Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko urriak 21
1.- Atzo Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Emakumeen III. Asanblada egin zen
Bilbon eta Gasteizen egindako aurreko batzarretan bezala, III. Batzarrak ere arrakasta handia izan du. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko 130 emakumek baino gehiagok parte hartu dugu, eta sindikatuen (ELA, LAB, STEILAS eta ESK) eta Euskal Herriko mugimendu feministaren ordezkaritza izan dugu.
Askotariko bizipenak eta esperientziak dituzten hainbat emakumeren topaketatik sortutako erresonantzia emozionalak eztabaidarako eta parte-hartzerako giro oso positiboa sortu du.
Lau eztabaida-talde egin ditugu Batzarrean aurkeztu eta bertan onartu den ZAINKETEI buruzko dekalogoaren inguruan.
Batzarra amaitu ondoren, manifestu hau irakurri da: ZAINTZA ETA PENTSIO DUINEN ALDE! 1080 €, ORAIN!
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko kide batek ere, Andrea Uñak, poema bat errezitatu du eta Itziar Rekaldek ipuin bat eskaini digu, biak Palestinako herriak bizi duen egoerarekin zerikusia duten gaiekin.
Minutu bateko isilunea egin da Israeldik Palestinako herriaren aurka irekitako gerraren ondorioz hildakoengatik.
Era berean, azaroaren 30ean egindako zainketen greba orokor feministaren ekimenari babesa emateko akordioarekin eta borondatearekin atera ginen.
Azkenik, parte-hartzaile talde handi bat bazkari batean bildu gara egunaz gozatzen jarraitzeko, zerbait ikasi badugu 2018az geroztik daramagun borrokak ere sari asko ematen baititu.
2.- Irailean inflazioa %3,5era igo zen, eta erosketa-saskia %10,5eraino
Datu ofizialen arabera, inflazioa %3,5ean zegoen irailean, hazkundea jarraian ekainetik, %1,9an baitzegoen. Baina larriena, izan ere, erosketa-saskiaren igoera: %10,5 mantentzen da.
Prezio horien garestitzearen kasurik eskandalagarriena olioarena da. Azkeneko urtean %67 igo du. Baina badira oinarrizko beste produktu batzuk ere garestitu direnak modu neurrigabean: azukrea %40 igo da, patatak %20, txerrikia %14,4, esnea %13, arrautzak %11,5… eta hori Gobernuko BEZaren beherapenaren ondoren, urte amaierara arte printzipioz indarrean egongo dena.
Soldaten eta pentsioen erosteko ahalmena pixkanaka murrizten ari den bitartean, bankuen mozkinak, enpresa energetikoenak eta elikagaien banaketa-kateenak biderkatu egiten ari dira. Prezioen igoera horri galga jartzeko modu bakarra kontrola eta mugak ezartzea da.
3.- Euskal Autonomia Erkidean (EAE) Foru Ogasunen diru-bilketa hobetzea eta Aurrekontuak prestatzea
EAEko Finantza Kontseilua hilaren 11n bildu zen urte honetarako diru-bilketaren aurreikuspena itxi eta 2024rako helburuak finkatzeko. Abuztura arte diru-bilketa %6,9ra igo zen, baina urte amaierarako aurreikuspenak %5,7 izango dira jarduera ekonomikoaren moteltzeagatik, Pedro Azpiazu Finantza sailburuak adierazi duenez.
Bere aurreikuspenen arabera, urte honen amaierarako Foru-Ogasunen diru-bilketa 18.102 milioi eurokoa izango da. Beti bezala, ekarpen nagusiena PFEZak eta BEZak ematen dute eta, funtsean, langileek, pentsiodunok eta gainerako herri-sektoreek ordaintzen dugu. Aitzitik, Sozietateen gaineko Zerga askoz ere neurri txikiagoan, eta apalean hazi da.
Datu horiek eskuan, Pedro Azpiazuk iragarri zuen Lakuako 2024rako Aurrekontuen proiektua hilaren 24an Gobernu Kontseiluaren bileran onartuko zela. Eta Urkullu lehendakariak aurreratu zuen 15.000 milioi inguru euro egongo dela.
