Albiste eta informazio interesgarriak                          2024ko martxoak 16

1.- Gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osatzeko kanpaina EAEn eta Nafarroan

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak ekimenak eta mobilizazioak areagotuko ditu datozen aste eta hilabeteetan, EAEn eta Nafarroan gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osatzeko.

Apirilaren 21ean izango dira hauteskunde autonomikoak Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE). Eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak aste hauetan zehar ez du aukera galdu nahi alderdi guztien agenda sozial eta politikoan aurtengo 14 ordainsaritan 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarriaren aplikazioa bere gain hartzeko eta defendatzeko konpromisoa hartzeko beharra jartzeko. Helburua, jakina, hurrengo hauteskundeetatik aterako den parlamentuak, adostasunez edo gehiengoz, eskaera hori bere gain hartzea eta ondoren osatuko den gobernuari betearaztea da.

Aste hauetan alderdi guztiei dei egingo diegu gai honen inguruan argi eta garbi hitz egin dezaten. Baina, batez ere, entzun gaitzaten, kalean ditugun ekimenak eta mobilizazioak areagotuko ditugu. Besteak beste, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako pentsiodunen manifestazio garrantzitsua egingo dugu Gasteizen, apirilaren 21a baino egun batzuk lehenago. Era berean, azken bi hilabeteetan aurkeztu ditugun mozioen bidez, udalen babesa jasotzen jarraituko dugu. Mozio horietan, 1.080 euroko gutxieneko pentsioaren osagarriaren eskaera jasotzen da, eta Gasteizko gobernuari jakinarazten zaio, bere egin dezan.

Izan ere, EAEko udal guztien erdiak baino gehiagok mozio horren alde egin du, eta horrek Gasteizko Gobernuan daudenentzat edo hurrengo hauteskundeen ondoren osatuko denarentzat hausnarketarako arrazoi bat izan beharko luke. Eskaera horrek gizartean duen babes zabala adierazteaz gain, EAEko tokiko erakunde gehienen babes instituzionala ere adierazten du.

Datozen asteetan Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak bultzatuko dituen ekitaldien berri emango dugu. Apirilaren hasieran prentsaurreko masibo bat egingo dugu, egingo ditugun azken ekimenen, hauteskunde-kanpainan zehar ikusten ari garen jokabide politikoen eta eskari horrek dituen babes sozial eta instituzionalen berri emateko. Interes eta garrantzi sozial handiko aldarrikapena, batez ere miseriazko pentsioekin gaizki bizi diren dozenaka eta dozenaka mila emakume pentsiodunentzat.

Era berean, adierazi nahi dugu gure protestak ez direla hauteskundeekin amaituko, eta ekimen berriak aurreikusi ditugula, jakin badakigulako beharrezkoa izango dela borroka eta presio sozialarekin jarraitzea, osatuko den gobernu berriak aldarrikapen hori bere gain har dezan. Izan ere, duela sei urte baino gehiagotik ari gara horren alde borrokan atsedenik gabe.

Bestalde, Nafarroan, Orain 1080 Orain Gizarte Ekimenak (bertako kide da herrialdeko Pentsiodunen Mugimendua) manifestazioa egin zuen otsailaren 29an, eta 200 bat lagun bertaratu ziren. Manifestazioa udaletxetik abiatu, Gobernuaren egoitzaren aurrean gelditu eta Parlamentuan amaitu zen. Bertan, 6.213 sinadura eman zituzten, 2024ko aurrekontuetan gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osatzeko partida ekonomiko bat 14 ordainsaritan sartzeko eskaerari babesa emanez. Era berean, ordura arte mozio bat modu berean babestu zuten 26 udalen izenen zerrenda erregistratu zuten, Legebiltzarreko talde guztiei zuzenduta.

Zoritxarrez, aurtengo aurrekontuetan (martxoaren 7an onartu ziren) ez zen partida hori onartu, eta Jaurlaritzaren eta EH Bilduren arteko konpromisoa baino ez zen geratu 2025ean 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzeko aukera aztertuko duen batzorde bat martxan jartzeko. Orain 1080 Orain ekimenaren asmoa mobilizazioekin jarraitzea da, 14 ordainsaritan 1.080 euroko osagarriaren eskaria ahalik eta eperik laburrenean aitortu eta aplikatzea eskatuz. 

2.- KORRIKA abian da

23. KORRIKA, euskararen aldeko ekimen oso herrikoi eta parte-hartzailea, joan den ostegunean, martxoak 14, hasi zen Irunen. Eta 11 egunez Euskal Herri osoa zeharkatu ondoren, hilaren 24an amaituko da Baionan. Ibilbidea 2.700 kilometrokoa izango da, herri, hiri eta Euskal Herriko hiriburu guztietatik igaroz, eta ez du atsedenik izango, hau da, egun bakoitzeko 24 orduetan eta 11 egunetan, eguzkipean, euripean edo edozein eguraldi txarretan, euskara bultzatzeko ahaleginaren testigantza emango du.

