Albiste eta informazio interesgarriak 2025eko maiatzak 17
Berrien aurkibidea – 2025eko maiatzaren 17a
1. LHEko sinadurak Jaularitzan (Gasteizen): 145.142 sinadura Eusko Legebiltzarrean entregatu ziren, LGSren pareko gutxieneko pentsioa jasotzen duten pentsiodunen manifestazio handi batek babestuta.
2. LHEaren aldeko borrokak aurrera darrai: Sinadurak entregatu ziren arren, MPEHk alderdi eta erakundeak presionatzen jarraituko du ILP izapidetu, eztabaidatu eta onar dadin.
3. Euskaraldia abian: Hasi da Euskaraldia, eguneroko bizitzan euskararen erabilera sustatzeko ekimena, milaka pertsona eta erakunderen laguntzarekin.
4. Palestinarekiko elkartasuna: “Manifestazioak Hego Euskal Herriko hiriburuetan, Israelen genozidioa gaitzesteko eta Palestinako herriari babesa adierazteko.
5. Amatasun-osagarriengatiko kalte-ordaina: Amatasun-osagarria judizialki erreklamatu zuten gizonek 1.800 euroko kalte-ordaina eska diezaiokete GSINi.
6. Alargunen eta jaraunsleen eskubideak mutualitateetako kotizazioengatik : Lan-mutualitateetako kotizatzaileen oinordekoek aplikatu gabeko PFEZko murrizketak erreklama ditzakete, betiere preskribatu ez badira.
1.- Gasteizko Legebiltzarrean 145.142 sinadura eman eta pentsiodunen manifestazioa
Ostegunean amaitu zen EHPMk bultzatutako HELren aldeko sinadurak biltzeko kanpaina, Gasteizko Legebiltzarrean entregatu eta erregistratu zirenean. Ekitaldi hori Hego Euskal Herri osoko 2.500 ‒udaltzaingoaren arabera‒ pentsiodunen manifestazioak lagundua eta babestua izan zen.
145.142 sinadura erregistratu ziren, orain arte edozein HELrako erregistratutakoak baino askoz gehiago. Horrek erakusten du gizarte-babes handia izan duela ekimenak, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) gutxieneko pentsioak Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin parekatu arte osatzeko xedeaz.
Sinadurak biltzeko kanpaina honetan lortutako arrakasta apartekoa izan da, batez ere, ehunka pentsiodun kaleetan ibili baita sinadurak biltzen; era berean aipatu, eta eskertu, behar dira sindikatuak eta hainbat kolektibo sozialen ekarpenak.
Manifestazioa oso garrantzitsua, aktiboa eta koloretsua izan zen. 2.500 pertsona inguruk parte hartu zuten, Hego Euskal Herriko lau lurralde historikoetakoak. Erreferentziako datu gisa, jendea 18 autobusek eraman zuten Bizkaitik, Gipuzkoatik eta Nafarroatik; horiei kotxe eta lineako autobusetan joan ziren pentsiodunak gehitu behar zaizkie, batez ere Arabako hainbat eskualdetakoak, Gasteiztik nahiko urrun.
Manifestazioa 11:00etan abiatu zen Bilbao Plazatik. Hainbat kaletatik ibili ondoren, 11:30ean Legebiltzarraren atarian gelditu zen. Txistulari talde bat izan zen buru, eta ondoren, pankartak jarri zituzten, sinadurak biltzeko mahaiak apaindu zituztenak eta “HEL-Pentsio minimoa=LGS” leloa zutenak, baita 145.142 sinadura-kopurua zeukana ere. Elementu horien atzean, manifestazioa irekitzen zuen megafonia-sistema eta pankarta nagusia zein sinadura-kaxak garraiatzen zituen traktorea.