Aurten ere, asko hazi egin da diru-bilketa. Eusko Jaurlaritzak aurreko ekitaldietan gastatu gabeko diru-kopuru esanguratsua dauka. Bizitzaren kostua eta, bereziki, erosketa-saskiarena hain da handia, ezen pertsona askok eta familiek, besteak beste pentsiodunen sektore zabal batek, uko egin behar izaten diote elikadura egokia izateari, eta oinarrizko beste premia batzuei ere bai.
Gutxieneko pentsioentzako 1.080€rako osagarriaren kostua ez da ezta Aurrekontuen %2ra iristen. Arazo sozial horren aurrean zaila da azaltzea, eta are gutxiago justifikatzea, Urkulluren Gobernuak, Chiviterenak bezalaxe, eskari hori bere gain dagoeneko ez hartzea.
4.- Pobreziaren aurkako protesta, Bilbon Eusko Jaurlaritzak duen Ordezkaritzaren aurrean
Urriaren 17an, asteartean, “Pobrezia Desagerrarazteko Nazioarteko Eguna” zela eta, hainbat gizarte taldek deituta, 70 bat lagunek elkarretaratzea egin zuten Eusko Jaurlaritzak Bilboko Kale Nagusian duen Ordezkaritzan, errepidearen erdian eserita sinbolikoki amaituta. Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko hogeita hamar bat kidek ere, ekimena babesten zutenek, ekintzarekin bat egin zuten. Erakunde horren aurrean egindako protestaren helburua: Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) familia askok gizarte-ongizaterik eza eta pobrezia-egoera pairatzen dutela salatzea eta horren aurkako neurriak eskatzea.
“2022ko inkesta Pobreziari eta Gizarte Desberdintasunei buruzkoa” Eusko Jaurlaritzak berak argitara emandako manifestuan adierazten denez, EAEko biztanleriaren %22,3k (486.000 pertsona inguru, horien artean kopuru esanguratsua pentsiodunena, bereziki emakumeena) zailtasunak dituzte hilabete amaierara iristeko, horrek ongizaterik eza esan nahi du. Eta jende-sektore horren barruan, 159.737 pertsona zeuden pobrezia-arriskuan, hau da, biztanleriaren %7,6.
Nabarmentzeko beste datu kezkagarria: bazterketa egoeran dauden 39.143 pertsona DSBEa jasotzeko eskubidetik kanpo geratu ziren, hori eskuratzeko ezarritako baldintzengatik. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua ez da soilik salatzen ari baldintza horiek, baizik eta exijitzen erakundeek “ofizioz” jardun dezatela, informazioa emanez eta DSBE prestazioa jasotzeko eskubidea dagokien guztiak aitortuz.
Horrelako egoera, ongizaterik eza edota pobrezia pairatzen dutena, lotsagarria da, bankuek, enpresa energetikoek, banaketa-kate handiek, etab. etekin handiak lortzen dituzten bitartean, edo Eusko Jaurlaritzak berak, Foru-Ogasunen bidezko zerga-bilketa handia izanik, gizarte-arazo larri horri behar bezala ez erantzutean.
5.- Urriaren 25a, EAEko sektore publikoan lehen greba eguna
ELA, LAB, CCOO, Steilas, Satse eta ESK sindikatuek bi greba jardunaldi deitu dituzte Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) sektore publiko osoan:: urriaren 25ean eta abenduaren 19an. Duela bi aste, Funtzio Publikoko Mahai Orokorraren bileran lehen saiakera bat egin zen sindikatuek planteatutako aldarrikapenei buruzko negoziazioan, baina ez zuen emaitzarik izan, EAEko Gobernuak ez zien edukirik eskaini sektoreko langileen lan-kontratuen baldintzak hobetzeko.
Astelehenean, hilak 16, sindikatuek bigarren saiakera bat egin zuten Lan Harremanen Kontseiluan (LHK) Eusko Jaurlaritzari, Foru Ogasunei, Eudeli eta EAEko Espainiako Gobernuaren ordezkaritzari bilera batera deituz, erakunde guztiak erantzukizunekin sektore publikoan inplikatuta. Sindikatuez gain, Espainiako Gobernuaren ordezkaritza bakarrik agertu zen bileran.
