Albiste eta informazio interesgarriak                        2024ko urriaren 5a

1.- Milaka pentsiodun atera ginen Euskal Herriko kaleetara Adinekoen Nazioarteko Egunean

Joan den astelehenean, hilak 30, Adinekoen Nazioarteko Eguna dela eta, 4.500 euskal pentsiodun baino gehiago, nagusien egoitzetako egoiliarren senideekin batera, kalez kale ibili ginen Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta 80 bat herritan. Baina hainbat herri eta eskualdetan egun hori gogoratzeko eta ospatzeko ekimenak egun horren aurreko egunetan eta urriaren 1era arte luzatu ziren.

Hiriburuetan eta herri askotan manifestazioak egin genituen. Iruñean manifestazioa Udaletxe plazatik hasi eta Parlamentuaren aurrean amaitu zen, Nafarroako Gobernuaren egoitzaren aurretik igaro ondoren. Gasteizen eta Donostian manifestazioak hiriguneetako hainbat kaletan zehar egin ginen. Eta Bilbon, udaletxetik abiatu zen, Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean amaitzeko.

Gainerako herri gehienetan manifestazioak anbulatorioen eta egoitzen aurrean egin genituen. Horien artean aipatzekoa da Altsasun egin zen eskualdeko mobilizazioa, kasu honetan, larunbatean, hilaren 28an, 150 pertsona bertaratu zirelarik.

Arrasaten eta Bergaran, hainbat egunetan zehar egin ziren ekimenak, eta pentsiodunen mugimenduak eta beren herrietako Adinekoen Kontseiluek batera bultzatu zituzten. Aldarrikapenak, hitzaldiak, kantu koruak, kultur ekitaldiak eta aperitibo on batzuk jardueraz bete zituzten egun horietan, pentsiodunen eta adinekoen parte-hartze maila oso zabal eta adoretsua izan zelarik.

Toki guztietan irakurri zen Pentsiodunen Mugimenduak Egoiliarren Senideen Elkarteekin batera egindako manifestua, baina zenbait herritan berariazko aldarrikapen zehatz batzuk gogoratu ziren. Bertan nabarmentzen zen adinekook eskubidea dugula bizi-baldintza duinak, pentsio publiko nahikoak, zerbitzu publikoak eta etxebizitza osasungarriak eskuratzeko, eta erabaki nahi dugula nola bizi nahi dugun, nola zaindu nahi ditugun guk ezin dugunean, eta nola hil nahi dugun.

Euskal Herrian bezala, Espainiako Estatuko beste hiri eta herri askotan ere manifestazioak eta elkarretaratzeak egin ziren, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren eta Estatuko beste Erkidego eta Herri batzuetako pentsiodunen plataforma eta mugimenduen arteko ekintza-batua akordioa erreferentziatzat hartuta.

Baina adinekoen aldarrikapenak eta premiak ezin dira soilik Adinekoen Nazioarteko Egunean planteatu. Orain arte egin dugun bezala, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren eguneroko lanaren parte izaten jarraitu behar dute.

2.- Lan-mutualitateei egindako kotizazioengatiko PFEZaren itzulketen zain daude Bizkaian eta Araban

Bizkaiko eta Arabako Ogasuneko arduradunen arabera, 2019, 2020, 2021 eta 2022urteetako PFEZaren itzulketak, 1979a baino lehen lan-mutualitateetan kotizatzeagatik, urrian eta azaroan egingo dira, baina litekeena da abendura arte luzatzea. Horrek esan nahi du atzerapena dagoela Gipuzkoarekin alderatuta, non itzulketa gehienak duela hilabete batzuk egin diren.

Hedapen handiko komunikabide bat, El Correo, egunero sartzen da pentsio publikoekin eta pentsiodunekin, esanez KPIaren araberako eguneratzeak edo pentsio-igoerak izan ditugula eta langileen batez bestekoa baino handiagoak izan direla; eta Gizarte Segurantzaren kutxa gero eta arrisku handiagoan dagoela. Era berean, Lan Mutualitateei kotizatutako PFEZaren itzulketek aurten EAEko zerga-bilketa arriskuan jartzen dutela adierazi du.

Behin eta berriz ahazten zaio gurea dela itzuli behar digutena, guri dagokiguna, dela eta, gainera, ezin dugula erabat berreskuratu, PFEZaren erregularizazioari buruzko foru-arauek ezartzen dutelako atzeraeragina azken 4 urteetakoa bakarrik izan daitekeela. Era berean, itzulketa horren eragina aurten bakarrik izango da esanguratsua, azken 5 urteetako ekitaldiari baitagokio.

Baina El Correo-rentzat ez du axola honek. Pentsiodunen bidezko aldarrikapenak kritikatzea eta langileen eta beste herri-sektore batzuen artean pentsiodunen mugimenduak egindako eskaeren inguruan nahasmena eta mesfidantza sortzea baino ez. Bere jarrera gerrazalea eta manipulatzailea kritikatu eta salatu egin behar da.

