Albiste eta informazio interesgarriak 2024ko maiatzaren 25a
1.- Ostegun eta ostiralean Sarrikoko (Bilbo) Ekonomia eta Enpresa Fakultatean egindako Pentsiodunen eta Sindikatuen Plataformen Topaketa arrakastatsua izan zen
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak antolatu zuen, Estatuko hainbat herri eta erkidegotako pentsiodunen plataforma eta mugimenduekin batera. Parte-hartzaile guztien iritziz, oso arrakastatsua eta positiboa izan da.
Bi egunen artean 210 lagunek parte hartu dute. Estatuko pentsiodunen plataformetako eta sindikatuetako ordezkari-talde zabala. Frantziako Estatuko bi sindikatutako kideak, gehi Iparraldeko ordezkari bat ere egon zen. Pantailan, halaber, Alemaniako sindikatu bateko pentsiodun baten esku-hartzea ikusi ahal izan zen. Era berean, gehiengo sindikalaren ordezkariek parte hartu zuten, euskal eremuan bakarrik jarduten baitute. Eta normala zen bezala, bertaratutako asko Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko kideak ziren. Ostiralean, itxiera ekitaldian, alderdi politikoen (EH Bildu, Podemos Euskadi eta Ezkerra Berdeak) eta hainbat gizarte talderen ordezkaritzak ere izan ziren.
Topaketaren buruan “Europa sozial eta herrien alde, pentsio publiko duinak leloa zegoen. Eta bi gai nagusitan jardun zen: lehena, pentsio-sistema publikoen aurkako eraso iraunkorren aurrean Espainiako eta Europako Estatuan diagnostikoa partekatzea; bigarrena, Europa mailan mobilizazioak eta bestelako ekimen partekatuak bultzatzeko aukera baloratzea, eraso horiei aurre egiteko eta pentsio duinak bermatuko dituzten sistema publikoak defendatzeko.
Osteguna oso lanegun trinkoa
Parte-hartze handia izan zen, bai osoko bilkuran, bai arratsaldean egin ziren bi batzordeetan ere.
Pentsio-sistema publikoek Espainiako Estatuan eta Europako beste herrialde batzuetan duten egoerari buruzko diagnostikoak hartu zuen esku-hartzeen zati handi bat, eta horietan egiten diren murrizketei buruzko salaketak nabarmendu ziren, jasaten ari garen sistema kapitalista neoliberalak inposatuak, eta Europako erakunde politiko nagusien babesa dutenak. Gainera, eraso horiek Europako hauteskundeen ondoren areagotzeko arriskua dago, eskuin eta eskuin muturraren posizioak indartuta atera baitaitezke. Baina pentsioei eta pentsioekin lotutako arazo sozialei buruzko beste gai zehatz asko ere izan ziren.
Zahartze demografikoa eta zor publikoa aitzakiatzat hartuta, pentsio-sistema publikoen iraunkortasunik ezinaren ideia gizartera eraman nahi izatearen etengabeko kanpaina salatu zen, eta uko egin diote Pentsiodunen Mugimenduak proposatzen dituenen neurriei, eta soilik pentsio publikoeetan jarri beharreko diru kopurua murrizteko helburuarekin.
Enpleguaren, soldaten eta pentsioen arteko harreman zuzena nabarmendu zen, eta egungo eta etorkizuneko pentsioak bermatzeko enplegua eta soldatak hobetzeko beharra nabarmendu zen. Hori dela eta, pentsiodunen mugimenduaren, langileen, sindikatuen eta beste gizarte-kolektibo batzuen artean harremanak eta mobilizazio-ekimenak partekatzen saiatu beharra ezpimarratu da.
Gizonen eta emakumeen soldaten eta pentsioen arteko genero-arrakalarekin amaitzeko beharrak ere leku garrantzitsua izan zuten eztabaidetan. Emakumeek lan- eta gizarte-borroka askotan eta pentsiodunen mugimenduan duten gero eta zeregin aktiboa nabarmendu zen.
Enplegu-pentsioen sistema pribatuei eta horien ondorio negargarriei egindako kritika oso agerian geratu zen CCOOk eta UGTk estatu mailan eraikuntza sektorean sinatutakoaren adibidearekin.
Era berean, ez ziren falta izan gazteriarekin harremanak izateko beharrari buruzko aipamenak, bere lan-baldintzei zein erretiroko pentsioei dagokienez, etorkizunari begira egon eta jakitun egon daitezen. Frantziako Estatuan pentsioen erreformaren aurkako mobilizazioetan aktiboki parte hartu izanak erakusten du gazteak kontuan hartzeko aukera eta beharra, betiere haien irizpideak eta jarduteko moduak errespetatuz.
