Albiste eta informazio interesgarriak                           2023ko urriak 14 

1.- Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Emakumeen Hirugarren Batzarra Bergaran

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko hogeita hamar emakume baino gehiagok, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa ordezkatzen dituztenek, prentsaurrekoa eman zuten asteartean Donostiako Tabakalera Zentroaren albo batean. Urriaren 20an Bergarako Seminarixoa Aretoan Emakume Pentsiodunen Hirugarren Batzarra egingo dela iragarri zuten. Batzar horretan zaintza sistema “publikoa eta kalitatezkoa” aldarrikatuko da, baita berdintasunezkoa ere.

Batzarraren leloa da “Duintasunezko Zaintza eta Pentsioak. 1.080 euro orain!”. Aldarrikapen hori gutxieneko zenbatekoa dela azpimarratuko da, eta, gainera, “genero-arrakala murrizteko” balioko duela. Era berean, aurten batzarrean nabarmendu nahi da “zaintzak ezin dituztela emakumeek bakarrik sostengatu”, ezta “gure betebehar esklusiboa” izan ere, baizik eta partekatua izan behar duela.

Horri buruzko dekalogo bat egin da batzarrean eztabaidatzeko, eta aurrera egin nahi da “zaintzaren gizarte baterantz, non nahitaez konpromiso eta lehentasun sozial bat egongo den erakundeen aldetik”. Prentsaurreko honetatik eta batzarrean bertan, azaroaren 30eko Greba Feminista Orokorrarekiko gure erabateko babesa eta konpromisoa adierazi zuten.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko emakumeentzat oso topaketa interesgarria izango da. Bertan parte hartu nahi duten beste emakume batzuei irekita dago. Ziur gaude arrakastatsua izango dela, eta are animo gehiagorekin aterako garela mugimendu feministaren interesak, eta, bereziki, emakume pentsiodunen interesak defendatzeko eta borrokatzeko.

2.- Egungo zainketa sistema errotik eraldatzeko Herri Akordioa

Joan den larunbatean, urriaren 7an, Hernanin, mugimendu feministak, hogeita hamar bat eragile sindikal eta sozialekin batera (horien artean dago EHPM), Zaintzarako Eskubide Kolektiboaren aldeko Herri Akordioa aurkeztu zuten.

Herri Akordio honen helburua da egungo zaintza-sistema errotik eraldatzea, pribatizazioan eta gutxi batzuen negozioan oinarrituta, eta zaintza batez ere emakumeei egokitzen diena. Zainketen negozioaren aurrean, zaintza publiko-komunitarioko sistema baterantz aurrera egitea planteatzen dute. Horregatik, azaroaren 30eko Greba Feminista Orokorrarekin bat egin zuten.

Baina Herri Akordio hau grebaz haratago doa. Azaroaren 30aren ondoren borrokan jarraitzeko konpromisoa da, euskal erakundeei zaintza-sistema publiko bat bermatzeko exijituz, zerbitzu horien pribatizazioarekin amaituz. Epe luzeko lanerako bokazioa du, eta horregatik epe laburreko aldarrikapenekin batera, batez ere azaroaren 30eko grebari begirakoak, epe luzerakoak ere zehazten dira.

Zaintza sistema publiko eta unibertsala aldarrikatzea, Etxez Etxeko Laguntza Zerbitzua indartzea, migratu zaintzaileak erregularizatzea edo guztiontzako 1.080 euroko gutxieneko pentsioa epe laburreko errebindikazio-taulan sartuta daude. Baina epe luzerako aldarrikapenak ere beharrezkoak dira; izan ere, Herri Akordio honen garapenak kultur aldaketa sakona eskatzen du, zaintza gizonen eta emakumeen artean partekatutako erantzukizun bihurtuz eta kolektiboki, sozialki, eta ez familiaren esparruan, jorratu beharreko gai politiko bihurtuz.

