Albiste eta informazio interesgarriak          2024ko abenduak 28 

1.- EHPMren Herri Ekimen Legegilea bultzatzeko prozesuan urratsez urrats

Aste honetan legez onartu eta zigilatu dira Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) aurkeztutako 1.200 sinadura-orriak, bakoitzak 100 sinadura biltzeko ahalmena dutenak. Datorren astean hasiko da sinadura-orriak herrietan banatzen, bakoitzari dagokion kopuruaren arabera. Horrela, sinadurak biltzen has daiteke, horretarako legez ezarritako denboran, hots, 4 hilabetetan zehar. Horrek esan nahi du apirilaren amaierara arte dozenaka eta dozenaka mila sinadura biltzeko aukera eta interesa dugula.

Urtarrilaren 13an, astelehena, Herri Ekimen Legegilerako (HEL) Pentsiodunen Mugimenduko bozeramaileek prentsaurreko bat emango dute Gasteizko Legebiltzarrean bertan, HEL aurkezteko arrazoiak eta horren bidez lortu nahi diren helburuak azalduz, baita hilabete hauetan sustatuko dugun kanpaina-plana ere: sinadurak biltzea, mobilizazioak eta beste ekimen batzuk.

Astelehen horretan, urtarrilaren 13an, EHPMk EAEko eta Nafarroako hiriburuetan eta herrietan bultzatutako elkarretaratze guztiak berriz hasiko dira. Eta kanpaina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan modu bizian garatzeko abiapuntua izango da, hiru lurralde horiek baitira Euskal Autonomia Erkidegoa (EAE) osatzen dutenak, eta horiei eragiten die HEL honek.

Urtarrilaren 15ean 7 urte beteko dira EHPMk etengabe bultzaturiko mobilizazioak eta beste ekimen batzuk hasi zirenetik. Hori dela eta, 7. urteurrena ospatuko dugu urtarrilean, hainbat mobilizazio eta ekimenen bidez, urte hauetan egindako pentsiodunen lana azpimarratuz, eta oraingo honetan hurrengo hilabeteetarako dugun erronka handia nabarmenduz, hau da, hamarnaka mila sinadura lortu behar ditugula, era horretan Eusko Legebiltzarra eta Gasteizko Jaurlaritza konbentzitzeko ezin diotela ezetz esan EAEko gutxieneko pentsioak osatzeko eskaerari, Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin (LGS) parekatuz.

Jakinarazten dugu, halaber, Herri Ekimen Legegile honen aldeko manifestua, dagoeneko, EAEko hiru lurraldeetako gizarte-sektoreen espektro zabal baten erreferenteak diren 200 pertsona baino gehiagok babestu dutela, beren sinadura emanez.

Abiadura handiz sartzen ari gara HELren bultzadan, eta orain, lau hilabetez, erritmo altuari eustea dagokigu, batez ere pentsiodunen mugimenduko jendearen parte-hartze, iraunkortasun eta ilusio handiz, eta azken esprint batekin amaitzea, “borroka hau irabaziko dugula” sinesteko eta garaipena lortzeko.

2.- 2025erako gutxieneko pentsioen eta kotizazio gabeko pentsioen igoera

Gobernuak joan den astelehenean onartu zuen 2025erako gutxieneko pentsioen eta kotizazio gabeko pentsioen igoera edo eguneratzea. Pentsio gehienei aplikatutako %2,8ko ehunekoa hobetu da, eta pertsona bakarreko kotizaziopeko gutxieneko pentsioak %5,96 igo dira. Eta ezkontidea ardurapean duten prestazioen eta familia-kargak dituzten alargunen kasuan, igoera %9,1ekoa izango da. Kotizazio gabeko pentsioei eta Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrerari dagokienez, %9ko balio-handitzea izango dute.

