Albiste eta informazio interesgarriak 2023ko urriak 7
1.- Astelehenean 5.000 pentsiodun atera ginen Hego Euskal Herriko kaleetan Adinekoen Nazioarteko Eguna dela eta
Joan den astelehenean 5.000 pentsiodun inguru, egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteetako kideekin batera, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetako eta 70 herri ingurutako kaleetara atera ginen. Hiriburuetan eta herri ugaritan manifestazioak egin ziren, eta, beste batzuetan, elkarretaratzeak eta bestelako herri-ekimenak, horietako batzuetan, hala nola igandean Arrasaten, Nagusiaren Kontseiluaren bidez antolatua, ehunka pentsiodun bildu zituena.
Mobilizazio oso aktiboak eta ikusgarriak izan ziren, adinekoen aitortzaren eta duintasunaren garrantzia azpimarratuz. Horietan aldarrikatu zen eskubideak ez direla iraungitzen adinarekin. Adinekook bizi-baldintza duinak izateko eskubidea dugu, pentsio publiko eta behar bestekoen, zerbitzu publiko unibertsalen eta gure arreta-beharrak beteko dituen zaintza-sistema publikoaren bidez.
Bilboko eta Donostiako manifestazioak Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundien aurrean amaitu ziren. Bizkaiko eta Gipuzkoako Ahaldun Nagusiei zuzendutako dokumentu bana erregistratu zen, eta bertan aurrez aurreko bilerak egitea eskatu zitzaien. Bilera horietan, pentsiodunen mugimenduko eta egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteetako ordezkariek parte hartuko dute, bi erakundeen mende dauden egoitzetako eta gizarte-zerbitzuetako arazoak aztertzeko eta berauei aurre egiteko. Espero dezagun ahalik eta azkarren burutzea.
2.- Inflazioa %3,5era igo da irailean
Ekaineko inflazioa %1,9koa izan zen. Orduz geroztik, hilabetez hilabete, inflazioa haziz joan da, eta irailean %3,5ekoa izan da. Igoera hau, erregaien eta argiaren prezioen igoeraren bidez justifikatzen eta azaltzen saiatzen ari dira.
Luis de Guindos Europako Banku Zentraleko presidenteordearen hitzetan, 2023tik eta 2024ra bitartean inflazioa altu mantenduko dela eta are gehiago haziko dela aurreikus daiteke. Hori bai, Europako Banku Zentralak bere interes-tasa handiekin ezarritako diru-politika “positiboa” izan dela uste du, aplikatu izan ez balitz Europako egoera “askoz okerragoa” izango baitzen.
Bestalde, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Erakundeak (OCU delakoak), supermerkatuetako kate nagusietan erosketa-saskiaren prezioen jarraipen zehatza egin ondoren adierazi du erosketa-saskiaren kostuak azken urtean %14,1eko igoera izan duela eta azken bi urteetan %30,8koa.
Aldi horretan soldatek edo pentsioek zenbateko igoera izan dutela kontuan hartuta, erraza da ondorioztatzea herritar gehienek erosketa-ahalmena galdu dutela. Pentsioak eta soldatak gutxienez Kontsumoko Prezioen Indizearen (KPI) bidez eguneratzearen eta gutxieneko pentsioa behingoz 1.080 eurokoa izatearen alde borrokatzea egunetik egunera gero eta premia handiagoko beharra bihurtzen ari da, eta hori lortzeko ahalik eta gizarte-mobilizazio handiena behar da, ahalik eta ekintza-esparru zabalenetan eta bateratuenetan oinarrituta.
3.- Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Emakumeen III. Asanblada
Urriaren 20an Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Emakumeen III. Asanblada ospatuko da Bergaran (Gipuzkoa), Seminarixoa Aretoan. Goizeko 10:30tan hasiko da eta 13:30ak aldera amaituko da, parte hartuko duten emakume guztiekin egingo den prentsaurreko masibo batekin. Bertan, III. Asanbladan onartutako manifestua irakurriko da.