Asko dugu borrokatzeko, eta lehenengo etapa azaroaren 30ean dugu, Greba Feminista Orokorra bultzatuz. 

3.- Pentsiodunen mobilizazioa Madrilen urriaren 28an

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) deituta, Estatuko beste Erkidego eta Herri batzuetako pentsiodunen mugimenduekin eta plataformekin batera, urriaren 28an, larunbata, pentsiodunen manifestazio bateratua egingo da Madrilen, 11:30ean Neptuno plazatik abiatuta.

Feijóo-ren inbestidurak porrot egin ostean, orain Pedro Sanchezen txanda da. Baina inbestitzeko negoziazioak zailak eta korapilatsuak dira, eta, kasurik onenean, presidente aukeratu eta gobernu berria osatzea hilabete baino gehiago luza daiteke. Gogoratu behar da, nolanahi ere, Pedro Sanchez buru duen egungo koalizio-gobernuak jardunean jarraitzen duela, eta pentsioei buruzko neurriak har ditzakeela, besteak beste.

Pentsiodunok ezin gara mugarik gabe zain egon gure aldarrikapenei erantzuteko, ezta gobernu berri baten eraketari buruzko nolabaiteko bitartekotasuneko eta ziurgabetasun politikoko egoerak aintzat ez hartzeko eta aplikatzeko aitzakia izan daitezen ere. Hori dela eta, Estatuko hainbat Erkidego eta Herritako pentsiodunen plataformek eta mugimenduek manifestazioa egingo dugu Madrilen urriaren 28an, eta, luzatu gabe, defendatzen ditugun aldarrikapen komunak dagoen gobernuak (Pedro Sánchez buru duen gobernuak, une honetan, besteak beste) bere gain har ditzala planteatuko dugu, hala nola, premiaz: 1.080 euroko gutxieneko pentsioa; pentsio guztiak Kontsumoko Prezioen Indize (KPI) errealarekin eguneratuko direla bermatzea; atzeraeraginezkoak berreskuratzea; pentsioen genero-arrakala amaitzeko neurri zehatz eta eraginkorrak; eta 40 urte kotizatuta dituzten erretiro aurreratuaren koefiziente murriztaileak ezabatzea.

Pedro Sanchezen inbestidurarako eta gobernu berria osatzeko negoziazioetan, alderdi politikoek pentsiodunen eskaerak bere gain hartzea proposatu eta exijitu behar dute. Euskal Herriko pentsiodunen mugimendu gisa, planteamendu-gonbidapen hau egiten diegu bereziki euskal alderdiei. Madrilgo manifestazioan Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren ordezkaritza zabala izango da, eta horretarako autobus batzuk antolatzen ari dira.

4.- Gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osatzeko kanpaina EAEn eta Nafarroan

Jakinarazi dugunez, urriaren 27an, EHPMko ordezkaritza batek bilera bat izan zuen Eusko Legebiltzarreko Gizarte Gaietarako eta Berdintasunerako Batzordearekin, eta talde politiko guztiek erantzun desberdinak eman zituzten. Hala ere, horietako batek ere ez zuen gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osatzeko gure eskariari uko egin. Datorren astean harremanak edo bilerak izango ditugu alderdi bakoitzarekin, bakoitza bere aldetik, bere jarrera eta konpromisoa zehatz-mehatz ezagutzeko. Zehazki, EHPMaren ordezkaritzaren proposamena da egokitzat jotzen duten moduan gaitzea proposamen hori Eusko Legebiltzarrak eztabaidatu eta onar dezan, ahalik eta lasterren.

Bestalde, Nafarroako Pentsiodunen Mugimenduak, hainbat sindikaturekin eta emakumeen, gazteen eta beste hainbat gizarte-talderekin batera, EAEkoaren antzeko ekimen bat aurkeztu zuen. Oraindik ez dute elkarrizketa-data zehatzik Nafarroako Parlamentuko Gizarte Gaietarako Batzordearekin, baina aldebiko harremanak dituzte Parlamentuko taldeekin, EAEn egingo dugun bezala.

