Albiste eta informazio interesgarriak                          2025eko apirilak 26

Berrien Aurkibidea – 2025eko apirilaren 26a

1. Maiatzak 1: Langile Klasearen Nazioarteko Eguna

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak Maiatzaren 1eko mobilizazioetan parte hartzeko deia egin du, sistema kapitalista salatzeko, lan eta gizarte eskubideak eskatzeko eta herri sektoreen borroka internazionalista nabarmentzeko. Testuinguru horretan pentsio eta soldata duinak aldarrikatzearen garrantzia ere azpimarratzen da.

2. Maiatzaren 3an: sinadurak biltzeko kanpainaren itxiera

Maiatzaren 3an sinadurak biltzeko azken jardunaldia egingo da, LHE babesteko, LGSren gutxieneko pentsioak osatzeko. Kanpainak aurreikuspenak gainditu ditu, eta Eusko Legebiltzarrean maiatzaren 15ean egingo den entrega-ekitaldi batekin amaituko da, manifestazio batekin batera.

3. EFAeLek pentsioei buruz egindako txostenaren balorazioa

EHPMk kritikatu duenez, EFAeLek gobernuaren kudeaketa bermatzen duen arren, ez du pentsio publiko duinik bermatzen. Gastu militarrak pentsio-sistemari eragiteko arriskua salatzen da, eta neurri fiskalak, enplegukoak eta genero-ekitatekoak eskatzen dira alternatiba erreal gisa.

4. Olerki Lehiaketa – Olerki Lehiaketa Galdakaon (maiatzak 8)

EHPMk bultzatutako kultur ekitaldi bat egingo da Galdakaon, poesia, musika eta herri bazkari batekin. Helburua da mugimenduaren loturak indartzea eta ilusioak partekatzea pentsiodunentzako bizi-baldintza duinen aldeko borrokaren inguruan.

1.- Maiatzak 1: Langile Klasearen Nazioarteko Eguna

Datorren ostegunean, maiatzaren 1ean, Langile Klasearen Nazioarteko Eguna izango da. Mundu osoan, herrialde askotan kalera aterako dira langileak, pentsiodunak eta beste herri sektore batzuk manifestatzera. Euskal Herrian, langile eta herri borroka ugaritan oinarritutako herrialdean, berriro ere hiriburuetan eta beste herri batzuetan mobilizatuko gara, esplotatzen eta zapaltzen gaituen sistema kapitalistaren aurkako borrokaren garrantzia erakutsiz, langile klasearen eta beste herri sektore batzuen dimentsio internazionalista eta solidarioa nabarmenduz.

Alde batetik, borroka gogoratzeko eta oroitzeko egingo dugu, eta 1886ko maiatzaren 1ean Chicagon 8 orduko lanaldia eskatzeko hasi zen greba batean parte hartzeagatik langileek jasan zuten errepresio bortitza salatzeko. Bost langile urkatu zituzten, eta askoz gehiago atxilotu, zauritu eta errepresaliatuak.

Bestalde, langileen eta herritarren borrokak eta mobilizazioak modu iraunkorrean mantendu behar izan ditugulako, oinarrizko lan aldarrikapenak eta erakunde sindikalaren eta askatasun demokratikoen eskubideak lortzeko. Horrelako borrokek ugazaben erresistentziekin eta erasoekin topo egin dute beti, eta, askotan, haien zerbitzura dauden indar polizialek ‒batzuetan militarrek ere‒egindako errepresioarekin batera gertatu dira.

Nazioarteko testuinguru oso iluna langileentzat eta herri sektoreentzat

Gaur egun nazioartean bizi dugun egoera sozial eta politikoak langileen eta herri-sektoreen, gizateriaren gehiengoa garenak, eskubide laboral, sozial eta demokratikoak, arrisku larrian dauden testuinguru batean kokatzen gaitu. Aurrez aurre ditugu liskar geoestrategiko eta politikoak, ehunka mila hildako, suntsiketa, gosea, miseria eta exodo masiboak eragiten dituzten gerrak, eta berrarmatze orokortua, alde batetik, baliabideak xahutzea dena, eta, bestetik, gizarte gehienen eskubide sozial eta demokratikoen aurkako gerrak eta erasoak izateko arrisku handiagoak sortzen dituena.

