Albiste eta informazio interesgarriak 2024ko apirilak 13
1.- EHPMko ehun bat ordezkarik prentsaurrekoa eman zuten atzo Donostian
Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako Pentsiodunen Mugimenduko ehun bat ordezkarik babestu zuten atzo MPEHren prentsaurrekoa, 11:00etan, Donostiako Boulevardeko kioskoan.
Prentsaurrekoari hasiera emateko, iazko maiatzetik kalean egindako mobilizazio ugariak azaldu ziren, baita Eusko Legebiltzarraren eta Nafarroako Parlamentuaren aurrean egindako ekimenak ere, eta hainbat udaletan mozioak aurkeztu ziren, Gasteizko eta Iruñeko gobernuek 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria beren gain har eta luzamendurik gabe aplika dezaten.
Adierazi zuten Euskal Autonomia Erkidegoan Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (MPEH) aurkeztutako mozioak 149 udalen babesa jaso duela, eta soilik 33k errefusatu dutela. Eta, Nafarroan, Ahora 1080 Orain Gizarte Ekimenaren eskutik (Nafarroako Pentsiodunen Mugimendua horren parte da), antzeko mozio batek 28 udalerriren babesa izan du, eta bakar batek errefusatu du. Nabarmendu zuten, halaber, Gipuzkoako Batzar Nagusiek babesa eman ziotela eta Bizkaiko eta Arabako Batzar Nagusietan eztabaidatzeko zain daudela.
Era berean, udalen bozketetan eta Gipuzkoako Batzar Nagusietan alderdiek izandako jokabidearen berri eman zuten, eta oinarrizko aldarrikapen pentsiodun baten aurrean duten erantzukizuna adierazi zuten. Aldarrikapen hori oso garrantzitsua da emakume pentsiodunentzat, pentsio txikienak pairatzen baitituzte.
Prentsaurrekoaren bigarren zatia Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Emakumeek antolatutako Ibiladi Feministaren berri emateko izan zen (hilaren 17an izango da, Gasteizen), baita pentsiodunen mugimenduak apirilaren 18an, osteguna, Gasteizen egingo duen manifestazioaren berri emateko ere. Bi ekimenei buruzko xehetasun gehiago, jarraian, beste informazio batzuetan jaso dira.
Prentsaurrekoa amaitzeko, mobilizazioen eta ekimenen kanpaina horren garrantzia nabarmendu zuten. Izan ere, kanpaina horrek kalean gizarte-babes handia adierazten du, eta tokiko erakundeek 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzeko aldarrikapena egiten dute. Nafarroako parlamentuak eta egungo gobernuak eta EAEko hurrengo hauteskundeetatik aterako den parlamentu eta gobernu berriak ezin diote entzungor egin.
2.- Emakume pentsiodunen Ibilaldi Gasteizen apirilaren 17an, asteazkenean
Euskal Herro Pentsiodunen Mugimenduko emakumeek antolatutako ekimena da, eta Etxez Etxeko Laguntza Zerbitzuko (ELZ), Etxeko Langileen, Zaintza Arabako langileen, egoitzetako langileen, Emakumeak Gerraren Aurka elkartearen eta Atzerritarrei buruzko Legearekin lotutako kolektiboen babesa eta partaidetza du.
Hauteskundeak egin aurreko ekimen honen bidez, Gasteizko kaleetan ikusgarritasuna eman nahi diote pertsona guztientzako pentsio duin batekin eta zaintza publiko-komunitario, duin batekin konpromisorik ez izatearen salaketari. Ildo horretan, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzen dute, pentsioen eta soldaten arteko genero-arrakalarekin amaitzea eta azaroaren 30eko greba feministaren aldarrikapenei jarraipena ematea, zaintzarako eta kalitaterako sistema publiko-komunitario baten beharra azpimarratuz, EAJren ustezko 14 puntuko Zaintza Itunaren aurean.
Ibilbidea 12:00etan hasiko da, plaza Berria. EAJren Zaintza Itunaren azalpen eta salaketa batekin hasiko da. Ondoren, Ordezkariordetzan geldituko da etxeko langileen egoera azaltzeko eta Atzerritartasun Legearen ondorio larriak salatzeko. Hurrengo geldialdia Albertia Egoitzaren aurrean izango da, egoitzetan dagoen jendea eta langileen zainketa-arazoak agerian jarriz. Ondoren, Aldundiaren egoitzara joko dute beren kritika eta salaketa azaltzeko, beren politika publiko-pribatuak zerbitzu publikoak pribatizatzeko politika gero eta gehiago ezkutatzen duelako, etekinak baino bilatzen ez dituzten negozio pribatuei zuzenduta. Azkenik, Legebiltzarraren atarian amaituko da ibilaldia. Bertan, esku-hartzeak, batetik, 1.080 euroko gutxieneko pentsioari, genero-arrakalari eta alarguntasunari buruzkoak izango dira, eta, bestetik, Zaintza Itunaren balorazio orokorrari buruzkoak.