Horrela, 65 urte edo gehiago dituen erretiratu baten kotizaziopeko gutxieneko pentsioa, bakarrik bizi dena edo ezkontidea ardurapean ez duena, 12.241,6 eurokoa izango da urtean, eta 11.552,8 eurokoa, berriz, 2024an. Horrek 874,4 euroko hileko pentsioa dakar.

Eta ardurapean ezkontidea duten 65 urte edo gehiago dituztenek 15.786,4 euro jasoko dituzte, eta 2024an 14.466,2 euro. Horrek 1.127,6 euroko hileko pentsioa esan nahi du.

SOVI pentsioei dagokienez (Zahartzaroko eta Baliaezintasuneko Nahitaezko Asegurua) ere %6ko balio-handitzea izango dute, hau da, hilean 560 eurora iritsiko dira batera ez daudenei dagokienez, eta 543,6 eurora bertaratutakoei dagokienez.

Kotizaziopeko gutxieneko pentsioak, eta are gehiago kotizazio gabeko pentsioak, ehuneko igoera horiekin ere, oso urrun daude MPEHek, EAEn aurkeztu dugun ILPn, lanbide arteko gutxieneko soldatarekin parekatu arte osatu nahi dugun gutxieneko pentsiotik. Gainera, Gasteizko Gobernuak Gizarte Segurantzako gutxieneko pentsioaren osagarria indibiduala izatea eskatzen dugu, eta horrekin batera LGSra iristea.

3.- Astelehenean, hilak 23, pentsiodunen elkarretaratzeak eta beste ekimen batzuk izan ziren EAEn eta Nafarroan

Herri gehienetan pentsiodunen elkarretaratzeak hilaren 16an amaitu baziren ere, hainbat herritan eta Nafarroako eta Bizkaiko hiriburuetan aste honetako astelehenean, hilak 23, amaitu ziren. Bi egun horietan, herri askotako elkarretaratzeak hainbat ospakizunekin amaitu ziren, eta urtarrilaren 13an borrokara animoz eta ilusioz itzultzeko borondatea agertu zen.

Iruñean kontzentrazioa baldintza klimatologiko gogorretan egin zen, oso eguraldi kaxkarra izan baitzen. Baina aperitibo batekin ospatu zuten, egun hauetan eta udan tradizio bihurtzen ari dena La Jarana Peñako kide pentsiodunei esker, aperitibo bikaina prestatu baitzuten “delicatessen” jakiekin. Hori bai, Udaletxearen ondoko Los Burgos plazako arkupeetan egin behar izan zuten.

Baina bizitzak aurrera jarraitzen duenez eta zoritxarrez Israelek Palestinaren aurkako genozidioa betikotzen duenez, Iruñerriko Pentsiodunen Mugimenduak azken urte honetan Gazan hildako haur eta nerabeen izenak etengabe eta era kolektiboan irakurriz egingo den ekimenean parte hartzeko konpromisoa hartu du, bi txanda eginez: 28an, 19:00etatik 20:00etara eta 29an, 8:00etatik 9:00etara. Ekimena Iruñeko Baluarteko plazan izango da, abenduaren 28ko eguerdiko 12:00etan hasita, hilaren 29ra arte jarraituz. Gutxi gorabehera 30 orduko iraupena izango duela kalkulatu da.

Bilbon, Pentsiodunen Mugimenduak kalejira aldarrikatzailea antolatu zuen, udaletxetik abiatu eta Alde Zaharreko hainbat kale zeharkatu zituena. 350 pentsiodun inguruk parte hartu zuten, ez bakarrik Bilbokoak, baita bertara joan ziren inguruko herri batzuetakoak ere, euren herrietan egun horretan ez baitzegoen kontzentraziorik.

Kalejira deigarria eta oso aktiboa izan zen, aurretik txistulari talde bat eta bi lagun pentsiodun Olentzero eta Mari Domingi ordezkatuz. Izan ere, Unamuno Plazan, Zamudioko Atarian eta Santiago Plazan egin ziren geldiunetan, txistulari talde baten erritmora, “Hator neska-mutil etxera” eta “Olentzero” abestiak kantatu zituzten. Azkenean, pentsiodun guztiei jai zoriontsuak igarotzeko eta urtarrilaren 13an kontzentrazioei berriz ekiteko gonbitea egin zitzaien.

