Albiste eta informazio interesgarriak. 2023ko otsailak 18 

1.- Gobernuak 1.080 euroko Lanbide arteko Gutxieneko Soldata onartu zuen asteartean

Asteartean, Ministroen Kontseiluak oniritzia eman zion 1.080 euroko Lanbide arteko Gutxieneko Soldata(LGS) erabakiari. Eta harro zegoen legegintzaldi honen amaierara Espainiako Estatuko batez besteko soldataren % 60 inguruko LGSrekin iristeko emandako hitza horrela betetzen delako. 2022ko batez besteko soldatari buruzko datu ofizialik ez dago, are gutxiago 2023koari buruz. Baina Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE delakoaren) erreferentzien arabera, 2021eko batez besteko soldata urteko 25.041 eurokoa zen. 2022 eta 2023 urteetan % 2,5 eguneratuko dela kontuan hartuta, zenbateko hori 26.309 euro ingurukoa izango da 2023an. Urteko LGS 15.120 eurokoa izango da. Beraz, batez besteko soldatarekiko ehunekoa % 57,4 ingurukoa.

Portzentajeen arteko alde horiek are nabarmenagoak dira Nafarroako Foru Erkidegoan eta Euskal Autonomia Erkidegoan. INEren 2021eko datuak eta aurreko eguneratze-irizpidea jarraituz, aurten Nafarroako urteko batez besteko soldata 28.377 euro ingurukoa izango da. Eta Euskal Autonomia Erkidegoan 30.925 euro inguru. Horrek esan nahi du Nafarroako batez besteko soldatarekiko LGSaren ehunekoa % 53,2 izango dela eta EAEn % 48,8.

Bestalde, ezin dugu aipatu gabe utzi Hego Euskal Herriko bi erkidegoetako bizitzaren batez besteko kostua Estatu osoko batez besteko kostua baino nabarmen handiagoa dela. Horrek esan nahi du Hego Euskal Herrian 1.080 euroko LGS eta 783 euroko kotizaziopeko gutxieneko pentsioa izanda, Estatuko gainerako erkidego gehienetan baino are okerrago bizi dela.

2.- Banku- eta enpresa-etekin izugarriak eta zerga-bilketaren gehikuntzak

Estatu espainiarreko sei banku garrantzitsuenek, Santander eta BBVA buru, 20.800 milioi euroko irabaziak izan dituzte 2022an, aurreko urtean baino % 28 gehiago. IBEX-35eko enpresa gehienek lortutakoak ez doaz atzetik. Banku horiek, gainera, iragarri dute Gobernuak sektoreari ezarritako zerga berria errekurrituko dutela. Beraien kalkuluen arabera, 1.200 milioi euro ordaindu beharko lituzzkete 2023an. Hau da, 2022ko etekinen % 5,7 baino ez. Ehuneko hori murriztu egingo da, zalantzarik gabe, aurten lortuko dituzten irabaziekin alderatuta. Gainera, gobernuari xantaia egiten diote, gastu hori bezeroei ere helaraz diezaieketela adieraziz, bankuen “errentagarritasunari” eusteko. Carlos Torres BBVAko presidenteak 8,29 milioi euro irabazi zituen 2022an, eta Repsolek % 70 hobetu zituen irabaziak 2021eko datuekin alderatuta.

Bestalde, CEOEk “soldatapeko” gisa kontratatu du Garamendi presidentea, 2023rako 380.000 euroko soldata ofizialarekin –hor ez dira sartzen dietak eta beste ordainsari batzuk–, % 9ko igoera izanik. Soldata hori 1.080 euroko LGS kobratzen duten 25 langilerena da. Edo hilean 783 euroko kotizaziopeko gutxieneko pentsioa jasotzen duten 65 urteko edo gehiagoko 35 pentsiodunena.

Lakuako Gobernuari dagokionez, jakinarazi da 9.000 milioi euro inguru (8.995) inbertitu dituela banku-gordailuetan. Horren arrazoia da daukan dirua metatu egin dela –batez ere Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergak eta Balio Erantsiaren gaineko Zergak eragindako diru-sarrera fiskalen gehikuntzaren ondorioz eta aurrekontuetatik egin gabeko gastuen ondorioz, gizarte-premiak asetzera bideratuta egon behar zirenak.

Horiek guztiek esaten digute pentsioak, soldatak eta gastu sozialak kontrolatu behar direla, hau da, inflazioa geldiarazteko Kontsumoko Prezioen Indizearen bidez ez direla eguneratu egin behar. Bitartean, bankari eta enpresariek beren izugarrizko etekinak mantendu eta zabaltzen dituzte, akziodunei dibidendu mamitsuak banatuz eta beren exekutiboen artean milioi askoko soldatak ezarriz. Eta Lakuako gobernuak uko egiten dio, besteak beste, gutxieneko pentsioak 1.080 euro arte osatzeari.

