Albiste eta informazio interesgarriak 2024-12-14

1.- Legegintzako herri-ekimena abian jartzeko bidean aurrera egitea

Joan den asteko ostegunean, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) Hauteskunde Batzordeak oniritzia eman zion EHPMk aurkeztutako Herri Ekimen Legegilerako sinadura orriari. Egun hauetan sinadura-orri hori inprimatzen ari dira, eta Legebiltzarreko zerbitzuek zigilatu behar dute, sinadurak biltzen hasteko.

Urtea amaitu baino lehen hasi ahal izango da sinadurak biltzeko kanpaina. Horretarako ezarritako denbora lau hilabetekoa da, eta, beraz, apirilaren amaierara arte sinadurak biltzeko kanpaina bizia egin ahal izango da, eta espero dugu kanpainaren emaitza hamarnaka mila sinadurara heltzea izango dela. Horrela, alderdi politikoek HEL horrekiko erresistentziak adieraz ditzakete, eta Eusko Legebiltzarrak, osorik edo gehiengoz, bertan eskatzen denari babes sozialaren dimentsioa aitortu beharko dio, eta ezin izango dio ezetz esan, edo uko egin, bertan planteatzen denari.

Sinadurak biltzeko kanpaina nagusia urtarrilaren 13tik aurrera hasiko da, eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak bultzatutako elkarretaratze guztiak berrabiaraziko dira. Hala ere, horien bilketa ez da mugatuko EHPMk kalean egiten dituenetara; aitzitik, sindikatuen eta beste gizarte-kolektibo batzuen laguntzarekin, lantokietara, estudioetara edo jendea biltzen den edo jendea igarotzen den beste leku batzuetara hedatuko da.

Gasteizko Legebiltzarrari dagokio udal guztiei helaraztea HEL honen jakinarazpena, bai eta beren egoitzetan sinadura-bilketa errazteko dituzten erantzukizunak ere. Ikusiko dugu nola gauzatzen den funtzio instituzional hori, nahiz eta egiaztatu dugun EAEn horrelako herri-ekimenetan herritarren parte-hartzea eta informazioa arautzen duten araudiak Europan ezarritakoak baino mugatuagoak eta mugatuagoak direla. Nolanahi ere, EHPMk udal guztiei zuzenduko zaie, eskumen eta erantzukizun horiek bete ditzaten, eta, beraz, ez dituzte horiek saihesten.

Kanpainaren hasiera orokor gisa, kanpainarekin zerikusia duen guztiaren berri emanez, EHPMk prentsaurrekoa emango du urtarrilaren 13an, astelehena, Gasteizko Legebiltzarrean bertan.

Era berean, HELri babesa emateko manifestu bat egin da, hainbat gizarte-sektoretako erreferentziazko pertsonen 70 sinadura baino gehiago dituena, HEL hori izaten ari den gizarte-harmenaren erakusgarri. Aurrean dugun erronka handinahia da, baina ziur gaude gutxieneko pentsioen lanbide arteko gutxieneko soldatara arteko osagarria lortuko dugula.

2.- Abian da EHPMk antolatutako Olerki Lehiaketa prozesua

Azaroaren 16ko “Albiste eta Informazio Interesgarriak” buletinean aurreratu genuen moduan, iazko martxoan Tolosan, 400 pentsiodunen aurrean amaiera eman zitzaion Bertsopentsiotan lehiaketaren arrakasta ikusi ondoren, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) Poesia Lehiaketa antolatu du orain. Lehiaketa horren amaiera Galdakaon (Bizkaia) izango da, 2025eko maiatzaren 8an. 

Jarraian duzue, parte hartzeko oinarrien berri laburtua.

I. Parte-hartzaileak. Euskal Herriko edo diasporako pentsiodun edo 60 urtetik gorako edonork parte har lezake.  Partaide bakoitzak olerki bakarra aurkeztu ahal izango du Euskal Herriko edozein hizkuntza ofizialetan (euskaraz, gaztelaniaz edota frantsesez).

