Albiste eta informazio interesgarriak                         2024ko ekainak 29

1.- Gasteizko gobernu berriaren programa, 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarriari inolako erreferentziarik egin gabe

Asteartean eratu zen Gasteizko Gobernu berria, Imanol Pradales buru zela, 15 sailekin, aurreko legegintzaldian baino lau gehiago. Legebiltzarrean, Imanol Pradales lehendakari aukeratu aurretik, bai Pradalesek bai Eneko Anduezak, biak gobernu berria osatzen duten EAJ eta PSE alderdietako buruak, ez zuten inolako aipamenik egin Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) gutxieneko pentsioen osagarriaz, azken hau nahiz eta sei urte baino gehiagotik eskatzen ibili Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak.

Eta datorren legegintzaldirako aurkeztu duten gobernu-programan ere ez da gai horri buruzko erreferentzia zehatzik agertzen. Honako hau adierazten duen puntu bat jasotzera jo dute: Diru-sarrerak bermatzeko sistemen, gizarte-zerbitzuen, gizarte- eta lan-eremuen, gizarte- eta osasun-espazioen eta biziguneen arteko baterako ekintza bultzatzea, osatze-premia espezifikoen arabera, zaurgarritasun bereziko eta babesgabetasun ekonomikoko egoeran dauden pertsonak gizarteratzeko laguntzak bermatzeko.

Programa-proposamen oso zehaztugabea da, eta ez da inondik inora agertzen 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzeko konpromisorik txikiena ere. Eta hori larria iruditzen zaigu EAEn 165.000 pentsiodun daudenean, gehienak emakumeak, kopuru horren azpitik edo oso azpitik jasotzen baitituzte pentsioak. Kasu batzuetan, langabezian dauden edo beren kabuz bizi ahal izateko zailtasunak dituzten seme-alaben beharrak asetzera behartuta dauden pentsiodunak.

165.000 pentsiodun horiek bakarrik dira EAEko helduen %9 inguru. Lan-merkatuan berriro sartu ezin diren pertsonak, miserian ez bada, pobreziaren mugan bizirautera behartuta daudenak,. Ulertezina da sektore behartsuenez arduratzen dela dioen gobernu bateko ordezkariek gizartean hain garrantzitsua den eskaera horri entzungor egiten jarraitzea.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduarentzat, EAEn eta Nafarroan 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria lortzea gure aldarrikapen eta helburu nagusietako bat da, eta hori lortu arte ez gara geldituko, nahiz eta uste dugun bidezkoa eta arrazoizkoa dela gutxieneko kopuru hori handitzea, azken urteetan prezioak izugarri igo baitira.

Gasteizko gobernu berria benetan irailaren hasieran jarriko da martxan. Kalean izango gaitu berriro, mobilizatzen eta ekimen berriak bultzatzen, gutxieneko pentsioen osagarri hori eskatuz. Gasteizko Legebiltzarrean gobernuari eta alderdi politikoei dei egiten jarraituko dugu, baita oposizioko alderdiei ere, nahiz eta gobernu ardurarik ez izan, eskaera hori defenda dezaten, eta kalean dugun jarrera soziala erakutsiko diegu, baita Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak eskaera horrekin aurkeztu genuen mozioa babestu zuten EAEko 150 udalen babesa ere. Behingoz artatu eta onartu egin behar da.

2.- Jaurlaritzak CEOEri lanaldia murrizteko erabakia hartzeko epea

Hainbat komunikabideren arabera, Jaurlaritzak CEOEri astelehenean lanaldia murrizteko proposamenari erantzuteko eskatu dio. Hori egin ezean, erabaki bat hartuko du.

Jaurlaritzaren proposamena da lanaldia 40 ordutik 38,5era murriztea aurten, eta 37,5 ordura datorren urtean, baina urtero zenbatuko litzateke. Itundutako soldatei ez lieke eragingo lanaldi-murrizketak, eta horrek esan nahi du orduko soldata pixka bat hobetuko litzatekeela.

CEOE eta Cepyme orain arte proposamen horren aurka agertu dira. Zergapekotzat eta justifikaziorik gabekotzat jotzen dute, enpresen lehiakortasuna eta produktibitatea murrizten dituelako eta soldata-kostuak handitzen dituelako. Eta, ordainetan, gutxienez aparteko orduen legezko muga masiboa egungo 80 orduetatik 150era zabaltzea planteatu dute, horrela langileen lanaldian malgutasun handiagoa lortzeko. Oraingoz, gobernuak adierazi du ez duela onartzen patronalaren ordain hori. Datorren astera arte itxaron beharko dugu gauzak nola geratzen diren ikusteko.