Ezin ditugu ekintza eta gertakari eskandalagarri horiek salatu gabe utzi, gainera, “naturaltzat eta legitimotzat” aurkeztu nahi dizkigute, eta horren aurrean ez dagoela zertan protesta egin adierazten digute. Baina salaketa publikoa garrantzitsua izanik ere, elite ekonomiko eta politikoak kezkatzen dituena da kalean protesta sozial zabal eta masiboak egitea. Arrazoi horiengatik Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) borrokan jarraituko du.

3.- Martxoaren 13-18 bitarteko pentsiodunen barau-itxialdia prestatzen

Plazetan kanpaina honen arrazoiak azaltzen hasi dira, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa lortzeko helburu nagusia duena. Kanpaina horren ekimen nagusia izango da martxoaren 13tik 18ra bitartean Bilboko erdiguneko lokal batean egingo den pentsiodunen barau-itxialdia. Bertan zuzenean parte hartuko duten lagun boluntarioen kopuruak gora egiten jarraitzen du. V. urteurrena ospatzeko prestatutako abestia jendarteratzeko, astelehenean Bilbon egindako kontzentrazioan lehen entsegu bat egin zen, megafonia erabiliz eta abestiaren letra bertaratutako guztiei banatuz. Pixka bat konplikatuak diren letra eta akonpainamendu musikala dituen abestia da. Baina jendeak gogoz hartu zuen, eta pixkanaka ahapetik kantatzen eta ikasten joango da. Astelehenean, plazetan, EHPMaren komunikatu bat ere zabalduko da, eta bertan, barauaren eta itxialdiaren arrazoiak, antolaketa eta barruan zein kalean egingo diren ekimenak aurreratuko dira.

4.- Pentsiodunen mugimenduak sustatutako hitzaldiak eta mahai-inguruak

Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren jaiotzaren V. urteurrena dela eta, hitzaldiak eta mahai-inguruak egiten ari dira hainbat herritan. Bost urteren ondoren defendatzen ditugun aldarrikapenetan sakontzeko aukera ematen dute, lorpen batzuk lortu arren, lorpen gehienak zintzilik baitaude eta beharrezkoa baita borrokan jarraitzea.

Hitzaldi eta mahai-inguru hauek aukera ematen dute borrokan jarraitzeko arrazoiak zehatzago azaltzeko eta beraiek bultzatzeko Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak duen garrantzia azpimarratzeko. Galderak eta ekarpenak oso aberatsak eta askotarikoak dira, eta bertaratutakoak pozik ateratzen dira, besteak beste, jasotako informazio eta azalpenek aukera ematen baitiete, komunikabide nagusiek, jendea manipulatzen saiatuz eta pentsiodunen eskaeren zuzentasunari buruzko nahasmendua sortuz, argitaratzen dituzten datuak kontrastatzeko. Halaber, mugimenduak betetzen duen zeregina aitortzen dute, eta bat datoz unitarioa eta plurala izatearen garrantzian, nahi duen edozein pentsiodunek askatasun osoz parte hartu ahal izan dezan.

Leku irekietan egiten dira, eta askotan adinekoen etxeetan ere. Berrienen artean, otsailaren 1ean Gasteizen egindako mahai-ingurua dago. Bertan, lau pentsiodunek parte hartu zuten, mugimenduaren barruan bereizitako bi sentsibilitate ordezkatuz, eta Radio Vitoria-ko profesional batek moderatu zuen. 100 bat lagunek parte hartu zuten, giro ona izan zen eta jendea animatuta atera zen. Gasteizko lagunak erakusketa ibiltari bat prestatzen ari dira adinekoen zentroetan, unibertsitatean eta beste leku batzuetan, pentsiodunen aldarrikapenak zabaltzeko eta ahalik eta jende gehienak jakitun izan daitezen gaur egun eta etorkizunerako duten garrantziaz. Bestalde, hilaren 9an, Astrabuduan (Erandio), 60 lagunek baino gehiagok parte hartu zuten eta astelehenean Zornotzan 82 lagunek parte hartu zuten. Biak giro oso positiboan egin ziren.

Datozen asteetan beste bi daude aurreikusita. Otsailaren 22an Arrasateko Kulturate zentroan eta martxoaren 1ean Bilboko San Inazio auzoan. Herri eta hiriburuetako auzo gehiagotan ari dira horrelako ekimen gehiago prestatzen. Zalantzarik gabe, garrantzitsuak dira pentsioen gaia gizarteratzeko eta kontzentrazioetan edo bestelako mobilizazioetan parte hartzen dutenak baino jende gehiagorengana iristeko.

