Albiste eta informazio interesgarriak                           2024-martxoak-23

1.- Manifestazio garrantzitsuak joan den larunbatean EAEko hiru hiriburuetan osasun publiko eta kalitatezkoaren alde

Joan den larunbatean 15.000 pertsona baino gehiagok parte hartu zuten Bilbon, Donostian eta Gasteizen osasun publikoaren alde egindako manifestazioetan. Osasun Publikoaren Defentsarako Plataformen Koordinakundeak deitu zituen, eta Euskal Herriko ehun kolektibo sozial, sindikal, feminista, gazte eta pentsiodunen mugimenduaren babesa izan zuen.

Komunikabide batzuek masibotzat jo zituzten, eta pentsiodunen mugimenduaren presentziaren eta parte-hartzearen garrantzia nabarmendu zuten; izan ere, jarraitzaile ugari bildu zituzten, osasun publikoaren aldeko beste mobilizazio batzuetan bezala, eta txaloak eta zorionak eman zizkieten gainerako parte-hartzaileei.

Kalean egindako mobilizazio horiek agerian uzten dute, berriz ere, gizartea kezkatuta dagoela Osakidetzaren narriaduraz eta Osasun Sailaren eta Gasteizko Gobernuaren beraren arduragabekeriaz. Izan ere, duela urte askotatik, beste alde batera begiratzeaz gain, ez dituzte euskal osasun publikoaren arazoak konpontzen, are okerragoa dena, pribatizazioa sustatzen eta bultzatzen dute, jende asko aseguru mediko pribatuetara bultzatuz narriadura horren aurrean, eta horrek negozio-poltsa garrantzitsu bat sortzen du osasun eta zerbitzu mediko pribatuentzat.

Jarduera horien aurkako kritikak agerian geratu ziren plataforma deitzaileetako bozeramaileen aldetik, nabarmendu baitzuten “ziniko samarra dela hamarkadetan erakundeak eta Osakidetza gobernatzen aritu direnek arazoak ukatzen jarraitzea, eta hauteskunde autonomikoen aurrean orain beren lehentasuna arazo horiek konpontzea dela esatea besterik ezin dugu esan”. “Hitz hutsalak dira, sinesgarritasun gutxikoak, kosta egiten zaigu sinestea Eusko Jaurlaritzatik egoera hori eragin dutenei”.

Baina, batez ere, agerian utzi zuten zein diren beren eskaerak, eta arreta berezia jarri zuten herritarrengandik hurbilen dagoen arretan. Lehen Mailako Arreta komunitate- eta genero-ikuspegitik birsortzeko beharra defendatu zuten, eta, Osasunaren Mundu Erakundeak gomendatzen duen bezala, osasun-aurrekontuaren %25, gutxienez, horretara bideratzea eskatu zuten.

Era berean, azpimarratu zuten garrantzitsua dela paziente bakoitzari aurrez aurreko arreta eta dedikazio-denbora egokia berreskuratzea, bai eta zerbitzuak zabaltzea ere, osasun mentalaren, lanaren, komunitatearen, prebentzioaren, aho-hortzen, fisioterapiaren, geriatriaren eta abarren arloko egungo beharrei erantzuteko. Era berean, nabarmendu zuten zerbitzu soziosanitarioek publikoak, doakoak eta kalitatezkoak izan behar dutela.

Azpimarratzekoak dira manifestazioan Argitan taldeko kide batek GARA egunkariari egindako adierazpenak, Bilboko manifestazioaren amaieran bozeramaile gisa ere parte hartu baitzuen, azken urteetan emakumeei emandako arreta medikoaren narriadurari buruz. Osakidetzaren joera pribatizatzaileen adibide argigarri bat jarri zuen, batez ere emakume arlokoa. Nabarmendu zuen, EAEn haurdunaldiaren etenduren %95 erakunde pribatuetan egiten direla, inolako kontzientzia-eragozpenik egon ez arren, “ospitale publikoetan egitea eskubidea denean eta hala jasotzen duenean legediak”. “Eskubide bat negozio bihurturik.