Gobernuak aparteko orduen legezko muga zabaltzea onartzea justifikaezina litzateke. Denok dakigu patronalak nola aplikatzen dituen aparteko orduak. Enpresa askotan legezko muga gainditzen da, eta ez dira Gizarte Segurantzan ordaintzen eta kotizatzen. Legezko muga 150 ordura zabaltzeak, langileak gehiago ustiatzea ez ezik, aurreikusitako lanaldi-murrizketa xurgatzea ere ahalbidetuko luke.

Gaur egun aparteko 80 orduko muga dagoenez, enpresek lanaldi arrunteko ordu gehiago lan egin ditzakete, eta malgutasun oso handia dute lan-kargak estaltzeko. Baina ez hori bakarrik, gaur egun enpresa eta sektore askotan hitzarmenetan adostutako malgutasun-lanaldiak dituzte, eta horrek aukera ematen die erabakitzeko zein egunetan lan egin nahi duten astebete baino gehiago eta zein egunetan atseden hartu, lan-kargen arabera.

Langile mugimenduaren eta sindikalismo borrokalarienaren aldarrikapen historikoak izan dira lanaldia murriztea eta aparteko ordurik ez egotea. Eta ez bakarrik lanaren produktibitatea asko handitu delako eta langileek atseden handiagoa hartzeko eta bizitza librerako denbora gehiago izateko eskubidea dutelako, baizik eta ordu gutxiago lan egiteak lana banatzea eta enplegua zabaltzea ahalbidetzen duelako. Eta hori errepikatzeaz ez gara nekatuko, Gizarte Segurantzako kotizazioengatik eta pentsio publikoengatik diru-sarrera gehiago izatea ere errazten du.

Lanaldi-murrizketa horrek eragin mugatua izango du Hego Euskal Herrian, enpresa eta sektore askotan hitzartutako lanaldia duten hitzarmenak dituztelako, baita planteatutakoa baino txikiagoak ere. Hala ere, ezin da ukatu 37,5 ordura arte aurreikusitako murrizketaren interesa, zenbait iturriren arabera 250.000 langileri eragin baitiezaieke Euskal Autonomia Erkidegoan, horietako asko ostalaritzaren sektorean.

Merezi du gogoratzea, halaber, lanaldi-murrizketa hori, azkenean aplikatzen bada, aparteko orduen muga legala handitu gabe, ezin dela kontsolamendu handia izan; izan ere, badira 25 urte Hego Euskal Herrian asteko 35 orduen aldarrikapenagatik greba orokor bat bultzatu zela, zoritxarrez ia ahaztuta geratu dena.

3.- Gasteizko gobernu berriaren erronka Osakidetzaren arazoen aurrean

Duela egun batzuk Deustobarometroari egindako inkesta batean, Osakidetza azken bederatzi urteetan hobekien baloratutako zerbitzu publikoa izatetik txarrenen artean egotera igaro dela nabarmentzen zen, eta balorazio negatibo hori areagotu egin da azken bi urteetan. Hala ere, lehendakari gisa emandako azken hitzaldian, Urkulluk berriro ukatu zuen, Osakidetzaren arazoak ez baitzituen aitortu eta Osasun sailburuek agintaldietan egindako lana zorionduz. Imanol Pradales lehendakariak, hauteskunde autonomikoetarako kanpainan, ezin izan zituen Osakidetzaren arazoak aipatu gabe utzi, eta, orain, gobernu berriaren osaketarekin, Osakidetzaren narriadura bideratzeko edo geldiarazteko neurriak hartuko dituela agindu du.

Ikusiko dugu zer geratzen den promesa horiekin. Osakidetzaren politikaren errealitatea murrizketak edo adabakiak baino ez direlako. Uda honetan, iturri batzuen arabera, gutxienez 1.080 oheren murrizketa izango da Hego Euskal Herrian, eta horietatik 115 Nafarroan. Hau da, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 900 ohe baino gehiago ez dira erabiliko.

Bestalde, EAEko anbulatorioetako itxierak eta ordutegi-mugak, horietako askotan mediku eta profesional sanitarioen falta eta ospitaleetako larrialdietako kolapsoa aurreko udetan baino handiagoak izaten ari dira. Eta, beti bezala, murrizketa horiek justifikatzeko, kontuan hartzen da udan osasun-eskari txikiagoa dagoela, osasun-arloko profesionalek eskubidea dutela oporrak eta atsedenak hartzeko, eta, beraz, langile gutxiago dituztela jendearen beharrei erantzuteko.

