Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko urriak 28

1.- EHPMko emakume pentsiodunen Dekalogoa

Bergaran, urriaren 20an, 130 lankidek baino gehiagok parte hartu zutelarik, EHPMko Emakume Pentsiodunen III. Asanblada arrakastatsuan, zainketei buruzko Dekalogoa onartu zen, bere interesagatik osorik erreproduzitzen duguna. Zainketei buruzko dokumentua da, azaroaren 30eko Grebaren Feminista Orokorraren helburu nagusiarekin erabat lotuta dagoena. 

DEKALOGOA

1. ZAINTZEKO ESKUBIDEAK UNIBERTSALA IZAN BEHAR DU. Zainketak behar dituen pertsona orok eskura izan behar ditu, ezin du gaitasun ekonomikoaren mende egon.

2. ZAINTZA-ZERBITZUEK KALITATEZKOAK IZAN BEHAR DUTE. Etxean kalitatezko zaintzak izatea ezinezkoa denean, egoitza-zerbitzuek ere gure inguruan egon behar dute eta bertako langileek lan- eta soldata-baldintza duinik izan behar dituzte.

3. ZAINDUEN ESKUBIDEAK ETA AUTONOMIA BERMATZEKO ZAINKETAK. Kalitatezko zainketek zainduak diren pertsonen beharretan eta nahietan oinarritu behar dira.

4. ETXEKO ZAINTZA PROFESIONALIZATU EGIN BEHAR DA, INTEGRALA ETA KUDEAKETA PUBLIKOKOA IZAN BEHAR DU. Etxez etxeko Arreta Zerbitzuan oinarritu behar da, birplanteatu beharreko zerbitzua, 24 orduko zerbitzua izan dadin.

5. KUDEAKETA PUBLIKOA DUTEN EGOITZA ETA EGUNEKO ZENTRO PUBLIKOAK, ZAINTZAREN KALITATEA LEHENESTEN DUTENAK. Zerbitzu horiek ezin dira izan enpresa pribatuek eta putre funtsek irabazitako negozioa. Egoitzek txikiak izan behar dute, hau da, etxebizitzak edo tutoretzapeko espazioak, eta gure ingurunean kokatuta egon behar dute.

6. HURBILEKO ETA KOMUNITATEAREN PARTAIDETZA DUTEN ZAINTZA-ZERBITZUAK. Komunitateak zaintza-zerbitzu horien plangintzan, garapenean eta ebaluazioan parte hartu beharko luke. SARE KOMUNITARIOAK. Erakundeek egin beharreko lana ordezten ez duten sareak, zaintza emozionala burutu dezaketenak.

7. ZAINTZAKO LANGILEEN LAN-BALDINTZA DUINAK, sektore publikoko langileekin parekatuta egon behar direnak. Aipamen berezia merezi du etxeko langileen egoerak, gaur egun zaintza baitute zeregin nagusi. Horregatik eskatzen dugu ETXEKO LANGILEAK ZAINTZAILE PROFESIONAL GISA AITORTZEA. Beren zaintza-lana halakotzat aitortzea eskatzen dugu, Gizarte Segurantzaren Erregimen Orokorrean sartzea, gainerako langileak bezala, eta Atzerritartasun Legea ezabatzea, erregularizatzea eragozten baitu.

8. ZAINTZA EZIN DA “EMAKUMEEN KONTUA” IZAN, EZTA “FAMILIA KONTUA” ERE. ZAINTZA EZIN DA EMAKUMEEN BETEBEHARRA IZAN. Eta lan ideologiko garrantzitsua egin beharko dugu emakume=zaintzailearen ideia hori hausteko, bai belaunaldi gazteen artean, bai zaharrenen artean ere.

9. GIZONEN ERANTZUNKIDETASUNA ZAINTZA-LANETAN. Horrek lan mundua eta zaintza lanekin duen harremana berrikustea eskatzen du. Lanaldia murriztu beharko dugu guztiok zaintza-lanetan inplika gaitezen.

10. PENTSIO DUINA EMAKUME GUZTIENTZAT, AITORTU GABEKO ZAINTZAILEAK IZAN DIRELAKO. GUTXIENEKO PENTSIOA, 1.080€ ORAIN! Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko emakume garen aldetik, eta gizarte patriarkal honetan emakumeek izan duten zaintzaile-lana kontuan hartuta, aitortu gabeko lana dohainik eta familia-esparruan egin delako.