Hauteskundeei begira egiten diren promesetatik haratago, egungo gobernuak, edo haren ordezkoak, are gehiago alderdi berberek osatzen badute, osasun publikoa eta kalitatezkoa bermatzeko neurri eraginkorrak har ditzaten mobilizazio eta presio sozial handia eskatuko digu. Horrek esan nahi du parte hartzeko konpromiso serioak hartu behar direla, eta larunbateko manifestazioak babestu zituzten kolektibo guztiek jarraituko jarraitu beharko dutela. Gauzak horrela, azken urteotan egin dugun bezala, aurrerantzean ere, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak ere indarra eta borondatea jarri beharko dugu.

2.- Pentsionista mobilizazioa Gasteizen apirilaren 18an

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) manifestazioa deitu du apirilaren 18rako, osteguna, Gasteizen, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herri desberdinetako pentsiodunen plataforma guztiek parte hartzeko.

Mobilizazio hori hauteskunde autonomikoak egin baino hiru egun lehenago egingo da, eta hurrengo asteetan gutxieneko pentsioen osagarria (1.080 euro, 14 ordainsaritan) defendatzeko bultzatzen eta areagotzen ari garen sentsibilizazio eta ekimen kanpaina zabalaren amaiera baino ez da izango, 2024an bertan aplikatuko beharko litzatekeena.

Joan den astelehenean herri batzuetan egin ziren pentsiodunen kontzentrazioetan, mobilizazioaren garrantzia azaldu zen, eta ahalik eta pentsiodun gehienek mobilizaziora joateko eta bertan parte hartzeko interesa azaldu zen. Horretarako, autobusak ahalbidetuko dira eskualde askotan, batez ere Bizkaian eta Gipuzkoan. Elkarretaratzeak amaitu aurretik, hainbat herritan dozenaka lagun pentsiodunek eman zuten izena autobusetarako zerrendetan.

Apirilaren 12an, EHPMak prentsaurrekoa emango du Donostian, eta EAEko hiru probintzietako pentsiodunen ordezkaritza zabala izango da bertan, kanpainaren arrazoiak, egin diren ekimenak eta apirilaren 18ko Gasteizko mobilizazioaren interes eta garrantzi handia azaltzeko. Era berean, Euskal Autonomia Erkidegoko udalek EHPMaren mozioari babesa eman dioten erabakien berri emango du. Mozio horretan gutxieneko pentsioei 1.080 euroko osagarria ematea eskatzen da, eta Eusko Jaurlaritzari babes-akordio hori helaraztea. Aurreratu dezakegu aldeko adierazpenak EAEko udal guztien %50 baino gehiago direla dagoeneko.

Gipuzkoako Batzar Nagusietan ere mozio hori babestu zen. Eta apirilean, oraindik zehaztu gabe dagoen data batean, Bizkaiko Batzar Nagusiek Gernikan egingo duten osoko bilkuran, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek aurkeztutako Legez Besteko Proposamen bat ere eztabaidatuko eta bozkatuko da, modu berean. Pentsiodunen ordezkaritza bat osoko bilkuran egotera gonbidatuko dute, eta Batzar Etxearen aurreko kalean ere elkarretaratzea egingo dugu.

Kanpaina honen helburu nagusia da alderdi guztien agenda sozial eta politikoan jartzea 2024. urterako 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria defendatzeko beharra eta konpromisoa, 14 ordainsaritan. Jakina, EHPMaren asmoa da hauteskundeetatik ateratzen den gehiengo parlamentarioak konpromiso hori bere gain hartu eta osatuko den hurrengo gobernuaren aurrean baliatzea, ahalik eta eperik laburrenean aplika dezan.

Hain garrantzitsua den herritarren sektore baten arazoengatik kezkatuta dauden alderdiek ezin dute ezetz esan, edo beste aldera begiratu, hain ezinbestekoa eta oinarrizkoa den eskaera baten aurrean. Milaka pentsiodun, batez ere emakumeak, miseriazko pentsioekin gaizki bizi diren pertsonak dira. Ezin da gehiago itxaron, eskaerak horrek erantzun positiboa behar du, berehala.