3.- Manifestazio jendetsua Elizondon, mediku falta eta murrizketak salatzeko

Joan den igandean manifestazioa egin zen Elizondon, Baztan bailarako, Urdazubi eta Zugarramurdiko herritarrek parte hartu zuten. Baztango Osasun Plataformak deitu zuen eta adin eta kolore guztietako 1.500 lagun bildu ziren, bertaratutakoen artean emozio eta alaitasun handia piztuz, parte hartze maila handia izan zutelako. Jendetsua dela esan daiteke, biztanle gutxiko eskualdea baita (herririk handiena Elizondo da, 3.500 biztanlerekin).

Mobilizazioaren arrazoia eskualdeko jendea nazkatzea izan zen, mediku eta osasun arloko beste profesionalen faltagatik, eta Nafarroako Gobernuak arazo honi irtenbidea emateko borondaterik eza edo borondate eskasa, adabaki batzuk proposatzeaz edo agintzeaz haratago.

Elizondoko Osasun Zentroari hiru mediku eta pediatra bat eta erdi dagozkio. Hiru hilabete baino gehiago egon dira mediku eta pediatra batekin. Eta irailaren 13an, zuten mediku bakarra joan egin da. Harrezkero, adabakiak jarri dituzte, beste osasun-zentro batzuetako medikuekin, aparteko orduak eginez. Joan den asterako mediku bat jarri zuten eta aste honetarako beste bat jarriko zietela agindu zieten, baina horrek ez du arazoa konpontzen.

Gainera, adierazi dute 4 urte daramatzatela plantilla prekarioarekin. Eta Nafarroako Gobernutik esaten diete ez dagoela mediku nahikorik eta daudenek ez dutela hirietatik urruti, landa edo mendi eremuetara joan nahi, herri horiek estaldura zailekoak direla eta abar.

Mobilizazioan agerian utzi zuten Elizondoko antzeko arazo bat gertatzen dela Nafarroako beste herri eta eskualde batzuetan, eta nabarmendu zuten kezkatuta eta gogaituta daudela landa-eremuek pairatzen duten marjinazioagatik eta osasun arreta faltagatik. Zehazki, Baztanen, edozein kontsulta edo ebakuntza egiteko, 38-53 kilometrora daude Iruñeko ospitale-gunetik. Era berean, salatu zuten beren eskualdeko arazorik larriena, beste toki batzuetan bezala, osasun publikoa ahultzea eta zerbitzu medikoak eta sektore pribatura premiazko laguntza bideratzea dela.

Ohar baten bidez, Nafarroako Osasun Plataformak babesa adierazi zien Baztango herritarrei, bidezko aldarrikapenak eginez eta igandean egin zen manifestazioaren deialdiarekin bat egiteko prest agertuz. Era berean, nabarmendu zuen Nafarroan Lehen Mailako Arreta, osasun zentroetakoa, hainbat lekutan pitzadurak ageri dira, eta orain Oibar, Korella, Lesaka edo Baztan aldera jotzen duela.

Baztango Osasun Plataforma eta bere bizilagunak ekimen berriekin jarraitzeko prest daude pairatzen ari diren osasun arazoei bidezko eta zentzuzko irtenbidea eman arte, are gehiago igandeko mobilizazioaren arrakastaren ondoren,

4.- Eskualdeko mobilizazioa Durangon, mediku faltagatik eta Osakidetzako murrizketengatik

Ostegunean eskualdeko manifestazioa egin zen Durangon mediku falta eta Osakidetzako murrizketak salatzeko. Mobilizazio horrek jarraipena eman die aspalditik Berrizen (ostegun eguerdian bertan beste elkarretaratze bat egin zuen herrian) eta Zaldibarren egiten ari diren mobilizazioei, eta herritarren propaganda eta sozializazio kanpaina garrantzitsu batekin prestatu zuten. Osasun Publikoaren Defentsarako Plataformak deitu zuen, eta bertan hainbat kolektibo sozial eta sindikalek parte hartzen dute, besteak beste, pentsiodunen mugimenduak.

Mobilizazio aktiboa eta aldarrikatzailea izan zen, eta 2.200 pertsonek hartu zuten parte, Durangoko eta inguruko herrietako bizilagunak. Manifestazioan hainbeste jende ikusteak, irmotasuna eta batasuna erakutsiz, bertaratutakoen poza eta gogoa indartu du. Eta zalantzarik gabe, Osakidetzaren promesak eta aurreikusitako Osasun Itunetik atera daitezkeen akordioak alde batera utzita, kaleko gizarte-mobilizazioa ezinbestekoa da oraindik ere herri bakoitzeko osasun-zerbitzuei dagozkien medikuz hornitzeko, Osakidetzaren narriaduraz amaitzeko eta kalitatezko osasun-zerbitzu publiko unibertsal eta doakoa berreskuratzeko.