2.- Elizondoko “Francisco Joaquín Iriarte” Egoitzaren inguruko gatazka 

Elizondoko “Francisco Joaquín Iriarte” Egoitza kudeatzeko kontratua duela 14 urte sinatu zen IDEA enpresarekin eta ofizialki 2024ko ekainean amaituko zen. Hala ere, Elizondoko Udalak kontratu hori aurtengo urrian -31n- bertan behera uzteko erabakia hartu du. Azaroaren 3an kudeaketa ZAINTZA enpresa publikoak bere gain hartzea aurreikusten da.

Haustura hori eragin duen arrazoia: IDEA enpresak aurkeztu dituen arazoak eraikina birgaitzeko, XIX. mendearen amaieran eraikia eta eraberritua, lehen aldiz, duela 40 urte. Errehabilitazio horrek berekin zekarren 153 plazatik 99ra mugatzea, eta horrek arazo bat sortzen du: berrogeita hamar egoiliar kokatu behar izatea inguruko beste zerbitzuetan.

Ekainean IDEAri eskatu zitzaion erabiltzaile eta senideekin lan zehatz eta pertsonalizatua, nortzuk egongo liratekeen prest beste egoitzetan birkokatzeko. Ez du lan hori aurkeztu eta, irtenbiderik edo inolako ekarpenik egin gabe, denbora aurrera, Udalak kontratua bertan behera uztea erabaki zuen.

Orain, hiru hilabete iraun dezakeen prozesu judizial bat ireki da. IDEA enpresak kontratuaren deuseztapena kautelaz etetea eskatu du eta ibarreko Patronatuari “300.000€tik gorako kalte-ordaina”, azken hilabete horietarako aurreikusitako etekinak, orain arte egindako inbertsioak eta kalitateko ISO bezalako kontzeptuengatik. Patronatuak, ordea, 61.000€ko kalte-ordaina ordaintzea proposatu du, gehi oraindik zehazteke dauden beste kontzeptu batzuk ere bai.

Nafarroan, egoitzen %72 erakunde pribatu batek kudeatzen ditu. Errealitate Sozialaren Behatokiaren azterketaren arabera, hemendik 15 urtera egoitzetan beste 2.600 plaza behar izango dira. Nafarroako Pentsiodunen Mugimendua ere barne, gero eta ozenago entzuten da Nafarroako Gobernuak zuzenean egoitzen kudeaketa publikoa sustatu beharko zuela, erakunde pribatuek beren etekinak baino bilatzen ez dituzte-eta; halaber, egoitzak berriro udalpean nahi dituzten tokiko erakundeak babestu eta dagoeneko halaxe dituztenei segurtasun juridikoa eman.

3.- Aiaraldetik Galdakaoko Ospitalerainoko autobus-linea berriaren eskakizuna

Gaur egun, Bizkaiko Foru Aldundiak Bizkaibus zerbitzua badauka. Linea honek 62 geltoki ditu programatuta, Urduñatik hasi eta Galdakaoko Ospitalean amaituz. Horietatik 37 geldiune Bizkaiko udalerritakoak dira eta 25 Arabakoak. Horrek esan nahi du Urduñatiko bidaiak, trafikoaren arabera, 2:30h. baino gehiago irauten duela, bai joateko eta bai beste hainbeste itzultzeko.

Aiaraldeko Pentsiodunen Mugimendua aurtengo otsailean hasi zen autobus linea berri bat eskatzeko kanpaina, Urduñatik abiatuta Aiaraldeko jendea zuzenean eskualde horretatik Galdakaoko Ospitalera eroateko. Hala linea berriaz (Bizkaiko herrietan gelditokirik gabe), bidaia ordubete murriztu liteke joanekoan eta beste ordubete itzulerakoan. 

Kanpainari hasiera emateko, Aiaralde eskualdeko udaletan mozioa aurkeztu zen, linea berriaren aldeko jarrera har zezaten eta Arabako Batzarretan azterlan bat egiteko presioa eskatuz. Udalerri guztiek onartu zuten gehiengo osoarekin, PSEren desadostasun bakarrarekin, Amurrion eta Laudion abstenitu egin baitzen. 

Martxoaren amaieran, Arabako Batzarretako Mugikortasun Batzordera joan ziren aipatutako mozioa defendatzera. Baina Elkarrekin Podemos-IUk mozio alternatiboa aurkeztu zuen, linea berria sortzea saihesten zuena oraingoa hobetzeko, ahal izanez gero. Alderdi politiko guztiek bat egin zuten, EH Bilduk izan ezik, abstenitu egin zelarik. 

Gaur egun, sinadurak biltzeko kanpaina betean daude, eta bilera bat eskatu dute Aiaraldeko gobernu taldeekin udaletxeko fatxadan diseinatu duten kartela koka dezaten, autobus linea berriaren aldeko logotipoa duena, eta martxoan onartutako mozioak berriro bidal ditzatela, eta presioa egin bus berri horren sortzeari buruzko txostena egiteko. Era berean, merkataritzako tokiak (dendak, tabernak, etab.) kartel gainezka betetzen ari dira. 