II. Gaia. Pentsiodunen mugimendua egiten ari den eskakizunekin lotuta egongo da, ikuspegi sozial zabalarekin.

III. Lanen ezaugarriak. Olerkiak aurrez argitaratugabeak izan beharko du euskaraz, gaztelaniaz edo frantsesez idatziak, 75 bertso gehienez, eta askatasun osoz estrofa, neurri eta errimei dagokienez.

IV. Poemak bidaltzeko moduak. a) Postaz, helbide honetara: 7014 postakutxa (Santutxu) Bilbo (Bizkaia). b) Posta elektronikoz, helbide honetara: olerkipentsiotan@gmail.com

V. Epea. Poemak edozein formatutan aurkez daitezke (posta arrunta edo elektronikoa).

azaroaren 15etik aurrera, eta epea 2025eko otsailaren 15ean itxiko da.

VI.- Epaimahaia. Poesiarekin zerikusia duten pertsonek osatuko dute, eta oinarri hauetan ezarritako baldintzak betetzen dituzten lanak baloratuko ditu.

VII. Sariak. Lau poema irabazle aukeratuko dira, gaia eta oinarri hauetan deskribatutako gainerako alderdiak kontuan hartuta.

VIII. Amaierako jaia. Saritutako olerkiak zeintzuk diren, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak 2025eko maiatzaren 8an, osteguna, Galdakaon (Bizkaia) ospatuko duen jaian jakinaraziko dira. Bertan, olerki lehiaketa honetan parte hartu duten pertsona guztiei berariazko aitorpena egingo zaie eta epaimahaiak aukeratutako olerkiak jendaurrean irakurtzeko aukera egongo da.

Ziur gaude lehiaketa honetan olerki kopuru handia eta kalitatezkoa izango dela, eta merezi duen moduko ekitaldi kulturala burutuko dugula. Laburpen honetan ez ditugu jaso ekarpenen bidalketei dagozkien xehetasun guztiak. Interesa dutenek datu horiek dituzten herrietako lankideengana jo dezakete, edo, bestela, goian aipatutako postakutxara edo posta elektronikoaren helbidera jo dezakete.

3.- Osakidetzak konpondu beharreko premiazko arazoak eta herritarren protestak

Ekainaren amaieran eratu zen Gasteizko gobernu berria, Imanol Pradales buru zela. Eta haren lehen promesetako bat izan zen, Osasun Itun bat sustatzeaz gain, akordioetara heltzeko premia zegoela eragile politiko, osasun arloko profesional eta eragile sozialen artean lankidetza bultzatu eta, urgentziazko neurri batzuk hartzeko Osakidetzari eragiten dioten arazo larriak geldiarazteko edo, gutxienez, arintzeko. Osasun sailburuaren arabera, arazo batzuk hobetzen ari dira, hala nola ebakuntza kirurgiko batzuetarako itxaronaldi luzeak murriztu egin direlako, nahiz eta pandemiaren aurrekoak baino luzeagoak izaten jarraitzen duten. Baina horrek ezin ditu ezkutatu hilabete hauetan oraindik ere pairatzen ari garen murrizketak eta arazoak, batez ere Lehen Mailako Arretan.

Adibidez, ekainetik irailera bitartean zenbatutako Osakidetzako Etengabeko Arretako Guneetako (EAG) 7.100 txandetatik 712 (%10 baino zertxobait gehiago) medikurik gabe egon dira, sailburuaren beraren datuen arabera. Baina egoera batzuetan, Donostialdean adibidez, ez da medikurik egon ia txanda baten ere. Are gehiago, duela egun gutxi batzuk albiste izan da Donostiako Amara-Berri auzoko EAG ixteko Osakidetzaren erabakia. Eta gogoratu behar dira, adibidez, Berrizen edo Zaldibarren (Bizkaia) gertatu berri diren beste murrizketa-kasu batzuk ere; horien aurrean, mobilizazio handiak egin ziren herritarren artean, osasun-zentroetan medikurik ez zegoelako.

