Albiste eta informazio interesgarriak 2024ko abuztuak 10
1.- Giro ona abuztuaren 19an Bilbon egingo dugun manifestaziorako
Kartelak eta propaganda-orriak banatzen hasi gara Bilbon eta Bizkaiko herri askotan. Manifestazioan parte hartzeko giroa alaia da, bai Bilboko kideen artean, bai probintziako zein beste herri batzuetakoen artean. Era berean, Estatuko beste Erkidego eta Herri batzuetako (Asturias, Gaztela-Leon, Kantabria…) pentsiodunen taldetxo eta ordezkaritzek manifestazioan parte hartuko dutela iragarri dute.
Mobilizazio alai eta koloretsua izango da. Txistulari talde bat izango dugu gurekin manifestazioaren buruan eta bertsolariak ere izango ditugu. Manifestazioan Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduaren (MPB) eta probintziako beste herri batzuetako plataformen pankartak ikusi ahal izango dira, baita banderolak eta pentsiodunen mugimenduko hainbat zapi desberdin ere, bertaratutakoen lepoetan.
Konpartsetako txosna gehienek pintxoarekin aperitibo batzuk prestatuko dituztela baieztatu digute, manifestazioaren amaieran pentsiodun guztiok dastatu ahal izan ditzagun.
Hiriburuetako eta Euskal Herriko herri askotako jaietan festa eta aldarrikapena guztiz bateragarriak direla erakusten jarraitzen dugu, gizarte alai, bizi eta errebindikatzaile baten adierazpena. Bilboko eta Bizkaiko pentsiodunen mugimenduak, 2018tik egiten ari garen bezala, bat egiten dugu balio horiekin, eta, horregatik, Aste Nagusiko astelehenean, abuztuaren 19an, gure aldarrikapenak erakutsiko dizkiegu herritarrei, eguerdiko 12:00etan Eliptiko plazan hasi eta udaletxe aurrean amaituko den manifestazioan. Eta berriro ere indarrez eta ilusioz erakutsiko dugu gure protesta eta mobilizazioekin jarraituko dugula lortu arte.
2.- Erretiratzeko adina luzatzea eta lanaldia ez murrizteak enplegua sortzea geldiarazten du
Gobernuak, CEOEk, Cepymek eta CCOO eta UGT sindikatuek uztailaren 31n pentsioei buruz egindako akordioan jasotako neurriek, erretiroaren atzerapena bultzatuz eta zabalduz, ez dute batere laguntzen, aitzitik, enplegua ordezten edo sortzen. Erretiro partzialen edo errelebo-erretiroen ordezkapenagatiko kontratuen hobekuntza txikiak ere, erretiroa hartu eta bi urte gehiagorako mugagabeak izatea bermatzen dute soilik, eta enpresarien esku geratzen da jarraitzea edo ez.
Akordio hori positibotzat saltzen saiatzen dira, hobekuntza oso partzial batzuekin, baina, egia esan, pentsioen kostuak murrizteko pentsatuta dago, erretiroaren batez besteko adina handituz eta pentsiodun gisa emandako urteak murriztuz. Eta hobekuntza partzial txikiek ezin digute ahaztu, ezta ezkutatu ere, erretiro-adinetik 65 urtetik 67 urtera igarotzeak dakarren atzerakada larria, gaur egun 66 urte eta erdian baitago eta 2027an 67 urterekin izango baita. Legezko adina ez ezik, erretiratzeko benetako adina ere erritmo handian ari da igotzen, batez ere emakumeen artean, gizonek baino beranduago erretiratzen baitira.
Bestalde, Yolanda Diazek eta Gobernuak astean 38,5 orduko lanaldia ezarri nahi dute 2024rako –urtean konputa daitekeena–, eta 37,5 ordukoa 2025erako, eta oraingoz etenda geratzen da, patronalaren gaitzespenaren eta presioaren ondorioz.
Orain, Lan Ministerioa prest dago lanaldi-murrizketa aplikatzeko epeak gero eta “handiagoak” izango dirala, eta ez dirala “kolpenan” modu aplikatuko adierazi dute. Yolanda Diazen bigarrenaren arabera, Estatuko Enplegu idazkari Joaquín Pérez Reyk, elkarrizketa sozialeko mahaiko sindikatuekin eta patronalarekin egindako azken bilera batean, “oso konstruktiboa” dela esan zuen, eta bere sailaren eta Gobernuaren jarrera “malgutzeko” prest agertu zen.
Irailaren hasieran negoziazioetan berriro ekiteko asmoa dute. Baina badirudi lanaldi-murrizketa posibleen aplikazio-datak luzatu egingo direla, lanaldi-murrizketa ez dela orokorrean aplikatuko produkzioaren eta ekonomiaren sektore guztietan, eta patronalari beste kontzezio batzuk ematen zaizkiola, lanaldiaren murrizketaren eraginkortasuna erabat indargabetzen dutenak, bai lanaldi malguetarako mekanismoen bidez, bai aparteko orduen muga zabalduz, enpresaburuek nahi duten bezala.
Langile-mugimenduak beti defendatu izan du erretiro-adina murriztea, bai eta lanaldiarena ere, aparteko orduen mugak jartzea, eta abar. Eta ez bakarrik lanean eta erretiroan dituzten bizi-baldintzak hobetzeagatik, baizik eta gazteen belaunaldi berriak enpleguan sartzen laguntzeko, are gehiago gaur egun bizi dugun langabezia-tasen aurrean.