Urriaren 10ean, asteartean, prentsaurrekoa izango da Donostian, Tabakaleran, goizeko 11:00etan, Asanbladaren kartela, ordutegia eta metodologia aurkezteko. Aurten, Zainketen gaiari helduko zaio. Asanbladaren leloak hauek dira: Zaintza eta pentsio duinak orain! ¡1.080 Ya! ¡Cuidados y pensiones de dignidad!
Ahalegin eta ilusio handiz ekingo diogu Euskal Herriko Emakume Pentsiodunen III. Asanblada honi, azaroaren 30eko Greba Feminista Orokorraren mugimendu feministarekin partekatutako prestakuntzari eta antolaketari begira.
4.- Osasun arloko arazoak eta salaketak EAEn eta Nafarroan
Nafarroako Osasuneko itxaron-zerrendek %29ko igoera izan dute azken 5 urteotan, Kontuen Ganberaren arabera, eta zerrenda horien arrazoiak zehatz-mehatz aztertzeko eskatu diote Osasunbideari, ondoren baliabideak behar bezala planifikatu eta kudeatu ahal izateko.
Nafarroako lehen kontsulten kopurua 2018ko 33.000 erregistro izatetik 2022aren amaierako 60.000 izatera igaro zen. Eta pertsonei, batez ere adinekoei, arreta emateko beharrak gero eta gehiago hazten ari dira, kontuan hartuta 2010-2022 aldian 64 urtetik gorako Nafarroako biztanleria %7 hazi dela.
Nafarroako arazoen antzeko egoera dago Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE). Baina plantillak indartu beharrean, duela egun batzuk Osakidetzako mahai sektorialean ordezkaritza duten sindikatu guztiek ziurtatu dute Osasun Saila iraupen luzeko aldi baterako 2.200 kontraturi amaiera ematea pentsatzen ari dela, eta horrek enplegu horiek desagertzea ekarriko duela.
Osasun Zerbitzuak, bere burua justifikatzen saiatzeko, adierazi du aldi baterako kontrataziora jotzen duela beharren eta zirkunstantzia berezien arabera, hala nola oporrak edo COVIDak eragindako osasun-krisia. Eta gaineratu duenez, “ez da inola ere alde batera uzten osasun-prestaziorako profil kritikoak dituen langilerik”.
Dagoeneko jasanezinak diren itxaron-zerrenden aurrean gaude, eta haserre handia sortzen ari dira herritarren artean. Baina “ez da ezer gertatzen”, ez dute planifikatzen, ez dute neurri serio eta arduratsurik hartzen arazoak aurreikusteko eta konpontzeko, eta bururatzen zaien “irtenbide” bakarra pazienteak ospitale eta klinika pribatuetara bideratzea da, horrela, herritar gehienentzat, hau da, diru-sarrera handiak ez dituzten eta osasun pribatura jotzea ezin duten pertsonentzat funtsezkoak diren osasun-zerbitzu publiko horien pribatizazioa erraztuz.
5.- Lizarraldeko osasun-arreta “desegin” dutela ohartarazi dute
LAB sindikatuak ohartarazi duenez, Lizarraldeko “osasun-arreta publikoa desegin” egin da, Nafarroako Osasun Zerbitzuaren kudeatzailearen interes ezagatik eta “langile faltagatik, fakultatibo batzuek zentro pribatuetan duten jarduera bikoitzaren ondorioz”.
Sindikatuaren arabera, García Orcoyen ospitaleko Ginekologia eta Obstetrizia zerbitzuaren itxierak agerian utzi du Lizarrako Osasun Arloaren kudeaketa “oso txarra” izaten jarraitzen duela. Prentsa-ohar baten bidez jakinarazi duenez, duela lau hilabete Garcia Orcoyen ospitaleko gerentea kargutik kentzea eskatu zuen, “interes pribatizatzaileen alde egiten ari zelako eta Lizarrako Osasun Barrutiak behar bezala funtziona ez zezan ondorioztatu zuen lan giro deserosoa sortzen ari zelako”. Gerente horrek dagoeneko utzi du bere lanpostua, ez dute kaleratu, baina arloaren kudeaketa kaskarrak bere horretan jarraitzen du, eta eskualdean aurrekaririk ez duen arreta falta ondorioztatzen ari da, argi eta garbi arreta Iruñera bideratzeko aukeraren alde jo baitute.