Jendea oso nazkatuta eta haserre dago dauden arazoekin. Hori dela eta, gero eta herri gehiagotan protesta jendetsuak egiten ari dira, eta horietako askotan pentsiodunen mugimenduan parte hartzen dugu. Horien adibide dira Berriz, Ondarroa eta Zumaia. Zenbait udalek Abadiñon edo Guardian kontzentratzeko deia egin dute.

Gasteizko gobernu berria osatzen duten bi alderdiak azken urteetan agintean egon diren berberak dira, eta, beraz, Osakidetzaren narriaduraren erantzule dira. Oso ondo daude beren herrietan protestak bultzatzen ari diren herri-ekimenak. Baina osasungintzako sindikatuen, pentsiodunen mugimenduaren eta osasun publikoaren aldeko beste kolektibo batzuen arteko mobilizazio-ekimen zabalago eta bateratuagoetara joaten ez bagara, beldur gara arazoak ez ote diren konponduko han-hemenka adabaki batzuk jartzetik harago.

4.- Arrotxapeako (Iruñea) bizilagunak kalera bota dira beren osasun-zentroaren defentsan

Joan den asteko ostegunean Rtx Auzolan auzo-elkarteak deituta, Arrotxapea (Iruñea) auzoko bizilagunak kalera irten ziren, beren osasun-zentroan defizit handia zegoela salatzeko. Beren egoera aspalditik zaila dela argudiatu dute: herritarrentzako beharrezko arreta eragozten duen medikurik eza, hitzorduak behar bezala kudeatzea eragozten duten atzerapenak, eta itxaron-zerrendak gero eta handiagoak izatea.

Rtx Auzolan auzo-elkartea auzoan sor daitezkeen arazoak ikusarazteko eta konpontzeko sortu zen. Bizilagunak Osasun Zentroaren kudeaketarekin pozik ez zeudela egiaztatu ondoren, 2022an lehen mobilizazio bat antolatu zuten zentroaren aurrean, baina ez zuten erantzunik jaso, eta atsekabea gero eta handiagoa izan zen. Apirilean, sinadura-bilketa hasi zuten, eta 2.300 sinadura baino gehiago lortu zituzten. Horiekin, bilera bat lortu zuten Herriaren Defendatzailearekin, eta beste bat Lehen Mailako Arretako Gerentziako zuzendariarekin, Arrotxapeako biztanleak bizitzen ari diren egoeraren berri emateko. Haserre horrekin bat egin dute tokiko saltokiek, eta ozenago hitz egin dute.

Erantzunik eta konponbiderik ez zegoenez, joan den asteko ostegunean, Rtx Aurzolanek manifestazio garrantzitsu batekin amaitu zuen euren salaketa, eta orain egoera serio hartzea espero dute, entzun diezaietela, borrokari jarraitzeko prest baitaude.

5.- Foruko Haitz Biribilen topaketa

Asteazkenean, hilak 19, Foruko Haitz Biribil elkartean, hogeita hamar bat pertsonak parte hartu zuten topaketa batean, eta Busturialdeko zenbait arazo aztertu zituzten: ostalaritzaren, turistifikazioaren eta etxebizitzaren lan eskubideak eta eskualdeko osasun egoera.

Osasunaren egoerari dagokionez, Gernikako Ospitaleko oheen aldeko plataformak ospitaleko hirugarren solairuan azpiakutuentzako eta aringarrientzako oheak eskatzeko arrazoiak azaldu ziren. Aldundiaren eta Eusko Jaurlaritzaren jarrera gaitzetsi dute, herritarren, sindikatuen eta ospitaleko zuzendaritzaren borondatearekin zerikusirik ez dutelako, ohe sozio-sanitarioak jartzeko. Uste dute ohe horiek beharrezkoak direla, baina beste zentro mota batzuetan kokatu behar direla, ez zerbitzu propioak hipotekatuko lituzkeen osasun-zentro batean.

Era berean, Osakidetzako langileen egoera gero eta zailagoa azaldu zen, erabateko negoziazio eza, lan-baldintza eskasak eta, horren guztiaren ondorioz, denbora gehiegi mantendutako egoera baten aurrean langileak nekatzea. Eta langileen tokiko mobilizazioak aipatu ziren egoera horren adierazgarri gisa, hala nola ospitaleko larrialdi-zerbitzuko langile falta edo Barrualde eskualdeko emaginen egoera.

