Albiste eta informazio interesgarriak 2025eko ekainak 14

1.- Interpelazioak Pradales lehendakariari, Torres lehendakariordeari eta alderdi politikoei

Dagoeneko hiru aste inguru dira Pradales lehendakariaren kabineteak baieztatu zuela biltzeko prest zegoela Lehendakaria Euskal Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritzarekin (EHPM). Baina oraindik ez da zehaztu noiz egin ahal izango den. Torres lehendakariordeak ere antzeko jarrera berretsi zion EHPMri joan den astean; baina, Pradalesekin bezala, elkarrizketa horren data zehazteke dago oraindik. 

Eskaera horiekin batera, gutunak bidali zaizkie Gasteizko Legebiltzarrean ordezkaritza  dutenalderdi politiko guztiei (Voxi izan ezik); gutunetan alde biko bilerak egitea eskatzen zaie, beren behin betiko gogoa ezagutzeko, Legebiltzarrean HELren tramite, eztabaida eta ebazpenera igarotzeko. Data zehaztu duen lehena EH Bildu izan da eta atzo, hilak 13an, izan zuen elkarrizketa EHPMrekin. Espero daiteke datorren astean hainbat alderdi politikok datak zehaztuko dituztela EHPMrekin biltzeko. 

Datozen aste hauek garrantzitsuak izango dira Pradales lehendakariaren, Torres lehendakariordearen eta alderdi politiko guztien jarrerak ezagutzeko, eta bere konpromisoa Gasteizko Legebiltzarrean HEL izapidetzeko, eztabaidatzeko eta bozkaz onartzeko. Baina litekeena da eskatutako elkarrizketa eta bilera batzuk luzatu ahal izatea, batez ere Gobernua osatzen duten eta Gasteizko Ganberan gehiengoa duten EAJ eta PSE-EE alderdiek beren posizionamenduak uda igaro arte atzeratzea erabakitzen badute, kontuan izanik ekainaren 26an, oporren aurretik Parlamentuko azken osoko bilkuran, ez dela oso egingarria izapidetzeko onartu eta, ondoren, HEL eztabaidatu eta bozkatzea. 

EHPMren esku ez dago HELrekin jarraitu beharreko prozesu parlamentarioaren erritmoak ezartzea. Ezta pausu horiek nola emango diren jakitea ere. Baina aste hauetan adi egongo gara eskatutako interpelazioekin edo elkarrizketekin, ahalik eta arinen aurrera egiteko. 

Adi egoteak ez du esan nahi geldirik egon behar dugunik, gertatzen denaren zain. Horregatik, datozen asteetan kaleetan jarraituko dugu eskatzen Lehendakari Pradalesi, Torres lehendakariordeari eta alderdi politikoei beren jarrerak eta konpromisoak defini ditzatela.

2.- Aste hauetako elkarretaratzeak, manifestazioak eta egitekoak

Gipuzkoa.

Joan den astelehenean, ekainak 9, Alderdi Ederreko Pentsiodunen Batzarra, astelehen guztietan bezala, kontzentrazioaren ondoren manifestazioan atera zen Donostiako kaleetatik, eta Gipuzkoako Foru Aldundian geldialdia eginik, EAJ-PNV eta PSE-EE Foru Aldundiko batzarkide-taldeei idazki bat emateko, gure HELren berri izan eta gure eskaera babes dezaten. 

Ildo beretik, Hernani eta Tolosako pentsiodunek ere udaletxean eskaera entregatu zuten, eta ekainaren 16an, Gipuzkoako beste udalerri batzuetan gauzatuko da ekimen hori. 

Araba.

Gasteizko pentsiodunek elkarretaratzea egin zuten astelehenean, ohiko tokian, eta gero abiatu ziren Legebiltzarrera, Gasteizko Legebiltzarrari gogorarazteko “guk geure lana egin dugu eta orain Legebiltzarrari eta Eusko Jaurlaritzari dagokie HEL eskatzen dugunari irtenbide bat ematea“. Datorren astelehenean, hilaren 16an eta 23an, berriro egingo dute ekimen hori. 