Etorkinen munduari buruzko erreferentziak ere nabarmendu behar dira. Agerian geratu zen Europako edozein herrialdetan lan eta gizarte eskubide guztiak eta Europa osoan zirkulatzeko askatasuna dagoeneko hemen daudenei aitortzeko premiaren beharra.
Bai osoko bilkuran, bai egon ziren batzordeetan, Europa mailan pentsio-sistema publikoak defendatzeko mobilizazioak eta beste ekimen batzuk partekatzen saiatzeko interesa eta beharra, are gehiago etorkizunera begira dauden hodei ilunen aurrean, hausnarketa luzenak eman ziren parte-hartzaileen artean.
Ostegunean, Topaketaren amaierako manifestuaren aurrerapena laburbiltzen zuen hitzaldi batekin amaitu zen, eta hurrengo egunean berretsi.
Ostirala lasaigo
Azken manifestua bost hizkuntzatan (euskaraz, gaztelaniaz, katalanez, galegoz eta frantsesez) berretsi eta azaldu zen, parte-hartzaile guztien hizkuntzak aintzatetsiz. Eta oso hunkigarria izan zen Palestinako elkartasun taldeko ordezkari batek herri palestinarrak Gazan eta Zisjordanian jasaten ari den sufrimendu orokorra azaldu zuenean, Israelgo gobernuak eta armada sionistak diharduen genozidioagatik. Elkartasun oihuak eta txalo zaparrada izugarria eman zen.
Amaiera ekitaldian txistulari eta dantzari bat izan ziren, baita “Txoriak txori” txistuaren doinua tartean zelarik. Era berean, poema baten irakurketa izan genuen. Hori guztia emozioz eta ilusioz betetako giro batean, ekintza partekatuko esparru batean borrokan jarraitzeko, pentsio publiko duinak defendatzeko eta lortzeko baldintza gisa.
Ekitaldia amaitzeko, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren izenean bi kidek azken komunikatu bat irakurri zuten euskaraz eta gaztelaniaz, Topaketan jorratutakoa eta adostutakoa laburbiltzen duena. Baina ezin da aipatu utzi, Topaketa honen oroitzapen historiko gisa, Topaketan parte hartu zuten kide guztien argazki zoragarri bat egin zela.
2.- Joan den astelehenean pentsiodunen mugimenduak Iruñean eta Gasteizen Nafarroako Parlamentuaren eta EAEkoaren egoitzetaraino egindako manifestazioak, hurrenez hurren
Nafarroako Pentsiodunen Mugimenduak manifestazio bat egin zuen astelehenean, Iruñeko Udaletxe plazatik abiatu eta Parlamentuaren egoitzaren aurrean amaitu zena. 200 pentsiodun inguruk parte hartu zuten eta martxaren buruan “1.080 pension minima-gutxieneko pentsioa 1.080 euro” zioen pankarta bat zegoen.
Legebiltzarreko atera iritsita, bi pentsiokidek Legebiltzarreko talde guztiei zuzendutako gutun bat erregistratu zuten. Bertan, milaka pentsioduni zuzenean eta modu kezkagarrian eragiten dieten bi erreklamazio aurkeztu ziren.
Lehenengoak Nafarroan 2020tik indarrean dagoen araua indargabetzearekin du zerikusia, 1979a baino lehen lan-mutualitate ekarpenak egin zizkieten erretirodun nafarrek kotizatu behar ez zituzten ekarpenengatik PFEZaren itzulketak jasotzeko eskubidea izatea eragozten duena. Horren harira, gogorarazi zuten Nafarroako Gobernuak oraindik ez dituela aurkeztu EH Bildurekin aurrekontuak negoziatzeko sei hilabeteko epean egin beharreko aldaketak.
Bigarren erreklamazioan, aurrekontu-akordio horren beste puntu bat aipatzen da: lantalde bat sortzea sailen eta legebiltzar-taldeen ordezkarien artean, pentsioen gaia lantzeko. Zehazki, honako hau esaten da: “lantalde honen helburua izango da legedi osoa aztertzea eta arau-aldaketa posibleak egitea, zerga-kenkari horiek eragiten dieten pertsonek 2025erako 15.120 euroko gutxieneko errenta jaso dezaten”, hau da, 1.080 euro 14 ordainsaritan.
Iruñean bezala, Gasteizko Pentsiodunen Mugimenduko kideek beste manifestazio bat egin zuten, Plaza Barrian hasi zen, 250 pentsiodunek parte hartu zuten eta Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) Legebiltzarraren atarian amaitu zen.
Bertan, eratu berri den legebiltzarreko talde politiko guztiei zuzendutako gutun bat ere erregistratu zuten, non gogorarazten zitzaien sei urte baino gehiago daramatzagula gutxieneko pentsioen osagarria 1.080 eurotan eskatzen, eta badela garaia Legebiltzarrak eta Eusko Jaurlaritzak erantzun egokia eman diezaioten eskaera horri.