Horren aurrean, sindikatuek Lakuako Gobernuari, Eudeli eta Foru Aldundiei leporatu zieten lan-baldintzen hobekuntza negoziatzeko benetako borondate politikorik ez izatea. Bi greba-egunetatik lehena urriaren 25ean izango da, datorren asteazkenean. Erakundeen jarrera itxi eta harroputza ikusiak ez die sindikatuei uzten beste irteerarik egun horretako greba ahalik eta konpromiso eta irmotasun handienarekin bultzatzea baino. Pentsiodunen Mugimenduak behin eta berriz adierazi du langile publikoen lan-baldintzak hobetzea ez da soilik legitimoa eta zuzena, zerbitzuen kalitatezko arreta hobetzeko ezinbesteko baldintzak baino, eta horrekin batera sektorean dagoen behin-behinekotasunarekin eta prekarietatearekin amaitzea, hala nola azpikontratazio- eta pribatizazio-prozesuekin ere bai. Lan publikoa defendatzeak egunetik egunera gero eta garrantzi sozial handiagoa hartzen du.
6.- Bilerak Eusko Legebiltzarreko talde politikoekin
Ostegunean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritza bat Eusko Legebiltzarreko talde politikoekin bildu zen, banaka: EAJ, EH Bildu, PSE, Elkarrekin Podemos-IU eta PP. Harreman horien helburua alderdi bakoitzak gutxieneko pentsioen osagarria 1.080 eurotan 14 ordainsaritan gauzatzeko egin ditzakeen proposamenak ezagutzea zen.
PSEk bere jarrera laburbildu zuen esanez Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta (DBE) bidezko osagarria ia 1.080 eurora iristen dela, eta ez dela ezertara konprometitzen. Ahaztu egin zaio osagarri hori 12 ordainsaritan ordaintzen dela, eta ez 14tan (urtean 2964 euroko aldea), pentsiodunek eskatzen dugun bezala. PPk adierazi zuen 15 eguneko epean gure eskaerei erantzuteko aukera aztertzeko konpromisoa hartzen duela, hurrengo aurrekontuei zuzenketa bat eginez, DBEaren bidetik hobekuntza lortzeko.
EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk bat egin zuten gure eskariarekin. Eta konpromisoa hartu dute Legebiltzarrean, ahal dela hurrengo aurrekontuak onartu baino lehen, 14 ordainsaritan 1.080 euroko osagarria eskatzeko formularen bat aztertu eta proposatzeko.
EAJk adierazi zuen Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren (DBE) legearen garapenean zentratuta dagoela, eta osagarrien indibidualtasuna kontuan hartzeko prest daudela, besteak beste, pentsioena. Halaber, adierazi zuen prest dagoela zer egin baloratzeko, aurrekontuei zuzenketa bat aurkezteko aukeraren aurrean, 1.080 euroen eskaria 14 ordainsaritan jartzeko.
Denborak estutzen du, eta premia dugu hurrengo aurrekontuak abenduaren 31 baino lehen itxiko baitira. Pentsiodunen mugimenduak erakundeak deitu eta, batez ere, kaleko mobilizazioekin jarraitzera behartuta gaude.
7.- “Orain 1.080€ Ahora” ekimenaren agerraldia Nafarroako Parlamentuko Gizarte Gaien Batzordearen ordezkariekin
“Orain 1.080€ Ahora” Nafarroako ekimena, Pentsiodunen Mugimenduak bultzatua hainbat sindikatu eta gizarte talderekin batera, kanpaina bat bultzatzen ari da Parlamentuak eta Nafarroako Gobernuak pentsio minimoen osagarria beren gain hartzeko, 1.080€.
Azken asteetan bilerak izan dituzte Nafarroako Legebiltzarreko hainbat talde politikorekin. Hilaren 27an Legebiltzarreko Gizarte Gaien Batzordean agertuko dira. Egun horretarako elkarretaratzea ere deitu dute eta kartel bat argitaratu dute ekimen hori iragartzeko eta jendeari bertan parte hartzera animatzeko.