Felix Taberna Nafarroako Gobernuko lehen presidenteorde eta Lehendakaritza eta Berdintasun kontseilariak adierazi du ospitaleko Ginekologia Zerbitzua “normaltasunez” funtzionatzen ari dela, gerentearen kargu-uztea “berak eskatuta” egin dela, eta haren erreleboa “modu normalizatu eta naturalean” egingo dela.
6.- 500 pertsonak manifestazioa egin dute Barakaldon osasun publikoaren hondatzearen aurka
Ostegunean, hilak 28, Barakaldoko Osasun Publikoaren Aldeko Plataformak (BOPA) deituta, 500 pertsona inguruk manifestazioa egin zuten, osasun publikoaren murrizketak eta hondatzea salatzeko. Itxaron-zerrendak izugarri igo dira, osasun-zentroetan langilerik ez dago, eta horietako askotan plantillaren %50 bete gabe dago, eta San Eloy Ospitaleko Larrialdiko 4 zeladore-lanpostu kendu dituzte. Kezka, Osakidetza osoan gora egiten duelako medikurik gabeko osasun-zentroen kopuruak, non erizainek bakarrik artatzen dituzten, pediatrarik ez dagoelako eta osasun-garraioarekin dituzten arazoak direla eta.
Gasteizko Gobernuak, itxaron-zerrendak arintzeko, pazienteak osasun pribatura bideratzeko egindako proposamena ere salatu zuten. Manifestazioan beren pankarta eraman zuten Barakaldoko eta Ortuellako pentsiodun askok parte hartu zuten. Ibilbidean zehar, manifestazioa EAJren egoitzatik igarotzean gelditu zen, eta adierazi zuten PSErekin batera bi alderdiak direla Osakidetzaren hondatze eta desegite gero eta handiagoaren erantzuleak.
7.- EAEko eta Nafarroako Osasun Publikoaren Defentsarako Plataformen Topaketa
Irailaren 23an, larunbata, Araian (Araba), EAEko eta Nafarroako Osasun Publikoaren Defentsarako Plataformen topaketa bat egin zen, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren pribatizazio-estrategien aurrean haien koordinazioa bultzatzeko eta mobilizazioak erabakitzeko. Hausnarketa bat ere egin zuten EAEko eta Nafarroako osasun publikoaren egoerari buruz, eskatzen duten osasun publikoaren ereduari buruz eta datozen hilabeteetarako lan-plangintzari buruz.
Topaketaren ondorio nagusietako bat izan zen herritarren mobilizazioarekin jarraitzeko beharra, Osakidetzaren eta Osasunbidearen murrizketak, pribatizazioa eta desegitea geldiarazteko tresna bakar gisa. Amaiera gisa, eta oso eztabaida aberatsa eta parte-hartzailea izan ondoren, azaroaren 11n Donostian, Gasteizen eta Bilbon manifestazioak egitea bultzatzea erabaki zuten.
Nabarmendu zutenez, herritar gehienek osasun publikoa eta kalitatezkoa defendatzen duten eta horren alde agertzen diren arren, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak itxaron-zerrendak arintzeko eman duten erantzun bakarra arratsaldeko txandak egitea izan da, aparteko ordu gisa ordainduak, eta pazienteak osasun pribatura bideratzea, horiek sortzen dituzten egiturazko arrazoiei heldu beharrean. Eta plan horiek arbuiatu dituzte, osasun publikoaren pobretze, deskapitalizazio eta ahultzearen bideari jarraitzen diotelako, diru publikoko zenbateko handiak gure osasunarekin negozioa egitea eta etekina baino bilatzen ez duten klinika eta ospitale pribatuetara desbideratzen baitituzte.
Premiazkotzat jo dute herritarrak kalera ateratzea eta Eusko Jaurlaritzari, Nafarroako Gobernuari, EAJri eta PSEri osasun publikoa, oro har, eta Lehen Mailako Arreta, bereziki, indartu, zabaldu eta hobetzeko neurriak eskatzea. Honako hauek bermatuko dituzten neurriak: plantilla nahikoa izatea, gure profesionalak osasun-sektore publikoarekiko interesa eta bertan mantentzea ahalbidetuko duten lan-baldintza duinak. Inbertsio gehiago eta hobeto banatuta, Lehen Mailako Arreta osasun-sistemaren erdigunean jartzeko. Aurrez aurreko arreta osoa berreskuratzea eta itxaron-zerrendak ezabatzea.