Europak, eta horren barruan Euskal Herriak, ez die arrisku horiei ihes egiten. Ukrainako gerraren aurrean edo Israelek gazatarren eta palestinarren herriaren genozidioaren aurrean izan duen jokabide justifikaezinaz hitz egin gabe, Europar Batasunak “berrarmatzeko eta defendatzeko” jarritako 800.000 milioi euroek borroka armatuen arriskuak areagotzeaz gain, kontrakoa sostengatzen saiatzen badira ere, murrizketak ekarriko dituzte lan eskubideetan eta pentsioetan, zerbitzu publikoetan eta askatasun demokratikoetan, eskuin-mutur autoritarioen hazkundea bultzatuz.

Horregatik, maiatzaren 1 honetan, sistema kapitalistaren eta elite ekonomiko, politiko eta militar handien aurkako salaketak eta oposizioak, gizadiaren gehiengo zabalarentzat zalantzazkoa eta atzerakoia den etorkizuna zehaztu eta inposatzen dutenak, lehen mailako gaurkotasuna hartzen du.

Baina beste aldarrikapen espezifiko batzuk ahaztu gabe

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua Herri Ekimen Legegilearen (HEL) aldeko kanpainan murgilduta gaude, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) gutxieneko pentsioak Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin (LGS) parekatu arte osatzea lortzeko. Aldarrikapen hori Nafarroako Pentsiodunen Mugimenduko gure kideak ere defendatzen ari dira.

Bestalde, EAEn sindikatu guztiak beren baldintza sozioekonomikoetara egokituko den gutxieneko soldata propioa defendatzen eta eskatzen ari dira, eta, beraz, Estatu mailan dagoena baino handiagoa izango dena. Nafarroan ere planteatuta dago eskaera hori, baina euskal gehiengo sindikal gisa ezagutzen den multzo horretan parte hartzen duten sindikatuek babesten dute.

Apirilaren 5ean, mobilizazio ugari egin ziren Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta Eibarren, EHPMk deituta, eta beste herri kolektibo batzuetako sindikatuen babesa izan zuen, honako lelo honekin: soldata eta pentsio duinak orain, hemen eta guztiontzat.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak interesgarritzat jotzen du eskari horren eskariak eta exijentziak leku garrantzitsua izatea maiatzaren 1eko mobilizazioetan. Sindikatu batzuek plazaratu dute aldarrikapen hori berriro nabarmenduko dutela egun horretan.

EHPMk manifestu bat argitaratuko du mobilizazio guztietan aldarrikapen horrek leku garrantzitsua izan dezan; era berean, pentsiodun guztiak gonbidatuko ditu maiatzaren 1eko manifestazioekin bat egitera, kontuan hartuta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua era askotakoa eta aldi berean plurala dela, eta, beraz, mugimenduko kideek erosoen edo aitortuen dauden mobilizazio edo manifestazioetan parte hartzera.

2.- Maiatzaren 3an, amaiera emango zaio sinadurak biltzeko kanpainari

Herri batzuetan sinadurak biltzen jarraituko duten arren, datorren larunbatean, maiatzaren 3an, Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuetan eta 70 herri ingurutan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua kalera aterako da azken sinadurak biltzera, egindako kanpaina arrakastatsuari amaiera emanez.

Kartel bat argitaratu eta manifestu bat prestatu dugu, sinadura bilketak izan duen harrera soziala eta maiatzaren 3an emango diogun itxiera nabarmenduz. Era berean, komunikabideak gonbidatuko ditugu, eskualdekoak edo tokikoak barne, hiriburuetan eta erreferentziazko herrietan sinadurak biltzeko mahaien aurrean ager daitezen, aurkeztutako Herri Ekimen Legegilearen (HEL) aldeko sinadura-kanpaina hau jasotzen ari den babesa nabarmenduz.