Ondoren, manifestazioaren zatirik handiena osatu zen, Euskal Herriko hainbat lurralde historikotako segizioaz (txandaka ezartzen dira holako manifestazioetan), oraingo honetan honela joan ziren: lehenengo Bizkaia, bigarren Araba, hirugarren Gipuzkoa eta, azkenik, Nafarroa. Segizioan oso ugariak izan ziren pankartak, banderolak, ikurrinak, “Gutxieneko Pentsioa=Gutxieneko Soldata” jartzen duen petoekin, eta pentsiodun bakoitzaren lepoko zapiak (bere probintzia berariazko koloreetakoak). Baina, batez ere, oihuak etengabeak izan ziren, HELn planteatutako aldarrikapenen harrotasuna eta grina erakutsiz
Legebiltzarraren aurrean gelditzea, sinadurak ematea eta erregistratzea, baita bertan prentsaurrekoa egitea
Sinadurak 11:30ean aurkeztu ziren Legebiltzarrean, traktoretik deskargatu ostean. Ondoren erregistratzera eraman zituzten. Parlamentuan 15 pentsiodun sartu ziren, HELren Batzorde Sustatzaileko kideak (bost EAEko lurralde historiko bakoitzeko) eta sinadurak erregistratzeko lanak zein prentsaurrekoarenak banatu ziren. Prentsaurrekoan 2 gizon eta 2 emakumek parte hartu zuten, beste Batzorde Sustatzaileko kideek lagunduta. Komunikabideei HELri buruzko komunikatua eman zitzaien; horrekin batera, euskarazko zein gaztelaniazko aurkezpen laburtua, edukiaren eta gizarte-babesaren berri emanez, baita ekinaldia izan zuen harrera aparta. Batez ere, bildutako eta hortxe emandako 145.142 sinaduren garrantzia nabarmendu zen. eta une horretan bertan kalean zegoen pentsiodun mobilizazio garrantzitsua azpimarratuz. Aldi berean, nabarmendu zen, sinadura kopuru horren aurrean, jasotako babesak eta mobilizazioaren dimentsioa kaleetan, EHPMk ez zuela espero beste erantzunik alderdi politikoek, bereziki Pradales buru duen gobernuari eusten diotenek, HEL honi buruz eztabaidatu eta erabaki dezatela. Komunikabide ugari agertu ziren.
Kutxak sinadurekin deskargatu eta legebiltzarrean entregatu bitartean, manifestazioa Legebiltzararen aurrean geldirik egon zen, HELren aldeko oihu etengabeak eginez eta indarrez, egindako kanpainaren arrakasta sinbolizatuz.
Katedral Berriaren aurrean amaiera
Parlamentuaren aurrean gelditu ondoren, manifestazioa Katedral Berriko plazaraino joan zen, hortik 100 metro eskasera. Bertan, plaza bete eta zenbait hitzaldiz amaitu zen, sinpleak baina sinesgarriak.
Arabar pentsiodun batek euskaraz eta gaztelaniaz ekinaldia laburbildu zuen eta nabarmendu zuen mugarri garrantzitsua dela HEL lortzeko. Bilboko Kafe Antzokiko ekitaldian euskal gizartean erreferenteak diren 289 pertsonen babesa nabarmendu zuen, izenak argitara eman zirelarik.
Era berean, EAEko sindikatu, ehunka gizarte-erakunde zein 100 talde feminista baino gehiagok parte hartu zuten BilboRok aretoko ekitaldia ere aipatu zen. Eta ondorioztatu zuen orain EAEko Legebiltzarrari dagokio HEL aintzat hartzea, eztabaidatu eta bozka dadin, parametro demokratiko zorrotzetatik “ez baitago beste aukerarik”.
Nafarroako lagun batek euskaraz eta gaztelaniaz egin zuen, hasierako agur hunkigarriaz: “Zorionak bihotz-bihotzez lagunok!”
Jarraian “Hegoaldeko beste lurraldetik, Nafarroako euskal komunitatetik, zuei bihotz-bihotzez, eta inbidia pixka batekin, zoriontzen zaituztegu, egin duzuen lan eskerga dela-eta, Legebiltzarrean entregatu dituzuen 145.142 sinadura baino gehiago lortzeko. Ezina eta, beraz, onartezina litzateke Gasteizko Parlamentua osatzen duten alderdi politikoek entzungor eta itsu egingo balute, bildutako 145.142 sinaduren aurrean gutxieneko pentsioaren defentsan (gutxieneko soldataren adinako).
Eta gaineratu zuen “dakizuenez, Nafarroan ez dugu parte hartu sinadurak biltzeko prozesu honetan. Baina ozen eta argi diogu erabat ados gaudela zuen aldarrikapenekin. Euskal Herriaren egungo zatiketa instituzionalak bereizita behartzen gaitu eta banatuta lan egitera. Baina hemen gaude eta hemen Euskal Herriko pentsiodunak eta langileak defendatzen jarraituko dugu”.
Azken hitzaldiak Legebiltzarreko egoitzan emandako prentsaurrekoan parte hartu zuten gipuzkoar pentsiodun batek eta bizkaitar beste batek eman zituzten. Bertan azaldu eta gertaturikoa laburki azaldu zuten. Hitzaldi guztiak oso txalotuak eta txalotuak izan ziren.