Milaka pertsonak eta gizarte talde ugarik babesten dute ekimen hau eta, besteak beste, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM). Herri askotan, EHPMko herri plataformek kilometro bat ordaindu dute, KORRIKAri eta euskarari laguntza ekonomikoa emateko, eta euren ibilbidea beteko dute, testigantza emanez eta pentsiodunen mugimenduak gure hizkuntzarekin duen konpromisoa protagonizatuz. Eta gainerako herrietan ere KORRIKArekin bat egingo du, pentsiodun guztiak eta herritar guztiak bertan parte hartzera gonbidatuz.

KORRIKA euskararen aldeko ekimen garrantzitsua da. Baina euskara bultzatzeak eta erabiltzeak, Euskal Herri osoan erabilera sozial eta normalizatuko hizkuntza bihurtzeraino, gure oinarrizko harreman sozialetan eguneroko ezagutza eta erabilera eskatzen du. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua horretan konprometituta gaude, horregatik gure dokumentu eta argitalpen guztiak ele bitan egiten dira, gure elkarretaratze eta mobilizazioetan beti saiatzen gara presentzia garrantzitsua izan dezan, eta duela bi aste Tolosan Bertsopentsioak Ekimena bultzatzera ausartu ginen, herriko kaleetan kalejira eginez eta 400 pentsiodunek parte hartu genuen bertso-bazkaria eginez. Bertso-bazkaria oso arrakastatsua izan zen, giro, ilusio eta prestasun handiarekin, euskararen erabilera babesten eta bultzatzen parte hartzeko.

3.- Osasun Sistema Publikoaren Aldeko manifestazioak gaur EAEn

Herenegun Barakaldon eta Tolosan emandako prentsaurreko banatan, Osasun Sistema Publikoaren Aldeko Plataformetako ordezkariek berriro esan zuten garrantzitsua dela gaur EAEko hiru hiriburuetan egingo diren manifestazioen garrantzia, eta herritar guztiak gonbidatu zituzten manifestazioetan parte hartzera.

Honako hauek dira mobilizazio horien helburuak: Osasun publikoa, unibertsala, doakoa eta kalitatezkoa eskatzea; prekarietatea gaitzestea eta, batez ere, lehen mailako arretaren narriadura progresiboari aurre egitea; aurrez aurreko arreta berreskuratzea; itxaron-zerrendak murriztea; zaintza-sistema publikoa, duina eta integrala bermatzea, eta hizkuntza-eskubideak errespetatzea.

Prentsaurrekoan azpimarratu zutenez, Osakidetza ez da haiena. Gurea da. Erabiltzaileena da. Langileena da. Eta argi dute horrela izango dela jendea bere burua defendatzeko prest dagoen bitartean.

Era berean, azpimarratu zuten espero dutela laguntza handia izatea, 120 kolektibo sozial, sindikatu eta alderdi politiko horiei babesa edo atxikimendua adierazi dietelako. Mobilizazioekin bat egin duten erakunde sozialen artean Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua dago, eta manifestazioetan parte hartuko du segizio propioekin, kalitatezko zerbitzu soziosanitario publikoen garrantzia eta exijentzia azpimarratuz.

Manifestazioak: Bilbon, 12:00etan Jesusen Bihotzetik; Gasteizen, ordu berean Bilbo plazatik; Donostian, 17:00etan Bulebarretik.

4.- Greba arrakastatsua EAEko sektore publikoan

Joan den asteartean, hilak 12, ELA, LAB, CCOO, ESK eta Steilas sindikatuek deitutako greba eta manifestazio eguna arrakastatsua izan zen. Hezkuntzan, garraio publikoan eta osasunean eragin zuzena izan zuen. Beti bezala, Gasteizko Gobernuak argitaratutako datuek, batez ere osasun arloko grebaren jarraipena gutxiesten dutenak, interes handiz ezkutatzen dute ezarritako gutxieneko zerbitzuen maila altua, plantillek greban parte hartzea eragozten duena.

Administrazioak ezin du ezkutatu Bilbon, Gasteizen eta Donostian egindako manifestazio masiboak; sindikatuen arabera, sektore publiko guztietako 30.000 langile bildu ziren.

Hirugarren greba eta mobilizazio eguna da sektore publikoan azken 5 hilabeteetan. Sindikatuek behin eta berriz salatu izan dute egiten ari diren pribatizazio-politika, plantillen behin-behinekotasuna (% 44ra iristen da) eta soldaten erosahalmenaren galera (azken bi urteetan soilik %8koa izan da, eta azken hamarkadan %20koa).

Administrazioek ukatu egin dute zerbitzu publikoetako arazoen errealitatea, horiek hobetzeko hartzen ari diren neurrien jarraipena egin dute, eta ez daude prest fitxa mugitzeko. Sindikatuek hausnarketa egitera deitu dute, bestela protesta eta mobilizazio neurri berriak hartzera behartuta egongo direla adierazi dute.