Bildutako sinadura kopurua, dagoeneko aurrerapen batzuk eman ditugunak, aurreikusi genuenaren oso gainetik dago, eta euskal gizartearen sektore zabal baten interesa eta adostasuna islatzen ditu, ez bakarrik pentsiodunen munduarena, baita beste sektore herrikoi batzuena ere, langileak oro har, emakumeak, gazteak…, EHPMk aurkeztu dugun HEL honi babesa emateko. Herri Ekimen Legegilea, gutxieneko pentsioak Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin parekatu arte osatzea eskatzen duena, eta batez ere emakumeei eragiten diena, pentsioetan gaur egun dagoen genero arrakala nabarmen murriztuko luke.

Ulertezina eta antidemokratikoa litzateke Legebiltzarreko edozein talde politikok HEL hau Gasteizko Legebiltzarrean eztabaidatu eta bozkatzeko aukera zapuztuko balu. Espero dugu alderdi politiko baten aldetik horrelako jarrera batera joan behar ez izatea, euskal gizartearen zati handi batengan, bereziki bere sektore apalenean, mesfidantza oso handia eragingo bailuke.

Maiatzaren 15ean, bildutako sinadurak aurkeztuko ditugu Gasteizko Legebiltzarrean. Ekitaldi horrekin batera, babes adierazpen bat egingo da, Arabako hiriburuko kaleak zeharkatuko dituena Legebiltzarreko ateetara iritsi arte. Egun horretan, bildutako eta entregatutako sinaduren kopuru zehatza eta osoa emango dugu.

3.- EFAeLe-k pentsioen arloko onespena eman dio gobernuari, baina ez du bermatzen pentsio publiko duinak izateko eskubiderik

Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independentea (EFAeLe) izenekoak, Ogasun Ministerioaren mende dagoenak, martxoaren 31n eman zuen Gizarte Segurantzaren kontuen ebaluazio-txostena.

Bertan, alde batetik, gobernuak pentsioen arloan hartutako neurriak eta erreformak bermatzen ditu, baina, bestetik, interpretatzen du sistemaren jasangarritasunean kontuan hartu behar direla “biztanleriaren zahartzearen eragina diru-sarreren eta gastuaren partida guztietan, ez soilik pentsioetan, baita funtsezko beste erronka batzuetan ere, hala nola klima aldaketan edo defentsan egindako gastuan”.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) uste du txostenaren funtsezko ondorioak gobernuari pentsioen arloan “nahiko” bat ematen diola eta ez duela eskatzen gastuak murrizteko edo diru-sarrerak handitzeko berehalako jarduerarik. Baina pentsio duinetarako eskubidea eta Pentsio Sistema Publikoaren finantzaketa bermatu gabe jarraitzen duela. Eta gogoratu behar da pentsio publiko duinak bermatzea ez dela “erronka” bat, Konstituzioaren 50. artikuluan jasotako eskubide bat baizik. Beste kontu bat da gero nola aplikatzen diren eskubide hori eta beste batzuk.

Zor publikoaren balizko hazkundea aurreikusita (Barne Produktu Gordinaren ‒BPG‒ %129 2050ean, eta %181 2070ean), AIReFk aukera alternatibo bat proposatzen du, lau urtean BPGren %3,2 doitzea planteatzen duena. Eta esanguratsua eta kezkagarria da AIReF-en txostenean doikuntza-agertoki horretan nabarmentzea defentsara, hau da, gastu militarrera bideratutako BPGren 0,5 puntuko, 2029tik 2032ra BPGren 0,13 puntuko doikuntza gehigarria behar izatea. Horrela, pentsioak armekin aldatzeko edo trukatzeko bidea zabalik geratzen da.

EHPMk uko egiten dio doikuntzak alternatiba gisa azpimarratzen jarraitzeari. Pentsioen etorkizuneko gastuaren aurreikuspenean, gizarte segurantzak denboran zehar egindako gastuen ordainketak baloratu gabe jarraitzen du, igoerak konpentsatzen dituzten Estatuari dagozkionak. Eta salatzen dugu legez egin behar zen Gizarte Segurantzaren auditoria egin gabe dagoela oraindik.