3.- Erronka garrantzitsu bat: datorren ostegunean, apirilaren 18an, Gasteizen egingo den pentsiodunen manifestazioa
Azken bultzada izango da hauteskundeetara aurkezten diren alderdi politiko guztiek, batez ere Eusko Legebiltzar berrian eserlekuak lor ditzaketenek, 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria defendatzeko konpromisoa har dezaten, eta EAEko Gobernu berriari eska diezaioten hori bere gain har dezala eta epe laburrenean aplika dezala, jakina, mugarik gabe eta inflazioaren eta bizitzaren kostuaren gorakadaren ondorioz urte bakoitzari dagokiona eguneratuz.
EHPMk erabateko kontzientzia du erronka horren garrantziaz. Hori dela eta, astelehenero mobilizatzen diren EAEko hiru hiriburuetako eta 60 herri baino gehiagoko pentsiodunen plataformak ahaleginak egiten ari dira ahalik eta pentsiodun gehien mobilizazioan parte hartzera animatzeko. Dagoeneko 15 autobus antolatu ditugu, eta hamarnaka autok lagunduta Arabako hiriburura modu horretan bidaiatuko duten beste kide batzuekin. Zalantzarik gabe, mobilizazio garrantzitsu eta arrakastatsua izango da, eta pentsiodunen mugimenduaren gogoa eta borondatea erakutsiko du, aldarrikapen hori lortu arte mobilizazioan ez amore emateko. Manifestazioa 11:00etan hasiko da Bilbao plazatik eta Katedralaren aurrean amaituko da, Legebiltzarraren aurretik igaro ondoren.
4.- PFEZ aitorpenean egindako itzulketak mutualitateetan kotizatu zuten pentsiodunentzat
Aste honetan hasi da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Ogasunek 2023ko ekitaldiari dagokion PFEZaren aitorpenen kanpaina. Horrela, pertsona bakoitzari dagokion PFEZ aitorpena internet bidez kontsultatu ahal izan da. Eta datorren astelehenetik aurrera, apirilaren 16tik aurrera, aurrez aurre egin ahal izango dira kontsultak edo errenta-aitorpenak, baldin eta aldez aurretik eskatu badira.
Lan-mutualitateetan 1967tik 1978ko abenduaren 31ra arte kotizatu izanaren ondorioz, pentsiodun askok 2023ko PFEZ aitorpena berrikusteko eskubidea izango dute, bai eta aurreko lau urteetako atzeraeragina izateko ere. Ogasunen arabera, Euskal Autonomia Erkidegoan 324.000 pentsiodun izan daitezke.
Aitorpen publikoetan, ogasunek adierazi dute eskubide horiek dagozkien pentsiodunei beren errenta-aitorpenean jasoko direla 2023ko PFEZari dagozkion berrikuspenak, bai eta azken lau urteetako atzeraeragina ere. Baina kontu baten aurrean adi egon behar da: atzeraeraginezko berrikuspenak aldez aurretik eskatu dituztenei, atzeraeraginezko berrikuspena aitortuko zaie; baina erreklamatu ez dutenei, berriz, eskatu egin behar zaie, errenta-aitorpenean jasota.
Pentsiodunek, adineko jendeak oro har, oso ondo dakite zer-nolako zailtasunak dituzten beren adierazpenak, eskubideak eta erreklamazioak egiteko aukerak ezagutzeko. Internet bidez egiten saiatzen diren gehienek Internet kontrolatzen duten senide eta gertuko gazteagoak izan behar izaten dituzte. Eta aurrez aurre egin behar dutenek ere hainbat motatako zailtasunak izaten dituzte. pentsiodunen mugimenduak erraztasun handiagoak eskatu izan ditu pentsiodunei eta adinekoei errenta-aitorpenetan arreta emateko. Era berean, mutualitateetan kotizatu izanagatik atzeraaktiboak eguneratzea edo itzultzea erregularizatzeko sor daitezkeen zailtasunak edo irregulartasunak baino lehen, adi egongo gara pentsiodunei zer egin behar dugun edo zer egin dezakegun jakinarazteko ere.