Bi manifestazioen amaieran, pentsiodunen mugimenduak mobilizazioekin, askotariko ekimenekin eta bi parlamentuetako talde politiko guztiei eta bi erkidegoetako gobernuei deitzen jarraituko dutela adierazi zen, aldarrikapen hori egia bihur dadin lortu arte.
3.- Pentsiodunen manifestazioa Barakaldon, bankuen gehiegikerien aurka
Maiatzaren 20an, astelehena, ohiko elkarretaratzearen ondoren, Barakaldoko pentsiodunek manifestazioa egin zuten bankuen gehiegikerien aurka. Salatu zutenez, pentsioen eta soldaten erosteko ahalmena okertzen den bitartean, bankuen irabaziak izugarri hazten ari dira. Espainiako Estatuko sei banku nagusiek 6.676 milioi euroko irabaziak izan dituzte batera aurtengo lehen hiruhilekoan, %17 gehiago 2023ko aldi berarekin alderatuta, ia 1.500 milioi euroko karga ordaindu duten arren. Eta, eskala txikiagoan bada ere, ez dira atzean geratu Laboral Kutxaren irabaziak (222 milioi euro) eta Kutxabankenak (122 milioi euro).
Ematen dituzten hipoteka eta kredituei gehiegizko baldintzak ezartzean eta edozein banku-zerbitzugatik komisio handiak kobratzean lortzen dituzten mozkinak. Era berean, gastuak mugatuz, sukurtsalak itxiz eta plantillak murriztuz, herritarrei ematen zaien arreta gero eta kaskarragoa denean.
Manifestazioan pentsiodunen partaidetza zabala eta aktiboa izan zen. Ibilbidean zehar geldialdiak egin zituzten herriko 7 banku garrantzitsuenen sarreretan, sukurtsal horietako zuzendariari zuzendutako gutun bat emateko, arazo horiek konpontzeko premiazko neurriak hartzeko eskatuz.
Azpimarratzekoa da Laboral Kutxan izan zuten harrera atsegina. Eskutitza ematean, langile talde zabala hurbildu zitzaien, eta haiekin hitz egin zuten dituzten arazoei buruz (sukurtsalen eta plantillen murrizketa zorrotzak) eta jendeak erabiltzaile gisa jasaten dituenei buruz. Pentsiodunen borroka eskertu eta horrela jarraitzeko esan zieten.
4.- 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzeko mozioa atzera bota dute Bizkaiko Batzar Nagusiek Gernikan egindako osoko bilkuran
Asteazkenean, Gernika-Lumon, Bizkaiko Batzar Nagusien Osoko Bilkura egin zen, besteak beste, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) udal gehienetan, Gipuzkoako Batzar Nagusietan bezala, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak EAEko gutxieneko pentsioak osatzeko aurkeztu duen mozioa aztertzeko. Mozio horrek, bide batez gogoratu, 150 udalen babesa izan duela (hau da, EAEko guztien % 60), baita Gipuzkoako Batzar Nagusietan ere.
Osoko Bilkuran Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko kideen ordezkaritza zabala izan zen. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak duela sei urte baino gehiagotik bultzatzen duen eta estamentu, gizarte-eragile eta alderdi politiko guztiek ezagutzen duten gizarte-ekimenez egindako borroka etengabeagatik harrera eta aitorpen adeitsua izan zuten. Eta ilusioz beterik joan ziren Osoko Bilkurara, 1.080 eurotik beherako edo hortik beherako pentsioak jasotzen dituzten EAEko 165.000 pentsiodunentzako (gehienak emakumeak) hain garrantzitsua den mozio batek Batzar Nagusietako gehienen babesa izango zuelakoan.
Baina bere ilusioa eta itxaropena desagertuz joan ziren EAJk, PSEk eta PPk emandako argudioak entzunda, beste batzuetan entzundakoak errepikatuz. Soilik EH Bilduk eta Elkarrekin- Podemosek defendatu zuten mozioa, MPEHk Eusko Legebiltzarreko hainbat batzordetan, udaletan eta Batzar Nagusietan aurkeztu dituen argudio eta txosten ondo oinarrituak bere eginez.
Bozketaren emaitza: 49 boto eman ziren. 17 alde, 32 aurka, 0 abstentzio. Osoko Bilkuran egon ziren pentsiokideak atsekabetuta atera ziren, baina duintasun, harrotasun eta borrokan jarraitzeko borondate irmoaz, euskal pentsiodunen mugimendua 2018ko urtarriletik borrokatzen ari den aldarrikapenak lortu arte, horien artean 1.080 euroko gutxieneko pentsioa. Eta adierazi zuten ilusioz eta animoz hartuko zutela parte ostegun eta ostiralean Sarrikoko Ekonomia Fakultatean egin den Pentsiodunen eta Sindikatuen Plataformen Topaketan.