3.- PFEZa aitortzera behartzen duen diru-sarreren atalasea igotzeko aukerarekin bueltaka

Oraindik ere, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Ogasunek ez dute erabaki lanbide arteko gutxieneko soldatari dagokion diru-sarreren atalasea (15.876 euro urtean) igotzea, PFEZagatik ez kotizatzeko. Hori aurtengo aitorpenarekin onartu zen, eta 2025eko apirilean hasiko da erregularizatzen. Eta hori, jakina, EAEko ogasunek Estatuko Gobernuaren diru-sarreren atalase gisa aitortzen badute. Horrek esan nahi du LGSa jasotzen duten eta beren kargura seme-alabarik ez duten langileek %6ko atxikipena dutela. Atxikipen horren berreskurapena LGSari dagokiona ez kotizatzeko baino ezin izango da izan, eta 2024ko urtarriletik atzeraeraginezko izaerarekin.

Euskal ogasunetan, gaur egun, ez kotizatzeko muga urteko 14.000 euro gordinetan dago. Eta, Bizkaian behintzat, Diputazioa sostengatzen duten EAJ eta PSE alderdiak, eta, beraz, Ogasuna, oraindik bueltaka dabiltza PFEZaren taulan zerga-ukituak sartuko dituzten erabakitzeko. Zerga-ukituak. Nolanahi ere, hiru foru-exekutiboak eta Eusko Jaurlaritza partaide dituen Zerga Koordinaziorako Organoaren bermea jaso beharko dute.

Askotan adierazi dugu zerga-erreforma sakona egin behar dela, kapital-errentei eta lan-errentei zerga-tasa berberak ezartzeko, banku- eta enpresa-mozkin handiei, errentariei eta abarrei zerga-tasa larriak ezartzeko; azken batean, gehiago larritu behar zaie gehien dutenei, eta ez pobrezian edo pobreziaren atarian bizi direnei. Hori guztia oinarrizko gizarte-premiak eta kalitatezko zerbitzu publikoak asetzeko aukera emango duten diru-sarrerak bermatzeko.

PFEZaren atxikipenen tauletan egindako azken zerga-erreformak, inflazioaren ondorioak eta prezioen igoera arintzeko justifikatuak, adabaki hutsak baino ez dira izan, eta gainera, ez dute inolako mesederik egin urteko 14.000 euro gordinetik beherako diru-sarrerak dituztenek, kotizatu behar izan ez dutelako. Arazoa da, LGSaren diru-sarrerekin, antzeko pentsioekin, baita kopuru handiagoekin ere, jendeak zailtasun handiak dituela gutxieneko duintasunarekin bizi ahal izateko. Horregatik, gure ustez, beste neurri fiskal batzuen artean, gaur egun LGSarekin aurreikusten direnak baino soldata eta pentsio handiagoak aitortzetik salbuetsita geratu beharko lirateke. Jakina, LGSa eta gutxieneko pentsioak altuagoak eta duinagoak balira, PFEZaren gaineko zergan erantzunkidetasuna defendatuko genuke.

4.- Lakuak bultzatutako zaintza-ituna kritikatu dute

Hilaren 13an argitaratutako idazki batean, egoiliarren eta hauen senideen elkarteek, Babestu Bizkaiak, Gipuzkoako Senideak eta Zaintza Arabak, “salatu” zuten Lakuako Gobernuak bultzatzen duen “Zaintzaren aldeko Euskal Ituna”-ren prozedura, zerbitzu horien pribatizazioa eta bizi diren lekuaren arabera ematen diren desberdintasunak kritikatuz.

EAJk eta PSEk zaintzaren eredua aldatzeko “aurrerapausorik eman ez izana” deitoratu dute. Eta adierazi dutenez, bakoitzak bere kasa garatzen ari diren hiru sistema ditugu, EAEko hiru probintziatako bakoitzean zerbitzuak, eskaintza, gabeziak, prezioak eta proposamenak dituztenak. Baina komunean dute ahal izan duten guztiaren pribatizazioa, egoiliarren eskubideen legezko erregulaziorik eza, eta bertako langileen prekarietatea.