5.- Aberatsenen kopurua hazten ari den bitartean, gizateria erdia prekarietatean eta miserian bizi da
Forbesek urtero argitaratzen duen munduko aberatsenen zerrenda berriaren arabera, gaur egun, munduan 2.781 pertsonak dituzte mila milioi dolar baino gehiago. Eta horietatik 14k, gizonezko guztiek, ehun mila milioi dolar baino gehiago dituzte, 14,2 bilioi dolar metatuta, Japonia, Alemania, Frantzia eta Espainiako estatuetako Barne Produktu Gordinaren baturaren berdintsua (BPG).
2.781 milioidun horiek, horietako asko multinazional handietako kideak, munduko biztanleriaren 0,003 ordezkatzen dute, hau da gutxiengo nimiño bat; aldiz, 4.000 milioi pertsona baino gehiago egoera prekarioetan edo muturreko pobrezian bizi dira, batez ere gero eta pobreagoak diren herrialdeetan. Baina ez dituzte herrialde horietako populazioak esplotatzen bakarrik, baizik eta euren etekinak handitzeko, gehien garatutako estatuetan, kaleratze masiboak egiten ari dira eta hauen jendarteko sektore zabalen bizitza prekarizatzen.
Aberatsenen zerrendan, Amancio Ortegak betetzen du 13. zenbakia, Zara-ren eta Inditex-en sortzailea, 103.000 milioi dolarreko ondarearekin. Eta denok dakigu bere arropa eta jantzien salmentetan lortzen dituen etekin handiak, soldata kaskarrak eta lan-baldintza negargarriak jasaten dituzten langileen emaitza, herrialde pobreetako emakume langileena.
Sistema kapitalista neoliberal batean bizi gara, gero eta esplotatzaileagoa dena eta naturaren harraparia, gerren bultzatzailea bere interes politiko eta ekonomikoak defendatzeko, baita mundu osoan edozein preziotan lehengai-iturrien kontrol nagusia ziurtatzeko.
Batzuek esaten digute sistema ekonomiko, politiko eta sozial onena dela; are gehiago, normala iruditzen zaie multinazional handiek krisi garaietan beren onurak biderkatzea mota guztietako langileen eta herri-sektoreen eskubideak murriztuz. Eta mukuru betea da ere bere jarrera “filantropikoa” laudatzen edo zoriontzen denean, Amancio Ortega delako pertsonaiak dohaintza txiki batzuk egin dituenean helburu bakar batekin, hots enpresari esplotatzailearen irudia hezurmamitzea.
Sistema kapitalista neoliberal honen salaketa aringarririk gabe, multinazionalen, banku handien eta enpresarien neurrigabeko onurak, bai eta defendatzen eta babesten dutenena, etengabeko lan eta zeregina da herri populazioa gehiago animatzeko beren eskubideak defendatzera, borrokatzera eta mundu hobea eraikitzera gizateria osoarentzat, berdintasunezkoa eta solidarioa.
6.- Hil ala bizikoa da Elorrioko Eguneko Zentroa eta premiazkoa.
Herrian Eguneko Zentrorik ez dagoenez eta premia larria dagoenez, holako beharra duten pertsonen familiartekoek eta hurbilekoek Pentsiodunen Mugimenduari transmititu zioten herriak arazo honekiko duen kezka eta hori lortzeko zerbait egin beharra. Helburu horrekin Pentsiodunen Mugimenduak hainbat mobilizazio eta zerbitzu hori martxan jartzeko exijituz, sinadurak bildu zituen, herriko 1.155 bizilagunen babesa lortuz.
Udalean EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen babesa izan dute. EAJk beti jo du abstentziora. Herriko alkateak egindako kudeaketaz Sergio Murillo foru diputatu eta arduradun nagusiarekin biltzeko aukera izan zuten gai honetaz eta egoera azaltzeko. Eztabaida lasai baten ondoren, baina errezeloez, Murillok Elorrioko egungo egoerari buruzko azterketa xehatua egitea planteatu zien.