5.- Greba eta mobilizazio garrantzitsua, Nafarroako sektore publikoan, hilaren 15ean

LAB, UGT, CCOO, ELA eta Steilas sindikatuek greba eta mobilizazioa deitu zuten hilaren 15erako sektore publiko osoan. Erronka ez zen erraza. Osasunbidean, gehiengo sindikalak (LAB, UGT, USAE, ELA eta CCOO) deialdia egin bazuen ere, Nafarroako Medikuen Sindikatuak (NMS) eta SATSE erizainen sindikatuak ez zuten greba babestu. Are gehiago, NMSak greba bertan behera utzi zuen egun horretan, bat ez egiteko. Gutxieneko zerbitzu masiboak eta nahitaezkoak ezartzeak, beste behin ere, greba jende gehiagok egitea eragotzi zuen. Hala ere, NMSak egiten duen greba baino dezente handiagoa izan zen 15ekoa, kuantitatiboki eta ehunekotan. Eta, batez ere, goizean eta arratsaldean egindako elkarretaratze eta manifestazioetan jende asko bildu zen. Arratsaldekoak Iruñean 4.000 lagun baino gehiago bildu zituen.

Atzo, ostirala, Jaurlaritzak Funtzio Publikoko sindikatuekin egindako bileran, NMSrekin adostutako akordioaren berri eman zuen, besterik ez. Bertan, 400 euroko igoera jasotzen da 14 ordainsaritan sektore fakultatibo horrentzat, eta, beraz, NMSk bertan behera uzten du otsailaren 1ean hasitako greba mugagabea, nahiz eta hori berrestea bere lankideek astelehenean batzarretan erabakitzen dutenaren mende geratzen den. Gobernuak emandako aldebakarreko urrats hori oso kezkagarria da, alde batera uzten baitu funtzio publikoaren ordezkaritza sindikal nagusia, zeinekin negoziatu eta adostu beharko lituzkeen sektore osoari eragiten dioten neurriak. Orain erronka bat ireki da: nola presionatu eta nola behartu gobernua funtzio publiko guztiarekin akordio bat negoziatzera, Osasunbidea sektorea barne.

6.- Pentsiodunen manifestazioa datorren astelehenean, Barakaldon, Gurutzetako Ospitalearen aurrean

Ezkerraldeko eta Meatzaldeko pentsiodunen mugimenduak manifestazioa deitu du datorren astelehenerako, eguerdiko 12:00etan, Barakaldoko Gurutzetako Ospitalearen aurrean. Ospitaleko sindikatuen, larrialdi-zerbitzuko langileen eta Barakaldoko Osasun Publikoaren Defentsarako Plataformaren (BOPA) babesa dute. Eta Gurutzetako ospitalearen aurrean egingo dute, bi eskualdeetarako erreferentziazko ospitalea delako.

Bere manifestuan zerbitzu sanitarioetan eta soziosanitarioetan pairatzen ari diren arazoak nabarmentzen dituzte. Eta azpimarratzen dute borrokan jarraituko dutela ondokoak lortu arte: Aurrez aurreko arreta osoa berreskuratzea. Itxaron-zerrenda luzeei amaiera ematea. Bularreko minbizia detektatzeko zainketa prebentiboen barruan, erradiografiak egiteko dagoen 11 hilabeteko atzerapenekin amaitzea. Osasun-zentroek beren jardueraren % 100ean funtzionatzen dutela bermatzea. Plantilla gehiago eta inbertsio gehiago. Lehen Mailako Arretaren aurrekontua egungo aurrekontuaren % 14tik % 25era igotzea. Eta egoitzetako eta etxeko arreta Osakidetzaren sare publikoan integratzea, egoiliarren eta adinekoen osasunaren arduraduna den aldetik.

Horrela amaitzen dute: “Gaurko mobilizazioa oso garrantzitsua da. Baina beste urrats bat eman behar dugu. Elkartu egin behar dugu, bildu mobilizazio zabalagoak egiteko, baita herrialdekoak ere. Mobilizazio unitario, ireki eta pluralak, herri eta eskualdeetako plataformek, sektoreko sindikatuek eta osasungintza eta zerbitzu soziosanitario publiko eta kalitatezkoak defendatzeko interesa duten kolektibo sozial guztiek bat eginez”.