Eskualdeko Pentsiodunen Mugimenduak uste du kanpaina luzea izango dela, baina lortu arte ez dute amore emango; esaten dutenez, Aiaraldeko biztanleen ehuneko ehunen babesa eta aldeko iritzia dute.

4.- Euskal Autonomia Erkidegoko sektore publikoaren greba arrakastatsua

Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) sektore publikoan ELA, LAB, CCOO, Steilas, Satse eta ESK sindikatuek hilaren 28an deitutako lehen greba eguna arrakastatsua izan zen. Hezkuntzaren sektorean eta garraio publikoan izan zuen eraginik handiena. Osakidetzan, jakina, erantzuna txikiagoa izan zen; izan ere, langile gehienek ezin dute grebarekin bat egin, gutxieneko zerbitzuak ezartzen dizkietelako, eta zerbitzu horiek %100era iristen dira sail askotan.

Bilboko, Donostiako eta Gasteizko kaleetan egindako manifestazioak jendetsuak eta parte-hartzaileak izan ziren, eta sektoreko 30.000 langile inguru bildu ziren, deialdia egin zuten sindikatuen arabera. Pankartetan eta adierazpenetan beren aldarrikapen garrantzitsuenak azaldu zituzten: erosteko ahalmena berreskuratzea %10eko soldata-igoerarekin; behin-behinekotasun tasak egungo %40tik %8ra jaistea; pribatizazioak amaitzea eta sektore publikoa indartzea; eta euskalduntzea bermatzeko planak. Halaber, EAEn erabakiak hartzeko eta negoziatzeko esparru propioa nabarmendu eta aldarrikatu zuten.

Sindikatuen ustez, mobilizazioaren arrakastaren ondoren, erakundeak behartuta daude beren politika publikoak aldatzera. Baina ez da erraza izango Urkullu lehendakariaren jarrera eta adierazpenen ondoren. Izan ere, aspalditik, eta batez ere greba hau dela eta, sindikatuen eta sektore publikoko langileen aurka egin du, bere burua euskal herritar guztien interesen defendatzailetzat duen eta gizartearen gehiengoaren (langileen, pentsiodunen eta beste herri-sektore batzuen) kezkak eta beharrak ulertu eta bere gain hartzeko gai ez den lehendakariaren akusazio eta axolagabekeriekin.

Erakunde publikoek esan dute elkarrizketaren eta negoziazioaren alde daudela, eta sindikatuekin egingo dituzten hurrengo bileretan egiteko prest daudela. Baina ez dira sinesgarriak, azken negoziazio-ahaleginetan izan duten blokeo-portaera eta negoziatzeari uko egin izana ikusita. Urkulluk eta Gasteizko gobernuak ondo dakite sindikatuen aldarrikapenei jaramonik egiten ez badiete, abenduaren 19an beste greba egun bati aurre egingo diotela. Pentsiodunen mugimenduan, mobilizazio horiek ontzat eman eta babesten ditugu, bai langileei dagozkien eskubideengatik, bai zerbitzu publikoen hobekuntza gizartearen gehiengoari interesatzen zaiolako, bereziki pentsiodunei eta adinekoei.

5.- EHPMren prentsaurrekoa Bilbon

Ostegunean Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) prentsaurrekoa eman zuen Bilbon. Bertan, EAEko eta Nafarroako legebiltzarretako talde politikoekin 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria babesteko eta defendatzeko konpromisoa har dezaten sustatzen ari den mugimenduak eta ekimenak azaldu zituen. Eskaera hori Urkulluren eta Chiviteren gobernuek aitortu eta aplikatu behar dute. Era berean, datozen hilabeteetan bultzatuko diren kaleko ekimenen planaren berri eman zen, urtarrilaren 1etik aurrera aplikatuko diren hurrengo aurrekontuetan gutxieneko pentsioen osagarri hori 1.080 eurotan jaso dadin. Era berean, jakinarazi zen EHPMko ordezkaritza zabal batek parte hartu zuela gaur Madrilen egingo zen manifestazioan, buletin honetako beste albiste batean aipatzen den bezala.

6.- Orain 1.080 ekimenaren bilera Nafarroako Parlamentuko Gizarte Gaietako Batzordearekin

Atzo lan-saioa egin zuten Nafarroako Parlamentuan talde politiko guztiek (UPN, PSN, EH Bildu, Geroa Bai, Zurekin Nafarroa eta VOX) eta Nafarroako Mugimendu Pentsiodunak sustatutako “Orain 1.080€ Ahora” Gizarte Ekimenaren batzorde batek. Gizarte Ekimenaren ordezkaritza 5 lagunek osatu zuten.

