arrakalaren, diskriminazioaren eta genero-indarkerien aurkako borroka luzean. Eta aurten, mugimendu feministarekin batera, bereziki bideratu nahi dugu pertsona guztiok zainduak izateko eskubidea dugula aldarrikatzeko, eta are gehiago gure zahartzaroan. Eta zaintza-lanak partekatua izan behar duela. 

Horregatik, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak bat egin eta elkartasuna adierazi nahi dugu diskriminaziorik gabeko mundu bat ospatzeko. Gaur egun pentsiodunak garen emakumeok gure herrietako plaza guztietan zuekin batera borrokatzen ari garen aldarrikapenen zerrenda luzea dugu: 

Soldata berdintasunaren alde borrokatzen dugu. Lan bera edo lan baliokideak egiten direnean, soldatek berdinak izan behar dutela onartua izan dadin. Lan feminizatuen gutxiespenarekin amaitu behar dugu. Soldata-arrakalak emakume langile pobreak eta erretiroan diru-sarrera prekarioak dituzten adineko emakumeak sortzen ditu. 

Duintasun-pentsio baten alde ere borrokatzen dugu, gutxienez 1.080 eurokoa izan behar duena; gure ustez, zenbateko hori birkalkulatu egin behar da, eta gehiago hurbildu bizitzaren kostuaren errealitatera. Euskal Herrian, mila eurotik beherako pentsioak dituzten emakumeak 200.000 baino gehiago dira, eta 700 eurora iristen ez direnak, berriz, milaka eta milaka. Eta ezin ditugu ahaztu inolako pentsiorik jasotzeko eskubiderik ez duten adineko guztiak.

Eta, bereziki, martxoaren 8an, gizonen eta emakumeen zaintza partekatuko sistema bat aldarrikatzen dugu, hala behar denean eta nahi denean. Eta pertsona guztientzako zaintza-sistema publiko unibertsal eta kalitatezkoa. Baina, era berean, zaintza-lana lan gisa aitortu behar da, horrek dakartzan eskubide guztiekin. Pertsona guztiek duintasunez zainduak izateko eskubidea izango duten sistema bat, non emakumeek eta gizonek zaintzeko aukera izango duten. Zaintzak ezin dira ikusezin bihurtzen edo gutxiesten jarraitu, eta erakundeek kontuan hartu eta duintasunez artatu behar dituzte, pertsonak zaindu gabe ez baitago bizitzarik. 

Gaur egun pentsiodunak garen emakumeen belaunaldiek gure denboraren zati handi bat bizitza mantentzen ematen jarraitzen dugu, gure familia-ingurunean seme-alabak, bilobak edo beste senide batzuk zaintzen. Lan isil eta ikusezina, kontuan ere hartzen ez dena. 

Baina, gainera, gure zaintza-beharrak aldatzen ari diren eta gero eta arreta handiagoa behar dugun adin batean gaude. Eta zaindu dugun modu berean, zainduak izan nahi dugu, eta nola izan behar duen erabaki nahi dugu. Bizi-itxaropena luzatu egin da, eta hori gizateriaren lorpena da, baina ez diezaiegun etengabe aurpegiratu, ezta erruduntzat jo ere urtean 400.000 euro kobratzen dituztenek. 

Horregatik guztiagatik, eta benetako berdintasunaren aldeko borrokaren esparruan, emakume pentsiodunok martxoaren 8ko manifestazioan parte hartuko dugu, geure aldarrikapenekin eta lepoko zapiarekin.

2.- Sagardui sailburuari eta Urkulluren gobernuari abisu bat

Joan den larunbatean, hilak 25, Bilbon, Donostian eta Gasteizen Satse, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deitutako manifestazioak, beste sindikatu batzuekin batera (ESK, CNT, CGT, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua, osasun publikoaren aldeko herri-plataformak, zahar-egoitzetako egoiliarren senideen elkarteak, etab.), Sagardui sailburuari eta Urkulluren gobernuari egindako ohartarazpen handi bat izan ziren, Osakidetzaren desegite politikorako eta osasun publikoaren aurrean pribatizazioak babesteko politikagatik.