7.- Otsailaren 25ean, Bilbo, Donostia eta Gasteizko kaleak betetzera Osakidetza hondatzearen aurka

SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek manifestazioak deitu dituzte datorren larunbaterako, otsailak 25, eguerdiko 12:00etan, Bilbon (Jesusen Bihotzeko plaza), Donostian (Boulevard) eta Gasteizen (Andre Maria Zuriaren plaza). Eta gizarte mugimendu eta eragile guztiak gonbidatu dituzte babestera, Osakidetzaren defentsan eta osasun publikoaren suntsipenaren aurka.

Lan-prekarietatea salatu dute, % 50etik gorako behin-behinekotasun-tasa izanda; hamarkada batean % 20tik gorako erosteko ahalmenaren galera; lanaren gainkarga sistematikoa; plantillaren urritasuna; ordezkapenik eta lanpostu hutsak ez betetzea; garapen profesionalean aplikatu nahi den murrizketa erradikal eta justifikaziorik gabeko bezalako lan-baldintzen murrizketak, eta abar.

Halaber, honako murrizketak ere salatu dituzte: Deustu, Zumarraga edo San Martingo (Vitoria-Gasteiz auzoa) Etengabeko Arreta Guneetan (EAG) aplikatutakoak; edo Santiago Ospitaleko larrialdiak; eta Basurtuko bihotzeko kirurgia ixteko proiektuak. Era berean, azpimarratu dute Lehen Mailako Arretan egindako murrizketak etengabeak direla oporraldietan, eta egiturazko arazo batzuen aurrean gaudela, Osakidetzako kategoria guztiei eta hiru lurraldeei eragiten dietenak.

Eta gaineratu dute “Mahai Sektoriala erabat blokeatuta dago. Osakidetzak ez du erabakitzeko ahalmenik, eta Osasun Sailak ez du aintzat hartu langileen aldarrikapenetako bakar bat ere, eta, gainera, Mahai Sektoriala erabili nahi du existitzen ez den negoziazio baten itxura egiteko, bere planen berri ematera baino ez baita joaten”.

Horregatik guztiagatik, otsailaren 25ean, EAEko hiru hiriburuetako kaleak betetzeko deia egin dute, Osakidetzako zuzendaritzak, Osasun Sailak eta Lakuako Gobernuak jarrera alda dezaten eta deskribatutako arazo larriak konpontzeko negoziazioak egin ditzaten. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak manifestazio horiek babesten ditu, eta Osakidetza publiko eta kalitatezkoaren premia soziala nabarmentzen du, baita adineko pertsonen eta pentsiodunen zaintza eta osasuna bermatuko duten zerbitzu soziosanitarioen (egoitzak, etxez etxeko arreta…) garrantzia ere.

8.- Poliziaren indarkeria Nagusien Etxea (Erromo) eraistea ekiditeko protesten aurka

Iazko udaren erdialdetik, etengabeak dira Erromoko (Getxo) Nagusien Etxea eraistearen aurkako protestak, auzo osorako erreferentziazko gizarte-zentroa baita, batez ere adinekoentzat eta pentsiodunentzat. Udal gobernua (EAJk eta PSEk osatua), Erromo auzoaren eskaera sozialei entzungor eginez, eraispena ahalik eta gehien azkartzen saiatzen ari da, barruan dagoen guztia hustuz. Igandean, otsailaren 12an, beste manifestazio bat egin zen, eta 600 pertsona inguru bertaratu ziren. Eta aste honetako astearte eta asteazkenean, Ertzaintzak oso modu bortitzean oldartu zen eraitsi aurreko azken hustuketa-operazioen kontra zeuden dozenaka pertsonen aurka. Pertsona bat atxilotu, beste batzuk arrastatu eta kolpatu zituzten, tartean ospitaleratu behar izan zuten emakume bat. Bihar, igandea 19, beste manifestazio bat egingo da “Eraispenari eta errepresioari ez” lelopean.

9.- Pentsiodunen mugimenduaren agerraldia Bilboko Udalaren Osoko Bilkuran

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren V. urteurrena zela eta, urtarrilaren 12an Bilboko pentsiodunen ordezkaritza batek bilera bat egin zuen Udal Bozeramaileen Batzordearekin. Oraingo honetan, otsailaren 23an, agerraldia egingo du Udalbatzaren aurrean. Pentsiodunen Mugimenduaren aldarrikapenak, haren defentsan egin diren mobilizazioak eta, batez ere, datozen asteotarako aurreikusita daudenak azalduko dira. Bilboko herritar guztiak (laurdenak pentsiodunak eta adinekoak gara)

ordezkatzen dituen erakundea den aldetik, gizartearen sektore garrantzitsu horren defentsan dagozkion erantzukizun sozial eta politikoak bere gain hartzeko eskatuko zaio.