Laburbilduz, Gizarte Ekimenak 14 ordainsaritan 1.080 euroko gutxieneko pentsioaren zilegitasuna eta zuzentasuna oinarritu zituen bere hitzaldian, eta azaldu zuen mugimendu pentsiodunaren etengabeko aldarrikapena izan dela 2018ko urtarrilean mobilizazioak hasi zituenetik.

Nabarmendu zuenez, 2022rako batez besteko soldataren zifra ofizialik ez dagoen arren, 2022an 2021ekoaren aldean batez besteko soldata %4,5 igoko dela aurreikusten bada, Nafarroako gutxieneko soldata 1.411 eurokoa izan beharko litzateke hilean, eta, ondorioz, gutxieneko pentsioa 1.269 eurokoa izan beharko litzateke, hau da, aldarrikatzen diren 1.080 euroak baino 189 euro gehiago hilean.

Joan den irailean Nafarroan 50.896 pentsiodunek 1.080 eurotik beherako –edo oso beherako– pentsioak zituztela, gehienak emakumeak, 33.391 zehazki. Nafarroan jasotako pentsio guztien %52,9 1.080 eurotik behera zeuden. Hori dela eta, berehala eskatzen du 2024ko urtarrilaren 1etik aurrerako ondorioekin, Nafarroako Aurrekontuen kargurako Gizarte Segurantzaren gutxieneko pentsioen 1.080 eurorainoko osagarri bat ezar dadila, legokiokeena baino askoz kopuru txikiagoa.

Jarraian, talde politikoetako ordezkariek hartu zuten hitza, eta Buletin honetarako urgentziazko ebaluazio batean, gure ordezkaritzak aitortu du bileran talde guztien jarrera abegikorra eta sentikorra izan zela, oso logikotzat jotzen baitute aldarrikapenerako dugun interesa.

Besterik dira aurrekontuetara eramateko konpromisoak. PSNk Estatuko Gobernuak egindakoa eta gutxieneko eta kotizazio gabeko pentsioetan izandako aurrerapenak nabarmendu zituen. UPNk exijitu egin behar die aurrekontuak adostuko dituztenei, eurek ez baitute aurrekontutan zereginik. Geroa Bai eta Zurekin Nafarroa prest daude horri buruz hitz egiteko, baina ez dute konpromiso gehiagorik hartzen. PPk informazio gehiago emateko eskatu zuen, eta harrituta aipatu ziren datuak ez bitituzte ezagutzen. VOXena bitxia da, “1.080ra arte osatu behar da, baina horretarako zergak jaitsi behar dira”. EH Bildu bakarrik agertu zen argi eta garbi aurrekontuen negoziazioetan buru-belarri aritzearen alde, osagarri hori gauzatzen dadin.

Azken batean, eta lehen begiratuan, bilera positiboa da, eskaria 1.080€-ra luzatzen delako, baina borrokan jarraitu beharko da, ezin da guardia jaitsi, eta, alde horretatik, azaroaren 11ko manifestazioak presio-eltze bat izan behar du alderdi politikoentzat, hor baitago gure indarra. Parlamentuan egindako agerraldiarekin batera, kontzentrazio handia izan zen kalean, bereziki pentsiodunena.

7.- Gaur, hilak 28, Madrilen pentsiodunen manifestazio bateratua 

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, Estatuko beste erkidego eta herri batzuetako pentsiodunen plataformak eta mugimenduekin batera, gaur manifestazioa egingo da Madrilen, 11:30ean hasita, Neptuno plazatik eta Puerta del Solen amaituko dena. 

Bere helburua, Pedro Sanchezen Gobernuaren aurrean (gaur egungo jardunekoa) edo dagokionaren aurrean (burua bera edo haren ordezkoa), neurriak har ditzala, ahalik eta epe laburrenean erantzun eta aplika daitezen, pentsiodunen plataformen eta mugimenduen aldarrikapen pentsiodun bateratuak Estatuko Erkidego eta Herri ezberdinen artean, horien artean lehentasunez 1.080€ko gutxieneko pentsioa. 

Parte-hartze handia espero da. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren ordezkaritza 200 bat lagunek osatuko dute: hiru autobus gehi kotxe batzuk… beren pankartekin, 1.080€ peto berdeekin, banderak, musuzapiak, etab. … eta aldarrikapenak megafoniaren bidez, euskarazko eta gaztelaniazko abestiez.