8.- Asuncion klinikako langileak Eusko Legebiltzarraren aurrean mobilizatu dira Gasteizen
Hilaren 29an, Tolosako Asuncion klinikako langileek eta Tolosako Osasun Publikoaren Aldeko plataformako kideek elkarretaratzea egin zuten Eusko Legebiltzarraren aurrean, Gasteizen, Gotzone Sagardui Osasun sailburuari beren aldarrikapenak helarazteko.
Urteak daramatzate mobilizatzen eta protestatzen, eta nabarmendu dute klinika horrek “eskualdeko ospitalearen funtzioa betetzen duela, 62.500 biztanleri zerbitzua emanez”, eta %100 zentro publikoa izan behar duela eta mota horretako zentro bati dagozkion zerbitzu guztiak izan behar dituela. Era berean, klinikak gaur egun dituen 328 langilek osaturiko plantilla osoa bermatzea eskatzen dute.
Adierazi dute eskualdeko ospitale publikoaren proiektua oso urrun dagoela langileen aldarrikapenetatik, eta funtzionarioen planaren zirriborroak ez duela zehazten zer gertatuko den egungo plantillako 328 langileekin.
Azken hilabeteetan, lan-hitzarmenaren alde mobilizatzen ari dira, eta dagoeneko 23 greba egun egin dituzte. Salatu dutenez, “enpresak ez du negoziatzeko inolako borondaterik”. KPItik gorako soldata-igoerak eta 35 orduko lanaldia eskatzen dituzte. Mobilizazioak deitu dituzten sindikatuen arabera, klinika kudeatzen duen INVIZA enpresak 5,8 milioi euroko irabaziak izan ditu azken lau urteetan.
9.- Su txikien itxasoa
Izenburu horrekin, larunbatean, hilaren 30ean, Euskal Herriko Gizarte Mugimenduen arteko topaketa egin zen Ozaetan (Araba), Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak (EHESK) sustatuta, baina formatu irekian, non plataforma horretatik harago doazen gizarte-kolektiboetako eta mugimenduetako ordezkariek parte hartu zuten.
Euskal Herriko hegoaldeko zein iparraldeko 48 taldetako ordezkariak ziren 104 pertsonak hartu zuten parte. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko ordezkarien eta kideen presentzia zabala eta esanguratsua izan zen. Bertaratutakoen erdiak baino gehiago emakumeak izan ziren eta ia hitzaldi guztietan euskara erabili zen. Euskara ezagutzen ez zuten edo menperatzen ez zuten partaideentzat aldibereko itzulpen sistema erabili zen.
Zazpi gai nagusi jorratu ziren: Planeta bizigarria guztiontzat. Bizitzak erdigunean. Lanak duintzea eta birbanatzea, aberastasuna birbanatzea. Subiranotasuna. Eskubide guztiak pertsona guztientzat. Plangintza demokratikoa eta sozialki bidezkoa. Antimilitarismoa. Era berean, arratsalderako, ondoko gaiei buruzko bost tailer antolatu ziren: Kalitatezko zerbitzu publikoen alde. Zainketen demokratizazioa: begirada feminista eta arrazismoaren aurkakoa. Krisi ekosoziala eta mugimendu ekologistaren erronkak. Baldintzarik gabeko oinarrizko errenta, krisi ekosozialaren aurrean. Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren esperientzia unitario eta pluralak.
Topaketaren helburua ez zen manifestu amankomun edo orokor bat egitea, ezta plataforma antolatu bat eratzea ere. Bere helburua zen hainbat mugimenduren inguruan hausnartu eta esperientziak trukatzea, mobilizazioak eta erantzun sozialak sustatzea, eragiten diguten arazo larrien aurrean izaera sozial edo sektorekoak izan arren, eta gizartearen gehiengoak jasaten ditugun erasoei indar handiagoz erantzutea ahalbidetuko duten bateratasunak eta ekimen bateratuak bultzatzen saiatzea.