Beste astelehenetan bezala, Envise-ko lorezainak izan ziren, bi hilabete baino gehiago greban daudenak, eta babesa eta elkartasuna partekatzen dituztenekin. Ez zen falta elkartasuna eta Palestinako herriari Israelek inposatutako genozidio basatia salatzea ere. 

Bizkaia.

Udaletxeen aurreko elkarretaratzeekin eta manifestazioekin batera, EAJko eta PSE-EEko udal taldeei gutun banaketa datorren astelehen 16an egingo da, EHPM dagoen herri guztietan. Bilbon apur bat desberdina izango da: udaletxetik manifestazioa abiatuko da eguerdiko 12:00etan, hainbat kale zeharkatuko dira eta geldialdi bana egingo da EAJren (Sabin Etxea) eta PSE-EEren egoitza nagusiaren aurrean, bietan gutun berezia helaraziko zaie, bata EAJko presidente Aitor Estebani zuzendua, eta bestea Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiari. Horrela adierazi nahi dugu, biek duten erantzukizuna HEL Legebiltzarrean izapidetu, eztabaidatu eta bozkatzean. 

Bilera EH Bildurekin.

Atzo, hilak 13, ospatu zen. EH Bilduren izenean Pello Otxandiano eta Nerea Kortajarena izan ziren, alderdi horren ordezkari nagusiak Gasteizko Parlamentuan. EHPMren aldetik, lau pentsiodun. EH Bilduk HEL izapidetzeko, eztabaidatzeko eta erabakitzeko borondatea eta konpromisoa adierazi zuen. 

3.- Pentsiodunen manifestazioa Iruñean hilaren 16an, helburu bikoitzarekin 

Iruñeko Pentsiodunen Mugimenduak ikasturte honetako mobilizazioak etapa baten amaiera ikusita, beste manifestazio bat egiteko unea iritsi dela pentsatu du, etorkizuneko erronketan eta oraingo desafioetan pentsatuz. 2026ko aurrekontuei begira dago eta talde parlamentarioei eta Nafarroako Gobernuari ohartarazi nahi die mobilizazioekin jarraitzeko konpromisoari eutsi egiten diola gutxieneko pentsioak osatu arte, lanbide arteko gutxieneko soldatarekin parekatuta. Era berean, osasun-sistema publikoa komunitarioa eta unibertsala eta zerbitzu soziosanitario publikoak ere defendatzeko bere konpromisoa. 

Bestalde, manifestazio honetan ahotsa goratu nahi da herri palestinarra jasaten ari den genozidioaren aurka Israelgo gobernu sionistaren aldetik. Eskatuko da erakunde guztiek, tokikoek zein estatukoek, mota guztietako harremanak etetea Israelekin. “Hau ez gerra bat, Palestinan gertatzen ari dena genozidioa delako“. Hau da, giza talde bat, Palestinako herria, sistematikoki akabatzea edo desagerraraztea. Israelgo Gobernuaren azken helburua palestinarrak beren lurretik ateratzea da beraiek okupatzeko. 

4.- Haserrea Nafarroako Kutxa Fundazioak adinekoen egoitzak itxi izanagatik 

Berrogeita hamar bat lagun elkarretaratu ziren joan den ostiralean Nafarroako Kutxak Estafeta kalean duen Convive zentroan, prentsa eta telebista ere bertaratuak. Oso giro tirabiratsuan jakinarazi zuten Nafarroako Kutxa Fundazioak Iruñeko Estafeta eta Larrabide kaleetako zentroak ixteko erabakia, Zangozako jubilatuen elkarteaz gain, horrek bazkide erabiltzaileentzat eta langileentzat suposatzen duenarekin.

María Dolores Rojok, Iruñeko Alde Zaharreko Nagusiak taldeko koordinatzaileak, Estafetako Convive zentroko erabiltzaileen sentipen orokorra adierazpide legez: “Ahoa betetzen dute adinekoez mintzatzen eta, egia esan, gu ez gatzaizkie batere axola“. Egun batetik bestera erabiltzaile askorentzat bigarren etxea dena itxiko dutela jakin izan dute, non honelako jarduera hauek garatzen dituzten: mahai-jokoak, beren txapelketekin; bisita kulturalak; hitzaldiak, txangoak eta dantzak; gorputza eta oroimena lantzen dituzte eta elkarrekin sozializatzen dute. 