Mobilizazioa “Txoriak txori” abestiarekin amaitu zen, bertan zeuden 2.500 ahots pentsiodunek aho batez oihukatu zutena. Probintzia (herrialde) bakoitzera itzultzeko autobusak hartu aurretik, tarte txiki bat egon zen otordu bat hartzeko eta lagunen artean hitz batzuk egiteko, inoiz baino animotsuago, LEIn eskatutakoa indarrez aldarrikatzen jarraitzeko.
2.- Maiatzaren 15a oso mugarri garrantzitsua izan zen, baina HELren aldeko borrokak aurrera jarraituko du
Zalantzarik gabe, ostegunean entregatutako 145.142 sinadurak, mobilizazioa eta EHPMren 7 urte baino gehiagoko borrokak, hausnarketa politiko eta sozialeko elementuak dira eta Gasteizeko Gobernua osatzen duten EAJ eta PSE-EE alderdiek nekez saihets dezakete. Horien esku dago HEL hau izapidetzeko onartzea, eztabaidatzea eta bozkatzea, oposizioan dauden talde politikoak (Vox izan ezik) dagoeneko prest agertu dira izapide politikoa bideratzeko.
Baina, nahiz eta erabat ulertezina eta antidemokratikoa litzatekeen HELi uko egitea, momentuz ausarkeria da zer jarrera hartuko duten baieztatzea. EHPMk oso argi dauka datozen asteetan eta, agian hilabeteetan, are gehiago ezkutatu edo HEL izapidetzeko onartu izana ukatu nahi baduten, guk haren defentsarekin eta sozializazioarekin jarraitu behar dugula kalean eta talde politikoen aurrean (Gasteizko Legebiltzarrekoak).
Datorren astelehenean plaza guztietan gai honen inguruan gertatutako guztiaren balorazioa aurkeztuko da. HELren kanpaina eta zabaltzen zaizkigun perspektibak. Eta datozen asteetan Pradales lehendakariarekin eta Torres lehendakariordearekin ‒EAJk eta PSE-EEk, hurrenez hurren‒ hitzordua eskatuko dugu bilera baterako, HELrekin duten jarrera eta konpromisoak ezagutzeko. Berdin egingo da alderdi politiko guztiekin.
Bestalde, propaganda kanpaina bizia egingo dugu eta gizarteari azalpenak eman, proposamenaren legitimitateaz eta beharraz, Eusko Legebiltzarrak eta Gasteizko Gobernuak izapidetzeko onar dezaten, eztabaidatu eta erantzun positiboa eman HELn eskatutakoari. Eta mezuari zabaltze handiago eta exigentzia sozialari indar gehiago izateko kalean hainbat ekimen bultzatuko ditugu.
Euskal gizarte erreferentziako pertsonengandik, sindikatuetatik eta beste elkarte batzuetatik jaso genituen laguntzak sinadura bilketan babes eta oihartzun sozial oso handia ahalbidetu zuten ekinaldian. Eskerrak ematen dizkiegu beren babesagatik. Era berean, interesgarritzat jotzen dugu berriro erakustea, era batera edo bestera, eskubide demokratikoa eta soziala aplikatzeko eskakizuna, HELk aurrera egin dezan Legebiltzarrean. EHPMren HEL honetan jokoan dagoena zera da: bere dimentsio sozial oso garrantzitsua. Ezin dugu aukera galdu eskatutakoa lortzeko.
3.- EUSKARALDIA abian, euskararen erabilera eta sustapena bultzatzeko
Ostegunean ‒hilak 15‒ hasi zen Euskaraldia, 11 eguneko iraupena izango duena eta hilaren 25ean amaituko dena. Helburua honakoa da: euskararen presentzia eta erabilera modu nabarian euskal gizarteko eremu guztietan. Asko dira euskara ezagutzen eta menderatzen duten pertsonak, edo gutxienez ulertu, baina ohiko bizitza sozial, komunikatiboa eta kulturala garatzen duten inguruneetan, inertziagatik-edo, euskararen erabilera oso atzean geratzen da bere ezagutzatik, euskararen erabilera eta balioespen soziala murriztuz.