Jakin badakigu, EAEko eta Nafarroako legebiltzarren eta gobernuen aurrean mobilizazio eta presio sozial handirik egin gabe, alderdi batzuen aldetik erresistentziak aurkituko ditugula gure eskaera onartu eta gauzatzeko. Hori dela eta, EHPMak kanpaina bizia bultzatuko du, hainbat ekimenekin, besteak beste, mozioak aurkeztu hiriburuetako eta bertan gauden 75 herrietan baino gehiagoko udaletan, eskaera hori ahalik eta babes gehien lortzeko.

Nafarroan, “Orain 1.080 Ahora” ekimenak, sindikatuek eta gizarte taldeek osatzen dutenak, sinadurak biltzeko kanpaina hasi du, eta harrera ona izan du, adibidez, joan den igandean Etxarri-Aranazen ospatu zen Nafarroa Oinez-en (Nafarroako ikastolen jaia). Halaber, azaroaren 11n manifestazio bateratua egingo da Iruñean, ekimen horrek deituta, eta azaroaren 16an beste manifestazio bat egingo da Gasteizen, EHPMak deituta EAEko pentsiodun guztientzat. Biak Nafarroako eta EAEko legebiltzarren aurrean izango dira.

Bestalde, urriaren 26an, EHPMak prentsaurrekoa emango du Bilbon. Bertan, Gasteizko eta Iruñeko legebiltzarretako talde politikoekin izandako elkarrizketak eta harremanak nola joan diren azalduko da xehetasun handiagoz, eta aurreikusitako mobilizazio-planak, gutxienez urtearen amaierara arte, jakinaraziko dira. Nafarroan bezala, EAEn ere saiatuko gara sindikatuek eta beste kolektibo sozial batzuek eskaera horrekin bat egin dezaten.

5. – Grebak EAEko sektore publikoan, urriaren 25ean eta abenduaren 19an

ELA, LAB, CCOO, Steilas, Satse eta ESK sindikatuek greba deialdia berretsi zuten asteartean EAEko sektore publiko osoan, urriaren 25ean eta abenduaren 19an, hurrenez hurren. Grebarako deiari eutsi diote Funtzio Publikoko Mahai Orokorrak egindako bileraren ondoren, izan ere, EAEko Gobernuak ez die ezer eskaini sektoreko langileen lan-baldintzak hobetzeko.

Uste dute Eusko Jaurlaritzak dituen eskumenak baliatu behar dituela, hemen soldata eta enplegua erabakitzeko. Halaber, gure erakundeei zerbitzu publikoak indartzeko, enplegu publikoa sortzeko eta egonkortzeko eta langile publikoen lan-baldintzak hobetzeko aukera emango dieten aurrekontuak bultzatu eta onartu behar ditu.

% 10eko soldata-igoera eskatzen dute, azken bi urteetako erosteko ahalmenaren galera berreskuratzeko eta 2024an KPIaren igoera bermatzeko. Era berean, aurretik galdutako erosteko ahalmenaren gaineko zorra aitortzea eta berreskuratzeko plan bat eta epe batzuk adostea. Era berean, enplegu publikoa sortzeko eta egonkortzeko planak adostea, benetako behin-behinekotasuna % 8ra murrizteko.

Langile publikoen soldata- eta lan-baldintzak hobetzea, zilegi eta bidezkoa izateaz gain, ezinbesteko baldintza da zerbitzu publikoen arreta hobetzeko. Aldi berean, arlo publikoan dagoen prekarietateari eta behin-behinekotasunari eta azpikontratazio- edo pribatizazio-prozesuei dagokienez, arlo publikoaren defentsak gero eta garrantzi handiagoa du gizartean. Pentsiodunen mugimenduak interes handia du arlo publikoan, are gehiago osasungintzan; horregatik, interes handiz babesten ditu greba-egun horiek. Baina ez dugu ahaztu nahi, era berean, oso garrantzitsua dela oraindik ere zerbitzu soziosanitarioak (egoitzak, etxeko arreta, etab.) arlo publikora ere pasatu behar direla, haien kudeaketa pribatuak egunetik egunera gehiago hondatzea baino ez baitu eragiten.