5.- Mobilizazioak maiatzaren 11n, bizitza duinak eta alternatiba ekosozial justu baten alde

Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak, Emakumeen Mundu Martxak eta Euskal Gune Ekosozialistak prentsaurrekoa eman zuten joan den astelehenean Bilbon eta Iruñean. Azaldu zutenez, “Bizitza duinen alde eta alternatiba ekosocial justua” proiektuak sustatzeko, hainbat mobilizazio deitu dituzte maiatzaren 11rako Bilbon eta Iruñean, eta manifestazio bana egingo dute. Maiatzaren 11era arte, halaber, bestelako ekimenak bultzatuko dituztela jakinarazi zuten, giroa suspertzeko eta berotzeko. Besteak beste, apirilaren 13an, Plazara ekimenean, hainbat kolektibo eta mugimendu bilduko dira, gai horiei buruz hausnartzeko eta eztabaidatzeko.

Era berean, adierazi zuten gizarte-premia eta interes handiko eskaera horien aurrean interesa duten gizarte-mugimendu eta -kolektibo guztiei irekita dauden ekimenak direla, eta ahalik eta ahalegin eta harreman gehien egingo dituztela eskaera horiekin bat egiteko, uste baitute helburu horiek lortzeko ezinbestekoa dela ahalik eta gizarte-aktibazio zabalena egitea.

Ekimen horiek irailaren 30ean Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak sustatutako topaketaren ondoren egin ziren. Topaketa horretan 40 kolektibok baino gehiagok parte hartu zuten, horien artean EHPMk, Su Txikien Itsasoa izenpean egin zena. Hala, adierazi nahi izan zuten, hain zuzen ere, “su txikitxo asko” alternatiba ekonomiko eta sozial justu baten aldeko itsasoa izan dadin.

Eta zazpi ardatzetan laburbiltzen ditu eredu ekonomiko eta politikoan alternatiba horren alde egin beharreko aldaketak.

1. Planeta bizia eta guztiontzat bizitzeko modukoa behar dugu, eta horregatik larrialdi klimatikoari eta krisi ekologikoari aurre egin behar diegu.

2. Eredu ekonomiko eta sozialaren helburua bizitza duinak bermatzea izan behar da, eta inola ere ez gutxi batzuen negozioa eta irabaziak.

3. Lanak duindu eta birbanatu behar ditugu, bereziki funtsezko lanak eta enpleguak.

4. Ez ditugu merkatuaren esku utzi nahi bizitzarako funtsezkoak diren esparruak.

5. Pertsona guztientzako eskubide guztiak nahi ditugu, bizitza duina izateko.

6. Gerrari eta gastu militarrari ezetz esaten diegu, eta gure gizarteak eta gure ekonomia desmilitarizatzea eskatzen dugu.

7. Eraldaketa horiek guztiak ezin dira merkatuaren esku utzi.

Zalantzarik gabe, proposamen zentzuzkoak, bidezkoak eta beharrezkoak dira, murgilduta gauden gizarte-, klima- eta ekologia-ataka gainditzeko, eta hori lortzeko bidean aurrera egiteko beharrezkoa da ahalik eta kolektibo eta gizarte-mugimendu gehienen laguntza eta parte-hartze aktiboa.

6.- Nafarroako erretiratuek irtenbide bat eskatu dute lan-mutualitateei egindako kotizazioak PFEZn ez aitortzeko arazoari aurre egiteko

Nafarroan mutualitate profesionalen bidez kotizatu zuten pertsona kaltetuen artean, ezinegona areagotu egin da, Foru Ogasunaren aurrean egindako erreklamazioen ezespenean ezintasunez parte hartzen dutelako. Izan ere, Foru Ogasuna ez da Auzitegi Gorenaren epai bat aplikatzen ari, izapideetan akats bat egon zela uste duena.

Zalantzan jarri dute Nafarroako Gobernuak Foru Ogasunari egindako erreklamazioak ezesteko hartu duen arau-aldaketa. Estatuan eta EAEn erreklamazio horiek onartzen diren bitartean, Foru Erkidegoan lege-erreforma bat aplikatzen da, 2020. urtetik aurrera Gizarte Segurantzatik jasotzen diren prestazioak arautzen dituen murrizketa aplikatzeko aukera berariaz baztertzen duena.

Lege erreforma hori Nafarroaren eta Estatuaren arteko ekonomia itunari buruzko negoziazioetatik eta akordioetatik dator. Izan ere, alderantzizko Foru Pasea esan nahi du. Horren ondorioz, mutualista ohiek akordio hori indarrean sartu aurretik preskribatu gabeko ekitaldiei bakarrik aplikatu ahal izango diete murrizketa. Hau da, gaur egun, 2019ko ekitaldian.

Une honetan, itxuraz, irtenbiderik egingarriena Nafarroako Gobernuak eta EH Bilduren talde parlamentarioak lortutako akordioaren ikuspegitik erator daitekeena da, aurrekontuen negoziazioaren esparruan hartutako konpromisoen barruan, arazo hori aitortzea eta balizko konponbidea aztertzeko beharra aurreikusten baititu.