Albiste eta informazio interesgarriak 2025eko maiatzak 31
1.- Lehendakaritzaren erantzuna EHPMk Pradalesekin elkarrizketatzeko egindako eskaerari
Joan den astelehenean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) gutun bat entregatu zuen Lehendakaritzan, Imanol Pradales lehendakariarekin elkarrizketa edo bilera bat egiteko eskatuz, EHPMk sustatutako Herri Ekimen Legegileaak (HEL) jasotako 145.142 sinaduren babesa ezagutarazteko eta HEL hori legebiltzarrean izapidetzearen alde ager dezala eskatzeko. Gutuna ematearekin batera, Gasteizko 250 pentsiodunen manifestazio aktibo eta koloretsu bat egin zen, Plaza Berritik abiatu eta Lehendakaritzaren aurrean amaitu zena.
Sinadura-bilketak eta hilaren 15ean Gasteizko Legebiltzarrean sinadurak erregistratzeko egindako 2.500 pentsiodunen manifestazioaren babesak lortutako dimentsioaren ondorioz, komunikabideek ekimen eta mobilizazio horren berri eman zuten egun horretan. Eta astelehenean, Imanol Pradalesi egindako bilera-eskaerak sortutako espektatibaren aurrean, komunikabideak berriro agertu ziren, EHPMko ordezkarien adierazpenak jasoz eta zabalduz.
Asteartean, Lehendakariaren Kabineteak EHPMri jakinarazi zion “lehendakariari zuzendutako gutuna jaso zutela, ekaineko agenda oso beteta zuela, baina ahal zuten guztia egingo zutela bilera bat egiteko, eta hurrengo egunean EHPMri deituko ziotela”.
Atzo, ostirala, oraindik ez zuten dei hori jaso. Harritzekoa litzateke jasotako lehen erantzun horren ondoren eskatutako bilera ez egitea, baina itxaron egin behar da noiz zehazten duten eta zein datatan egingo den ikusteko. Lehendakariak EHPMren ordezkaritza batekin biltzeko asmoa izatea positiboa da, baina hortik ezin da ondorioztatu bere jarrera HELen izapidetzeari bidea ematea denik.
Alderdiei interpelatzen eta ekimen eta mobilizazio berriak antolatzen jarraituko dugu
Mikel Torres lehendakariordearekin bilera egiteko eskaera ere bidali da. Eta eskaera bera helarazi zaie legebiltzar-talde guztiei, Voxi izan ezik. Imanol Pradales lehendakariaren eta Mikel Torres lehendakariordearen, eta haien alderdien (EAJ eta PSE-EE), edo gutxienez horietako baten, aldeko jarrera ezinbestekoa da Legebiltzarraren gehiengoa HELen izapidetzeari bidea emateko, oposizioko gainerako taldeek adierazi baitute horretarako prest daudela.
Hori dela eta, datozen asteetan, HEL hau aurrera ateratzearen aldeko propaganda- eta sentsibilizazio-kanpaina zabala egiteaz gain, ekainaren 16an, astelehena, EAEko hiru hiriburuetan eta hainbat herritan elkarretaratzeak eta manifestazioak egingo ditugu, EAJri eta PSE-EEri HEL izapidetu, eztabaidatu eta bozkatzeko eskaerarekin bat egiteko eskatuz.
Gerta daitekeenari buruzko zalantzak handiak dira. Baina EHPMk oso argi dauka, aurkeztutako 145.142 sinaduren ondoren, HELk aurrera egitearen kontra agertzea ulertezina eta antidemokratikoa izango litzatekeela, baina gaitzespen hori ezinezkoa izan dadin lortzeko, EHPMk oso aktibo egon behar duela hurrengo asteetan, eta zalantzarik gabe, horrela mantenduko garela.
2.- Gaztela eta Leongo pentsiodunen plataformen topaketa, bertan EHPM gonbidatuta
Joan den larunbatean, Gaztela-Leongo pentsiodunen plataformek antolatutako topaketa egin zen Valladoliden, eta Andaluzia, Aragoi, Asturias, Kantabria, Madril eta Bartzelonako lagun pentsiodunak batu zitzaizkien. Era berean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua (EHPM) gonbidatu zuten Euskal Autonomia Erkidegoan izandako Herri Ekimen Legegilearen (HEL) esperientzia azaltzeko.
Topaketan, lehenik eta behin, Gizarte Segurantzaren gastu desegokien auditoria aurrera eramatea eskatzeko kanpainari ekin zitzaion. Gastu horiek hamarnaka mila milioi euro Gizarte Segurantzatik desbideratzea ekarri zuten, eta oraindik ez dira behar bezala kuantifikatu, ezta Gizarte Segurantzaren kutxara itzuli ere.