Tokiko komunikabide batzuetan oihartzun esanguratsua eman zioten Batzar Nagusietako Osoko Bilkuran gertatutakoari eta pentsiodunen euskal mugimenduak duela sei urte baino gehiagotik atsedenik gabe planteatu eta defendatu duenari.
5.- C-3 lineako Renferen trenetarako irisgarritasunaren aldeko herri-ekimena
Aspaldidanik, neurri handi batean pentsiodunen mugimenduak bultzatutako herri-ekimen batek premiaz eskatzen du urrunetik datorren arazo bati irtenbidea ematea, pertsona askori Renferen aldiriko trenetan bidaiatzeko eskubidea kentzen baitio, C-3 linean, Urduña eta Abando (Bilbo) arteko bidea egiten duen linean.
Eta duela gutxi linea horretako ibilbideko ia geltoki guztietarako sarbideak berregituratu diren arren (igogailuak, pasabideak, lurpeko pasabideak, etab.), mugikortasun urriko pertsonak, haurtxoen aulkitxoak dituzten gurasoak eta adinagatik arintasuna galdu duten adinekoak nasaraino iristen dira, baina ez daukate trenetan sartzeko aukerarik.
Prentsan iragarri dutenez, 500 tren berri iritsiko dira, eta, ustez, hesi horiek kenduko dituzte, baina ez dago jakiterik noiz izango den entregatzeko data, eta ez dirudi epe laburrean izango denik.
Egoera horren aurrean, Aiaraldeko eta Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko kideek mobilizazio-egutegi bat jarri dute abian, Renfek irisgarritasun hori berma dezan.
Maiatzean zehar mozio bat aurkeztu dute ibilbideko udal askotan, Urduñan, Amurrion, Laudion, Ugaon, Bidebieta-Basaurin eta Ollarganen, eta laster egingo dute falta diren zenbait udaletan, besteak beste, Bilbon.
Mozio horretan eskatzen da tren berriak iritsi arte konboi bakoitzeko bagoi bat jartzea, arrapalak dituena, edo mugikortasun urriko pertsonak trenetara beren kabuz sartu ahal izateko behar dena.
Ekainaren 17an, C-3 linearen ibilbideko herrietako plazen kontzentrazioetatik geltokietara joango dira, leihatiletan erreklamazio kolektiboak aurkezteko, arazoa konpontzeko bideragarritasuna emateko. Halaber, komunikabideei prentsa-oharra bidaliko diete.
Eta udako hilabeteak igarota, Abandoko geltokian elkartuko den ibilbideko geltoki guztietatik egun berean eta tren berean bidaiatzeko ekimena hartuko dute, erreklamazio horri buruzko kartelekin, pentsiodunen mugimenduaren zapiekin eta abarrekin, ahalik eta masiboena eta ikusgarriena izan dadin ahaleginduz.
Uste dute eskaera hori mugikortasun urriko pertsonen beharrizan sozial bati erantzuten diola, eta, beraz, hori lortzeko lanean jarraituko dutela, eta, aldi berean, hori lortzeko beste herri-sektore batzuen babes sozialaren beharra adieraziko dute.
6.- Mobilizazio masiboa Berrizen (Bizkaia), mediku bakarrarekin geratu baita
Berrizko anbulatorioan mediku bakar batekin geratu da 4.700 biztanle dituen herri horretako bizilagunak artatzeko, eta, horrez gain, Garaiko 300 biztanleak ere gehitu behar dira. Hori dela eta, bi herrietan haserrea handia izan da.
Gutxienez hiru mediku behar dituzte, eta premia larri horren aurrean, Osakidetzaren erantzuna da ez dagoela medikurik plaza horiek betetzeko. Eta mediku bakarra izatearen arazo horri gehitu behar zaio anbulatorioa mediku bat ere gabe geratzen dela, anbulatoriotik larrialdi batera atera beharra duenean.
Izan ere, ostegunean, eguerdiko 12:00etan, elkarretaratzea egin zen anbulatorioaren aurrean, herriko pentsiodunen mugimenduak deituta, eta 400 lagun bildu ziren. Baina arratsaldean manifestazioa egin zen udaletxetik herriko plazaraino, EH Bilduk, batetik, eta Berrizko Pentsiodunen Mugimenduak, bestetik, deituta, eta 1.500 pertsona baino gehiagok parte hartu zuten. Herriko jendearentzat manifestazio historikoa izan zen; izan ere, eskualdeko beste herri batzuetako pertsona batzuk bertaratu ziren arren, gehienak Berrizkoak eta Garaikoak izan ziren, eta bi herrien artean 5.000 biztanle dituzte.