Bi aste barru Gabonetan egongo gara bete-betean, eta oporraldi guztietan gertatzen ari den moduan, osasun-arloko profesional askok eta askok egun horietan hartuko dituzte opor-egunak edota atseden-egunak, eta beste behin ere, Lehen Mailako Arreta zerbitzuetan murrizketak errepikatuko dira, plantillak egokitzeko aurrikuspenik ez delako egin, eta beraz, ordezkapenak egiteko pertsonala faltako delako. Horren ondorioak ere ezagutzen ditugu: jendeak beharrizanak dituenez, larrialdeetara joko du eta gainezka egongo dira.

Arazo horiei aurre egiteko herrietako manifestazioak errepikatu egiten dira. Laudion eta Aiaraldean 5.600 sinadura bildu dira osasun sistema publiko, duin eta kalitatezkoaren alde. Joan den asteko larunbatean elkarretaratze garrantzitsu bat egin zen Donostiako Amara Berri auzoan, Osasun Publikoaren Defentsarako Donostiako Plataformak (OPDP) bultzatuta, eta horren ondorioz, atzo atzera egin zuen Osakidetzak, eta urtarrilaren 11n berriro irekiko dela esan du. Durangaldeko udal batzuetan mozioak aurkeztu eta onartu egin dira, Durangon, Elorrion eta Zaldibarren eta, datozen egunetan beste hainbat herritan aurkeztea espero da, guztietan herrietako osasun-zentroetako murrizketen aurka eta kalitatezko Osakidetza publikoaren alde eginez.

Osasun Itunaren negoziazioak gutxietsi gabe, Osakidetzaren egiturazko arazoak konpontzera bideratuta egon beharko luke, aurrekontuetatik diru gehiago bideratu beharko luke plantillaren baldintzak hobetzeko eta inbertsioak egin ahal izateko, plangintza egokiak eginez eta zerbitzu publikoak eta unibertsalak bideratuz, pribatizazioak alde batera utzita. Beraz, beharrezkoa da ahalik eta herritar gehien hurbiltzeko kriterio zabalak erabiliz tokian-tokian mobilizatzen jarraitzea, osasungintzan ditugun arazo larriei erantzuna emateko exijituz, eta Osasun Itunaren balizko akordioek Euskal Autonomia Erkidegoko osasun publikoaren, doakoaren, unibertsalaren eta kalitatezkoaren premiei benetan erantzutea eskatzeko.

4.- Lizarrako Eguneko Zentroari buruzko polemika

Lizarrako hainbat kolektibok, tartean Lizarraldeko Pentsiodunen Mugimenduak, egin duten idazki baten bidez adierazi dutenez, azken asteotan jakin dute Lizarrako Udala mendekotasun-egoeran dauden Adinekoentzako Eguneko Zentro bat eraikitzeko proiektua egiten ari dela. Diotenez, instalazio hori oso beharrezkoa da hiri honetarako, ez baitago baliabide sozialik, publikorik eta espezializaturik, duintasunez behar espezifikoak dituzten adinekoei era profesionalean arreta emateko.

Etengabeko laguntza behar ez duten adinekoei zerbitzua ematen dien Eguneko Zentro baten eginkizunetako bat adinekoen autonomia erraztea eta hobetzea da, adinekoek gizarte- eta familia-loturak galtzea saihestuz, eta, beraz, zerbitzu hori non kokatu funtsezko erabakia da. Idatzian adierazten dute Udalak kokatu nahi duen tokiak, Zaldu inguruak, ez duela gizarte eta familiarekin lotura mantentzeko baldintzarik betetzen, urrun dagoelako eta igarobide eskasak dituelako, besteak beste.