4.- Gabonetako jaietan osasun-zentroen itxierak eta ordutegien murrizketak

Beste behin ere, Gabonetako jaietan osasun-zentroen ordutegi-murrizketak eta itxierak errepikatzen dira, beste oporraldi batzuetan bezala. Arrazoia, betikoa: osasuneko profesionalek dagozkien oporrak edo atseden-egunak hartu behar dituztela, eta ez dagoela medikurik edo bestelako profesionalik langabezian edo haiek ordezka ditzaketenik.

Kasu honetan, Osakidetzaren arabera, EAEn 87 osasun-zentrok ordutegia murriztuko dute eta 38 itxiko dituzte. Bere esanetan, arreta beste osasun-baliabide batzuen bidez bermatuko da, baina ez dira indartuko ez Etengabeko Arreta Gunea (EAG), ez eta Larrialdiak ere, eta, beraz, zerbitzu horiek gainezka egingo dute, unitate horiek bereganatuko baitute osasun-zentroek artatzen ez duten arreta-eskaera.

Behin eta berriz errepikatzen den eta urte batzuk lehenagotik datorren egoera honen aurrean, Osakidetzak ezin du aitzakiarik jarri. Gauzak garaiz planifikatzea eta egiturazko behar eta arazoak betetzeko plantillak prestatzea eta zabaltzea ez omen dira Osakidetzaren eta Gasteizko Jaurlaritzak dituzten kezkak.

5.- Oraingoz hitzarmenik gabe jarraituko dute Nafarroako egoitzetan

Urtarrilean lau urte beteko dira sektore honetako langileek hainbat mobilizazio eta lanuzte hasi zituztenetik, Nafarroako adinekoen egoitzen lehen hitzarmena izango den hitzarmen kolektiboaren negoziazioaren ondorioz. Sindikatuetako iturrien arabera, azken hilabeteetan sektoreko patronalarekin elkarrizketetan aurrera egin da, elkar ulertzeko eta ados jartzeko borondatea zegoela zirudien.

Itxura guztien arabera, gutxienekoei buruzko akordio batera iristear zegoen, Nafarroan lan-baldintzak arautzeko aldeen arteko negoziazio-esparru bat izateko. Hala ere, duela hiru aste, sektoreko bi patronaletako baten enpresek akordioa sinatu ala ez bozkatu zuten, eta Amavir, Sanitas eta GSR enpresek kontra bozkatu zuten. Egoera bideratzeko eta akordio batera iristeko benetako aukera zegoenean, multinazional handiek atea danbateko batez ixtea erabaki dute.

Sindikatuetako iturriek kontra bozkatu duten enpresak kritikatu dituzte, eta hiru enpresa horien jarrera miserablea dela esan dute, sektoreko langileak miseriazko lan baldintzetara kondenatu dituztelako. Halaber, Nafarroako Parlamentuan agerraldia egitea eskatuko dutela iragarri dute eta egoitzetako langileak lanuzteak egitera deitu dituzte.

Nafarroako Pentsiodunen Mugimenduak adierazi du, alde batetik, kezkatuta dagoela gaur egungo erabiltzaileen egoerarekin, eta baita lehenago edo geroago beste askok adinekoen egoitzak erabiliko ditugulako ere; bestetik, zaintzen dituzten pertsonek, kalitatezko zaintza eskaini ahal izateko, kalitatezko lan-baldintzak izan behar dituztelako.

Era berean, adierazi duenez, “gure babes osoa eskaintzen dugu sektore feminizatu bateko 5.000 langile ingururen egoera hobetzea ahalbidetuko duten oinarri horiek ezartzea lor dezaten; hemen, Nafarroako Gobernuak ezin du beste alde batera begiratu, egoitzetako patronalei exijitu behar die negoziatzera joateko, diru publikoa jasotzen baitute”.