Dozenaka mila lagunek eman dute izena Euskaraldian, Ahobizi eta Belarriprest txapak gainaldean dituztelarik, euskara menderatzen dutela edo euskara ezagutzen dutela, hurrenez hurren. Eta eragile aktibo izateko konpromisoa hartzen dute bere eguneroko bizitzan eta harreman sozialetan euskara bultzatzeko eta erabiltzeko. Kolektibo kultural, sindikal, sozial eta politiko ugarik, hainbat erakundek barne, Euskaraldiari laguntzeko beren konpromisoa adierazi dute. Lerro hauetatik euskara sentitzen eta maite duten pentsiodun guztiak animatzen ditugu ekimen honetan parte hartzeko.
4.- Palestinari elkartasuna adierazi eta Israelen genozidioaren aurkako mobilizazio jendetsuak
Bonbardaketak, lurreko erasoak, elikagaiak eta sendagaiak sartzeko erabateko blokeoa, Palestinako herriaren aurka Israelen aldetik, egunetik egunera gero eta larriago jarraitzen dute: hildakoak, zauritutakoak eta gosez milaka palestinarren txikizioa, non biztanleria zibila da ondorio larrienak jasaten dituena, bereziki emakumeek eta haurrek. Planifikatutako genozidio da hau, nazioarteko erantzuna eman behar zaiona, bai gizarteak eta, batez ere, botere politiko eta instituzional handiak, beste alde batera begiratzen ari direnak eta erantzukizunak beren gain hartzen ez dituztenak.
Hego Euskal Herriko lau hiriburuetako kaleetan berriro ere manifestazio jendetsuak izan ziren ostegunean, palestinarrekin Euskal Herriaren elkartasuna berriz ere agerian utziz. Baina Israelgo estatu sionistaren politika genozida basatiaren aurrean, protesta irmoa besterik ez dago. EHPM konprometituta gaude, osteguneko mobilizazioen aldeko komunikatuan adierazi bezala.
5.- Amatasun-osagarriaren erreklamazio judizialengatiko kalte-ordaina
Auzitegi Gorenaren 2023/11/15eko epai batek kalte-ordain bat aitortu zien gizonezkoei: 1.800€ Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren (GSIN) kontura, kalteak konpentsatzeko eta behartutako eskatzaileei eragindako kalteak, ukatze sistematikoen aurrean, bide judizial sozialera jotzeko eskubidea, ekarpen demografikoagatik eskubide hori 2016ko urtarrilaren 1a ondoren pentsioa eskuratua zuten pentsiodunei, gutxienez bi seme-alaba izanda.
Osagarri hori 2016/01/01etik 2021eko otsailaren 3ra arte egon zen indarrean, eta hasieran emakumeek bakarrik zuten eskubidea, baina Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2019ko epai batek gizonek ere eskubidea zutela finkatu zuen. Horrela, bada, osagarri hori kobratzen duten gizonek baina hori aitortzeko auzia aurkeztu behar izan badute, lehenik GSINen aurrean erreklama dezakete 1.800€ko kalte-ordaina hori. Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak 45 egun balioduneko epean ezezkoa ematen badie edo erantzunik eman ez, Lan-arloko epaitegi baten aurrean egin dezakete eskaera.
Osagarri horren ordez genero-arrakala gainditzeko osagarria ezarri zen 2021eko otsailaren 4tik aurrera, pentsiodunei, emakumeei bereziki, osagarri bat aitortzen zaiena, baina baldintza jakin batzuk betetzen dituzten gizonak ere izan daitezke: seme-alaba bat edo gehiago izan eta data horretatik aurrera pentsioa eskuratua dutenak.
6.- Lan-mutualitateetan kotizatu zutenen alargun eta beste oinordeko batzuen eskubideak
Alarguntza-pentsiodunek ez dute PFEZaren oinarrian murrizketarik izateko eskubiderik 1967/1/1 eta 1978/12/31 artean Lan Mutualitateei hildako ezkontideen kotizazioak direla-eta. Baina bai alargunek, zein hildakoen oinordeko izan daitezkeen beste batzuek, hildakoei aplikatu ez zaizkien PFEZko murrizketak jasotzeko eskubidea, bizirik zeuden bitartean eta azken bost urteko epean preskribatu ez direnak.
Egiaztatzen badute Foru-Ogasunek ez dizkietela dagozkien kopuruak ordaindu, Ogasuneko eskualde-bulegoetara joan beharko dute egiaztapena berresteko, eta horrez gain, diru-itzultzea izateko Ogasunean aurkeztu behar duten dokumentazioa ezagutzeko, hala nola testamentua edo azken nahiaren ziurtagiria; baina posible da Ogasunek adieraztea ez dela erreklamaziorik behar.