Zenbait gogoeta aipatu ondoren, gehien kezkatzen dituen gaia da ez dela inolako parte hartze prozesurik egon. “Pentsiodunen eta erretiratuen multzo bat ordezkatzen dugun elkarteak garen heinean, gure eskubidea eta herritar guztiena aldarrikatzen dugu, baina, batez ere, zerbitzua gehien erabili behar izango duten adinekoena, zerbitzu hori non kokatu baloratzeko eta iritzia emateko eskubidea dugulako”.

Amaitzeko, adierazten dute oraindik garaiz daudela proiektu honen kokapena birplanteatzeko, eta, beraz, Udalari eskatzen diote eztabaida prozesu partekatu eta arduratsu bat hasteko, Lizarrako Eguneko Zentroaren kokapena demokratikoki aukeratzeko.

5.- Txingudiko Pentsiodunen Mugimenduari aitorpena

Rotary taldeak eta Irungo Udalak erabaki dute Gabonetako ezohizko kontzertuaren etekinak Txingudiko Pentsiodunen Mugimenduari bideratzea, egiten duten lan soziala aitortzeko. Pentsiodunen mugimenduak poz handiz hartu du aitorpen hori, eta adierazi du prest dagoela lan sozial horrekin jarraitzeko, pentsiodunen eta adinekoen mundutik harago doalako, nahiz eta gizarte-sektore hori izan bere jardueran lehentasunezkoa.

6.- Atseden txikia pentsiodunen kontzentrazioetan

Gabonetako jaiak direla eta, herri gehienetan datorren astelehenean, hilak 16, pentsiodunen azken elkarretaratzea egingo da urtea amaitu baino lehen. Hala ere, herri batzuetan eta Iruña eta Bilbon hilaren 23an amaituko dira. Herri askotan ospakizun txiki batekin amaituko dira kontzentrazioak. Bizkaiko hiriburuan kalegira aldarrikatzaile bat egingo da, udaletxetik abiatu eta Alde Zaharreko zenbait kale zeharkatuko dituena.

Elkarretaratzeak eta bestelako ekimen pentsiodunak urtarrilaren 13an, astelehenean, hasiko dira berriro. Baina Legegintzako Herri Ekimenaren kanpainako azpiegitura eta logistika prestatzeko taldeak ere aktibo egongo dira aste horietan, urtarrilaren 13tik aurrera Euskal Autonomia Erkidegoko Pentsiodunen Mugimendu osoa abian jar dadin sinadurak modu masiboan biltzeko eta HELri laguntzeko beste ekimen batzuk bultzatzeko.

7.- EHPMren 7. urteurrena ospatzea eta, hori dela eta, ardo-kaxak aldez aurretik banatzea

Urtarrilaren 18an 7 urte beteko dira Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua mobilizatzen hasi zenetik, pentsioen %0,25eko eguneratze barregarri eta umiliagarriari erantzuteko. Ordutik, atsedenaldi oso txikiekin, elkarretaratzeak egin dira astelehenetan lau hiriburuetan eta Hego Euskal Herriko 80 bat herritan, baita mobilizazio ugari ere. Horien ondorioz, pentsioetan aurrerapen batzuk lortu dira, baina oraindik oso urrun gaude eskatzen ditugun oinarrizko aldarrikapenetatik, bereziki gutxieneko pentsio duin baten aldarrikapenetatik, gaur egun lanbide arteko gutxieneko soldatarekin parekatu behar dena.

Datozen asteetan zehaztuko dira 7. urteurren horren inguruko ekimenak. Baina horren aurretik, ardo kaxa batzuen banaketa antolatu dugu, EHPMren sinbologiarekin etiketatuak, neurrian dastatu behar direnak eta Gabonetako jaietan opari gisa ere balio dezaketenak. Banaketa hori dagoeneko hasi da eskualdeka eta herriz herri, hilaren 16an, astelehena, eskatu dituzten pentsiodunen esku egon dadin.