Osakidetzako arazoak azaldu zituzten hiru lankideak bat etorri ziren esatean Osakidetza koroaren harribitxia zela dioen mitoa erori dela, herritarrak horren jakitun direla eta kalera ateratzen ari direla pairatzen ari diren gabezia larriengatik protesta egitera eta osasunean dituen eskubideen alde erreklamatzera. Topaketari amaiera emateko, hurrengo egunean, osteguna, hilak 20, mobilizazio bat egin zen Gernikan, “Busturialde Duina Denontzako” lelopean.

6.- Herrien Europa Sozialaren eta Herrien aldeko Topaketari buruzko aldizkaria

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak 5.000 ale argitaratu ditu maiatzaren 23an eta 24an Sarrikoko Fakultatean (Bilbo) egin zen “Europa Sozial eta Herrien alde”. Oso aldizkari koloretsua da, eta han egindako esku-hartze askoren laburpenak biltzen ditu. Era berean, onartu zen azken dokumentua. Eduki hori are interesgarriagoa da Europako hauteskundeen ondoren eskuindarrek eta eskuin muturrekoek botere handiagoa hartu dutenean, eta pentsioen, soldaten, zerbitzu publikoen eta askatasun demokratikoen sistema publikoei eraso egiteko arriskuak areagotu daitezkeenean. Sindikatuei eta beste gizarte-kolektibo batzuei helarazten ari zaie. Eta interesa duenak EHPMko lankideen bitartez lor dezake.

7.- Bilboko Udalak atzera bota du BPMren mozioa

Renferen C-3 lineako geltokiak dauden beste herri batzuetan bezala, Urduña eta Bilbo artean, ostegunean Pentsiodunen Mugimenduaren mozioa aurkeztu zen Bilboko Udalaren Osoko Bilkuran, eta bertan eskatzen zen Udalaren Osoko Bilkurak Renferi eska ziezaiola konboi bakoitzean bagoi bat edo mekanismoak gaitzeko, mugikortasun murriztua duten pertsonei sarbidea errazteko.

Mozio hori hainbat udalek onartu dute dagoeneko. Baina Bilbon ez babesteko, Gobernu Batzordeak beste bat aurkeztu zuen, honako hauek jasotzen dituena: Udalbatzak Renferi eskatzen dio bere irisgarritasun-politiketan aurrera egiten jarraitzeko eta, ahal izanez gero, aldiriko trenak eskualdatzean adostu den trenen berriztapenaren plangintza hobetzeko. Mozio horrek aurrera egin zuen EAJren eta PSEren boto esklusiboekin, Udalaren gehiengoa eta Gobernu Batzordea osatzen baitute. Araudia eskuan, Gobernu Batzordearen mozioa gehiengoz aurkeztu ondoren, ez da bidezkoa aurkeztutako beste mozioa bozkatzea, kasu honetan Bilboko Pentsiodunen Mugimenduarena.

Udal-talde guztiak bat etorri ziren gizarte-arazo larria dela linea horretako trenetara sartu ezin diren mugikortasun urriko pertsonena esatean. Baina gobernu taldeak, Udalaren gehiengoak (EAJ-PSOE) argudiatuz Renfeko teknikariek jakinarazi zietela gastu mailak eta pentsiodunen mugimenduak proposatzen zuena gauzatzeko ezintasun teknikoak ez zutela bere gain hartu nahi izan aurkeztu zuen mozioa, eta berea bozkatzera mugatu zen, egungo arazoa konpontzeko inolako konpromisorik gabe.

Ez da egia ezin dela mekanismorik jarri mugikortasun urriko pertsonak trenetara sar daitezen. Adibide batzuk aurkez ditzakegu. Irailaren hasierarako argitaratuko ditugu, eta horrekin batera, argi eta garbi, protesta-ekimen berriak eta erakunde publikoei dei egingo diegu, Renfek berehalako konponbidea eman dezan presio gisa; izan ere, erabaki politiko hutsa da guztiok mugikortasunerako eskubidea izan dezagun aurrera eraman ahal izatea.

8.- Pentsiodunen manifestazioa Zornotzan anbulatorioraino

Astelehenean, herriko pentsiodunen mugimenduak bultzatuta, manifestazioa egin zen anbulatorioraino, eta 200 lagun bildu ziren. Bertaratutako batzuk anbulatoriora sartu ziren, hango arduradunarekin elkarrizketatzeko. Arazoak beste herri batzuetako osasun-zentroen antzekoak dira. Uztailaren 8rako beste manifestazio batera deitu dute.