Lourdes Melchor zentroko langileak, kanpoko enpresa kontratista baten bidez, ekainaren 2an, astelehenean gutun bat jaso zuen, ekainaren 30ean kaleratuko zutela jakinarazteko zentroa ixteagatik. Berak eman zien albistea erabiltzaileei, Fundaziotik ez baitzuten jasoa inolako komunikaziorik. Zentroak 30 urte inguru ditu. Honekin batera, itxi egingo dute bai Larrabide kalekoa, baita Zangozakoa ere. Azken honek irekita jarraitzeko aukera izango du, baldin eta herriko Udalak bere gain hartzen badu. Romerok, Zangozako zentroko langile eta ordezkari sindikalak bidegabekeria adierazi zuen, ixtearen ondorioz 5 pertsonak beren lana galduko zutelako. 

Itxieraren berri izan zuten erabiltzaile batzuek honako hau zioten: “Zer nahi dute guk egitea, usoei ogi apurrak botatzea? Adineko pertsonok beste gauzak egin nahi ditugu“. Bestalde, gaitzetsi egin dute itxieraren dataren iragarpenak ez diela uzten erreakzio-tartea, udan zentroa uztailean beti ixten delako. Zentzu horretan, astelehenean -hilak 9- 12:30ean Estafetan, beste elkarretaratzea deitua zuten 

Nafarroako Kutxa Fundazioko iturriek baieztatu dute ez dutela jarraituko Larrabide eta Estafetako zentroen jarduerarekin, eta ziurtatu egin dute “adinekoekiko konpromisoarekin jarraitzen dutela gainerako zentroetan”. Baina erabiltzaileek salatzen dute Nafarroako Kutxa Fundazioak haiek Leyre kaleko zentrora joatea nahi duela. “Ezin dute elkarte honen ordez Leyrekoa jarri, jende askok ezin duelako oinez haraino joan. Astakeria da!” deitoratu dute. 

Iruñeko Pentsiodunen Mugimenduak adinekoen zentroak ixtearen aurka daudela adierazi du, erretiratuen eta pentsiodunen aisialdirako balio dutenak. Horregatik, “gure babes osoa eskaintzen diegu zentro horietako erabiltzaileei eta langileei“. Eta antolatuko diren elkarretaratzeetan parte hartzera deitzen du, “kausa sozialak defendatu behar baitira“. Halaber, Nafarroako Kutxa Fundazioari eskatzen dio gizarte-laguntzaren arloetan dituen helburuak bete ditzala. 

5.- OPA Herri Plataformen mobilizazioak 

Alberto Martínez Osasun sailburuak asteazkenean adierazi zuen Euskal Osasun Itunari buruzko akordioa hilaren 27an ixtea espero zuela. Baina ezin dio onartzeari utzi funtsezko gaien inguruan dauden kritikak eta desadostasunak, hala nola: “Pribatizazioa, publiko-pribatuko lankidetza politikak, baita pribatizatutako zerbitzuak leheneratzea ere“. 

OPA Herri Plataformen arabera, Eusko Jaurlaritza ez da ari ematen beharrezko irtenbideak euskal osasun publikoaren egiturazko arazoetan. Eta azken fase honetan kezkatuta daude Eusko Jaurlaritza asmo argia erakusten ari delako pribatizazioa mantentzen eta aplikatzen ari den lankidetza publiko-pribatua. 

Nabarmendu egiten dute ikerketa zorrotzek ondorioztatu dutela pribatizazioak garestiagoak direla, osasunean emaitza txarragoak izan dituztela eta artatutako biztanleriaren heriotza-tasa saihesgarria handitzen dutela. Gainera uste dute osasun publikoa ahultzen dutela, osasunarekin negozioa egitea besterik bilatzen ez duten klinika eta ospitale pribatuetara bideratutako ehunka milioi euro publiko, osasun publikoa hobetu eta indartu beharrean. 