Bigarrenik, topaketaren zati handi bat EHPMren ordezkaritzak Herri Ekimen Legegilearen aldeko kanpainaren esperientziari eta balantzeari buruzko informazioa eta azalpenak emateko izan zen.
HELri buruzko galdera eta argibide asko izan ziren, egindako kanpainaren arrakastagatik EHPMri egindako zorionetatik haratago. Era berean, ekimen hori Estatuko beste Erkidego edo Herri batzuetan bultzatzen saiatzeko erreferentzia positiboa dela nabarmendu zuten. Beste kontu bat da horrelako HEL bat bultzatzera ausartzeak nolabaiteko sendotzea eta gizarte-babesa dituen pentsiodunen mugimendua eskatzen duela, eta horiek Euskal Herrian baino zailagoak direla.
Topaketa positiboa izan zen, plataforma guztien eta bertaratu ziren pentsiodunen artean babes solidarioa erakutsiz. EHPMren ordezkaritza pozik itzuli zen topaketatik, eta Estatuko gainerako pentsiodunen plataforma eta mugimenduei laguntzeko eta haiekin lankidetzan aritzeko prest agertu zen, guztien interesekoak diren ekimen guztietan.
3.- Euskaraldiaren arrakasta
Euskaraldiaren kanpainako koordinazio mahaiaren arabera, laugarren edizio hau, maiatzaren 15ean hasi eta 25ean amaitu zena, arrakastatsua izan da. Euskararen sustapenean eta erabileran eragile aktibo izateko izena eman zuten pertsona guztiak, ahobizi eta belarriprest hegaletan zintzilikatutako txapen bidez beren konpromiso publikoa adierazi zutenak, oraindikzenbatu gabe egon arren, 135.000 pertsonak izena eman zutela adierazi zuten. Gainera, dozenaka mila pertsona gehiagok, txapak erregistratu eta erabili gabe, kanpainan parte hartu zutela adierazi zuten.
Gaineratu zuten, halaber, kanpainan Euskal Herriko iparraldeko zein hegoaldeko 7.500 erakundek eta 450 udalerrik parte hartu dutela. Eta nabarmendu nahi izan zuten 11 egun hauetan euskararen erabilera eta ikusgarritasuna, duela hilabete batzuetatik hona Euskaraldia prestatzen aritu diren eta hasi aurreko asteetan Euskaraldia sustatzeko eta laguntzeko ekimen ezberdinak antolatu dituzten hainbat erakunde, tokiko kolektibo eta pertsona ugariren emaitza izan dela.
Orain erronka eta helburua da Euskaraldiaren olatu positiboa aprobetxatuz euskararen erabilera oztopatzen duten inertziak gainditzen saiatzea eta gure hizkuntza eguneroko bizitzako esparru guztietan, kultura, gizarte edo politika arlokoak izan, erabilia eta aitortua izatea. EHPMri ere eragile aktiboa izatea dagokio, are gehiago eskuratu dugun erreferentzialtasun soziala kontuan harturik.
4.- Dinamita fabrikan (Galdakao) izandako eta 24 langileren heriotza ondorioztatu zuen leherketa gogoratuz
1974ko uztailaren 2an, Galdakaoko Unión de Explosivos Riotinto enpresan (Dinamita izenez ezagunagoa dena) leherketa bat izan zen bolbora zuriko sailean, eta 24 langile hil eta hainbat zauritu izan ziren. Hamarnaka kilometro inguru entzun zen, eta uhin hedakorrak ateak eta leihoak eraitsi zituen Galdakaoko eta Basauriko hainbat etxebizitzatan.
Jaime Diazek, Dinamitako patronatuko eskolako maisuak, poema bat utzi zuen idatzita 1975eko uztailean, langileen tragedia hura gogoratzeko. Garai hartan ezin izan zen argitaratu, errepresio arrazoiengatik, baina Galdakaoko herritar askoren eskuetatik pasa zen. EHPMk herri horretan maiatzaren 8an antolatu zuen kultura-jaialdian, haren alaba Ana Tere Diazek, Gasteizko pentsiodun kideak, aitak idatzitako poema irakurri zuen, bertaratutako pentsiodun guztiak hunkituz.
5.- Kotizaziopeko gutxieneko erretiro-pentsioa eskuratzeko oztopoak: zaintzaileentzako eskubide mugatuak (2)
Joan den astean lehen kapitulu bat argitaratu genuen, “kotizazio-aldi murriztuak” direla-eta kotizaziopeko gutxieneko erretiro-pentsioa eskuratzeko dauden oztopoei buruzkoa. Bigarren kapitulu honetan, “zaintzaileentzako eskubide mugatuak” aipatzen dira. Datorren astean, “kontratazioaren partzialtasunak eta ezkutuko ekonomiak” sortutako zailtasunez arituko gara.