Guztira 25.000 pertsona inguru bildu ziren hiru hiriburuetako manifestazio guztien artean, eta Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako gainerako herrietako herritar ugari bertaratu ziren. Pentsiodunen presentzia eta parte-hartzea oso nabarmena izan zen, milaka pertsona batu zituzten berezko segizioekin, 2.000 inguru Bilboren kasuan. Osakidetzako langileekiko elkartasuna eta haien soldata- eta lan-baldintzen defentsa lehen mailako lekua izan zuten pentsiodunen mugimenduaren aldarrikapenetan, baina, aldi berean, nabarmendu nahi izan zen garrantzitsua eta beharrezkoa zela osasun-sistema publikoaren narriadura geldiaraziko duten sakoneko neurriak defendatzea eta exijitzea, bereziki lehen mailako arretari eta arreta eta zaintzako zerbitzu soziosanitario guztiei dagokienez (egoitzak, etxez etxeko arreta zerbitzua…), oso garrantzitsuak baitira adineko jendearentzat. Neurri horiek, beste ezeren gainetik, osasungintza eta zerbitzu soziosanitario publikoak mantentzea eta indartzea eskatzen dute, izaera unibertsal eta kalitatezkoaz, eta, aldi berean, sistema publikoari dagozkion zerbitzuak pribatizatzeko edozein neurri, partziala dirudien arren, errefusatzea.

Aste honetan Osakidetzako sindikatuek Osasun Sailarekin sektoreko langileei eragiten dieten benetako arazoei buruzko negoziazio bat egiteko egindako ahaleginek ez dute fruiturik eman. Beste behin ere, Osasun Sailak eta Urkulluren Gobernuak planteatutako proposamen eta eskaerei erantzunak ematea aztertzen ari dira, denbora pasatzen utziz, ezer gertatu ez balitz eta arazorik ez balego bezala.

Bestalde, herri askotan protestak izaten jarraitzen dute osasun-zentroetan dituzten arazo jakinengatik. Era berean, herritarren ekimenak ugaritzen ari dira osasun publikoaren defentsan. Protesta eta ekimen horiek guztiak positiboak dira, baina premia sozial eta orokortuak sindikatuen, osasun publikoaren aldeko herri-plataformen, pentsiodunen mugimenduaren, zahar etxeetako egoiliarren senideen elkarteen eta beste gizarte-eragile batzuen arteko harremanak ehuntzea eta ahaleginak koordinatzea eskatzen du, erantzun sendoagoak emateko. Jarrai dezagun eta hobetu dezagun hilaren 25eko mobilizazioen bidea.

3.- Abesbatza pentsioduna Bilbon, V. Urteurreneko abestiarekin eta musikarekin batera

Astelehenean, Bilbon, elur-maluta batzuen eta hotzaren azpian, pentsiodunen elkarretaratzea egin zen, eta V. Urteurreneko abestiarekin eta musikarekin batera koru bat osatu zen. Bertaratutako 400 pentsiodunek baino gehiagok udaletxeko eskailerak eta balaustradak okupatu zituzten, eta ekitaldian parte hartu zuten. Oso hunkigarria eta beroa izan zen. Motorrak berotzen dituen beste ekimen bat izan da, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzea helburu duen kanpainari begira, eta martxoaren 13tik 18ra Bilbon Bizkaia, Araba, Gipuzkoa eta Nafarroako taldekideekin egingo den baraualdi-itxialdi astean izango du epizentroa. Astebetez hitzaldi eta mahai-inguru ugari izango dira itxialdiaren lokalean, baita beste ekimen batzuk ere kalean. Larunbatean, hilak 18, manifestazio masibo bat egingo da, plaza Eliptikotik 12: 00etan hasi eta udaletxe aurrean amaituko dena.

4.- Trapagarango Pentsiodunen Mugimenduak antolatutako herri bazkaria

Larunbatean, hilak 25, Osakidetzaren aldeko eta sektore publikoaren desegitearen aurkako Bilboko manifestazioan parte hartu ondoren, herri bazkaria egin zen Trapagaranen (Bizkaiko Meatzaldea), herriko pentsiodunen mugimenduak antolatuta.

Bertan izan ziren 120 pertsona, baina deigarriena da, pentsiodun gehienekin batera, hamar bikote gaztek eta seme-alabek parte hartu zutela. Horietako batzuk pentsiodunen ondorengo senideak ziren, eta janariari interes handiko belaunaldien arteko eta herritarren arteko dimentsioa eman zioten. 