Neurri zuzentzailerik ez dagoenez eta pribatizatzeko eta murrizteko politikek aurrera jarraitzen dutenez, OPA Herri Plataformak gizarte-presioari eustea erabaki du, Eusko Jaurlaritzari eta Osasunaren Euskal Itunean parte hartzen duten eragile politiko, sindikal eta sozialei osasun publikoaren egitura-arazoei sakoneko konponbideak ematea exigituz. 

Atzo, ekainaren 13an, prentsaurreko bat eman zuten, eta bertan lan proposamen bat plazaratu zuten behar den osasun-eredu berriari buruz. Era berean, jakinarazi egin zuten ekainaren 19an ospitale eta osasun-zentroetan protesta-elkarretaratzeak egingo dituztela, horietan azpimarratuz bere proposamen alternatiboak, %100 osasun publikoaren alde. 

Bestalde, Osakidetzako sindikatuek astelehenean elkarretaratzea egin zuten Ospitale eta Osasun Zentroetan, behin-behinekotasun tasa altua salatzeko eta langileen prozesuetan kudeatzeko tresnak pribatizatzeko, Deloitte enpresak gestionatuak. Honako hau beste adibide bat lankidetza publiko-pribatuko politiken onurak. 

Hautaketa-prozesu guztiak salatu zituzten, hala nola kontratazio-zerrendak, LEPak, lekualdatzeak… geldirik edo kaosean sartuta daudela, eta kalte larriak eragiten dizkiete langileei. Atzerapenak izaten dituzte, kontratazio-zerrendetan akatsak izaten dira eta pertsona batzuek galdu izan dituzte kontratuak; eta egonkortzeko EPEa 6 hilabeteko atzerapenera iritsi da eta oraindik ez da ebatzi. 

Deialdiak ekainaren 19an

Bizkaia. Barakaldon: 12:00etan, San Eloy Ospitalean. Durangon: 19:00etan, Andra Mari elizpean. Elorrion: 19:00etan, Gernikako plazan. Larrabetzun: 18:45ean, Osasun Zentroan. Bilbon: Bilboko AAEEn Federazioak deituta: 19:00etan (Deustu, Zorrotza, Abusu La Peña, Santutxu, Otxarkoaga, Solokoetxe eta Bilbo Zaharra). Bermeo: Pentsiodunen Mugimenduak deituta, 12:00etan Anbulatorioan.

Gipuzkoa. Lasarte-Orian: 19:00etan. Zumarragan: ekainaren 18an, 18:00etan

Araba. Gasteizen: 18:00etan Santiago Ospitalean.

EAE. Osakidetzako ELA, LAB, ESK, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, Txagorritxuko Ospitalean, Basurtoko Ospitalean eta Donostiako Ospitalean, 11:00etan.

6.- Prekarietatearen aurkako martxa hilaren 14an, Sestaoko Kaskotik Santurtzira 

“Ezkerraldean Martxan! Gastu militarrik ez!, Inbertsio Sozialarari Bai!” gaur larunbata 14an Ezkerraldeko eta Meatzaldeko Martxa ospatuko da, Prekarietatearen aurka. Sestaoko Kasko plazatik atera 12:00etan eta, Repelega eta Portugaleten barrena, Santurtziko Gernika Parkean amaituko da. 

Ezkerraldeak gizarte-larrialdiko egoera du. Eta hori ehunka milioi euro industria eta gastu militarrari bideratzen diren bitartean, baliabide publikoak espoliatzen dira, osasuna pribatizatzen da eta negozioa egiten da zainketekin. 

Prekarietatearen aurkako borroka honetan, Soldata eta Gutxieneko Pentsio duinen aldarrikapena ezinbestekoa da Hego Euskal Herrian, pertsona guztien bizitza duina lortzeko. Horixe da agerian utziko duena Eskerraldeko eta Meatzaldeko Mugimenduak pentsiodunen babesarekin eta mobilizazio honetan parte hartzearekin.