Era berean, AIReF-ren txostenean ez da kontuan hartzen pentsio sistemaren diru iturri nagusia kotizazioak direla, eta, soldaten erosteko ahalmenaren galera eta hazkunde txikia tartean direla eta, Gizarte Segurantzan sartu beharko liratekeen baliabideak izorratzen dituztela, baina enpresa mozkin gisa banatzen direla. Espainiako Bankuaren arabera, 2022ko datuekin, Estatuko enpresa ez-finantzarioek batez beste %21 handitu zituzten beren irabaziak, eta langile bakoitzeko langileen gastua (soldatak eta kotizazioak barne), berriz, %3 baino ez da igo.

Kalitatezko enplegua sortzeko eta soldatak eta kotizazioak hobetzeko neurri eraginkorrak ezartzea da Pentsio Sistema Publikoaren (PSP) bermea. Hainbat neurri, hala nola soldatak irabazien ehuneko berean igotzea, Gizarte Segurantzan kotizatzen ez duen ezkutuko ekonomiako Barne Produktu Gordinaren %15,8 azaleratzea (2022) eta errenta altuen kotizazioak destopatzea, gure eskaerak asetzeko eta PSP bermatzeko neurri aski nahikoak dira.

Era berean, ez da inolako aipamenik egiten generoko soldata-arrakalan agertzen den bidegabekeria historiko baten konponketari buruz. Horrekin amaitzeko neurri eraginkorrak hartuz gero, kotizazioak BPGaren %1,5 inguru igoko lirateke, Gizarte Segurantzaren kutxari urtean 18.000 euro inguru emanez.

EHPMk adierazi duenez, “kalean gure presentzia funtsezkoa dela baloratzen dugu” murrizketa berririk jarri ez dadin, eta aurrerapauso bat eman behar dugu 7 urte baino gehiagotik kalean jarraitzen dugun aldarrikapenak bere egin dezaten. Eta uste dugu lanak sortutako aberastasunarekin horretarako baliabide nahikoak baino gehiago daudela. Benetako borondate politiko bat falta da ekitate fiskala bultzatzeko, aberastasuna banatzeko eta espekulazio finantzarioaren eta paradisu fiskalen aurka borrokatzeko.

4.- Olerki lehiaketa/Poesia lehiaketa

Datorren maiatzaren 8an Olerki Lehiaketa/Poesia Lehiaketa ospatuko da Galdakaon (Bizkaia), Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak sustatu eta antolatuta. Jaialdi Kulturala-Fiesta Cultural bat izango da, albiste honekin batera doan publizitate-kartelean jasota dauden hainbat ekitaldirekin.

Interes handiko kultur hitzordu pentsioduna izango da, ez bakarrik aurkeztutako poesiengatik, baita herrian egingo diren ekitaldiengatik eta Udalarekin batera egingo den herri bazkariagatik ere. Bertan, Euskal Herri osoko pentsiodunek poesia eta abesti herrikoiez gozatu ahal izango dugu, eta planteatuta ditugun erronkei buruzko esperientziak eta ilusioak partekatu ahal izango ditugu, batez ere epe laburrean, HELn eskatzen duguna lortzearena.

Lehiaketa antolatzen duen batzordeak, Galdakaoko pentsiodunen mugimenduaren ezinbesteko laguntza adoretsuarekin, dena prest du festa arrakastatsua izan dadin. Hala ere, bazkarian parte hartuko duten pertsonak zehazteko, beharrezkoa da haien presentzia ziurtatzea eta bazkarian parte hartu ahal dutela egiaztatzen duen bonua izatea.

Interesgarria da, datozen egunetan plazetan egingo diren kontzentrazioetan, pentsiokideak ekimen honetan parte hartzera animatzea, eta eskatutako bonuaren erosketa denboraz egitea, bazkaria dastatuko duten mahaikideei egokitu dakien. Zalantzarik gabe, herri kultura bazkari on batekin, ilusioekin, grinarekin konbinatuko dugun eguna izango da, eta borrokan jarraituko dugu pentsiodunok diru sarreren nahikotasuna lortu arte, horren falta ez dadin izan oztopo bizi baldintza duinak izateko.