Azpimarratu dute, halaber, Iñigo Urkullu buru duen gobernuak ez duela inolako borondaterik Zaintza Itun hori negoziatzeko ez gainerako alderdiekin, ez gehiengo sindikalarekin, ez egoiliarren eta hauen senideen elkarteekin. Ezta mugimendu feministarekin ere, ezta iazko azaroaren 30eko greban planteatu zuen eskaria aztertzearekin ere.

Eta amaitu dute beren idazkia, “zainketen euskal sistema errotik hobetzeko interesa duten erakunde guztiei, eta bereziki erakunde politikoei, zainketak nolakoak izatea nahi dugun aztertzeko, eta hauteskunde-kanpainan gai garrantzitsua izan dadin eskatuz”.

5.- Aiaraldeko pentsiodunen mugimenduaren garaipen txiki bat

Arabako Batzar Nagusiek, martxoaren 13ko Osoko Bilkuran, gehiengoz onartu zuten Aiaraldetik Galdakaoko ospitalerako zuzeneko autobus linea osagarri bat ezartzea. Eskaera horren ondorioz, eskualdeko pentsiodunen mugimenduko lagunak borrokan ari ziren aspalditik, eta haren onarpenak uste du garaipen txiki bat dela.

Batzar Nagusien gehiengoak EH Bilduk, Elkarrekin-Podemosek eta PPk aurkeztutako proposamenaren alde bozkatu zuen. EAJk eta PSEk kontra egin zuten, baina ildo berriaren alde agertu ziren, eta prentsan milioi erdi euro erreserbatu dituztela jakinarazi dute, horiek baitira Arabako Foru Aldundia gobernatzen dutenak.

Eskerrak eman dizkiete beren eskaera babestu duten batzarkideei, erakusleihoetan kartelak jarri dituzten establezimendu guztiei eta fatxadetan jarri dituzten Laudioko eta Aiarako udalei.

Aldi berean, pentsiodunen mugimenduarekin sinadura bilketan, mobilizazioetan, enkarteladetan eta abarretan parte hartu duten pertsona guztiak zoriondu nahi izan dituzte. Ekimen sozial partekatu horiek gabe, ez zuketen lortuko autobus linea osagarri hori onartzea Aiaraldetik Galdakaoko ospitaleraino, eta hori oso garrantzitsua da eskualdeko biztanleentzat; izan ere, eskualdeko herri batzuetatik ospitalera autobusez joateak bi orduko joan-etorria eskatzen zuen gutxienez, eta beste bi ordukoa bueltan.

Eskerrak eman dizkiete babesa eman dieten guztiei, eta adierazi dute “hemendik aurrera jarraipena egingo diegula ematen diren pausoei, linea benetan martxan egon arte”.

6.- Bihar amaituko da Baionan KORRIKAren ibilbidea Euskal Herri osoan zehar

23. KORRIKAk bihar amaituko du bere ibilbidea Baionan, non harrera jendetsua espero den, Euskal Herriko lurralde guztietako 30.000 pertsona baino gehiago bertaratuko direlarik. KORRIKAri egingo zaion harreraz gain, bihar egun osorako hainbat musika, dantza, herri bazkari eta bestelako ekimen antolatu dira Lapurdiko hiriburuan, Euskal Herriko lurralde guztietan euskararen ikaskuntza eta erabilera babestu eta bultzatzeko asmoz hirira hurbiltzen diren pertsona guztien gozamenerako.

Ekitaldi sozial eta jendetsu hori izango da 23. KORRIKA honek merezi duen amaiera. Korrikak 2.700 kilometroko ibilbidea egingo du 11 egunez, gau eta egun, hiriburu guztietatik eta Euskal Herriko herri gehienetatik igarota. Horietan guztietan, harrera eta parte-hartze handia eta hunkigarria izan da, eta haurrek, gazteek, helduek eta adinekoek hartu dute parte, baita izaera anitzeko kolektiboek eta gizarte-erakundeek ere.

Beste behin ere, bi urtean behin egiten den herri-ekimena da, eta, edizio honetan, 23. edizioan, dozenaka eta dozenaka mila pertsonaren babesa eta parte-hartzea lortu du, baita aurreko edizioak gainditu ere, gure herriko esparru sozial eta politiko guztietan euskararen babesa, bultzada eta erabilera defendatzeko eta konprometitzeko prest.