Rajoy-ren gobernupean, 2012an, Estatuak mendekotasun-egoeran zeuden pertsonen senideen zaintzaileen kotizazioa bere gain hartzeari utzi zion. Horren ondorioz, % 90 murriztu ziren sinatutako hitzarmen bereziak, zaintzaileek ia ezin baitzieten aurre egin hitzarmen horien gastuari, oso zenbateko txikiko prestazioa jasotzen baitute. 2019ko apirilaren 1etik aurrera (PSOEko gobernua) finantzaketa hori berreskuratu zen Estatuaren kontura, baina atzeraeraginezko ondoriorik gabe; beraz, hitzarmen hori ia zazpi urtez etetearen ondorioz, milaka zaintzailek (gehienak emakumeak) ezin izan dute erretiro-pentsioa jaso, beharrezko 15 urteko kotizaziora iritsi ez direlako eta beste milaka zaintzaileri pentsioa murriztu zaie.
Pentsioei eta Gizarte Segurantzako beste prestazio batzuei dagokienez, 3 urtetik beherako seme-alabak edo harreran hartutako adingabeak zaintzeko familia-eszedentziak kotizatutzat jotzen dira, gehienez ere hiru urteko iraupenarekin. Beste senitarteko batzuk (bigarren gradura artekoak) zaintzeko ere bi urtera arteko eszedentzia har daiteke, baina urtebete baino ez da onartzen kotizatutzat, eta muga hori ez dator bat emakume askok gurasoak, ezkontideak edo beste senitarteko batzuk zaintzeko egiten duten jardueraren iraupen luzearekin.
6.- Gaza eta Palestinako herriari elkartasuna adierazteko manifestazioa bihar Donostian
Israelgo armadaren bonbardaketek eta Gazaren okupazioak ez dute etenik, heriotza, gosete eta desplazamendu masiboen bidez, Gazako Zerrendan bizi diren bi milioi pertsona baino gehiagoren genozidioa bururaino eramanez.
Hainbestekoa da Netanyahuren gobernuaren eta Israelgo armadaren jokabide basatia, AEBek baldintzarik gabe babesten dutena, non Europako gobernu batzuek Israeli laguntzeko jarrerak berriz aztertu behar izan dituzten, baina soilik zenbait kritika-adierazpenak eginez, Israel eraso- eta genozidio-gerra gelditzera behartzeko neurri eraginkorrik hartu gabe.
Pasa den larunbatean Donostian egindako premiazko agerraldi batean, Gernika-Palestina elkartasun plataformak, alderdi politiko, sindikatu, gazte kolektibo eta feministetako ordezkariekin eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkariekin batera, Donostiako Alderdi Ederretik eguerdiko 12:00etan abiatuko den manifestaziorako deia egin zuen.
Era berean, erakunde eta gobernuei dei egin zieten neurri zehatzak eta eraginkorrak har ditzaten Israel sarraskia amaitzera behartzeko; eta erakunde eta eragile ekonomiko guztiei dei egin zieten Israelen jarduera genozida horretan diharduten edo horretan laguntzen duten enpresa guztiekin dituzten harremanak eten ditzaten. Halaber, jakinarazi zuten ekimen plan zabal bat prestatzen ari direla udako jaietan salaketa eta protesta sozialek jarrai dezaten, Israelgo Estatuko gobernu sionistaren ankerkeriak behin betiko geldiarazteko.
7.- Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko Komunikatua Valentziako gizarteari elkartasuna adierazteko
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) elkartasuna adierazi eta bere egiten du Valentziako gizarteko sektore zabalek aldarrikatzen duten Carlos Mazon Valentziako Generalitateko presidentearen dimisio-eskaera. Dana delakoaren biktimen senitartekoen minarekin bat egiten dugu, Valentziako erakunde gorenak eta haren presidente Mazonek bidegabeki tratatu eta ahaztu baitituzte.
Valentziako herriak, langile klaseak eta gazte valentziarrek bakarrik eman zuten maila, eta kaltetuen eta urpean zeuden eskualdeen esku jarri ziren berehala, 2024ko urriaren 29an Dana hondamenditik erreskatatzeko.
EHPMtik gure besarkada zintzo eta solidarioena bidaltzen diegu eta Valentziako gizarteari dei egiten diogu maiatzaren 29rako Valentziako Intersindikalak, CNTk, COSek eta CGTk deitutako “MAZON KANPORA/TUMBEMOS A MAZON” greba orokorrerako deialdiari erantzuteko. Valentziako gizartearen duintasuna ezin da merkantzia politikoa izan, eta baldintzarik gabeko elkartasuna merezi du.