6.- Estatu espainiarrean burtsan kotizatzen duten enpresen dibidendu ugari banatzea

Hainbat alditan salatu izan ditugu bankuen eta energia-enpresa handien mozkin eskandalagarriak; gainera, Gobernu zentralak proposatutako zergak ordaintzearen aurka daude, dituzten mozkin horiekiko oso mugatuak izan arren. Zerga hori, energetikoen kasuan, ikusiko dugu zertan geratzen den PPk, Voxek, Juntsek eta EAJk zerga mantentzeari uko egin ostean.

Eta orain jakinarazi da, azarora arteko datuen bidez, burtsan kotizatzen duten enpresek 34.685 milioi euroko errekorra banatu dietela akziodunei dibidenduetan, %25eko gehikuntza izanda. Eta zenbateko horri bankuen kudeatzaileen eta energia-enpresa handien diru-sarreren milioi askoko igoerak gehitzen badizkiogu, are handiagoa da akziodunen eta kudeatzaileen arteko diru-banaketa.

Aurten soldaten batez besteko igoera %4tik gertu egon denean eta kotizaziopeko pentsio gehienak 2025erako %2,8rekin eguneratuko direnean, amorragarria da sortutako aberastasunaren eta lortutako irabazien banaketa, gutxiengo txiki baten esku geratuz, pobrezia-tasak handitzen ari diren bitartean. Estatu espainiarrean, herritarren %20 inguruk pairatzen du pobrezia eta gizarte-bazterketa. Hego Euskal Herrian ehunekoa txikiagoa da, baina EAEn %10,2koa da eta Nafarroan %12koa. Era berean, nabarmendu behar da emakumeak direla pobrezia eta gizarte-kalteberatasuna gehien pairatzen dutenak, haurtzaroaren artean oso eragin handia izaten ari den bezala.

Ekonomia eta aberastasuna hazten ari direnean, ez dago desberdintasunak eta pobrezia-tasa gero eta handiagoak izateko inolako justifikaziorik, baina gizarte-arazo hori geldiarazteak etengabeko salaketa eta protesta soziala eskatzen du gehiengo sozialaren lanetik etekina ateratzen dutenen eta hori onartzen duten erakunde politikoen aurrean.

7.- 2024aren amaieraz eta 2025aren hasieraz gozatu

Lau egun barru 2025eko Urte Berrian sartuko gara. Gure nahia, mundu guztiarentzat, bereziki Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko kide guztientzat eta Albisteen Buletin honetako irakurleentzat, egun hauetan jai zoriontsuak igarotzea da, eta 2025 urte berriaren hasiera ilusioz ekitea eta pentsio publiko eta duinak, langile guztientzako osasun publiko eta kalitatezkoa, soldatak eta lan-baldintza duinak, emakumeek jasaten dituzten ezberdintasunak eta indarkeria matxista deuseztatzea, eta herrialde askotara zabaltzen diren bidegabekeriak eta gerrak, bereziki gordinak amaitzear dagoen urte honetan, amaitzea defendatzen jarraitzeko prestutasunez ekitea. Zorionak bidegabekerien aurka borrokatzen duten eta mundu justuagoa eta hobea amesten eta horren alde lan egiten duten guztiei!

Jakinarazten dugu Albisteen Buletin hau ez dela datorren larunbatean, urtarrilaren 4an, argitaratuko, egun hauetan albiste eta informazio interesgarri gutxi izaten delako eta buletina egiten duen taldeak eta bere kolaboratzaileek ere atseden egun batzuk hartu nahi dituztelako. Baina urtarrilak 11, larunbatean, berriz ere prest egongo gara, pentsiodunen mugimenduarentzako eta buletinaren irakurleentzat interesa izan dezaketen berriak eta informazioak emateko.