30 urtetik beherako gazteen artean, langabezia-tasa oso handia da, batez ere 25 urtetik beherakoen artean. Estatu espainiarrean %30 inguru da eta Hego Euskal Herrian %20 baino zertxobait gehiago. Eta emakume gazteen artean ehuneko horiek are handiagoak dira. Era berean, pairatzen dituzten behin-behinekotasun eta prekarietate mailak orokortuak dira, eta autonomiaz eta ongizate maila duin batez bizitzen uzten ez dien etorkizun baten aurrean daude.
Gutxienez 65 urterekin erretiroaren alde borrokatzea, 37,5 orduko lanaldia berehala eta kontrapartidarik gabe aplikatzea, enplegu egonkorreko baldintzak, kalitatezkoak eta soldata duinak, etab. sindikatuek indarrez defendatu behar dituzten aldarrikapenak dira, batzuek egiten duten bezala, enpresarien interesak geldiarazten ez dituzten neurri aringarri apaltxoak negoziatzera mugatu beharrean.
Mugimendu pentsiodunak aldarrikapen horiek gure egiten ditugu, ez bakarrik langileekiko elkartasunagatik, batez ere emakume eta belaunaldi gazteekiko elkartasunagatik, baizik eta enplegu gehiago eta soldata hobeak direlako gaurko eta etorkizunerako pentsio publikoak bermatzeko modurik onena delako.
3.- EHPMren kexa Arartekoaren aurrean, Osakidetzaren eta, bereziki, Lehen Mailako Arretaren narriaduragatik
Duela egun batzuk, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) idatzi bat aurkeztu zion Arartekoari (Herriaren Defentsa Erakundea). Idazki horretan, KEXA bat aurkeztu zuen, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak aurtengo udan Lehen Mailako Arretarako adostutako Planaren inguruan izandako jokabideagatik. 77 anbulatoriotan arreta-ordutegien murrizketa jasotzen du plan batek, 44tan zerbitzuak itxiko zituzten egun batzuetan, eta beste 10 itxita egongo dira. Beste uda batzuetan baino zerbitzu murrizketa handiagoa, ekainean hasi baita, beste urte batzuetan uztailean eta abuztuan aplikatzen zenean.
Berriz ere, murrizketa horiek justifikatzeko argudiatzen zen udan arretaren beharrak gutxitzen direla, osasun-profesionalek oporrak hartzeko eskubidea dutela eta ez dutela behar adinako medikuntza-langilerik Lehen Mailako Arretako zentroetan behar den arreta emateko.
Hala ere, azken urteotan, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak uko egin dio Osakidetzaren egiturazko arazoak onartzeari (plantillarik eza, lan-gainkarga, profesional askorentzat erakargarriak ez diren edo ez diren lan-baldintzak –tenporalitatea–, azpiegitura eta zerbitzu guztiak hobetzeko inbertsioak mugatzea), eta osasun pribatuaren aldeko joerarekin, enpresa pribatuekin kanporatutako kontratuekin. Duela zenbait urtetik bultzatutako praktika.
Arartekoari aurkeztutako idazkian, halaber, Osakidetzan aspalditik gertatzen ari diren murrizketen eta arazoen aurka egindako mobilizazio sindikal eta sozial ugarien ibilbide luzea azaltzen da, osasun-zerbitzu publikoa eta kalitatezkoa izatearen alde.
Idatziaren amaieran, Pentsiodunen Mugimenduak parte hartu duen mobilizazio horiek guztiek herritarrek Osakidetzaren eta, bereziki, Lehen Mailako Arretaren narriadurara joateko duten ezinegona eta atsekabea adierazten dutela nabarmentzen da. Hori dela eta, udako murrizketei buruzko gure kexa adierazteaz gain, “Arartekoari eskatzen diogu Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari premiaz egin diezazkiola egunerako eta etorkizunerako behar diren zuzenketak, behar den arreta eskaintzeko, kolektibo hori oso kaltebera baita osasun fisikoari eta emozionalari dagokienez”.
Eta azpimarratu du, adinekoen populazioan, bizitzaren azken zikloan egoteagatik, faktore babesleak funtsezkoak direla adinekoen ongizaterako, eta berebiziko garrantzia hartzen duela behar dugunean ondo tratatuko gaituztela ziurtatzeak, beharrezko prestasunarekin, erakunde publikoentzat eta profesionalentzat baliozko subjektua garela sentiaraziz.
4.- Pentsiodunen Ekintzarako Batasunaren estatu mailako adierazpena
Abuztuaren 5ean, Estatuko hainbat herritako pentsiodunen plataformen eta mugimenduen Ekintzarako Batasunak, non Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak parte hartzen duen, manifestu bat argitaratu zuen uztailaren 31n Estatuko Gobernuak CEOE, Cepyme eta CCOO eta UGT sindikatuekin lortutako akordioari buruz.
Bertan, abuztuaren 2an Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak argitaratutako balorazio kritikoaren antzekoa jasotzen da. Albiste buletin honek joan den larunbatean argitaratu zuen. Eta gaineratu du gobernuak eta enpresa- eta sindikatu-erakunde horiek osatutako Elkarrizketa Sozialerako Mahaiak ez duela pentsiodunen mugimendua ordezkatzen, eta azpimarratu du, bestalde, Estatuko Mahai hori “bilakatu egin dela pentsio publikoen murrizketa iraunkorrak zuritzeko tresna gisa”.
Nabarmendu behar da, halaber, sei urte baino gehiagoko mobilizazioen ondoren, pentsiodunen erakundeak ez ditugula zilegisko solaskide gisa aintzat hartzen. Eta gogoratu behar da maiatzean bilera bat eskatu gneniola Elma Saiz Salgado Gizarteratze, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministrari, eta erantzunaren “zain jarraitzen dugula”.