Bestalde, oso giro beroa eta borrokalaria sortu zen. Trapagarango pentsiodunen mugimenduaren sustraien beste adibide bat da, Hego Euskal Herriko herri askotan errepikatzen dena.

5.- Tentsioa Getxoko Udalean eta Erromo auzoan Nagusien Etxearen kontura

Ostegunean, hilak 23, Udaleko Osoko Bilkuran, EH Bilduk eta Elkarrekin-Podemosek Erromo auzoko adinekoek, gazteek eta, oro har, bizilagunek Nagusien Etxearen alde egindako ekintza baketsuen aurrean Ertzaintzak izandako jarrera bortitza kritikatzeko egindako proposamena dela-eta sortutako tentsioa nabarmendu zen. Hain berotu ziren animoak, ezen alkateak Erromo auzoko 40 pertsona baino gehiago, oro har adineko pertsonak, kanporatzeko agindu baitzuen. Pertsona horiek Osoko Bilkurara joan ziren Ertzaintzaren indarkeriaren aurka agertzeko. Gobernu taldeak salaketen eta gezurren arteko iskanbila hainbesteraino iritsi zen, non Nagusien Etxeko Zuzendaritza Batzordeak Gorenaren kasazio auzitegian jarritako errekurtsoa ez zela aurkeztu “iradoki” baitzuten. Hala ere, errekurtso hori Zuzendaritza Batzordeko presidentearen esku zegoen, baina ezin izan zuen aurkeztu, hustu egin baitzuten.

Joan den igandean, hilak 26, beste manifestazio handi bat egin zen Areeta (Areeta) eta Erromo kaleetan. Protestek aurrera jarraitzen dute. Nagusien Etxearen eraikina zatika eraisten ari dira. Baina auzoan inork ez du zalantzarik erabat eraitsiko dutela. Datorren martxoaren 6an Nagusien Etxeak batzarra egingo du gauzak nola dauden eta aurrerantzean zer egin aztertzeko. Elkartearen jarduera autogestionatu eta aktiboaren hainbat hamarkadatako esperientzia oso positiboa eta erreferentziala izan da auzo osoarentzat. Pentsiodunen mugimenduan, Nagusien Etxeko lankideak animatu besterik ezin ditugu egin beren gizarte- eta komunitate-lanarekin jarraitzeari uko egin ez diezaioten, lan hori bereziki garrantzitsua baita adinekoentzat eta pentsiodunentzat.

6.- Egoera zaila Osasunbidean eta Nafarroako sektore publikoan

Azken asteetan Osasunbideak eta Nafarroako Sektore Publikoak hiru greba deialdi izan dituzte. Lehenengoa mugagabea izan zen, eta NSAk (Nafarroako Medikuen Sindikatuak) deitu zuen, Gobernuarekin aurreakordioa lortuta. Bigarrena otsailaren 15ean egin zen, eta gehiengo sindikalak (ELA, CCOO, LAB, UGT eta Steilas) bultzatu zuen sektore publiko osorako. Hirugarrena, Satse erizainen sindikatuak joan den asteartean egindakoa. SME eta Satse sindikatu korporatiboek beren aldetik egin dituzte deialdiak eta negoziazioak, beren aldarrikapen espezifikoengatik. Funtzio Publikoaren gehiengo sindikala sektoreko eskaera guztiak elkarrekin negoziatzen saiatu da.

Gobernua negoziatzera eta hiru aldeko akordioak lortzera sartu da. Azken egunotan, Funtzio Publikoko kontseilaria den Remirezek adierazi du prest dagoela funtzionario ez-sanitarioentzako karrera profesionala desblokeatzeko, baita garatu ez diren aurreko akordioetako neurri batzuk ezartzearen alde ere. Mahai Orokorreko gehiengo sindikalarekin akordioa lortzeko panorama ez dago erabat argi. Datozen egunetako negoziazioen zain egon beharko dugu. Baina, oraingoz, martxoaren 23rako greba-deialdiari eutsi zaio Osasunbidean ‒sektore horretan da gatazka handiena‒. Era berean, beste deialdi bat dago, hilaren 15erako hainbat ekimen eta hilaren 18rako manifestazio jendetsua, osasun publikoaren alde eta lehen mailako arreta indartzeko.