CPSk egindako azterketa (iritziak eta merkatu-azterketak egiten ditu) erabakigarria izan da herriko Pentsiodunen Mugimenduak ahaleginak bikoizteko eta Eguneko Zentro horren martxa ezartzeko. Gaur egun, Elorriok 7.393 biztanle ditu. Horietatik, 129k 2. eta 3. mailako mendekotasun-gradua dute. Elorrioko lau biztanletik batek 60 urte baino gehiago ditu, guztira 2.400 bizilagun ditu. Eta 140 pertsonak 90 urte baino gehiago. Paradoxikoa da, behintzat, Elorrio eta Sopela izatea Eguneko Zentrorik ez duten Bizkaiko udalerri bakarrak. Izan ere, biztanle gutxiagoko herriek badute zerbitzu hori.
Horregatik guztiagatik, Elorrioko Pentsiodunen Mugimenduak, beste gizarte-eragile batzuekin batera, hainbat ekimen bultzatzen jarraituko du eta azpimarratuko du behar-beharrezkoa dela Eguneko Zentroa.
7.- Uribe Kostako (Bizkaia) Pentsiodunen Mugimenduaren manifestazioa
Joan den igandean Uribe Kostako Pentsiodunen Mugimenduko ehun bat pentsiokidek manifestazioa egin zuten Berangon. Aldez aurretik, Udalari eskatu zioten frontoia erabil zezala egin nahi zuten ekitaldirako, baina ukatu egin zieten, nahiz eta egun osoan erabili ez. Ez dute ulertzen Udalaren jarrera herriko eta eskualdeko pentsiodunen ekimen sozial baten aurrean.
Mobilizazioaren arrazoia zen, alde batetik, zainketen arazo soziala agerian uztea eta, bestetik, eskualdeko eta Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak duela sei urte baino gehiagotik bultzatzen dituen borroka eta aldarrikapenak adieraztea. Hala adierazi zuten manifestazioaren amaieran pentsiodunen mugimenduko emakumeen zaintzari buruzko dekalogoa irakurri zuen lankideak eta Euskal Herriko Mugimendu Pentsiodunaren (EHPM) borrokari heldu zion kideak. Ondoren, herriko tabernetan zehar aperitibo batzuez gozatzeko aukera izango dute, Berango Kantari Taldearekin batera, herritarrei orriak banatuz.
8.- Garaipen historikoa: Estrasburgok Suitza kondenatu du klimaren aurkako egite-ezagatik
Klimaseniorinnen Elkarteak, Suitzako adineko emakume taldeak, bere bizi-kalitatean eta osasunean krisi klimatikoak izan dituen ondorioengatik, garaipen historikoa lortu du Giza Eskubideen Europako Auzitegian (GEEA). Epaia Auzitegiko Sala Nagusiak eman du, aldeko 16 botorekin, bakarra izan da kontra, eta onartu egin du Suitzak adinekoen giza eskubideak urratu dituela, klima-aldaketaren aurkako neurri nahikorik ez hartzean.
Auzia, “Klimaseniorinnen Suiza-ren aurka” izenekoa azaroaren 26an hasi zen 2020an, emakume talde horrek Suitzaren aurkako demanda aurkeztea erabaki zuenean GEEAn. Eskatzaileen artean, 65 urtetik gorako 2.000 emakume baino gehiago zeuden, 80 urtetik gorako lau emakumek arazoak izan zituzten osasunean bero-boladetan. Zoritxarrez, eskatzaileetako bat, 1951n jaioa, prozesu judizialean hil zen.
“Aitona-amonak klimaren alde” ezizenez ezagutzen direnen eskaria zeran zentratu zen: Europako Konbentzioaren Giza Eskubideen 2. eta 8. artikuluetako oinarrizko eskubideak, bizitzarako eta osasunerako eskubideak eta bizitza pribaturako eta familiarrerako eskubideak esku-sartzerik gabe finkatzen dituztenak, eta bidezko judizioa eta errekurtso eraginkorra izateko eskubidea. Emakumeek argudiatu zuten Suitza ez zela betetzen ari bere betebeharra, hau da, benetan bizitza babestea eta bermatzea bere bizitza pribatua eta familiarra, bere etxea barne, klima aldaketaren testuinguruan eta horri buruzko ebidentzia zientifiko handia alde batera utzita.
Epai hau mugarri garrantzitsua da klima-aldaketaren aurkako borrokan, ez bakarrik Suitzarentzat, baita antzeko erronkei aurre egiten dieten Europako beste herrialde batzuentzat ere. Klimaseniorinnen Elkarteak espero du erabaki horrek gobernuak bultzatzea neurri kementsuagoak hartzera klima-aldaketari aurre egiteko eta kontinente osoko adineko pertsonen eskubideak babesteko.