Ekimen horiekin batera, sinadurak biltzeko kanpaina zabala bultzatzen ari dira. Eta azaroaren 11rako manifestazioa deitu dute Iruñean, erkidegoko beste herri batzuetako jendea ere bat egiteko nahiarekin.
Nafarroako “Orain 1.080€ Ahora” ekimena bezala, EAEn ere Pentsiodunen Mugimendua sinadurak biltzen hasi da herri batzuetan, eta hurrengo asteetan askoz gehiagoetara iritsiko da. Era berean, EAEko hiru lurraldeetako pentsiodunen manifestazioa deituko du azaroaren 16rako, Gasteizko Legebiltzarraren aurrean.
8.- Ekimen bereiziak, baina jatorri komuna dutenak
“Orain 1.080 Ahora” ekimenak eta EAEn Pentsiodunen Mugimenduak bultzatuak ezaugarri espezifikoak eta desberdinengatik bereiziak dituzte, bai dituzten laguntzak zein administrazio desberdinen mende egoteagatik, bi autonomi erkidego desberdinen mende daudelako, nahiz eta biek Hego Euskal Herriaren zatia izan. Baina biek dute elementu komuna: eskaria bera eta bi erkidegoetako parlamentu eta gobernuei eskatzen zaien gutxieneko pentsioak 1.080€ra osatzea.
Bi erkidegoen baldintza ekonomiko, sozial eta politikoek aukera ematen dute aldarrikapen hori eskatu eta lortzeko. Baina ez da ahaztu behar Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduan ahalegina badagoela bi erkidegoetan pentsiodunen baldintzak, laguntzak exijitu eta erkidego bakoitzean erritmoa kontuan hartuz.
Datorren ostegunean, hilak 26, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak Bilbon prentsaurrekoa emango du. Bertan, dagoeneko ematen ari diren urratsak ez ezik, aurrera eraman nahi ditugun ekimenen plan zabalagoa aurkeztuko du, bereziki urte amaiera arte. Ekimen horien bidez, eskaeraren zilegitasuna eta zuzentasuna gizarteratu nahi da: 1.080€ gutxieneko pentsioen osagarria eskatuz.
9.- Manifestazioa Bilbon azaroaren 4an euskararen alde
Euskalgintzaren Kontseiluak agerraldia egin zuen asteazkenean Bizkaiko hiriburuan, euskal gehiengo sindikalarekin eta beste hainbat gizarte talderekin batera, besteak beste, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduarekin, herritarrek zerbitzuak norberaren hizkuntzan jasotzeko eta lan munduan euskara erabat garatzeko dituzten eskubideak defendatzeko. Horretarako, mobilizazio nazional bat bultzatuko da Bizkaiko hiriburuan azaroaren 4an, 17:00etan Bilboko Euskalduna Jauregitik abiatuta. Mobilizazio horren helburua azkenaldian eta baita azken aste honetan (Vox-en eta PPren errekurtsoen ondorioz) euskaldunen aurka izan duen erasoaldi judizialari erantzutea izango da.
Kontseiluko idazkari nagusiak eraso horien larritasuna nabarmendu zuen, ez baitira isolatuak, baizik eta euskararen normalizazioaren eta biziberritzearen aurkako erasoaldi baten zati bat, bereziki eremu soziolaboralari kalte egiten diotela azpimarratuz, kontuan hartuta zenbait epai toki-administrazioetako plazei buruzkoak direla. Eta gehitzen zuen erasoaldi erreakzionario eta euskarofoboa dela, gure hizkuntzaren normalizazio prozesua oztopatu eta egindako bidean atzera egin nahi duena.
Arantza Urresti Pentsiodunen Mugimenduko kideak, agerraldian parte hartu zuenak, salatu zuen euskaraz hitz egiteko debekuak, euskalduntzeko oztopo judizialak eta baliabide publikoen falta oso ezagunak direla. Eta gaineratu zuen: “Euskara ez da kostu bat, balio erantsi bat da gure harremanetan, eta horrela ulertu beharko lukete administrazio guztiek, judiziala barne”. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak azaroaren 4ko mobilizazioan parte hartzeko hartutako konpromisoa erakutsi genuen.