7.- Pentsioen murrizketen aurkako mobilizazioa Frantziako Estatuan: tentsioa areagotu egiten da

Ia hiru asteko parentesi baten ondoren (neurri batean irakaskuntzako oporren ondorioz), pentsioen erreformaren aurkako mobilizazioak pultsuari heldu zion asteartean, hilak 7. Mobilizazio eguna ez da aurrekoak bezalakoa izango; izan ere, deialdia egin duten sindikatu guztien koordinatzaileak iragarri zuen bezala, gobernuak atzera egiten ez bazuen, hilaren 7tik aurrera herrialdea geldiaraztea da erronka.

Eta ez da gutxiagorako. Bost mobilizazio egunen ondoren, eta langileen %90ek erreformaren aurka egin ondoren (%70 gizarte osoan), gobernuak eta bere laguntza mediatikoek oso ondo dakite aro berri bat hasi dela. Macron ez da konbentzitzen saiatzen, mugimendua ahultzen eta zatitzen baizik, bizkarrezurra tolesteko. Funtsean, CFDT, CGE eta UNSA sindikatu tradizionalki moderatuenei zuzendu zaie, greba berriztagarrirako edozein deialditik aldentzeko (greba amaitzeko datarik gabe hastea), baina arrakasta handirik gabe: SNCF bezalako sektore erreferentzial batean, Frantziako trenbidea bezalako sektore batean, sindikatu guztiek, inolako zalantzarik gabe, greba berriztagarrirako deia egiten dute hilaren 7tik aurrera.

Egun horren hurrengo eguna martxoaren 8an izango da. Egun horretan mugimendu sindikalak bat egingo du mugimendu feministaren greba orokorrerako deiarekin eta hilaren 9an gazteak ikastegietan mobilizatzeko deialdiarekin.

Beraz, Frantziako Estatua, agian, inflexio-puntu baten bezperan dago. Apustu politiko bat dago abian: Macron garaitzea herritar xumeen indar harremana hobetzeko eta kapitalismo neoliberalaren erasoei aurre egin ahal izateko. Bide horretan, mobilizazio horiei elkartasuna adierazteko edozein ekimenek, zalantzarik gabe, erreforma hori are gaitzespena handiagoa ekarriko du, baita Pedro Sanchezen gobernuari eta Europar Batasun osoari jakinaraztea ere. Izan ere, guztiok dugu interesa erreforma hau aurrera ez ateratzeko. Hori lortuz gero, erreferentzia ona izango da Espainiako Estatuan ezarri nahi zaigun pentsioen erreformaren bigarren zatiari mugak edo galga jartzeko.

8.- 1976ko martxoaren 3a: polizia armatuak Gasteizen hildako bost langile gazte

Duela 47 urte, martxoaren 3an, polizia armatuak bost langile gazte hil zituen Gasteizen, orduko Barne ministro Martin Villaren agindupean. Haiekin batera, ehunka tirokatu eta jipoitu zituzten. Zaramaga auzo langileko San Frantzisko elizan egindako batzar batean eta handik irtetzean burutu zen sarraskia. Batzarra hainbat enpresatako langileei elkartasuna adierazteko greba baten erdian egin zen, bi hilabetez greban lan-baldintza duinen alde egon ondoren, eta baita batzar eta adierazpen-askatasunaren alde borrokatuz.

Eraso bortitzari erantzuteko, Euskal Herrian egindako greba orokorrik handienetako bat egin zen. Era berean, salaketak eta protestak Espainiako estatu osora zabaldu ziren, baita nazioartean ere. Baina gaur egun oraindik ez dira gertaera horiek argitu, ezta sarraskiaren erantzuleei erantzukizunak eskatu ere. Urte asko geroago eta modu desitxuratuan aitortu dute.

Atzo, hilak 3, oroimenerako eta salaketarako hainbat ekimen egin ziren Gasteizen. Jendetsuena ELAk, LABek, ESKk, Steilasek eta Martxoak 3k arratsaldeko 6etan deitutako manifestazioa izan zen. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak presentzia handia izan zuen, eta hori ez zen gutxiagorako, gaur egungo Gasteizko pentsiodun asko, orduan, tragedia hura zuzenean bizi eta pairatu zuten langile gazteak baitziren.