6.- Elgoibarko 24/7 Plataformak mobilizazioei ekin die berriro

Beste herri batzuetan bezala, Zumarragan esaterako, Elgoibarko 24/7 Plataformak, bere anbulatorioak asteko zazpi egunetan eguneko 24 orduetan zerbitzuak ematea eskatzeagatik horrela deitua, irailaren 27an ekin zion berriro mobilizazioei, udako atsedenaren ondoren.

Denbora asko daramate zerbitzu hori eskatzen, protesta eta ekimen ugarirekin. Besteak beste, 5.501 sinadura bildu dira anbulatorioko arreta-ordutegi iraunkorra berreskuratzeko eskatuz. Elgoibarren, esaterako, 11.500 biztanle baino ez dituen herri batean, sinadura-kopuru horrek erakusten du herritarrek atsekabe handia dutela osasun-zerbitzuen murrizketarekin eta eskari horri emandako indarra eta babesarekin.

Plataformak gogorarazi du Elgoibarko herritarren arazoa ez dela anbulatorio berri bat, 32 milioi euroko gastua ekar dezakeena, baizik eta egungoak eskaintzen duen zerbitzu txarra: larrialdietako zerbitzu osoa desagertzea eta anbulatorioa ostiraletik astelehenera ixtea. EAJ eta PSE jo dituzte egoera horren erantzuletzat, eta protestekin eta mobilizazioekin jarraituko dute eskaria lortu arte.

7.- Protestak Barañainen, eguneko zentro bat atzerapenik gabe eskatzeko

Barañaingo Eguneko Zentroa eraikitzeko lanak martxotik daude hilda eta konponbiderik gabe. Dirudienez, enpresa eraikitzaileak prezioak berrikustea eskatu du, obraren garapenean Udalak lizitatutako proiektuan jaso ez diren aldaketak gauzatu direla egiaztatu ondoren. Proiektu hau Barañainen eztabaidatu da, adinekoen eta pentsiodunen elkarteek egindako mobilizazio ugarirekin batera, eta behin eta berriz eskatu dute informazioa eta zerbitzu publikoen ez pribatizatzeko. Zehazki, 4.340 sinadura bildu ziren, Eguneko Zentro publiko eta kalitatezkoa eskatzeko.

Duela bi aste Larrain adinekoen elkarteak eta Barañaingo Pentsiodunen Mugimenduak deitutako manifestazio batek 160 pertsona mobilizatu zituen. Obrak geldirik dauden orubetik abiatu zen, eta udaletxearen aurrean kontzentrazioa egin zuten.

Adineko pertsonek eta herriko pentsiodunek benetako gertakariari egin behar diote aurre; izan ere, gaur egun obrak geldirik daude, enpresa eraikitzaileak utzi egin dituelako, Udalarekin desadostasunak dituztela argudiatuta. Eta salatu dute Maria Lecumberri alkateak (UPN) kudeaketa mistoaren aldeko apustua egin duela, eta horrek pribatizazioa dakarrela, Udalaren aldetik informazio eta gardentasun falta salatzearekin batera.

Horregatik guztiagatik, obrak berehala hasteko edo berrabiarazteko eta baldintza onenetan garatzeko behar diren urratsak ematea eskatzen dute, bai eta “bermea duen proiektu” bat ere, eta Udalak “etorkizuneko erabiltzaileek parte har dezaketen Eguneko Zentroaren kudeaketa-motari buruz informazio- eta eztabaida-proiektu bat abiaraztea”.