5.- Elkartasuna Suitzako 6ekin

Joan den asteko ostiralean, Ezkerraldeko (Ezkerraldea) sindikatuek eta gizarte-taldeek deituta, ehunka pertsonak manifestazioa egin zuten Barakaldon, Suitzako sei langileei elkartasuna adierazteko. CNTko sei langileri hiru urte eta erdiko espetxe zigorra ezarri diete bidegabeki, beren lan-baldintzak salatzeko protesta sindikal batean parte hartzeagatik eta Suitzako lankide batek Xixonen (Asturias) jasandako jazarpenagatik.

Bide Onera plazatik abiatu ziren, manifestazio oso aktiboa eta borrokalaria osatuz, Ezkerraldea eta Suitzako 6ak lelodun pankarta bateratua buru zutela, errepresio sindikalik gabe. Oihurik garrantzitsuenak funtsezko gaietan agertzen ziren: “errepresio sindikala terrorismo patronala da”, “absoluzioa Suitzako 6 kideentzat”, edo “sindikalismoa egitea bezain oinarrizkoa den zerbait ez da delitu”.

Anaien parkearen amaierako ekitaldian, zigortutako langileetako batek, grabazio baten bidez, esker oneko hitz batzuk egin zituen langile klaseko leku askotan jasotzen ari diren elkartasunagatik, eta berretsi egin zuen borrokan jarraitu behar dela eta lan eskubideak eta eskubide sindikalak defendatu behar direla.

Azkenik, komunikatu bat irakurri zen, borroka sindikalagatik kartzelara bidaltzen dituztela salatzeko. Epaia oso gogorra eta arriskutsua da; izan ere, lan-eskubideen eta eskubide sindikalen aurkako eraso zuzena izateaz gain, bizi-baldintza duinen alde borrokatzen den edonor beldurtzeko ahalegina ere bada. Mobilizazioaren amaieran, mundu guztia animatu zuten beren eskubideen alde borrokatzen dutenen ahotsa isilarazten ez uztera.

6.- Israelgo gobernuaren eta armadaren eskalada militarra eta genozida geldiarazteko premia larria

Netanyahuren gobernuaren eta Israelgo armadaren gorakada militar eta genozidak ez dirudi mugarik duenik. Gaza eta Zisjordaniaren (batez ere Gazaren) bonbardaketei eta okupazioari, duela ia urtebetetik hona, Libanoko zati batena gehitu behar zaie orain; eta horri eskualdeko beste herrialde batzuen erasoak gehitu behar zaizkio, Iran barne.

Asteartean, Iranek misilez eraso zien Israelgo instalazio militarrei eta azpiegiturei, kalte materialak eraginez, baina ez hildakorik, agintari israeldarren arabera. Baina eraso hori aitzakia izan da, alde batetik, lurralde palestinarretako bonbardaketen eta sarraskien arreta ezkutatu eta desbideratzeko, eta, bestetik, Israeli eta AEBri eskualde osoan eraso militarra gora egitea justifikatzeko.

Israelek, AEBren babesarekin, mendekua hartuko duela eta Iranen erasoari erantzun gogorra emango diola ziurtatu du. Lerro hauek idazten ditugunean oraindik ez da gauzatu, baina edozein unetan gerta daiteke eta mugarik gabeko eskalada militar bat Ekialde Hurbileko eremu oso zabalean.

Bestalde, Europar Batasunak eta mendebaldeko beste herrialde batzuek Gazako eta Zisjordaniako eraso bortitzei aurre egiteko inolako neurririk hartu gabe jarraitzen dute, eta Iranen erasoaren gaitzespenekin bat egin dute, eskala zabalagoko gerra eragotziko duen su-eten baten aldeko adierazpenak egitera mugatuz.

Israelen politika probokatzaile militarraren eta genozidaren aurrean, AEBen zuzeneko laguntzarekin, ezin da mugatu aldi baterako su-eten bat planteatzera, mugagabea exijitu beharrean, eta, aldi berean, Palestinan bizi dugun genozidioa gelditzea, Israelgo gobernuaren eta armadaren politika aringarririk gabe gaitzestea, politika kriminalagatiko erantzukizunak eskatzea eta Palestinako herriaren eskubide nazionalak eta sozialak aitortzea.

Berehala geldiarazi behar da ikusten ari garen basakeria. Palestinan, herriek beren askatasunerako eta gizateria beste gerra batera ez joateko duten eskubidea jokoan dago, giza eta gizarte eskubideetan dituen ondorio larri eta lazgarriekin. Erabateko premiazkoa da krudelkeria hau geldiaraztea, Euskal Herrian zein mundu osoan ahalik eta jenderik gehien mugituz.

Helburu horrekin, gaur, larunbata, 12:00etan, manifestazioa egingo da Bilbon, Jesusen Bihotzetik abiatuta. Eta arratsaldean, 18:00etan, beste bat Iruñean, Golem zinemetatik. Guztioi dagokigu mobilizazio horiekin bat egitea, eta nazioarteko aldarri jendetsu batek Israelgo, AEBetako eta haiei babesa ematen dieten edo eskuak garbitzen dizkieten estatu guztietako gobernuak basakeria horri aurre egitera behartzea.